Economische gevolgen oorlog Oekraïne

De oorlog Oekraïne zorgt voor verschrikkelijk leed onder de bevolking van het land. Het heeft ook wereldwijd economische gevolgen. De ontwikkelingen volgen elkaar snel op en de impact op de Nederlandse boeren en tuinders op de langere termijn laat zich moeilijk voorspellen. Inmiddels zijn ook hier de eerste stevige gevolgen zichtbaar.

De economische impact van de Oekraïne-crisis is stevig voelbaar bij boeren en tuinders. De kosten voor grondstoffen, kunstmest en energie lopen sterk op terwijl de opbrengstprijzen hoogst onzeker zijn. In de veehouderij is er onzekerheid over de kosten van onder meer veevoer en energie (gas) op korte en middellange termijn. In de plantaardige sectoren zoeken ondernemers voor bepaalde productgroepen (bloemen, planten, bomen, pootaardappelen, groenten en fruit) vanwege handelsbelemmeringen naar alternatieve afzetmarkten. Dit zorgt enerzijds voor prijserosie en anderzijds voor logistieke uitdagingen. De forse kostenstijgingen voor boeren en tuinders komen nog niet terug in de prijs die zij voor hun product krijgen, waarmee het verdienvermogen verder onder druk komt te staan.

Accijnsverlaging op brandstof
De hoge brandstofprijzen hakken er flink in. Agrariërs maken zich grote zorgen over de uitzonderlijk hoge brandstofprijzen. Zeker nu het groeiseizoen voor de deur staat. Naast hoge prijzen voor kunstmest drijft dit de kostprijs flink op. Loonwerkers krijgen van hun brancheorganisatie Cumela het advies om een brandstoftoeslag toe te passen in hun tarieven – die onze leden over het algemeen niet kunnen doorberekenen in de prijs van het product. Daarbij opgeteld dat de kosten nu gemaakt worden en de opbrengsten op een later moment in het seizoen gerealiseerd worden, maakt dat de liquiditeitspositie bij de meeste bedrijven zorgelijk wordt. De overheid kan niets veranderen aan de olieprijs, wel kunnen zij de belastingen die op brandstoffen worden geheven verlagen. LTO pleit daarom voor een accijnsverlaging op korte termijn – het werk op het land begint immers nu.

Kunstmestvervangers en derogatie
Als de export van (Wit-)Russische kunstmest wegvalt dan zal dat in Nederland niet direct tot braakliggende velden leiden, wel tot forse hogere kosten voor boeren en tuinders. Dat is zorgelijk, aangezien de kosten voor kunstmest – ook door de stijgende energieprijzen – op dit moment al ongeveer zijn verdubbeld. De stijgende kosten en zorgen over de beschikbaarheid van kunstmest onderschrijven het belang van verlenging van de derogatie. Dat is echter geen volwaardige vervanger van alle kunstmest. Het is ook daarom belangrijk dat Brussel sneller stappen neemt om kunstmestvervanging (RENURE) met bewerkte dierlijke mest toe te staan.

Strategische waarde voedsel
Stabiliteit van voedselketens, energievoorziening en voedselzekerheid in het algemeen zullen de komende tijd hoger op de agenda staan. In het licht van de huidige crisis vraagt de Vakgroep Akkerbouw en Vollegrondsgroente om het Europese gemeenschappelijke landbouw (GLB) te toetsen aan de veranderde situatie op de wereldmarkt.  Bedrijven die volgend jaar in aanmerking voor de basispremie van het GLB willen komen worden onder andere verplicht om 4 procent van hun oppervlakte bouwland als niet-productieve areaal aan te merken. Voor de akkerbouw en vollegrondsgroenteteelt in Nederland komt dit neer op 25.000 hectare productieve landbouwgrond. Dit is de halve Noordoostpolder. Deze crisis laat zien dat de landbouw van grote strategische waarde is. Oproep is om het potentieel van de Europese landbouwgrond te benutten en het te vormen beleid hierop aan te passen. Dat geldt ook voor de Green Deal in relatie tot voedselzekerheid, aangezien uit recent onderzoek bleek dat de huidige voorstellen leiden tot aanzienlijk minder landbouwproductie in Europa, minder productie, verschuiving van handelsstromen en hogere consumentenprijzen.

Lees ook: Zijn er met Pasen wel Nederlandse eieren?

Meer informatie over de impact van de oorlog in Oekraïne is terug te vinden via deze pagina.

Meldt u ook aan voor de livestream van het Rondetafelgesprek Oekraïne: boeren, tuinders en strategisch voedselbeleid, a.s. dinsdag.