De overheid en de rundveesector werken samen aan een landelijke aanpak om Bovine Virus Diarree (BVD) verder terug te dringen en uiteindelijk uit Nederland te krijgen.
De start van het nationale bestrijdingsprogramma zal op 1 januari 2028 van start gaan met uiterlijk 1 januari 2030 goedkeuring door de Europese Commissie.

Het programma zal vertaald worden in een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) waarbij de aanpak volgens de Europese regels verloopt… Er is dan geen overgangsfase via het bestaande private programma, zoals wel het geval is bij IBR .

Door meteen aan de EU-regels te voldoen, kan Nederland sneller officieel BVD-vrij worden verklaard. Dit levert voordelen op voor diergezondheid én voor de exportpositie. Zodra het programma is goedgekeurd door de Europese Unie gelden er strengere handelsvoorwaarden voor runderen uit gebieden zonder BVD EU-vrijstatus.

Voor het aanvragen van een EU-vrijstatus moeten 99,8% van de inrichtingen, die ten minste 99,9% van de runderpopulatie vertegenwoordigen, vrij zijn van BVD, mag er gedurende achttien maanden geen BVD zijn aangetoond bij een gehouden rund én moet vaccinatie tegen BVD verboden zijn voor gehouden runderen.

Dit zou, bij goed verloop van het bestrijdingsprogramma, binnen drie tot vijf jaar haalbaar moeten zijn na inwerkingtreding van het bestrijdingsprogramma.

Wat kunt u nu al doen?

• alert blijven op BVD op uw bedrijf;
• alleen dieren aanvoeren met een bekende en bij voorkeur BVD-vrije status;
• inspelen op komende veranderingen in de handel;
• IBR start op 1 januari 2027, neem ook meteen BVD mee in de aanpak om uw veestapel IBR en BVD vrij te krijgen.

De praktijkpilot Koe en Eiwit laat zien dat melkveehouders met gerichte rantsoensturing succesvol minder ruw eiwit kunnen voeren, zonder in te leveren op melkproductie of diergezondheid. Door het ruw eiwitgehalte in het rantsoen te verlagen, komt er minder stikstof in de mest terecht en hoeft er minder mest te worden afgevoerd. Die bewezen aanpak vormt de basis voor het Convenant Verlagen ruw eiwit rantsoenen melkveebedrijven (Convenant Voerspoor), dat inzet op praktische ondersteuning en kennisdeling om melkveehouders hierbij te helpen. Tijdens een netwerkbijeenkomst op de KNVB-Campus in Zeist werden vandaag de resultaten gedeeld van vier jaar praktijkervaring met ruim 150 melkveehouders. LTO Nederland is één van de convenantpartners en zet zich in om deze vrijwillige, praktische route vanuit de melkveesector verder te brengen.

Resultaten uit de praktijk
Het Convenant Voerspoor bouwt voort op kennis uit de praktijkpilot Koe en Eiwit (2022–2026), uitgevoerd door Wageningen University & Research, waaraan ruim 150 melkveehouders door heel Nederland deelnamen. De deelnemers realiseerden gemiddeld 10 gram minder ruw eiwit per kg droge stof in het rantsoen – wat neerkomt op bijna 10% minder ammoniakemissie, terwijl de melkproductie en diergezondheid op peil bleven. Een bewezen, kosteneffectieve aanpak die bijdraagt aan het stikstofvraagstuk én ruimte creëert op de mestmarkt.

“De kennis is er. We weten wat werkt, op welke bedrijven en hoe je het stap voor stap aanpakt,” zei Paul Galama (WUR, projectleider Koe en Eiwit) tijdens de bijeenkomst. “Nu is het zaak om dat bereik te vergroten. Dat is precies wat Convenant Voerspoor doet.”

Concrete tools voor elke melkveehouder
In de bijeenkomst kwam ook het pakket kennisproducten aan de orde dat het Convenant Voerspoor aan melkveehouders en voeradviseurs beschikbaar stelt. Het gaat onder meer om praatplaten voor in adviesgesprekken, rekentools waarmee melkveehouders direct zien wat ruw eiwitverlaging hun bedrijf oplevert en webinars voor zowel grasrijke als maïsrijke bedrijven. De tools zijn (binnenkort) beschikbaar via de campagnewebsite verlaagruweiwit.nl.

“Minder ruw eiwit in het rantsoen betekent minder stikstof in de mest, en dus minder mest die je moet afvoeren,” aldus Erwin Wunnekink (Nevedi), een van de initiatiefnemers van het convenant.

