De voorgestelde maatregelen rond Natura 2000-gebieden, langs beekdalen en in grondwaterbeschermingsgebieden raken ook de open teelten. Provincies krijgen een belangrijke rol in de verdere uitwerking en aanwijzing van de zonering. Zodra duidelijk wordt waar deze zones komen te liggen, krijgen ook ondernemers in de plantaardige sectoren te maken krijgen met ingrijpende beperkingen op het gebied van nutriënten en gewasbescherming.

Maatregelen die primair gericht zijn op de veehouderij hebben ook grote gevolgen voor de plantaardige sectoren. Een voorbeeld hiervan is de voorgestelde grondgebondenheidsnorm. In de praktijk werken akkerbouw, melkveehouderij en andere plantaardige sectoren nauw met elkaar samen. Grondruil, mest en voervoorziening zijn vaak onderdeel van één samenhangend landbouwsysteem. Maatregelen die de ene sector raken, hebben daardoor ook gevolgen hebben voor de andere sectoren. Het is belangrijk dat deze samenhang wordt meegenomen in de verdere uitwerking van het beleid.

170 kg stikstof per hectare: grote impact op de open teelten
Een van de voorgestelde maatregelen binnen de zones rondom Natura 2000-gebieden, in grondwaterbeschermingsgebieden en langs beekdalen is een maximale totale stikstofgebruiksnorm van 170 kg stikstof per hectare per jaar. Deze norm gaat gelden voor alle teelten waarvoor momenteel een hogere norm geldt.

Uit een analyse van de RVO-tabellen voor stikstofgebruiksnormen blijkt dat circa 40% van de gewassen binnen de open teelten op boven de 170 kg stikstof per hectare uitkomt. Dit betekent dat de voorgestelde norm voor een aanzienlijk deel van de plantaardige sectoren grote gevolgen heeft op het gebied van opbrengst en kwaliteit van producten. De exacte impact verschilt per gewas en grondsoort.

Verplichte gewasrotatie beperkt ondernemersvrijheid
Daarnaast wordt in deze drie typen zones een verplichte 1:3 rustgewassen gewasrotatie voorgesteld. De economische gevolgen van ruimere gewasrotatie zijn eerder in kaart gebracht. BO Akkerbouw heeft in een factsheet over het mestbeleid aangegeven dat de opbrengstderving bij invoering van het verplicht telen van rustgewassen voor een gemiddeld akkerbouwbedrijf kan oplopen tot € 18.750 per jaar.

Gewasbescherming: inzet op het lopende convenant
Voor gewasbescherming rondom Natura 2000-gebieden, langs beekdalen en in grondwaterbeschermingsgebieden verwijst de Kamerbrief naar de uitwerking binnen het Convenant Toekomstbestendige Gewasbescherming.

LTO is tevreden dat minister Van Essen heeft besloten het lopende convenantsproces te respecteren en de uitwerking niet te doorkruisen met aanvullende generieke maatregelen. Binnen het convenant wordt met een breed aantal sectororganisaties en overheidspartners gewerkt aan een toekomstbestendige aanpak. Voor Natura 2000 is het doel om te komen tot een tijdelijk landelijk juridisch houdbaar beleidskader en in de tussentijd onderzoek opzetten naar de aard en herkomst van aangetroffen stoffen in Natura 2000 gebieden.

Tegelijkertijd wordt in de Stikstofbrief een terugvaloptie genoemd voor het geval het convenant onvoldoende resultaat oplevert. Dat blijft een belangrijk aandachtspunt en onderstreept voor LTO het belang om als sector actief bij te dragen aan het convenantsproces en concrete stappen vooruit te zetten.

Grondwateronttrekking: mogelijke aanvullende beperkingen
Ook het beperken van grondwateronttrekkingen wordt in de Kamerbrief genoemd als mogelijke maatregel binnen de verschillende zoneringen. Een concrete invulling ontbreekt vooralsnog.

Inzet van LTO voor plantaardige sectoren
De stapeling van maatregelen voor Natura 2000-gebieden, langs beekdalen en binnen grondwaterbeschermingsgebieden hebben grote impact. LTO zet in op noodzakelijke verbeteringen en een zorgvuldige uitwerking op al deze onderdelen.

De voorgestelde maatregelen hebben voor de plantaardige sectoren potentieel grote gevolgen, maar zijn nog niet definitief. Veel wordt de komende tijd door provincies verder uitgewerkt waar we onze invloed op uit zullen oefenen.

