Regionale Energie Strategieën / zonneparken

Regionale Energie Strategieën hebben grote impact voor de land- en tuinbouw. LTO Nederland pleit voor een integrale gebiedsaanpak met oog voor de lokale landbouwstructuur. Voor zonne-energie moet de zonneladder gehanteerd worden.

De agrosector speelt een belangrijke rol bij het behalen van klimaatdoelen. In het door de regering voorgestelde klimaatakkoord, wordt t.a.v. elektriciteit een reductieopgave van 20,2 Mt CO2 gevraagd. Om deze doelstelling te realiseren is Nederland in 30 regio’s opgedeeld, waarbij per regio een plan moet worden opgesteld om de doelstelling voor elektriciteit te behalen – de Regionale Energie Strategie (RES). Op die manier moet hernieuwbare energieopwekking zorgvuldig ingepast worden in de ruimtelijke omgeving, met maatschappelijke acceptatie en aandacht voor de benodigde energie-infrastructuur.

Landelijke doelstelling leidend

Dit raakt de land- en tuinbouw: meer dan 40% van alle hernieuwbare energie werd in de afgelopen decennia geproduceerd op of bij een boerenerf (wind en zon) of in de kas. De ruimtelijke inpassing van grootschalige duurzame energie heeft bovendien grote impact op de land- en tuinbouwsectoren, aangezien die met zo’n 2 miljoen hectare in gebruik de meeste fysieke ruimte hebben om zon- en windprojecten te realiseren. LTO Nederland is van mening dat de regionale opgaven een afgeleide moeten zijn van de landelijke doelstellingen uit het Klimaatakkoord. In de praktijk blijken de ambities per gemeente enorm te verschillen.

Zonneladder hanteren

De verwachting is dat er bij de RES op de korte termijn vooral ingezet wordt op zonne-energie (zonneparken) en windenergie, omdat andere vormen te kleinschalig zijn, niet kostenefficiënt zijn of niet in aanmerking komen voor een SDE-subsidie. Het is belangrijk dat ook andere innovatieve technieken nader verkend worden. Deze kunnen een grote rol spelen op de langere termijn (voorbij 2030). Het grootschalig aanleggen van zonneparken kan op gebiedsniveau  ten koste gaan van de landbouwstructuur. LTO Nederland hecht er daarom groot belang aan dat de zonneladder wordt gehanteerd. Aanleg van nieuwe energieparken op agrarische grond moet daarom niet langer worden toegestaan, zeker zolang er nog ruimte beschikbaar is op daken van grotere gebouwen en op bedrijventerreinen. Agrarische schuren en stallen bieden nog wel goede mogelijkheden om met zonnepanelen bij te dragen aan de nationale klimaatdoelstellingen. Op die manier wordt voor meer balans gezorgd tussen benutting van  daken, bebouwde oppervlakte en loze oppervlakte  en is landbouwgrond een laatste optie.

Integrale gebiedsaanpak met oog voor landbouwstructuur

Ook pleit LTO Nederland voor een integrale gebiedsaanpak, waar ruimtelijke opgaven in samenhang worden bezien. Dit betekent dat er oog moet zijn voor de (landbouw)structuur op lokaal niveau en dat er getoetst moet worden wat de gevolgen van voorgestelde maatregelen zijn voor bijvoorbeeld de grondprijs en grondpositie van boeren en tuinders, de verkaveling, infrastructuur en ontsluiting en het behalen van andere beleidsdoelen, zoals het sluiten van kringlopen en het vergroten van biodiversiteit.

LTO Nederland roept op om de RES te benutten om in regio’s structuurversterkingen voor de land- en tuinbouw te organiseren. Hierbij kan gedacht worden aan (ruil)verkaveling en ontsluiting van percelen en kavels om versnippering te voorkomen, asbestsanering en het voorkomen van verloedering door vrijkomende agrarische bebouwing te gebruiken voor opwekking en opslag van energie.