Nieuwe instrument kan opgaven voor de landbouw fors versnellen

De landbouw staat voor grote opgaven om maatschappelijke doelen te halen. Doelen op het gebied van klimaat, stikstofreductie, waterkwaliteit en dierwaardige veehouderij vragen de komende jaren ook om kapitaalintensieve investeringen op het boerenerf. Subsidies en marktinkomsten kunnen deze investeringen slechts gedeeltelijk ondersteunen. Om de doelen versneld te kunnen realiseren, presenteren het landbouwbedrijfsleven en de marktpartijen, met steun van de Dierenbescherming, vandaag een nieuw voorstel: de Fiscale Investeringsreserve Landbouw (FIL) Gezamenlijk doen zij een oproep aan de formerende Tweede Kamer-partijen om dit instrument verder uit te werken en in te voeren.

Investeringen dreigen stil te vallen
De kern van het voorstel is eenvoudig: landbouwbedrijven krijgen de mogelijkheid om een deel van hun winst fiscaal te reserveren voor toekomstige investeringen die bijdragen aan maatschappelijke doelen. Daarmee ontstaat een belangrijk aanvullend spoor, naast subsidies, met lagere uitvoeringskosten en meer regie voor de ondernemer. Zo biedt het voorstel een antwoord op een groeiende mismatch: richting 2035 zijn forse investeringen nodig, terwijl de rijksbegroting onder druk staat en het EU-landbouwbudget na 2027 waarschijnlijk aanzienlijk lager uitvalt. Daar komt bij dat veel investeringen momenteel niet kunnen door vastzittende vergunningverlening. Wanneer deze weer op gang komt, is snelheid cruciaal. De FIL maakt het mogelijk dat boeren alvast middelen reserveren, zodat zij klaarstaan om te investeren zodra de mogelijkheid er is. Dit vergroot de uitvoerbaarheid van beleid, en versnelt het realiseren van milieudoelen en doelen voor een dierwaardige veehouderij.

Boeren aan het roer, overheid ontlast
Uit recente inkomensverwachtingen blijkt dat een substantieel deel van de boeren in goede jaren financiële ruimte heeft om te reserveren. De FIL sluit hierop aan door deze ruimte doelgericht te mobiliseren. Boeren behouden daarbij de regie: zij investeren zelf, op hun eigen erf, passend bij de opgave in hun regio. Voor de overheid biedt de regeling een belangrijk voordeel: in plaats van directe subsidies gaat het bij de FIL om tijdelijk belastinguitstel. Daarmee wordt de druk op de Rijksfinanciën beperkt, terwijl dezelfde maatschappelijke doelen sneller en goedkoper worden bereikt.

Kees de Jong, Voorzitter van de vakgroep pluimvee bij LTO: “Hiermee geven we een boost aan het zetten van stappen naar een dierwaardige veehouderij en andere te behalen doelen”.

Elbert Roest, bestuurlijk trekker van het bestuurlijk overleg dierwaardige veehouderij en de Nationale Innovatie Gezant duurzame veehouderij: “Met de Fiscale Investeringsreserve Landbouw kan de sector zelf bijdragen aan oplossingen voor grote maatschappelijke opgaven, terwijl de overheid haar middelen effectiever inzet. Dat is goed voor boeren, goed voor beleid en goed voor de brede welvaart.”

Draagvlak in sector en politiek
Het voorstel sluit aan bij een recent aangenomen Tweede Kamer-motie (Stoffer), waarin wordt opgeroepen om te onderzoeken hoe fiscale instrumenten beter kunnen aansluiten op de landbouwpraktijk, onder meer via een investeringsreserve. Vanuit verschillende sectororganisaties is bovendien draagvlak voor een dergelijke aanpak, zowel voor emissiereductie als voor investeringen in dierenwelzijn.

Oproep tot vervolgstap
De initiatiefnemers benadrukken dat verdere uitwerking nodig is, maar zien de FIL als een kansrijk en noodzakelijk instrument om de landbouwtransitie haalbaar te houden. Zij roepen beleidsmakers en formerende partijen op om dit spoor serieus te verkennen en samen met sector en overheid te komen tot een concrete uitwerking.