Sector neemt zelf verantwoordelijkheid
Convenant Voerspoor is een vrijwillig privaat sectorakkoord gesloten in 2025. De 13 convenantpartners werken samen aan een sectordoelstelling van 158 gram ruw eiwit per kilogram droge stof in 2026. De aanpak richt zich op bewustwording en handelingsperspectief, niet op verplichting.

Bijeenkomsten, webinars en studiegroepen worden in de komende maanden ingezet om de kennis te verspreiden. Voeradviseurs spelen daarbij een centrale rol als schakel tussen het convenant en de individuele melkveehouder.

Het ministerie van LVVN ondersteunt het Convenant Voerspoor financieel.

Meer informatie
Meer informatie over Convenant Voerspoor is te vinden op verlaagruweiwit.nl.

Het Convenant Voerspoor is een samenwerkingsverband van 13 partijen: LTO Nederland, Dutch Dairymen Board, Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, De Natuurweide, Netwerk Grondig, ZuivelNL, Nederlandse Zuivel Organisatie, Nevedi, Boerenverstand, PPP-Agro Advies, Groeikracht, VLB en Wageningen University & Research levert wetenschappelijke ondersteuning.

Het kabinet dreigt voor grondgebondenheid in de melkveehouderij ‘een nóg strenger plan’ op tafel te leggen dan ooit eerder aan de orde is geweest. Dat bericht publiceerde De Telegraaf vandaag op basis van anonieme Haagse bronnen. “Als die informatie klopt, zou dat onbegrijpelijk zijn” zegt Jos Verstraten, voorzitter van LTO vakgroep Melkvee: “Het invoeren van grondgebondenheid gaat überhaupt niet helpen om Nederland van het stikstofslot te halen!” Verstraten is helder: LTO is voorstander van een haalbare norm, gecombineerd met doelsturing voor de waterkwaliteitsopgaven.

Uitgelekte plannen zorgen voor zorgen
Zo blijft het dossier grondgebondenheid volop in beweging. De afgelopen periode voerde LTO Melkveehouderij binnen de Taskforce Stikstof verschillende gesprekken met het ministerie van LVVN over de mogelijke invulling van grondgebondenheid. Die gesprekken verliepen stroef. Minister Van Essen lijkt af te wijken van het coalitieakkoord en komt, volgens uitgelekte berichten, met een norm die zelfs het initiatiefwetsvoorstel Holman/Grinwis overstijgt. Grondgebondenheid dreigt daarmee wederom een splijtzwam te worden en het proces te verlammen. Het is ook niet consequent om, als het kabinet de omslag wil maken van middel- naar doelsturing, een platte GVE-norm in te voeren.

Raad van State
Deze week publiceerde de Raad van State haar advies over het initiatiefwetsvoorstel van Kamerleden Grinwis en Holman. LTO was vorig jaar tijdens de internetconsultatie kritisch op het voorstel en stelde daar vragen over. Op meerdere punten sluit het advies van de Raad van State daarbij aan.

Volgens de Raad van State probeert het wetsvoorstel te veel verschillende doelen tegelijk te bereiken, zonder duidelijk te maken welke concrete problemen daarmee worden opgelost. Dat grondgebondenheid op zichzelf geen doel dient, vormt juist de kern van de kritiek die LTO eerder heeft geuit.

Daarnaast plaatst de Raad van State vraagtekens bij de juridische complexiteit, handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid van het voorstel. Maar de Raad van State merkt ook op dat de voorgestelde norm mogelijk niet streng genoeg is om de doelen van kringlooplandbouw te realiseren en het aandeel grasland in Nederland te behouden. Juist op dat punt is LTO kritisch. Volgens ons mag dit geen aanleiding zijn om de normen verder aan te scherpen. De gevolgen daarvan zijn niet te overzien en niet te verantwoorden.

Grondgebondenheid
De Nederlandse overheid heeft in het addendum op het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn toegezegd werk te maken van grondgebondenheid. Die afspraak met Europa moet worden nagekomen. In de brief van Eurocommissaris Roswall werd Nederland daar eind vorig jaar opnieuw aan herinnerd.

Binnen de Taskforce Stikstof wordt ondertussen gezocht naar een invulling van grondgebondenheid, terwijl Kamerlid Pieter Grinwis (ChristenUnie) heeft aangegeven door te werken aan zijn initiatiefwet. Hoewel LTO kritisch blijft op grondgebondenheid, lijkt het een kwestie van tijd voordat er concreet beleid komt.

