Het Wetsvoorstel Grondgebondenheid van ex-Kamerlid Holman (NSC) en Kamerlid Grinwis (CU) is als onderdeel van een standaardprocedure ‘genotificeerd’ (= gemeld) aan de Europese Commissie. Op grond van een Europese richtlijn moeten lidstaten alle conceptwetsvoorstellen insturen aan de Europese Commissie. Het doel van deze procedure is uitsluitend om mogelijke handelsbelemmeringen tussen lidstaten te voorkomen. Andere lidstaten en marktpartijen kunnen reageren wanneer zij denken dat nieuwe nationale regels de handel van hun producten of diensten in de EU kunnen belemmeren.

LTO Nederland heeft ook een reactie ingestuurd bij de notificatie, maar benadrukt dat het hierbij dus nadrukkelijk niet gaat om een inhoudelijke beoordeling of goedkeuring van het wetsvoorstel door de Europese Commissie. In veruit de meeste gevallen is de notificatie slechts een formaliteit. Tegelijkertijd vindt LTO de notificatie van dit voorstel ontijdig en niet aansluiten bij de huidige Nederlandse politieke situatie. Het gaat om een initiatiefwetsvoorstel van Tweede Kamerleden, terwijl onduidelijk is of hiervoor nog een parlementaire meerderheid bestaat en of verdere behandeling überhaupt nog plaats zal vinden. Sinds de indiening van het wetsvoorstel hebben Kamerverkiezingen plaatsgevonden en kiest het nieuwe Kabinet in het coalitieakkoord voor een samenhang met doelsturing. Dit is een wezenlijk andere koers dan het genotificeerde wetsvoorstel.

LTO heeft eerder, tijdens de nationale internetconsultatie, al veel inhoudelijke kanttekeningen bij het initiatiefvoorstel geplaatst. Onze vragen en opmerkingen van toen zijn nog steeds relevant. Maar het is een onterechte voorstelling van zaken dat er nu sprake zou zijn van een Europese inhoudelijke beoordeling, of van stappen die zouden leiden tot invoering van het voorstel. LTO Melkveehouderij heeft volop aandacht voor dit dossier, waarbij het nieuwe kabinet invulling van het coalitieakkoord heeft neergelegd bij de Ministeriële Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof. Met als voornemen om nog vóór de zomer met een invulling te komen. Wij zetten ons in voor een haalbare en uitvoerbare vorm die bijdraagt aan het perspectief voor de melkveehouderij.

Lees hier onze reactie op de notificatie.

Het Convenant Verlagen Ruw Eiwit Rantsoenen Melkveebedrijven (Convenant Voerspoor) lanceert vandaag, 23 april, de landelijke campagne ‘Verlaag ruw eiwit, dat loont’. De campagne laat zien wat melkveehouders en hun voeradviseurs samen kunnen doen om lagere mestafzetkosten en minder stikstofuitstoot te bereiken.

Het convenant is een initiatief van organisaties voor de melkveehouderij, de zuivel- en diervoedersector en adviseurs en kennisinstellingen. Met de campagne biedt het melkveehouders perspectief voor een actueel probleem. Door het vervallen van de derogatie mogen melkveebedrijven minder mest uitrijden op eigen land. Het aandeel ruw eiwit verlagen in het rantsoen leidt tot een lagere stikstofconcentratie in de mest. Dat betekent minder mest afvoeren en lagere kosten. Sturen op ruw eiwit is daarmee één van de manieren waarmee een melkveehouder de bedrijfsresultaten kan optimaliseren.

‘In gesprekken met leden,’ zegt Jos Verstraten, voorzitter vakgroep Melkveehouderij LTO, ‘heb ik ervaren dat veel ondernemers goed op de hoogte zijn van de eiwitbenutting-effecten op het verlagen van de mestafzetkosten. De uitdaging is om samen met de voeradviseur het optimale eruit te halen en dat te gaan doén. Omdat het loont.’

Praktijk laat zien dat het kan
Het Convenant Voerspoor bouwt voort op kennis uit onder meer de praktijkpilot Koe en Eiwit (2022-2026), uitgevoerd door Wageningen University & Research, waaraan 155 melkveehouders door heel Nederland deelnamen. De conclusie: een lager ruw eiwit in het rantsoen en dus een lagere stikstofemissie is mogelijk met behoud van melkproductie en de gezondheid van de koe.

Met de campagne wil het Convenant Voerspoor vooral bedrijven bereiken die nog niet op ruw eiwitverlaging sturen. Daarbij is aandacht voor de diversiteit in grondsoorten in Nederland: bij bedrijven met overwegend gras in het rantsoen is het aandeel eiwit van hoger dan bij bedrijven met meer mais, maar ruw eiwitverlaging is ook daar mogelijk.

