Stikstof

De landbouw stoot stikstof uit, vooral in de vorm van ammoniak. Stikstof is een bouwsteen voor de groei van planten, maar en teveel is schadelijk voor bepaalde plantensoorten en natuur. LTO Nederland vindt dat er per gebied een goede balans tussen natuur, wonen, infrastructuur en landbouw moet worden gevonden.

Impasse
De landbouw heeft de ammoniakuitstoot sinds 1990 al met ruim 65% teruggebracht. Toch is er in veel Natura2000-gebieden een stikstofoverschot. Daarom was vanaf 2015 het Programma Aanpak Stikstof (PAS) van kracht, gericht op minder stikstof, sterkere natuur en economische ontwikkeling. In 2019 oordeelde de Raad van State dat het PAS niet als basis voor toestemming voor activiteiten mag worden gebruikt. De uitspraak was verstrekkend voor boeren en tuinders: vergunningen zijn vernietigd, meldingen en vrijstellingen voor kleine emissies zijn niet meer geldig, en bedrijven zijn getroffen door het wegvallen van de drempelwaarde. Als gevolg van deze uitspraak zit Nederland al jaren in een stikstofimpasse.

Stikstofaanpak
Om uit de impasse te komen is de Wet stikstofreductie en natuurverbetering aangenomen. Hierin staat dat voor 2035 74% van de stikstofgevoelige natuur onder de Kritische Depositiewaarde (KDW) moet komen. Het kabinet Rutte IV wilde deze deadline opschuiven naar 2030, maar die wetswijziging is door de val van het kabinet gestrand. Nadeel van de huidige systematiek – met het beoordelen van de staat van instandhouding van de natuur op basis van de KDW – is dat er wordt gewerkt met een bewegend doel. Elk jaar geeft het model waarmee wordt gewerkt (Aerius) andere uitkomsten. Bovendien worden de bijdragen van verschillende sectoren en het buitenland verschillend ingeschat en komen er hectares stikstofgevoelige natuur bij. LTO wil een aanpak die gericht is op het reduceren van emissies. Daartoe heeft LTO ook handreikingen gedaan, zoals het stikstofversnellingsplan ‘Een duurzaam evenwicht’, wat samen met andere maatschappelijke organisaties is opgesteld. Ook recent onderzoek van de UvA onderstreept dat emissiebeleid zinvoller is dan het depositiebeleid zoals vastgelegd in de wet.

Nieuw kabinet
Na een periode van demonstraties, het advies van Remkes en een vergeefse poging om te komen tot een landbouwakkoord is de stikstofproblematiek in Nederland nog altijd niet opgelost. Bovendien heeft de val van kabinet Rutte IV een vertragende werking op de stikstofaanpak. Boeren en tuinders blijven hierdoor in onzekerheid zitten. LTO heeft daarom het demissionaire kabinet opgeroepen wel door te gaan met de uitrol van de verschillende regelingen die horen bij de piekbelastersaanpak. Momenteel zijn de stoppersregelingen opengesteld, maar zijn de regelingen voor de blijvende boer nog niet uitgebracht, waardoor het aan langjarig perspectief ontbreekt.

LTO wil een alternatief voor de KDW in de wet: stikstofbeleid moet gebaseerd zijn op de feitelijke kwaliteit van de natuur in plaats van op modellen. Daarnaast moet het voorzorgsbeginsel minder absoluut worden toegepast, en moet er nader onderzoek komen naar droge depositie, want daar is wetenschappelijk steeds meer twijfel over.  En als laatste blijft LTO hameren op het oplossen van de niet-gereguleerde status van de PAS-melders en interimmers.