In 2025 en 2026 heeft LTO Melkveehouderij uitgebreid met leden gesproken over een acceptabele invulling van grondgebondenheid. Uit die gesprekken kwam naar voren dat weinig melkveehouders op grondgebondenheidsregels zitten te wachten, aangezien het geen oplossingen biedt voor de opgaven waar de sector voor staat. Terwijl de impact van dit rigide middelvoorschrift op individuele bedrijven enorm kan zijn.

Op basis van deze ledenraadpleging zet LTO Melkveehouderij zich in voor een haalbare norm, gecombineerd met waardering voor vakmanschap via doelsturing specifiek op waterkwaliteit. Grondgebondenheid gaat geen bijdrage leveren om Nederland van het stikstofslot te halen en de koppeling met de Taskforce Stikstof is vanuit dat oogpunt onlogisch. Het is een belofte aan Brussel, ondersteunend aan het verbeteren van de waterkwaliteit en niet meer dan dat.

Ruimte voor verbetering
Ook met Pieter Grinwis wordt doorgesproken over de initiatiefwet. Het Kamerlid heeft al aangekondigd dat hij de wet fors gaat aanpassen. LTO waardeert dat én waardeert het feit dat hij mogelijkheden ziet om grondgebondenheid te koppelen aan doelsturing op nitraat. Daardoor kunnen melkveehouders gewaardeerd worden door een goede waterkwaliteit te borgen. Tegelijkertijd blijven wij kritisch op de verdere uitwerking. De komende periode blijft het daarom belangrijk om de ontwikkelingen vanuit het ministerie en de Tweede Kamer nauwgezet te volgen.

Ieder jaar komen vertegenwoordigers uit de zuivelsector die het Convenant Weidegang hebben ondertekend bijeen. Tijdens dit jaarlijks evenement, georganiseerd door ZuivelNL, wordt met elkaar actief gewerkt aan een plan om een vernieuwde aanpak op te stellen om weidegang te bevorderen.
LTO Melkveehouderij is een van de ondertekenaars van het convenant en actief betrokken bij de ontwikkeling van een nieuwe strategische aanpak.

Weidegangcijfers
Weidegang raakt aan verschillende domeinen, van dierenwelzijn tot aan ammoniakreductie. Over 2025 laten de cijfers over de weidegang een dalende trend zien. Koeien zagen in 2025 weer minder de wei dan voorgaande jaren. De convenantspartijen kwamen dit jaar bijeen om de cijfers te analyseren en gezamenlijk aan een strategische heroriëntatie te werken. Het doel is om meer koeien in de wei te krijgen en ook langer in de wei te houden. Hiervoor zijn effectieve maatregelen noodzakelijk die echt verandering brengen.

“LTO Melkveehouderij is partner van het Convenant Weidegang. We staan achter dit traject en zetten ons in om te komen tot werkbare voorstellen én werkbare ecoregelingen voor de weidegang,” aldus bestuurslid Wilco Brouwer de Koning.

Convenant Weidegang
Om meer koeien in de wei te krijgen op diervriendelijke en duurzame wijze is in 2012 een convenant gesloten met de zuivelsector. Van melkveehouders tot ketenpartners tot aan bestuurlijke vertegenwoordigers. Alle partijen dragen verantwoordelijkheid om bij te dragen aan een aanpak voor de sector die zorgen voor een duurzame en diervriendelijke sector.

Meer over de uitkomsten van de convenantsdag lees ook Weidegang vraagt om gamechangers: sector zet volgende stap in strategische heroriëntatie – ZuivelNL

Het 8^e Actieprogramma Nitraatrichtlijn wordt uitgesteld. Dat heeft minister Van Essen van LVVN in een brief aan de Tweede Kamer bekend gemaakt. De minister wil kijken naar een meer integrale aanpak binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof en de Stroomgebiedsbeheerplannen. LTO Nederland kan zich vinden in die redenatie om het 8^e Actieprogramma uit te stellen.

Het uitstel van het 8^E Actieprogramma Nitraatrichtlijn zorgt voor langere onzekerheid bij agrarische ondernemers. Naar verwachting wordt een aantal maatregelen uit het nieuwe 8^e Actieprogramma per 1 januari 2028 ingevoerd. LTO Nederland ziet hierdoor een mogelijk risico ontstaan dat ondernemers in de tweede helft van 2027 geconfronteerd worden met nieuwe maatregelen. LTO Nederland zet zich in om dit te voorkomen.