Stap voor stap
Het convenant werkt aan hulpmiddelen waarmee melkveehouders inzicht krijgen in wat een verlaging concreet oplevert op hun bedrijf en hoe zij daar stapsgewijs mee aan de slag kunnen. Denk aan rekenvoorbeelden, praktijkinformatie per bedrijfstype en ervaringen van collega-melkveehouders.

Een concreet startpunt is het gesprek met de voeradviseur, die gemiddeld elke vier tot acht weken bij het melkveebedrijf langsgaat en het rantsoen kan doorrekenen op ruw eiwit. Het convenant brengt daarvoor de kennis en hulpmiddelen bij elkaar.

Meer informatie
Het Convenant Voerspoor is een samenwerkingsverband van dertien partijen: LTO Nederland, Dutch Dairymen Board, Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, De Natuurweide, Netwerk GRONDig, ZuivelNL, Nederlandse Zuivel Organisatie, Nevedi, Boerenverstand, PPP-Agro Advies, Groeikracht, Vereniging voor Accountants en Belastingsadviseurs, en Wageningen University & Research levert wetenschappelijke ondersteuning.

Meer achtergrondinformatie is te vinden in het convenant (zie link hierboven). Nevedi heeft onlangs een video gepubliceerd over het sturen op ruw eiwit. Daarin wordt toegelicht waarom het convenant van belang is en welke concrete rol voeradviseurs hebben bij het samen met melkveehouders sturen op het ruw eiwitgehalte in rantsoenen.

De Europese Commissie heeft de Subsidieregeling extensivering melkveehouderij (Sem) goedgekeurd. Dat is een belangrijke stap voor melkveehouders die op zoek zijn naar perspectief binnen de huidige opgave in de landbouw. Het ministerie van Landbouw, Voedselzekerheid, Visserij en Natuurbeheer (LVVN) heeft dit vandaag bekendgemaakt aan de Tweede Kamer. Binnenkort publiceert LVVN de regeling in de Staatscourant. De regeling wordt op 1 juni 2026 opengesteld. Voor de regeling stelt het ministerie van LVVN € 627 miljoen beschikbaar.

De Sem heeft als doel om de emissies van ammoniak en broeikasgassen te verminderen. Daarnaast zal de mestproductie afnemen, waardoor ook de druk op de mestmarkt naar verwachting zal afnemen. De regeling is specifiek voor melkveehouders die willen blijven melken, maar in de problemen zijn gekomen. Hiermee kunnen zij onder gunstige financiële voorwaarden toch investeren in hun bedrijf.

Toepassing van de Sem
De regeling is vrijwillig en tijdelijk van aard. Deze regeling biedt melkveehouders die klem zitten een concreet handelingsperspectief. Tegelijkertijd draagt de regeling bij aan het verlichten van de druk op de mestmarkt als geheel. We zijn blij dat de Europese Commissie nu goedkeuring heeft gegeven en kijken uit naar de openstelling.

De primaire melkveeorganisaties zien de regeling ook als een onderdeel van een breder pakket. Zo hebben de primaire melkveeorganisaties gepleit voor structurele vormen van derogatie, voor de invoering van een protocol voor gasvormige verliezen en is er een Convenant Verlagen ruw eiwit in rantsoenen melkveebedrijven (Voerspoor) gesloten. Ten slotte is inzet op RENURE eveneens een belangrijk spoor dat bijdraagt aan verlichting van de mestmarkt. Voorwaarden Melkveehouders die deelnemen aan de regeling extensiveren hun bedrijf gedurende een periode van drie jaar door minimaal 10% en maximaal 20% van hun melkvee af te bouwen. Daarvoor ontvangen zij een compensatie voor gemiste inkomsten en een vergoeding voor de fosfaatrechten die definitief worden doorgehaald. Na drie jaar is reguliere bedrijfsontwikkeling weer mogelijk en kunnen deelnemende melkveehouders ervoor kiezen hun veestapel weer te laten groeien, bijvoorbeeld naar het oorspronkelijke aantal melkkoeien.

Tegelijkertijd met de publicatie van de regeling in de Staatscourant publiceert de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) uitleg over de precieze voorwaarden en werking van de regeling op haar subsidiepagina, inclusief een rekentool. Ook komen er online vragenuurtjes om melkveehouders die interesse hebben goed in staat te stellen te onderzoeken of de regeling voor hen financieel aantrekkelijk is. Daarnaast informeert de RVO accountants over de regeling.

