Hittestress

Periodes van extreem warm weer komen de laatste jaren af en toe voor. De verwachting is dat dat zo blijft. Hitte voorkomen kunnen we dus niet, maar we kunnen er wel voor proberen te zorgen dat de gevolgen voor de dieren zo beperkt mogelijk blijven door een goede voorbereiding.

In het najaar van 2019 is LTO gestart met een project waarbij de voorbereiding van de veehouder centraal staat. Door tijdig de juiste maatregelen te nemen wordt stress bij mens en dier voorkomen.

Aanleiding
Tijdens de periodes van extreme warmte van de afgelopen 2 jaar zijn lessen geleerd en creatieve oplossingen bedacht door veehouders, adviseurs en dierenartsen. Wanneer deze worden samengevoegd, gevalideerd en breed beschikbaar worden gemaakt kan dat een verbeterslag opleveren in de adviezen die worden gegeven en de maatregelen die worden genomen. LTO heeft, in samenwerking met de Gezondheidsdienst voor Dieren, het voortouw genomen om adviezen te verzamelen en te toetsen aan de hand van beschikbaar wetenschappelijk onderzoek.

Enquêtes
Allereerst zijn “best practices” en tips verzameld uit de praktijk. Uit de enquêtes die zijn afgenomen onder adviseurs bleek dat er een grote diversiteit is aan adviezen. Er wordt gesproken over voer, water en ventilatiemogelijkheden. Veehouders brengen daarnaast ook het vee-management ter sprake; creëren van rust in de stal, op koelere momenten voeren en weiden. Dierenartsen merken desgevraagd op dat veehouders best goed weten welke maatregelen ze kunnen nemen, maar dat ze vaak verrast worden door de ernst van het probleem. Het treedt eerder op dan verwacht en het effect is langer merkbaar.

THI
Om ervoor te zorgen dat veehouders tijdig geïnformeerd worden wanneer er een periode met hittestress aanstaande is en ze handvatten te geven ter voorbereiding, zijn de adviezen gekoppeld aan de Temperature Humidity Index (THI). De THI is de uitkomst van een diersoort specifieke formule waarin de temperatuur en de relatieve luchtvochtigheid als variabelen worden ingevoerd. De mate van hittestress is namelijk zowel een gevolg van de temperatuur, als ook van de luchtvochtigheid; warmte kwijt raken door verdamping van vocht (vanuit de luchtwegen, vanaf de huid) lukt niet goed bij een hoge relatieve luchtvochtig (RV), waardoor bij een hoge RV eerder hittestress optreedt dan bij een lage RV.

Website www.hittestresscheck.nl
Door de adviezen en de THI te combineren ontstaat een hitteplan voor primaire bedrijven. Dit is terug te vinden op de website. De THI wordt 7 dagen vooruit voorspeld aan de hand van de postcode. Ook is het mogelijk om met behulp van gemeten waarden (temperatuur en relatieve luchtvochtigheid) uit de stal, de actuele THI te berekenen voor de betreffende diersoort. Gekoppeld aan de THI krijgt de veehouder een set adviezen. Natuurlijk moeten ook lokale factoren als schaduw en luchtsnelheid worden meegenomen in de beoordeling, die kunnen de hittestress verminderen. Het hitteplan is geen kookboek; het vakmanschap van de veehouder speelt nog steeds een grote rol. Zo blijft het belangrijk om te kijken naar de reactie van de dieren zelf. Het doel van het hitteplan is om hem of haar te ondersteunen in het maken van de juiste keuzes op het juiste moment.

De website, THI-berekening en adviezen zijn voor iedereen beschikbaar.

Webinar
De website is op 14 april 2021 gelanceerd met behulp van een webinar dat u via deze link terug kunt kijken.

Platform
Om ervoor te zorgen dat de adviezen van hoge kwaliteit en praktisch toepasbaar zijn, worden zij jaarlijks opnieuw bekeken. In het najaar organiseert LTO voor iedere sector een platform-overleg. Zowel veehouders, als dierenartsen, wetenschap, bedrijfsleven en overheidsinstanties zijn betrokken, ieder vanuit zijn of haar eigen perspectief. Deelnemers aan het Platform worden geacht hun expertise in te zetten op onafhankelijke wijze. De voorbije zomer wordt geëvalueerd en de adviezen worden aangescherpt met behulp van de meest recente wetenschappelijk inzichten. Waar wetenschappelijke onderbouwing ontbreekt en die wel wenselijk wordt geacht, formuleert het Platform onderzoeksvragen. De platformleden spelen een actieve rol bij het genereren van draagvlak voor- en de verspreiding van de adviezen in hun organisatie.

Diersoort overstijgende (onderzoeks)vragen zullen worden besproken in overkoepelend overleg. Hierbij zijn ook onderzoeksinstituten en de overheid aangesloten.

Deel uw goede ideeën
Als gezegd is de website dynamisch; de adviezen worden jaarlijks geëvalueerd en waar nodig aangepast. Goede ideeën, tips en adviezen zijn van harte welkom. U kunt ze delen via het emailadres dat op de website te vinden is, of via social media met #geenhittestress!