In de Kamerbrief van 22 mei licht minister van Essen de afwegingen en de nieuwe tijdlijn toe. Binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof wordt momenteel gewerkt aan een plan van het kabinet om stikstof terug te dringen in samenhang met de natuur- en milieuopgaves, waaronder ook de opgave voor waterkwaliteit. Grondgebondenheid, beekdalen en grondwaterbeschermingsgebieden worden hierin meegenomen. De keuzes op deze thema’s hebben direct of indirect effect op de waterkwaliteit. Daarnaast worden eind 2026 de ontwerp stroomgebiedbeheerplannen vanuit de Kaderrichtlijn Water ter inzage voorgelegd.

Aandachtsgebieden
Ondanks dat het uitstel te begrijpen is, is dit een hard gelag voor de aandachtsgebieden die op basis van fosfaat zijn aangewezen. Deze gebieden worden in 2027 nog steeds geconfronteerd met een generieke stikstofkorting en dat is onwenselijk. LTO Nederland heeft daarom herhaaldelijk aangegeven dat deze generieke maatregel het draagvlak ondermijnt en niet bijdraagt aan een effectief waterbeleid. LTO roept op om dit per 1 januari 2027 alsnog te wijzigen.

Tijdlijn
Voor de integraliteit en het vaststellen wat de waterkwaliteitsopgave precies is, is het logisch om de keuzes in de Taskforce en de Stroomgebiedsbeheerplannen eerst af te wachten voordat er een concept 8^e Actieprogramma wordt opgesteld. Het concept 8^e Actieprogramma wordt in het eerste kwartaal 2027 ter consultatie verwacht om deze per 1 juli 2027 in te voeren. LTO Nederland benut deze extra tijd om de lobby te versterken voor een uitvoerbaar en realistisch beleid.

Doelsturing
LTO Nederland is blij dat er ondanks het uitstel van het 8^e Actieprogramma wel wordt doorgewerkt aan doelsturing en dat er eind 2026 begonnen kan worden met meten. Het opbouwen van inzicht, ervaring en kennis is belangrijk om doelsturing succesvol te maken.

LTO Nederland blijft zich inzetten op een werkbaar systeem waarin vakmanschap wordt beloond en handelingsperspectief wordt geboden. Het is belangrijk om verbetering te realiseren daar waar het nodig is. Dat vraagt om een gerichte doelmatige aanpak. Zwaarder generiek beleid past daar niet bij.

LTO Nederland vindt het een verstandige keuze van het kabinet om de plannen voor een versnelde verhoging van de AOW-leeftijd van tafel te halen. Vandaag kwam minister Vijlbrief met een reactie op het ultimatum van de vakbonden op voorstellen van het kabinet over AOW, WW en WIA.

“LTO hoopt dat dit een opening biedt voor werkgevers en bonden om met elkaar in gesprek te gaan over het sociaal stelsel voor een gezonde en duurzame arbeidsmarkt. Ook voor agrarische ondernemers en werknemers,” stelt voorzitter Ger Koopman. “LTO Nederland werkt samen met sociale partners aan passende en gedragen oplossingen.”

De krapte op de arbeidsmarkt en onzekerheid van een toekomstbestendige bedrijfsvoering met voldoende en goedgeschoold personeel is ook bij agrariërs een zorg. Voor de agrarische sectoren is het van belang dat het sociale zekerheidsstelsel eenvoudig en betaalbaar is voor boeren en tuinders én hun medewerkers voldoende zekerheden biedt. LTO werkt samen met partners in de Stichting van de Arbeid o.a. naar een beter stelsel van werk naar werk. Die bevindingen zullen we meenemen in de gesprekken met het kabinet en bonden.

In januari informeerde LTO over de gevonden antistoffen tegen het hoogpathogene vogelgriep-virus (HPAI) bij een koe op een melkveebedrijf in Friesland: https://www.lto.nl/antistoffen-tegen-vogelgriepvirus-in-nederlandse-melkkoe/ Inmiddels zijn alle resultaten van het vervolgonderzoek bekend. Bij 47% van de melkgevende koeien en bij 63% van het jongvee zijn antistoffen gevonden tegen het HPAI-virus. Bij de houder, het gezin en de dierenarts werd geen HPAI aangetoond. Uit onderzoek blijkt dat er geen HPAI-antistoffen zijn aangetoond bij andere melkveebedrijven in Nederland. Volgens experts lijkt daarmee de casus in Friesland een incident te zijn geweest.