Hoogte subsidie
De subsidie wordt in jaarlijkse voorschotten uitbetaald gedurende de driejarige looptijd van de regeling en bestaat uit twee componenten. Ten eerste compensatie inkomensverlies van € 1.606,- per melkkoe per jaar. Ten tweede een vergoeding van € 110,- per fosfaatrecht voor 100% van de rechten. Dit in tegenstelling tot een marktpartij waarbij de verkopende partij 70% van de rechten kan verkopen. De totale vergoeding bij een gemiddelde melkproductie is dan € 9.757,- per melkkoe. Wij adviseren melkveehouders om dit met de accountant te bespreken en daarbij aandacht te hebben voor de fiscale kant.

Private ondersteuning
Naast de publieke regeling leveren ook banken een bijdrage. Afhankelijk van hun beleid bieden zij passende financierings- en investeringsmogelijkheden aan deelnemende melkveebedrijven. Daarbij wordt maatwerk toegepast, binnen de geldende bancaire kaders en mededingingsregels. Dit stelt melkveehouders in staat om hun bedrijf verder te ontwikkelen en gericht te investeren in een toekomstbestendige bedrijfsvoering.

De regeling is tot stand gekomen op initiatief van zeven primaire melkveeorganisaties: LTO Melkveehouderij, NAJK, NMV, DDB, Agractie, De Natuurweide en Netwerk GRONDig. De organisaties hebben zich de afgelopen periode gezamenlijk ingezet om te komen tot een praktische en haalbare oplossing voor melkveehouders die vastlopen door de druk op de mestmarkt.

Een consortium van sectorpartijen uit de melkveeketen heeft op woensdag 18 februari 2026 een Gids voor goede praktijken voor het transport van melkvee aangeboden aan minister Wiersma van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). De gids biedt melkveehouders, veehandelaren en transporteurs helderheid over de vraag of melkvee wel of niet geschikt is voor transport. Ook geeft de gids aan onder welke voorwaarden koeien die niet geschikt zijn voor regulier transport toch op een verantwoorde wijze vervoerd kunnen worden.

Achtergrond
In de Europese transportverordening zijn open normen opgenomen met betrekking tot het transport van melkkoeien. De open normen leiden in de praktijk tot discussies tussen melkveehouders, veehandelaren, transporteurs, dierenartsen en toezichthouders. De regelgeving geeft niet duidelijk aan wanneer een dier wel of niet transportwaardig is en de normen worden in verschillende lidstaten anders geïnterpreteerd. BuRO (een adviesorgaan binnen de NVWA) heeft hier in het verleden ook een rapport over geschreven.

Gids voor goede praktijken
De Europese transportverordening en de Nederlandse regelgeving moedigt sectorpartijen aan om zelf tot nadere invulling van de norm te komen door het opstellen van een gids voor goede praktijken. Ketenpartijen in de melkveesector zetten nu een stap naar voren door met een dergelijke gids voor goede praktijken te komen met betrekking tot het transport van melkvee. In de gids staat helder beschreven wanneer een dier wel of niet transportwaardig is. De gids is opgesteld door ketenpartijen in de melkveesector (LTO Nederland, Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV), Dutch Dairymen Board (DDB), ZuivelNL, Vee & Logistiek Nederland, Transport en Logistiek Nederland (Saveetra), Vereniging van Slachterijen en Vleesverwerkende bedrijven (VSV), VleesNL, Collectief Praktiserende Dierenartsen (CPD), Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD) en Royal GD) onder begeleiding van prof. Bert Driessen, dierenarts en hoogleraar dierenwelzijn aan de Universiteit van Gent.

Vervolg
De gids is nu ter beoordeling ingediend bij de minister van LVVN. De indieners hopen op snelle goedkeuring van de gids. Goedkeuring van de gids zorgt voor helderheid en handelingsperspectief bij alle betrokkenen rondom het transport van melkvee. De gids zorgt ervoor dat het eenvoudiger is voor melkveehouders, veehandelaren en transporteurs om te bepalen welke melkkoeien wel en niet geschikt zijn voor transport. Dit draagt eraan bij dat enkel koeien die geschikt zijn voor transport worden getransporteerd en waarborgt zo het dierenwelzijn tijdens transport. Tegelijkertijd zorgt de gids ervoor dat waardevolle dierlijke eiwitten zo veel mogelijk beschikbaar zijn voor de voedselketen.

Reactie minister Wiersma
Minister Wiersma reageerde enthousiast op gids: “Het is goed dat wetenschappers en sectorpartijen samen het initiatief hebben genomen om nieuwe richtlijnen op te stellen. Zo’n breed gedragen plan juich ik van harte toe, al is de formele beoordeling natuurlijk aan mijn opvolger.”