Voor gewasbescherming vindt de verdere uitwerking plaats binnen het convenant. De maatschappelijke urgentie om de milieubelasting te verlagen wordt breed gevoeld, en daar wordt nu hard aan gewerkt

De voorgenomen verhoging van de btw op bloemen, planten, bomen en bloembollen van 9 naar 21 procent heeft grote gevolgen voor de Nederlandse sierteeltsector. LTO wijst op de economische impact van de maatregel en de mogelijke gevolgen voor kwekers, handelaren, bloemisten en andere ondernemers in de keten. Ook heeft de verhoging negatieve gevolgen voor de toegankelijkheid van groen voor consumenten.

Minder opbrengst, grotere economische gevolgen
De btw-verhoging is bedoeld om extra belastinginkomsten te genereren, maar volgens onderzoek blijft de opbrengst achter bij de verwachtingen. Uit onderzoek van Wageningen University & Research (WUR) blijkt dat de maatregel maximaal circa 213 miljoen euro oplevert, tegenover de begrote 328 miljoen euro. Tegelijkertijd kan de economische schade voor de sector aanzienlijk zijn. Volgens berekeningen van Decisio daalt de omzet in de gehele keten naar verwachting met 674 tot 830 miljoen euro. Daarnaast kunnen 2.280 tot 2.820 arbeidsplaatsen (fte) verloren gaan. Een hogere consumentenprijs zet de vraag naar bloemen en planten onder druk. Dat raakt niet alleen de verkoop bij bloemisten en tuincentra, maar werkt door in de hele keten, van de productie bij kwekers tot de handel en distributie.

‘Niet aan een beter, maar aan een heter Nederland’
Met een paginagrote advertentie in De Telegraaf spraken de samenwerkende organisaties in de sierteelt afgelopen zaterdag het kabinet rechtstreeks aan op de voorgenomen btw-verhoging op bloemen en planten. De advertentie verwijst naar het regeerakkoord ‘Aan de slag. Bouwen aan een beter Nederland’, waarin vergroening een belangrijke plek heeft. Met deze btw-verhoging bouwt het kabinet volgens de afzenders niet aan een beter, maar aan een heter Nederland. Vandaar het vergeet-me-nietje. De organisaties roepen Tweede Kamerleden op om tegen de verhoging te stemmen.
De advertentie is ondertekend namens de sector door Plants & Flowers Foundation Holland, Royal FloraHolland, Glastuinbouw Nederland, LTO, Koninklijke Vereniging Bloemist Winkeliers, Plantion, Koninklijke Vereeniging Algemeene Bloembollencultuur, Tuinbranche NL, Koninklijke Vereniging van Hoveniers en Groenvoorzieners, de Vereniging van Groothandelaren in Bloemkwekerijproducten en de Koninklijke Centrale Vereniging Ambulante Handel.

Bekijk hier de campagne poster.

Hogere btw staat op gespannen voet met vergroening
Bloemen, planten en bomen dragen bij aan een groene en gezonde leefomgeving. Ze helpen onder meer om stedelijke gebieden te verkoelen, water op te vangen en de leefbaarheid te verbeteren. Wanneer groen duurder wordt voor consumenten, ontmoedigt dat de aankoop ervan. De voorgenomen verhoging roept daarmee vragen op over de samenhang met de ambities voor vergroening en verduurzaming. Juist in steden en dorpen is meer groen van belang om de gevolgen van hitte en hevige regenval op te vangen.

Besluitvorming in de Tweede Kamer nadert
Op 4 november behandelt de Tweede Kamer de voorgenomen btw-verhoging plenair. In aanloop daarnaartoe vragen de samenwerkende organisaties in de sierteelt aandacht voor de economische en maatschappelijke gevolgen van de maatregel. Op 3 november vindt in Den Haag een symbolische actie plaats waarbij de sector vergeet-me-nietjes aanbiedt aan Tweede Kamerleden. Daarnaast roept de sector ondernemers op om de gevolgen van de btw-verhoging onder de aandacht te brengen.

Per 1 januari stopt Ron Mulders als Domeinhouder Plant bij LTO Nederland. Dat besluit hebben Ron Mulders en het bestuur van LTO Nederland in goede, collegiale samenspraak genomen. Het LTO-bestuur is Mulders dankbaar voor zijn jarenlange inzet voor duurzame en weerbare plantaardige teelten in Nederland. Het voorbije jaar als Domeinhouder Plant, en in de periode 2022 t/m 2025 als portefeuillehouder Gezonde Planten.

De functie van ‘domeinhouder’ is een relatief nieuwe bestuurlijke rol binnen de LTO-organisatie die primair gericht is op het intern coördineren en organiseren van vakgroepen en sectoren. Mulders: “Daarmee heeft de functie zich anders ontwikkeld dan ik verwachtte, met als gevolg dat ik minder impact kon maken dan mij voor ogen stond. Ik heb dan ook besloten om mijn tijd en energie op andere uitdagingen te richten.”