Advies van experts
Op advies van het Responsteam-Zoönosen (RT-Z) is er virusonderzoek uitgevoerd op tankmelk-monsters op het melkveebedrijf, dat tevens voor langere tijd is gemonitord om inzicht te krijgen in het uitbraak-verloop.
Ook is retrospectief bloedonderzoek uitgevoerd op bloedmonsters van melkkoeien bij andere bedrijven in Nederland. Die resultaten geven eveneens aan dat er geen antistoffen zijn aangetoond.

Naast het feit dat de situatie op het melkveebedrijf in Friesland een incident lijkt, concluderen de onderzoekers dat, ondanks de wijdverspreide aanwezigheid van het vogelgriepvirus in het veld bij wilde vogels, de kans op besmetting van runderen met het vogelgriepvirus zeer klein is.

Duiding resultaten
Hoewel herkauwers eerder niet als vatbaar werden beschouwd, wordt sinds 2024 in de Verenigde Staten het virus gevonden in melkvee. Experimenteel onderzoek liet zien dat ook Europese stammen van het virus in staat zijn om runderen te infecteren. Het vinden van HPAI-antistoffen op het melkveebedrijf in Friesland, als eerste en tot nu toe enige bedrijf in Europa, past daarmee binnen het zich ontwikkelende beeld dat melkkoeien, net als andere zoogdieren, geïnfecteerd kunnen worden met het HPAI-virus.

Informatie melkveehouders
Melkveehouders worden geadviseerd contact op te nemen met hun dierenarts en passende hygiënemaatregelen te nemen als meerdere melkkoeien een combinatie van de volgende ziekteverschijnselen vertonen: plotselinge daling in de melkproductie, dikke verkleurde melk, koorts en/of verlies van eetlust.
Informatie voor melkveehouders is te vinden op de website van de Rijksoverheid. Daarnaast geldt een meldplicht voor positieve laboratoriumuitslagen van HPAI bij zoogdieren, waaronder melkkoeien en is er een draaiboek voor HPAI bij melkkoeien waarin staat beschreven welke maatregelen er kunnen worden genomen als vogelgriep bij melkkoeien wordt gevonden.

Volksgezondheidsrisico laag
Het risico voor de volksgezondheid van HPAI wordt door het RIVM op basis van de nu bekende gegevens voor de algemene bevolking ingeschat op zeer laag en voor mensen die voor hun (vrijwilligers)werk met (mogelijk) besmette dieren in aanraking komen als gemiddeld. Zoals eerder aangegeven blijkt uit de risicobeoordeling van het Bureau Risicobeoordeling & onderzoek (BuRO) van de NVWA dat pasteuriseren tot nu toe het enige effectieve proces is om verspreiding van vogelgriepvirus via melk en zuivelproducten te voorkomen. Door middel van pasteurisatie kan melk afkomstig van bedrijven met HPAI-besmet melkvee veilig worden gemaakt voor humane consumptie.

Tot slot
De situatie op het melkveebedrijf in Friesland benadrukt het belang dat melkveehouders en dierenartsen alert moeten blijven. Op de websites van Rijksoverheid, WBVR, Royal GD en RIVM is meer informatie beschikbaar over de vogelgriep.
Verder attenderen we vanuit LTO iedereen op de risico’s en het gevaar van insleep en/of verspreiding van dierziekten, of dat door slechte hygiëne op bedrijven is of via transport en meenemen van vleeswaren. Wees alert en neem geen risico’s, voor zowel verspreiding van vogelgriep als ook de insleep van dierziekten als onder andere LSD, Blauwtong, AVP en MKZ.

Kamerbrief:  Voortgangsrapportage intensiveringsplan preventie vogelgriep 2026 | Tweede Kamer der Staten-Generaal

Het Wetsvoorstel Grondgebondenheid van ex-Kamerlid Holman (NSC) en Kamerlid Grinwis (CU) is als onderdeel van een standaardprocedure ‘genotificeerd’ (= gemeld) aan de Europese Commissie. Op grond van een Europese richtlijn moeten lidstaten alle conceptwetsvoorstellen insturen aan de Europese Commissie. Het doel van deze procedure is uitsluitend om mogelijke handelsbelemmeringen tussen lidstaten te voorkomen. Andere lidstaten en marktpartijen kunnen reageren wanneer zij denken dat nieuwe nationale regels de handel van hun producten of diensten in de EU kunnen belemmeren.