Maandag 9 februari heeft LTO Nederland in samenwerking met Gezondheidsdienst voor dieren (Royal GD) en Wageningen Bio Veterinairy research (WBVR) een webinar georganiseerd die terug te kijken is op: Webinar Blauwtong 09022026

Hoewel we ons momenteel in een rustigere periode bevinden, is een goede afweging ter voorbereiding op komend seizoen essentieel. Mogelijk kan blauwtong opnieuw de kop opsteken. In Nederland zijn afgelopen jaar geen klinisch zieke dieren door blauwtong aangetroffen maar in omringende landen zijn verschillende serotypen van het blauwtongvirus aangetoond.

Tijdens het webinar hebben de GD en WBVR actuele informatie gegeven rondom bevindingen van de afgelopen periode.
In het rondetafelgesprek is aan bod gekomen:

• De BTV-situatie in Nederland in de afgelopen jaren
• De situatie in buurlanden (serotypen, spreiding, consequenties)
• Andere relevante dierziekten die afgelopen jaar in de landen om ons heen speelden zoals epizootische haemorragische ziekte (EHD).

Het was een geslaagde avond met veel vragen van livekijkers. Een team van specialisten zat in de chat klaar en vragen zijn zoveel mogelijk beantwoord. Er kwamen veel vragen binnen over de verwachtingen van 2026. Het is lastig om daar concrete adviezen over te geven. Hopelijk heeft het webinar voldoende handvaten gegeven om voor komend jaar een goede afweging te maken. Doe dit als veehouder ook samen met uw dierenarts.

Mochten er nog vragen zijn kunnen LTO leden contact opnemen met de regionale organisaties:

LTO Noord: Informatiecentrum 088-8886666

ZLTO infolijn: 073-217 33 33 of info@zlto.nl

LLTB infolijn: 06-83776001

LTO Nederland heeft gereageerd op de internetconsultatie voor de Landelijke vrijwillige beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Vbr). Deze regeling biedt stoppende veehouders opnieuw een mogelijkheid om hun bedrijf vrijwillig te beëindigen. Voor sommige ondernemers kan dit een aantrekkelijke optie zijn. 

Bedrijven binnen de 1000 meter van een Natura 2000 gebied hebben voorrang. Daarna komen bedrijven die met de minste euro’s de meeste milieuwinst realiseren als eerst in aanmerking voor de regeling. Dat heeft als voordeel dat oudere stallen eerder in aanmerking komen dan nieuwe stallen. Daar is LTO positief over.

Tegelijkertijd benadrukt LTO Nederland dat deze regeling slechts één onderdeel is van een bredere, integrale aanpak. Volgens het zogenoemde ‘trappetje van Remkes’ moet beleid niet alleen gericht zijn op stoppen, maar vooral ook op innovatie, verplaatsing en extensivering. LTO maakt zich zorgen dat het perspectief voor boeren die willen doorgaan, en voor jonge boeren die bedrijven willen overnemen, nog steeds ontbreekt. 

Innovatie en vergunningverlening essentieel 

LTO vindt dat de grootste urgentie ligt bij het weer mogelijk maken van vergunningverlening voor veehouderijbedrijven, waaronder ook voor PAS-melders. Het faciliteren van innovatie is effectiever gebleken dan het opkopen van bedrijven. Daarom moet het mogelijk maken van innovatie en het vergunnen daarvan prioriteit nummer één worden voor de nieuwe landbouwminister. 

Kritische succesfactoren 

LTO vraagt aandacht voor de grote sociale impact van bedrijfsbeëindiging op ondernemers en hun gezinnen. Ook om die reden is snelle medewerking van gemeenten bij bestemmingswijzigingen extra belangrijk. 

Daarnaast is LTO positief over het voortzetten van de inzet van zaakwaarnemers. Zij vervullen een belangrijke brugfunctie tussen veehouder, adviseurs en overheden en kunnen ook bij innovatie of verplaatsing een belangrijke rol spelen. 

Twijfel over impact op landbouwstructuur rond N2000 

LTO spreekt haar zorgen uit over dat de melkveehouderij rondom sommige Natura 2000-gebieden dreigt te verdwijnen, terwijl deze sector juist belangrijk is voor maatschappelijke doelen zoals waterkwaliteit, landschap, biodiversiteit en in Zuid-Limburg het voorkomen van erosie. Hoewel de regeling prioriteit geeft aan alle bedrijven binnen 1000 meter van Natura 2000-gebieden, vraagt LTO zich af of dit voldoende aantrekkelijk is. Veel bedrijven in deze zone hadden immers eerder al gebruik kunnen maken van de landelijke beïndigingsregeling veehouderijlocaties (LBV+). LTO pleit daarom voor meer flexibiliteit, zoals de mogelijkheid om bij gemengde bedrijven slechts één tak te beëindigen. 

