Mestdebat bewijst dat aanpak mestcrisis anders moet

Gisteren vond, tot in de nacht, het mestdebat plaats in de Tweede Kamer. Een Kamermeerderheid steunt dat minister Adema zijn ‘plan van aanpak mestbeleid’ verder uitwerkt. Van links tot rechts riepen partijen de minister op om daarbij af te stemmen met de opstellers van het agrarische ‘crisisplan’, waaronder LTO. LTO-voorzitter Ger Koopmans: “Als het debat één inzicht opleverde, is het dat een koude sanering alléén te voorkomen is als de Europese Commissie een concessie doet op het afbouwpad van de derogatie.” Daar ziet Koopmans ook een kans: “De minister heeft voor het eerst toegezegd bereid te zijn om opnieuw in gesprek te gaan met de Europese Commissie. Over het momentum waarop dat gesprek plaatsvindt, dáár wil ik het met de regering over hebben.”

Kloof
Alle politieke partijen die deelnamen aan het mestdebat én de minister zelf erkenden dat de maatregelen die in beeld zijn, niet voldoen om het verlies aan mestplaatsings­ruimte op te vangen. Mestplaatsingsruimte die door het afbouwpad van de derogatie en door de invoering van nv-gebieden en verplichte bufferstroken radicaal ingekort is, en met ingang van januari 2025 nóg verder ingekort zal worden.

Nieuwe maatregelen die ruimte geven in de mestafzetmarkt, zoals de inzet van kunstmestvervanger Renure, moeten nog uitgewerkt worden. Dat kost tijd – tijd die de sector niet heeft. Koopmans: “Tussen het huidige afbouwpad en het perspectief voor de toekomst zit een kloof. En een belangrijk deel van de sector dreigt in die kloof te vallen. Dat is een kwestie van twee, maximaal drie jaar. Het zou onbestaanbaar zijn als de politiek – in Brussel en Den Haag – dat met open ogen laat gebeuren.” Koopmans vervolgt: “Alle drempels die er zijn voor het implementeren van Renure moeten zo snel mogelijk geslecht worden. Wij roepen de minister op om per direct werk te maken van het inzetten en opschalen van Renure, zodat het middel maximaal ingezet kan worden zodra het is toegelaten.”

Koopmans verwijst niet alleen naar Renure: “Twee opeenvolgende kabinetten hebben toegezegd om te komen met regelingen voor de ‘blijvers’, boeren die in hun toekomst willen investeren via innovatie, door te extensiveren, te verplaatsen of om te schakelen. Die regelingen zijn tot op de dag van vandaag niet gepubliceerd. In het tijdpad moét een brug geslagen worden naar dit nieuwe perspectiefbeleid.”

Brussel
Koopmans vindt het dan ook positief, en onvermijdelijk, dat het (huidige of volgende) kabinet teruggaat naar Brussel: “De minister zei niet alleen toe om opnieuw naar Brussel te gaan, maar werd ook door meerdere formerende partijen opgeroepen om dat op korte termijn te doen. Dat kan geen jaar wachten, dit móet sneller gebeuren. Binnen enkele weken stuurt de minister een tijdpad naar de Tweede Kamer. Als we willen voorkomen dat een belangrijk deel van de sector in deze ‘kloof’ valt, zal een gang naar Brussel daar onderdeel van uit moeten maken. Dit probleem kán niet opgelost worden zonder een concessie vanuit Brussel.”

Alle sectoren
De melkveehouderij ziet een koude sanering op zich afkomen waardoor een belangrijk deel van de sector dreigt te moeten verdwijnen. Maar de aanpak die minister Adema voorstaat, zal ook verstrekkende consequenties hebben voor andere sectoren als de pluimvee- en varkenshouderij. Koopmans: “Dat zijn sectoren die onder het huidige mestplafond blijven of überhaupt niet op de Nederlandse mestmarkt drukken”. Ook jonge boeren, kringloop- en biologische bedrijven maken zich grote zorgen over de maatregelen die nu op tafel liggen. Bovendien werkt het wegvallen van zo’n belangrijk deel van de agrarische bedrijven door in de hele keten, van melkfabrieken tot toeleveranciers tot verwerkende industrie.