LTO Nederland heeft ook een reactie ingestuurd bij de notificatie, maar benadrukt dat het hierbij dus nadrukkelijk niet gaat om een inhoudelijke beoordeling of goedkeuring van het wetsvoorstel door de Europese Commissie. In veruit de meeste gevallen is de notificatie slechts een formaliteit. Tegelijkertijd vindt LTO de notificatie van dit voorstel ontijdig en niet aansluiten bij de huidige Nederlandse politieke situatie. Het gaat om een initiatiefwetsvoorstel van Tweede Kamerleden, terwijl onduidelijk is of hiervoor nog een parlementaire meerderheid bestaat en of verdere behandeling überhaupt nog plaats zal vinden. Sinds de indiening van het wetsvoorstel hebben Kamerverkiezingen plaatsgevonden en kiest het nieuwe Kabinet in het coalitieakkoord voor een samenhang met doelsturing. Dit is een wezenlijk andere koers dan het genotificeerde wetsvoorstel.

LTO heeft eerder, tijdens de nationale internetconsultatie, al veel inhoudelijke kanttekeningen bij het initiatiefvoorstel geplaatst. Onze vragen en opmerkingen van toen zijn nog steeds relevant. Maar het is een onterechte voorstelling van zaken dat er nu sprake zou zijn van een Europese inhoudelijke beoordeling, of van stappen die zouden leiden tot invoering van het voorstel. LTO Melkveehouderij heeft volop aandacht voor dit dossier, waarbij het nieuwe kabinet invulling van het coalitieakkoord heeft neergelegd bij de Ministeriële Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof. Met als voornemen om nog vóór de zomer met een invulling te komen. Wij zetten ons in voor een haalbare en uitvoerbare vorm die bijdraagt aan het perspectief voor de melkveehouderij.

Lees hier onze reactie op de notificatie.

Het Convenant Verlagen Ruw Eiwit Rantsoenen Melkveebedrijven (Convenant Voerspoor) lanceert vandaag, 23 april, de landelijke campagne ‘Verlaag ruw eiwit, dat loont’. De campagne laat zien wat melkveehouders en hun voeradviseurs samen kunnen doen om lagere mestafzetkosten en minder stikstofuitstoot te bereiken.

Het convenant is een initiatief van organisaties voor de melkveehouderij, de zuivel- en diervoedersector en adviseurs en kennisinstellingen. Met de campagne biedt het melkveehouders perspectief voor een actueel probleem. Door het vervallen van de derogatie mogen melkveebedrijven minder mest uitrijden op eigen land. Het aandeel ruw eiwit verlagen in het rantsoen leidt tot een lagere stikstofconcentratie in de mest. Dat betekent minder mest afvoeren en lagere kosten. Sturen op ruw eiwit is daarmee één van de manieren waarmee een melkveehouder de bedrijfsresultaten kan optimaliseren.

‘In gesprekken met leden,’ zegt Jos Verstraten, voorzitter vakgroep Melkveehouderij LTO, ‘heb ik ervaren dat veel ondernemers goed op de hoogte zijn van de eiwitbenutting-effecten op het verlagen van de mestafzetkosten. De uitdaging is om samen met de voeradviseur het optimale eruit te halen en dat te gaan doén. Omdat het loont.’

Praktijk laat zien dat het kan
Het Convenant Voerspoor bouwt voort op kennis uit onder meer de praktijkpilot Koe en Eiwit (2022-2026), uitgevoerd door Wageningen University & Research, waaraan 155 melkveehouders door heel Nederland deelnamen. De conclusie: een lager ruw eiwit in het rantsoen en dus een lagere stikstofemissie is mogelijk met behoud van melkproductie en de gezondheid van de koe.

Met de campagne wil het Convenant Voerspoor vooral bedrijven bereiken die nog niet op ruw eiwitverlaging sturen. Daarbij is aandacht voor de diversiteit in grondsoorten in Nederland: bij bedrijven met overwegend gras in het rantsoen is het aandeel eiwit van hoger dan bij bedrijven met meer mais, maar ruw eiwitverlaging is ook daar mogelijk.

Stap voor stap
Het convenant werkt aan hulpmiddelen waarmee melkveehouders inzicht krijgen in wat een verlaging concreet oplevert op hun bedrijf en hoe zij daar stapsgewijs mee aan de slag kunnen. Denk aan rekenvoorbeelden, praktijkinformatie per bedrijfstype en ervaringen van collega-melkveehouders.