Ook benadrukt LTO dat verplaatsing in de praktijk vergunning-technisch bijna onmogelijk is. Een succesvolle verplaatsingsaanpak vraagt daarom om een combinatie van grondbeleid, kavelruil en een werkbare inplaatsingsregeling. 

Recent heeft RVO besloten om op basis van twee Woo-verzoeken veel gegevens openbaar te maken. Alle betrokkenen zijn hierover ook per brief geïnformeerd.
De impact van openbaarmakingen is groot op de bedrijven. Het gaat veelal om de openbaarmaking van gevoelige gegevens, zeker omdat veel boeren in onzekerheid zitten i.v.m. uitspraken van de Raad van State over de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof) en intern salderen. Helaas gebruiken actiegroepen dergelijke gegevens om handhavingsverzoeken in te dienen tegen boeren die buiten hun schuld om zonder volledige vergunning zitten en die de overheid wettelijk gezien moet legaliseren.

LTO Nederland zal samen met de POV (Producentenorganisatie Varkenshouderij) via een juridische procedure proberen om de openbaarmaking tegen te houden. U kunt daarnaast ook zelf in bezwaar. Hieronder is uiteengezet welke informatie RVO openbaar wil maken, welke stappen LTO Nederland en de POV zetten en wat u zelf kunt doen.

Openbaarmakingsbesluiten

In het besluit met kenmerk Woo/2024/073 gaat het om de gegevens uit de gecombineerde opgave van alle agrarische ondernemingen in Nederland van 9 december 2022 tot 11 maart 2024, met per opgave de volgende gegevens:

• uniek bedrijfsnummer (UBN)
• adressen
• aantal geregistreerde landbouwhuisdieren
• staltype waarin de dieren verblijven
• of deze onderneming actief, gestopt of tijdelijk niet actief is.

In het besluit met kenmerk Woo/2024/040 gaat het om informatie uit de Basiskaart Agrarisch Bedrijfssituatie (BAB) over de periode 9 december 2022 tot en met 7 februari 2024 met daarin gegevens over:

• soort huisvesting (per diersoort)
• RAV-code
• omschrijving RAV-code
• gemiddeld aantal dieren
• jaar ingebruikname
• X- en Y-coördinaat van de locatie.

Wat doet LTO?

Verzoek aan rechter om openbaarmaking op te schorten

LTO Nederland en de POV zullen als collectieve belangenbehartiger een voorlopige voorziening indienen waarbij de voorzieningenrechter wordt verzocht om het besluit tot openbaarmaking tijdelijk te schorsen. Tijdens deze procedure is het besluit sowieso geschorst en wordt geen informatie openbaar gemaakt.

Normaal gesproken worden alle verzoeken om een voorlopige voorziening gezamenlijk behandeld. Het verzoek van LTO en POV zal waarschijnlijk gelijktijdig behandeld worden met verzoeken van anderen.

Op dit moment gaan voorzieningenrechters verschillend om met dergelijke verzoeken, het is ook niet zeker of de rechter het verzoek zal toewijzen. Indien de rechter het verzoek afwijst zal RVO de gegevens open maken.

In algemene zin is de ervaring dat de Nederlandse rechtbanken en de Raad van State tot het oordeel komt RVO dergelijke informatie op verzoek openbaar moet maken. Het zal dan ook lastig worden om het openbaarmakingsbesluit vernietigd te krijgen en de openbaarmaking tegen te houden.

Naast een verzoek tot voorlopige voorziening zullen LTO Nederland en de POV ook een bezwaarschrift indienen bij RVO.

Wat kunt u zelf doen?

Als u het niet eens bent met het openbaarmakingsbesluit van RVO kunt u zelf kosteloos in bezwaar gaan tegen de besluiten. U kunt dit doen door naar www.rvo.nl/bezwaar te gaan. U kunt dan zelf aangeven waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking en wat de impact van de openbaarmaking is op uw bedrijf en uw gezin.

U kunt tot 6 weken na het besluit in bezwaar gaan. Dit betekent dat 3 maart 2026 de uiterste datum is om in bezwaar te gaan. Op een later moment zullen LTO en de POV ook een voorbeeldbrief ter beschikking stellen, maar u kunt ook gewoon via het online formulier van RVO in één of enkele regels aangeven waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking.

Als u meer tijd nodig heeft om aan te geven waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking kunt u ook enkel uiterlijk 3 maart aangeven dat u bezwaar maakt tegen de openbaarmaking. U krijgt vervolgens een periode van enkele weken om aan te vullen waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking.

