'De consument is niet heilig'

Het GLB is er niet alleen om de consument te beschermen. Dat betekent dat mededingsregels niet alleen ten dienste moeten staan van die consument, maar van de maatschappij in de moderne tijd. In een blog reageert Luc Groot op de opinie van Chief Economist Jarig van Sinderen van de NMa, die niets ziet in versoepeling van de mededingingsregels voor de agrarische sector.

Wie het stuk van de Chief Economist Jarig van Sinderen van de NMa leest over het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid snapt waarom het zo enorm lastig is iets te veranderen in de voedingsketen en mededinging. De algehele cultuur van deze ‘autoriteit’ lijkt gebaseerd op oude dogma’s en korte termijn. De Nederlandse land- en tuinbouw is bezig met de lange termijn en nieuwe verbintenissen. Hopelijk komen we elkaar snel tegen onderweg….. 

Terechte kritiek
Enkele kritiekpunten van Jarig van Sinderen snijden overigens wel hout. Natuurlijk is tot in den treure vasthouden aan quota niet per definitie goed voor de consument. Ook de marktordening zoals nu vastgelegd door het Europees Parlement leidt tot veel administratieve rompslomp en verslechtering van het marktmechanisme. Dit leidt niet per se tot een betere positie van boeren en tuinders, omdat dit niets bijdraagt aan een sterkere positie van de producent en de prijs die hij krijgt in de keten.

Naar mijn mening slaat de schrijver de plank volledig mis door het heilig verklaren van het mededingingsbeleid en niets te zeggen over de machtsconcentratie in de retail, de benodigde bescherming van producenten, en de mogelijkheden die producentenorganisaties kunnen bieden. 

Mededinging ten dienste van
Het mededingingsbeleid is slechts een onderdeel van de integrale visie op hoe de markt moet werken in de Europese Unie en welk beleid we als EU voeren. Mededingingsbeleid en de uitvoering hiervan staat in deze ten dienste van. In het verhaal lijkt Van Sinderen andersom te redeneren over de rol van de NmA. 

Door zijn politieke uitspraken lijkt hij het GLB ten dienste van de mededinging en consument te willen stellen. Dat klopt niet. Regels rondom het landbouwbeleid, de marktordening in de land –en tuinbouw en producenten-organisaties kunnen uitzonderingen of extra bepalingen betekenen in de mededinging. Het GLB is er niet alleen om de consument te beschermen. Het GLB heeft een veel bredere betekenis. Dit betekent dus dat de NMa zich naar die wetten moet schikken en goede uitvoering hieraan moet geven. 

Mededinging moet m.i. ten dienste staan van de maatschappij in de moderne tijd en niet slechts bezig zijn met de consument. Die wil namelijk alleen maar meer consumeren voor minder geld zonder daarbij rekening te houden met bredere maatschappelijke belangen. Dat heeft het verleden uitgewezen. Daarom zijn de mogelijkheid van producentenorganisaties juist een goede zaak voor de land- en tuinbouw. Dit leidt tot een gezamenlijk vuist om duurzamer te produceren en innovatieve productietechnieken in de markt te zetten.
Duurzaam 

Het woord duurzaam kom ik in het opinie van Van Sinderen niet tegen. De kern van de LTO-lobby is niet voor niets: ‘duurzaamheid vanuit de markt’. Het Europees Parlement heeft de noodzaak daarvan ook in de compromistekst overgenomen. Duurzaamheid, denk bijvoorbeeld aan minder antibioticagebruik en een lager gebruik van energie en grondstoffen, is een publiek belang. De mededinging geeft nu al ruimte om hier rekening mee te houden. 

LTO wil aan de mededinging iets veranderen in die zin, dat de ruimte binnen de huidige mededinging beter wordt benut. Er zijn voorbeelden genoeg uit de praktijk waar het naar toe moet: een duurzaam gebruik van soja, champignons met het Fair Produce, duurzame soja, weidegang voor melkkoeien enzovoorts. 

Politieke ontwikkelingen
Waar het gaat om machtsconcentratie en mededinging lijken tijden van verandering aangebroken.
Vorige week is een Europees Retail Actieplan gelanceerd en nog belangrijker een groenboek Oneerlijke Handelspraktijken tussen bedrijven. In het persbericht zegt Eurocommisaris Michel Barnier: “Consumers should have competitive prices, but I also want suppliers to retail to receive fair prices for their products.” De NMA van de heer Van Sinderen moet dus wel degelijk rekening gaan houden met betere bescherming van producenten als boeren en tuinders. Daar zullen wij als LTO Nederland ook hard aan blijven werken. 

Verander mee....
Ik snap heel goed dat het heel moeilijk is om als mededingingsautoriteit over te moeten stappen van een één-dimensionale focus op de consument naar een afgewogen kader, waarbij zowel belangen van producenten, duurzaamheid als consumenten een plaats moeten krijgen. Maar in deze onzekere economische tijden en veranderende maatschappelijke behoeften zit er niets anders op dan mee te veranderen als de politiek en wetgeving dit helder aangeven. 

Het zou zelfs te prijzen zijn als de NMa hierover zou meedenken. Einstein zei hierover: “The world as we have created it is a process of our thinking. It cannot be changed without changing our thinking.” Ik wens de NmA daar succes mee en ik hoop snel met elkaar om tafel te zitten om nieuwe wegen in te slaan.

07 februari 2013

BRON:
Luc Groot
Naar boven