Een concreet startpunt is het gesprek met de voeradviseur, die gemiddeld elke vier tot acht weken bij het melkveebedrijf langsgaat en het rantsoen kan doorrekenen op ruw eiwit. Het convenant brengt daarvoor de kennis en hulpmiddelen bij elkaar.

Meer informatie
Het Convenant Voerspoor is een samenwerkingsverband van dertien partijen: LTO Nederland, Dutch Dairymen Board, Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, De Natuurweide, Netwerk GRONDig, ZuivelNL, Nederlandse Zuivel Organisatie, Nevedi, Boerenverstand, PPP-Agro Advies, Groeikracht, Vereniging voor Accountants en Belastingsadviseurs, en Wageningen University & Research levert wetenschappelijke ondersteuning.

Meer achtergrondinformatie is te vinden in het convenant (zie link hierboven). Nevedi heeft onlangs een video gepubliceerd over het sturen op ruw eiwit. Daarin wordt toegelicht waarom het convenant van belang is en welke concrete rol voeradviseurs hebben bij het samen met melkveehouders sturen op het ruw eiwitgehalte in rantsoenen.

De Europese Commissie heeft de Subsidieregeling extensivering melkveehouderij (Sem) goedgekeurd. Dat is een belangrijke stap voor melkveehouders die op zoek zijn naar perspectief binnen de huidige opgave in de landbouw. Het ministerie van Landbouw, Voedselzekerheid, Visserij en Natuurbeheer (LVVN) heeft dit vandaag bekendgemaakt aan de Tweede Kamer. Binnenkort publiceert LVVN de regeling in de Staatscourant. De regeling wordt op 1 juni 2026 opengesteld. Voor de regeling stelt het ministerie van LVVN € 627 miljoen beschikbaar.

De Sem heeft als doel om de emissies van ammoniak en broeikasgassen te verminderen. Daarnaast zal de mestproductie afnemen, waardoor ook de druk op de mestmarkt naar verwachting zal afnemen. De regeling is specifiek voor melkveehouders die willen blijven melken, maar in de problemen zijn gekomen. Hiermee kunnen zij onder gunstige financiële voorwaarden toch investeren in hun bedrijf.

Toepassing van de Sem
De regeling is vrijwillig en tijdelijk van aard. Deze regeling biedt melkveehouders die klem zitten een concreet handelingsperspectief. Tegelijkertijd draagt de regeling bij aan het verlichten van de druk op de mestmarkt als geheel. We zijn blij dat de Europese Commissie nu goedkeuring heeft gegeven en kijken uit naar de openstelling.

De primaire melkveeorganisaties zien de regeling ook als een onderdeel van een breder pakket. Zo hebben de primaire melkveeorganisaties gepleit voor structurele vormen van derogatie, voor de invoering van een protocol voor gasvormige verliezen en is er een Convenant Verlagen ruw eiwit in rantsoenen melkveebedrijven (Voerspoor) gesloten. Ten slotte is inzet op RENURE eveneens een belangrijk spoor dat bijdraagt aan verlichting van de mestmarkt. Voorwaarden Melkveehouders die deelnemen aan de regeling extensiveren hun bedrijf gedurende een periode van drie jaar door minimaal 10% en maximaal 20% van hun melkvee af te bouwen. Daarvoor ontvangen zij een compensatie voor gemiste inkomsten en een vergoeding voor de fosfaatrechten die definitief worden doorgehaald. Na drie jaar is reguliere bedrijfsontwikkeling weer mogelijk en kunnen deelnemende melkveehouders ervoor kiezen hun veestapel weer te laten groeien, bijvoorbeeld naar het oorspronkelijke aantal melkkoeien.

Tegelijkertijd met de publicatie van de regeling in de Staatscourant publiceert de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) uitleg over de precieze voorwaarden en werking van de regeling op haar subsidiepagina, inclusief een rekentool. Ook komen er online vragenuurtjes om melkveehouders die interesse hebben goed in staat te stellen te onderzoeken of de regeling voor hen financieel aantrekkelijk is. Daarnaast informeert de RVO accountants over de regeling.