U kunt naast een bezwaarschrift ook een voorlopige voorziening aanvragen bij de rechtbank. De rechtbank brengt hiervoor wel € 397 griffierecht in rekening per procedure. LTO Nederland en de POV verzoeken de voorzieningenrechter als collectieve belangenbehartiger om een voorlopige voorziening te treffen. Dit betekent dat door de procedure van LTO Nederland en de POV de openbaarmaking is opgeschort en dat u dus niet zelf daarvoor om een voorlopige voorziening hoeft te verzoeken. Als u zelf graag een aanvullende voorlopige voorziening aan wil vragen dan kan dat uiteraard wel.

LTO heeft een voorbeeldbezwaarschrift opgesteld. De voorbeeldbrief is te downloaden via onderstaande link:
Voorbeeld bezwaarschrift voor RVO

In Friesland is een melkkoe met antistoffen tegen vogelgriep aangetroffen. Er zijn geen aanwijzingen voor actieve viruscirculatie van vogelgriep onder de melkkoeien op dit bedrijf in de gemeente Noardeast-Fryslân. Ook zijn er geen signalen van vogelgriep bij andere melkveebedrijven. Momenteel vindt vervolgonderzoek plaats. We vragen iedereen alert te zijn op signalen.

Actuele situatie
Eind december is naar aanleiding van een op vogelgriep positief geteste kat bron- en contactonderzoek uitgevoerd door de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA). Hieruit is een relevant contact met een melkveebedrijf naar voren gekomen. Op het bedrijf zijn bij meerdere runderen melkmonsters en één tankmelkmonster genomen voor onderzoek op de aanwezigheid van vogelgriepvirus en antistoffen tegen het virus. Er werd geen vogelgriepvirus in de monsters aangetoond, maar er is wel bij één melkkoe antistoffen tegen vogelgriep aangetoond. De aanwezigheid van antistoffen duidt op een doorgemaakte infectie met het virus. De betreffende koe had in december te maken met uierontsteking en ademhalingsproblemen. Dit zijn verschijnselen die kunnen worden gezien bij een melkkoe met een vogelgriepinfectie. Op het moment van monstername was deze koe genezen.

Om mogelijke verspreiding binnen het bedrijf in kaart te brengen, is in januari vervolgonderzoek gedaan door NVWA, GGD en GD. Bij dit bezoek zijn bij alle aanwezige runderen bloed- en melkmonsters afgenomen. Ook is opnieuw een tankmelkmonster genomen. Vandaag, 23 januari 2026, zijn de PCR-uitslagen (virusonderzoek) binnengekomen van deze testen. Op 5 monsters na zijn alle individuele PCR testen negatief. Ook de tankmelk was PCR-negatief. De 5 resterende individuele melkmonsters hebben een testfout opgeleverd in het laboratorium en worden dit weekend opnieuw getest. Op basis van de tot nu toe bekende PCR-uitslagen is er geen aanwijzing voor actieve viruscirculatie van vogelgriep op het bedrijf. Dit weekend volgen de 5 laatste PCR-uitslagen. Indien hier onverhoopt een positief resultaat uit volgt, zal aanvullende berichtgeving volgen. Daarnaast zullen in de loop van volgende week de uitslagen volgen van het onderzoek naar de antistoffen. De onderzoeken naar de antistoffen zijn van belang om vast te stellen of meer dieren in aanraking zijn geweest met het virus wat kan duiden op viruscirculatie in het verleden. Andere zoogdieren op het bedrijf (zoals honden, katten en paarden) hebben op dit moment geen ziekteverschijnselen.

Mogelijk inzetten van maatregelen
HPAI (hoogpathogene aviaire influenza) bij runderen is geen meldingsplichtige dierziekte. Er gelden dus ook geen Europese verplichte bestrijdingsmaatregelen. Het is wel mogelijk om nationale maatregelen te treffen, die zijn gebaseerd op de Wet Dieren. De mogelijk te nemen nationale maatregelen en overwegingen hierbij zijn in het draaiboek “Vogelgriep bij melkkoeien” beschreven.

Let op: positieve laboratoriumuitslagen van monsters van zoogdieren, dus ook koeien, zijn wél meldingsplichtig. Het lab zal positieve uitslagen melden bij de NVWA.

Vogelgriep bij melkkoeien: achtergrond, verspreiding en ziekteverschijnselen
Antistoffen tegen vogelgriep zijn niet eerder aangetoond bij melkvee in Europa. Sinds maart 2024 zijn er in de Verenigde Staten vele uitbraken met vogelgriepvirus geweest onder melkvee. Het betrof daar een variant van het vogelgriepvirus dat niet in Europa voorkomt.

