Land- en tuinbouw toont veerkracht in moeilijke tijden

Ondanks de grootste economische crisis sinds de laatste eeuw en problemen rondom de Brexit is de Nederlandse agrarische export door hogere prijzen in 2020 op niveau gebleven. De totale geschatte exportwaarde van producten uit de land- en tuinbouw bedroeg €95,6 miljard in 2020 – een groei van 1% in vergelijking met 2019. Daarvan is €68,3 miljard van Nederlandse makelij. Dit blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van CBS en Wageningen Economic Research in opdracht van het ministerie van LNV. Daaruit blijkt volgens LTO Nederland de internationale waardering voor de kwalitatief hoogwaardige Nederlandse producten. Tegelijkertijd blijft het verdienvermogen van boeren en tuinders zorgelijk, ondanks dat de export stand heeft gehouden gedurende de coronacrisis.

”Hoe belangrijk een stabiele internationale voedselketen voor de voedselzekerheid in binnen- en buitenland is, is dit jaar dubbel en dwars gebleken. Daar leveren onze boeren en tuinders een belangrijke bijdrage aan,” aldus Sjaak van der Tak, voorzitter van LTO Nederland. “Land- en tuinbouwproducten van Nederlandse bodem worden in Europa en verder gewaardeerd. Maar ook voor de export van landbouwgerelateerde producten, zoals machines en kasmaterialen, is de kennis en kunde van onze primaire sector onmisbaar. Qua voedselveiligheid, innovatie en duurzaamheid lopen Nederlandse boeren en tuinders voorop.”

Exportwaarde niet hetzelfde als agrarisch inkomen
De land- en tuinbouw werd in 2020 zwaar getroffen door de coronapandemie. De eerste lockdown zorgde ervoor dat bepaalde afzetmarkten, zoals tuincentra, horeca en toerisme werden gesloten. Eind 2020 speelde er een nieuwe virusgolf en dus een nieuwe lockdown. Bovendien zorgde de Brexit voor onzekerheid. Dat de export toch op peil bleef toont dat de sector veerkrachtig is en in staat is om flexibel te reageren op uitdagingen. In het onderzoek wordt geconcludeerd dat de 1% stijging het gevolg is van hogere prijzen bij iets lagere volumes. Hoewel de export in stand is gebleven, verdienden veel agrariërs in 2020 minder. Uit eerdere cijfers van het CBS bleek namelijk dat de inkomsten in de land- en tuinbouw in 2020 met 6% zijn gedaald. Zonder coronasteun zou dat zelfs 11% zijn geweest.

“Het geeft een dubbel gevoel. Hoewel de afzet naar het buitenland op niveau is gebleven, blijft het verdienmodel van veel boeren en tuinders ernstig onder druk staan. Er is meer nodig dan goede exportcijfers om het verdienvermogen structureel te verbeteren.” vervolgt Van der Tak.

Export binnen Europese Unie belangrijk
De nieuwste cijfers laten het belang van de afzet naar onze buurlanden zien, waarbij Duitsland voorop staat. Ongeveer tweederde van de agro-export gaat naar de Europese interne markt. Het VK blijft, ondanks uittreden uit de EU, een belangrijke exportmarkt. Dankzij het handelsakkoord tussen de EU en het VK zijn importtarieven vermeden – een harde Brexit zou tot €800 miljoen aan belastingkosten hebben geleid. Er is wel sprake van extra kosten door douaneformaliteiten, inspecties en vertragingen. China steeg in 2020 naar plaats 5 op de ranglijst van exportbestemmingen, vooral door de groeiende afzet van babymelkpoeder en varkensvlees.