Hoogte subsidie
De subsidie wordt in jaarlijkse voorschotten uitbetaald gedurende de driejarige looptijd van de regeling en bestaat uit twee componenten. Ten eerste compensatie inkomensverlies van € 1.606,- per melkkoe per jaar. Ten tweede een vergoeding van € 110,- per fosfaatrecht voor 100% van de rechten. Dit in tegenstelling tot een marktpartij waarbij de verkopende partij 70% van de rechten kan verkopen. De totale vergoeding bij een gemiddelde melkproductie is dan € 9.757,- per melkkoe. Wij adviseren melkveehouders om dit met de accountant te bespreken en daarbij aandacht te hebben voor de fiscale kant.

Private ondersteuning
Naast de publieke regeling leveren ook banken een bijdrage. Afhankelijk van hun beleid bieden zij passende financierings- en investeringsmogelijkheden aan deelnemende melkveebedrijven. Daarbij wordt maatwerk toegepast, binnen de geldende bancaire kaders en mededingingsregels. Dit stelt melkveehouders in staat om hun bedrijf verder te ontwikkelen en gericht te investeren in een toekomstbestendige bedrijfsvoering.

De regeling is tot stand gekomen op initiatief van zeven primaire melkveeorganisaties: LTO Melkveehouderij, NAJK, NMV, DDB, Agractie, De Natuurweide en Netwerk GRONDig. De organisaties hebben zich de afgelopen periode gezamenlijk ingezet om te komen tot een praktische en haalbare oplossing voor melkveehouders die vastlopen door de druk op de mestmarkt.

Een consortium van sectorpartijen uit de melkveeketen heeft op woensdag 18 februari 2026 een Gids voor goede praktijken voor het transport van melkvee aangeboden aan minister Wiersma van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). De gids biedt melkveehouders, veehandelaren en transporteurs helderheid over de vraag of melkvee wel of niet geschikt is voor transport. Ook geeft de gids aan onder welke voorwaarden koeien die niet geschikt zijn voor regulier transport toch op een verantwoorde wijze vervoerd kunnen worden.

Achtergrond
In de Europese transportverordening zijn open normen opgenomen met betrekking tot het transport van melkkoeien. De open normen leiden in de praktijk tot discussies tussen melkveehouders, veehandelaren, transporteurs, dierenartsen en toezichthouders. De regelgeving geeft niet duidelijk aan wanneer een dier wel of niet transportwaardig is en de normen worden in verschillende lidstaten anders geïnterpreteerd. BuRO (een adviesorgaan binnen de NVWA) heeft hier in het verleden ook een rapport over geschreven.

Gids voor goede praktijken
De Europese transportverordening en de Nederlandse regelgeving moedigt sectorpartijen aan om zelf tot nadere invulling van de norm te komen door het opstellen van een gids voor goede praktijken. Ketenpartijen in de melkveesector zetten nu een stap naar voren door met een dergelijke gids voor goede praktijken te komen met betrekking tot het transport van melkvee. In de gids staat helder beschreven wanneer een dier wel of niet transportwaardig is. De gids is opgesteld door ketenpartijen in de melkveesector (LTO Nederland, Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV), Dutch Dairymen Board (DDB), ZuivelNL, Vee & Logistiek Nederland, Transport en Logistiek Nederland (Saveetra), Vereniging van Slachterijen en Vleesverwerkende bedrijven (VSV), VleesNL, Collectief Praktiserende Dierenartsen (CPD), Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD) en Royal GD) onder begeleiding van prof. Bert Driessen, dierenarts en hoogleraar dierenwelzijn aan de Universiteit van Gent.

Vervolg
De gids is nu ter beoordeling ingediend bij de minister van LVVN. De indieners hopen op snelle goedkeuring van de gids. Goedkeuring van de gids zorgt voor helderheid en handelingsperspectief bij alle betrokkenen rondom het transport van melkvee. De gids zorgt ervoor dat het eenvoudiger is voor melkveehouders, veehandelaren en transporteurs om te bepalen welke melkkoeien wel en niet geschikt zijn voor transport. Dit draagt eraan bij dat enkel koeien die geschikt zijn voor transport worden getransporteerd en waarborgt zo het dierenwelzijn tijdens transport. Tegelijkertijd zorgt de gids ervoor dat waardevolle dierlijke eiwitten zo veel mogelijk beschikbaar zijn voor de voedselketen.

Reactie minister Wiersma
Minister Wiersma reageerde enthousiast op gids: “Het is goed dat wetenschappers en sectorpartijen samen het initiatief hebben genomen om nieuwe richtlijnen op te stellen. Zo’n breed gedragen plan juich ik van harte toe, al is de formele beoordeling natuurlijk aan mijn opvolger.”