Runderen kunnen besmet raken door contact met besmette vogels, via besmette melksystemen en materialen of via het voederen van besmette rauwe melk. De incubatieperiode (het contactmoment tot het laten zien van de eerste verschijnselen) bedraagt 12 – 21 dagen. De ziekteverschijnselen zijn vaak vrij algemeen, of passen bij een acute uierontsteking. Het virus wordt door koeien zelf met name uitgescheiden via de melk. Het is van belang om de melk van koeien met mastitis niet te voeren aan andere dieren, zoals: kalveren, katten e.d.

Melkkoeien laten voornamelijk de volgende verschijnselen zien: plotselinge daling in de melkproductie, dikke verkleurde (roze, geel, bruin) melk, koorts en verlies van eetlust. Luchtwegklachten kunnen daarnaast ook worden gezien. Gemiddeld 10-15% van de melkkoeien op een besmet bedrijf vertoond verschijnselen. De meeste koeien met ziekteverschijnselen komen na verloop van tijd weer terug op hun oude melkproductie niveau.

Volksgezondheidsrisico voor nu laag
Vogelgriep is een zoönose: een ziekte die van mens op dier, en andersom, overdraagbaar is. Een mens kan besmet raken door het contact met besmette lichaamsvloeistoffen en het drinken/bewerken van (producten met) rauwe melk. Gepasteuriseerde melk is veilig en kan geconsumeerd worden. Het risico voor de algemene bevolking wordt door het RIVM op basis van de nu bekende gegevens geschat op zeer laag. Volgende week vindt een nieuwe risicobeoordeling plaats. Omdat er geen aanwijzingen zijn voor viruscirculatie, lijkt de kans niet groot dat het virus zich vanaf de koe verder heeft kunnen verspreiden.

In de Verenigde Staten zijn meerdere mensen besmet geraakt met het vogelgriepvirus na contact met besmette runderen. Al eerder heeft Bureau Risicobeoordeling en Onderzoek van de NVWA (BuRO) op verzoek van het ministerie van VWS onderzoek gedaan naar de beheersing van voedselveiligheidsrisico’s van HPAI-virus in de melk. In dit onderzoek wordt bevestigd dat het pasteuriseren van melk het aanwezige vogelgriepvirus volledig inactiveert. De melk is dan veilig voor humane consumptie en vormt geen risico voor de volksgezondheid en verspreiding van het virus. De risicobeoordeling van BURO is hier te lezen. Het is belangrijk dat rauwe melk en rauwmelkse zuivelproducten van met vogelgriep besmette koeien niet worden geconsumeerd.

Alertheid gevraagd
We vragen dierhouders en dierenartsen alert te zijn op mogelijke ziekteverschijnselen. Mochten er (tussentijds) belangrijke ontwikkelingen of inzichten zijn, dan zullen we dit uiteraard melden. Op de websites van WBVR en Royal GD is meer informatie beschikbaar over het vogelgriep-virus.

Een seksueel getinte opmerking, (seksuele) intimidatie of pestgedrag kan grote impact hebben op de betrokkenen. Dit soort gedrag kan overal op de werkvloer voorkomen en leidt tot een onveilig werkklimaat. Agressie, intimidatie en pesten zijn onwenselijk en vragen om aandacht – ook in de agrarische sector. Waar mensen samenwerken, kunnen in de sociale omgang situaties ontstaan waarin grenzen worden overschreden.

Als werkgever ben je verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving en een respectvolle omgang tussen medewerkers. Iedereen moet zich veilig voelen op het werk. Het is daarom belangrijk dat je weet waar je als ondernemer terechtkunt voor passende ondersteuning en bemiddeling voor je medewerkers.

Vertrouwenspersoon
Heeft jouw bedrijf geen interne vertrouwenspersoon of geef je de voorkeur aan een externe? Via Stigas kun je eenvoudig een externe vertrouwenspersoon inschakelen.
Voor meer informatie: Vertrouwenspersoon | Stigas

Op weg naar herstel
Perspectief Herstelbemiddeling begeleidt het contact tussen mensen die betrokken zijn geweest bij een ingrijpende gebeurtenis. Zij bieden ondersteuning aan zowel degene die het meemaakte als degene die het veroorzaakte, en aan andere direct betrokkenen zoals collega’s of werkgevers. Herstelbemiddeling biedt een veilige omgeving om situaties bespreekbaar te maken en te werken aan herstel.

Samen werken we aan een gezonde en veilige arbeidsmarkt in onze groene sectoren.
Bekijk de flyer voor meer informatie.

Jaarlijks doet de WUR (Wageningen Social & Economic Research) onderzoek binnen de agrarische sector dat inzicht moet geven in de markt, prijzen en marges van nutriënten. De resultaten van het onderzoek komen in de Agro Nutrimonitor. Uit het tussentijdsrapport komt naar voren dat niet alle extra kosten worden gecompenseerd voor de productie onder een duurzaamheidskeurmerk.
Dat stellen deelnemende agrarische ondernemers aan het onderzoek, de Agro Nutrimonitor 2026.

