EU wil toekomstperspectief voor de veehouderij, uitwerking nu cruciaal

De Europese Commissie heeft haar langverwachte EU-strategie voor de veehouderij gepubliceerd. In deze strategie erkent de Commissie nadrukkelijk het belang van de veehouderij voor voedselzekerheid, de economie en de strategische autonomie van Europa. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat veehouderij in verschillende delen van Europa onder druk staat wat heeft geleid tot een afname van de veestapel en veehouderijen. De strategie zet daarom niet in op verdere krimp van de veehouderij als beleidsdoel, maar op een sterke en toekomstbestendige sector die kan blijven produceren én verder kan verduurzamen.

Ger Koopmans, voorzitter van LTO Nederland: “Het is positief dat de Europese Commissie expliciet kiest voor een toekomst mét veehouderij in Europa. Niet krimp, maar toekomstperspectief staat centraal. Die boodschap moet nu ook doordringen in de komende gebiedsplannen van de stikstofaanpak, bij het kabinet en in alle provinciehuizen.”

De strategie bevat een breed pakket aan voorstellen voor de veehouderij. Daarbij gaat het onder meer om vergunningverlening, dierenwelzijn, diergezondheid, innovatie, verduurzaming en een beter verdienvermogen voor veehouders.

Vergunningsverlening
De Europese Commissie erkent in de strategie dat vergunningverlening een knelpunt is voor de veehouderij. In aanloop naar deze strategie heeft LTO hier herhaaldelijk aandacht voor gevraagd en benadrukt dat de huidige vergunningsproblematiek in Nederland investeringen in verduurzaming, dierenwelzijn en bedrijfsontwikkeling in de weg staat. Eerdere voorstellen van de Europese Commissie om vergunningverlening te versnellen waren vooral gericht op uitzonderingen voor andere sectoren, zoals industrie en energie-infrastructuur. Dat de problematiek nu ook expliciet wordt erkend voor de veehouderij is daarom een belangrijk signaal. Daarbij verwijst de Europese Commissie naar de lopende stress test van de Vogel- en Habitatrichtlijn, die later dit jaar wordt afgerond. LTO heeft hiervoor concrete voorstellen aangedragen voor maatregelen die de Europese Commissie kan nemen om knelpunten rond stikstof en vergunningverlening aan te pakken.

Nitraatrichtlijn en mestbeleid
Daarnaast wordt opnieuw aangekondigd dat de evaluatie van de Nitraatrichtlijn binnenkort wordt gepubliceerd. Op basis daarvan wil zij vooral kijken naar een betere uitvoering van de bestaande Nitraatrichtlijn, en wil de Commissie samen met lidstaten verkennen waar verdere vereenvoudiging mogelijk is. Voor LTO is het positief dat de Commissie oog heeft voor de uitvoerbaarheid van de regels, maar tegelijkertijd is een betere implementatie alleen niet voldoende. LTO pleit juist voor een herziening van de Nitraatrichtlijn, zodat beter rekening kan worden gehouden met technologische ontwikkelingen, innovatie in mestverwerking en het beter benutten van meststoffen uit dierlijke mest.

Nieuwe voorstellen voor dierenwelzijn
Eind 2026 komt de Europese Commissie met voorstellen voor nieuwe dierenwelzijnsregels voor pluimvee, waaronder de uitfasering van kooihuisvesting. Voor de varkenshouderij volgt naar verwachting in 2027 een voorstel over nieuwe huisvestingssystemen. In Nederland worden door het kabinet op dit vlak al stappen gezet, waaronder in het concept Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) Dierwaardige veehouderij. Voor LTO is het daarom belangrijk dat nieuwe Europese regels goed aansluiten bij ontwikkelingen die in lidstaten al in gang zijn gezet en bijdragen aan een gelijk speelveld binnen de Europese Unie. Daarbij zijn realistische overgangstermijnen essentieel, zodat ondernemers de tijd krijgen om gedane investeringen terug te verdienen. De Europese Commissie erkent zelf dat hogere dierenwelzijnseisen gepaard gaan met extra kosten voor veehouders en dat daar voldoende financiële ondersteuning en een passende beloning vanuit de markt tegenover moeten staan. Het is nu aan de Commissie om dat in de verdere uitwerking van de voorstellen ook daadwerkelijk mogelijk te maken.

Gelijk speelveld en verdienvermogen
Ook erkent de Europese Commissie dat hogere Europese standaarden op het gebied van dierenwelzijn, milieu en voedselveiligheid alleen houdbaar zijn als veehouders daar ook een eerlijke prijs voor ontvangen. De strategie zet daarvoor in op een sterkere positie van boeren in de keten en meer wederkerigheid in handelsrelaties. Daarbij wordt ook gekeken naar gelijkwaardige dierenwelzijnseisen voor geïmporteerde producten in handelsverdragen.