Deze tussentijdse bevindingen zijn voor LTO niet nieuw. In 2025 concludeerde de ACM in de vierde Agro-Nutri Monitor al dat verduurzaming van voedselproductie leidt tot hogere productiekosten en dat consumenten slechts een deel van deze meerkosten betalen. Een ander deel van de verduurzamingskosten moeten boeren en tuinders zelf betalen, boven op bestaande bedrijfskosten. In 2022 werd ook al geconcludeerd dat de beperkte betalingsbereidheid door consumenten nog steeds een knelpunt is voor verdere stappen naar grootschalige verduurzaming. De grote vraag blijft: wie betaalt voor verduurzaming van ons voedsel?

Consument en producent
De consument kan dankzij onze boeren en tuinders rekenen op veilige, smakelijke en altijd beschikbare producten. Maar ook op duurzame producten. In Nederland zijn de eisen streng en de handhaving is goed georganiseerd. Tegelijkertijd staan ondernemers te popelen om nog verder te gaan op het gebied van duurzaamheid om nog meer te investeren in verduurzaming.

Aanpak
LTO ziet meerdere noodzakelijke aanpakken:
*            Maak de consument bewust van gezonde keuzes door hoge kwaliteit en duurzaamheid van een product. Dat bevordert begrip en waardering en brengt een bewustere keuze tot stand;
*            maak eerlijke afspraken met supermarkten en telers. Een agrariër moet kunnen rekenen op een goede prijs voor zijn producten;
*            zet in op versoepeling van wet – en regelgeving die duurzame investeringen mogelijk maken waarbij geld direct teruggaat naar de verduurzaming bij de boer en niet bij de consument wordt neergelegd.

De AgroNutri Monitor wordt uitgevoerd door Wageningen Social & Economic Research en Geelen Consultancy, in opdracht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Het onderzoek biedt beleidsmakers aanknopingspunten om knelpunten in prijsvorming en verduurzaming gericht aan te pakken.

LTO Nederland roept boeren en tuinders op hun ervaringen te blijven delen. Alleen met een volledig beeld van de praktijk kan worden gewerkt aan een landbouwsysteem waarin duurzaamheid en verdienvermogen hand in hand gaan.

Agrarische ondernemers die willen bijdragen aan een goed en representatief beeld van de praktijk kunnen deelnemen aan de enquête via: https://geelen-consultancy.nl/prijsvorming/

De vakgroep LTO Melkveehouderij heeft er een nieuw bestuurslid bij: Teun Wientjes (37), melkveehouder in Oploo (Noord-Brabant). Met zijn benoeming haalt de vakgroep een ondernemer binnen met bestuurlijke betrokkenheid en een duidelijke visie op de toekomst van de melkveehouderij.

Teun Wientjes runt samen met zijn broer Harm een melkveebedrijf met circa 300 melkkoeien, verdeeld over meerdere locaties. Het bedrijf beschikt over 100 hectare grond en een monovergister. “Ik ben er trots op dat ik van mijn ouders en familie de kans heb gekregen om het melkveebedrijf over te nemen en verder te ontwikkelen,” aldus Wientjes. Samen met zijn partner Suzan heeft hij vier kinderen.

Het bedrijf van Wientjes ligt in de Peel, een regio waar de discussies over regelgeving al decennialang voelbaar is. “Ik ben opgegroeid met de kreet ‘Den Haag, we zijn het zat’, rond het jaar 2000. De afgelopen 25 jaar ging het vaak over beperkingen en regels, terwijl ik vind dat het weer meer zou mogen gaan over onze trots: sterke zuivelproducten zoals babymelk, kaas en onze Holstein Frisian,” zegt hij. “Ik hoop dat mijn kinderen opgroeien met de woorden: ‘Den Haag, bedankt!’”

Naast zijn werk op het bedrijf brengt Wientjes brede ervaring mee naar LTO Melkveehouderij. Hij was enkele jaren werkzaam als bedrijfsadviseur op het gebied van nieuwe ontwikkelingen, was actief in het jongerenwerk van FrieslandCampina en is de afgelopen acht jaar politiek actief in zijn gemeente.

Zijn motivatie om toe te treden tot het bestuur is helder: “Ik vind het belangrijk om mij ook buiten mijn eigen bedrijf in te zetten voor de sector. De rol binnen de vakgroep zie ik als een mooie nieuwe uitdaging, waar ik zin in heb.”

Met de komst van Teun Wientjes versterkt LTO Melkveehouderij het bestuur met een betrokken melkveehouder die praktijk, beleid en maatschappelijke verbinding samenbrengt.