Het bestuur van LTO Nederland is Ron Mulders dankbaar voor zijn tomeloze inzet voor toekomstbestendige plantaardige teelten in Nederland. Mulders bijdrage aan het praktijkprogramma plantgezondheid ‘Weerbaarheid in de praktijk’, en zijn inzet voor de versnelde toelating van groene gewasbeschermingsmiddelen in Brussel, zijn voorbeelden van die inzet.

Via frequente nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang van het Convenant Gewasbescherming. In juli ondertekenden NAJK, BO Akkerbouw, Greenports Nederland en LTO Nederland, mede namens sectororganisaties KAVB, NFO, Biohuis en Glastuinbouw Nederland, het hoofdlijnen Convenant Gewasbescherming. Vorige week ondertekenden ook de gezamenlijke provincies via het IPO dit hoofdlijnen Convenant. In Utrecht startte vorige week de volgende fase van het traject: de uitwerking van sectorale deelconvenanten.

Provincies ondertekenen hoofdlijnen
Het Interprovinciaal Overleg (IPO) ondertekende afgelopen donderdag de hoofdlijnen van het convenant Toekomstbestendige Gewasbescherming. Eerder, op 14 juli, tekenden acht organisaties al (LVVN, VNG, Unie van Waterschappen, BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO Nederland, NAJK en CBL). IPO deed mee aan het opstellen van de hoofdlijnen, maar moest vanwege interne besluitvorming de ondertekening uitstellen tot september. Op een later moment kunnen ook andere relevante partijen toetreden tot het convenant. Dit vereist ondertekening van de hoofdlijnen en overeenstemming van de gezamenlijke partijen.

Traject gaat volgende fase in
Woensdag 9 september startte de tweede fase van het traject voor het Convenant Gewasbescherming. De komende maanden zullen thema’s concreter worden uitgewerkt en begint het opstellen van sectorale deelconvenanten.

Met een breed gezelschap nam procesvoorzitter Gert-Jan Segers in een Utrechtse vergaderlocatie de marsroute door. Aan de kerntafel bespraken vertegenwoordigers van Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen, waterwinbedrijven, plantaardige sectoren en ketenpartners de benodigde inzet.

De algemene thema’s omvatten onder andere wettelijke kaders voor Natura2000, Waterkwaliteit en Leefomgeving. Daarnaast volgen afspraken over (bovenwettelijke) reductiedoelen, de Autoriteit Gewasbescherming krijgt verder vorm en inhoud, er wordt een kennis-, innovatie- en transitieprogramma ontwikkeld, er komt een aanscherping van toezicht, naleving en uitvoering en er worden afspraken met ketenpartners afgesloten. Die afspraken zullen vooral een plek krijgen in de sectorale deelconvenanten (bij iedere specifieke keten van plantaardige producten) en deels meer algemeen (voor bijvoorbeeld supermarkten).

De sectorale deelconvenanten worden uitgewerkt voor de sectoren Akkerbouw, Vollegrondsgroente, Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen, Fruitteelt, Bloembollen, Glastuinbouw en Biologisch. Voor elk thema of sector levert een ‘trekker’ binnen enkele weken een plan van aanpak op ter vaststelling door de kerntafel, eind van deze maand. Het plan van aanpak beschrijft de te volgen procedure, welke organisaties worden betrokken en het geeft inzicht in het beoogde eindresultaat. Het deelconvenant zal onder meer beschrijven welke reductie van de milieu-impact de sector verwacht te kunnen realiseren en welke instrumenten vereist zijn om dat nodig te maken. Denk aan introductie van rassen met verbeterde resistentie, toelating van groene middelen, gebruik van precisietechnieken en (geld voor) onderzoek.

De optelsom van sectorale doelen zal leiden tot het landelijke doel voor reductie van de milieu-impact, voor de jaren 2030, 2035 en 2040. De referentiejaren en exacte uitwerking van de indicator worden ook dit najaar bepaald

Wil je eerdere nieuwsberichten teruglezen? Zie het overzicht:

• #Nieuwsbericht 1
• #Nieuwsbericht 2
• #Nieuwsbericht 3
• #Nieuwsbericht 4

Het Hoofdlijnenconvenant Gewasbescherming helpt telers in plantaardige sectoren om hun teelten verder te verduurzamen én biedt hun tegelijkertijd meer rechtszekerheid en langjarig handelingsperspectief. Vanuit die vaststelling hebben BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO Nederland en NAJK het Hoofdlijnenconvenant op 14 juli ondertekend. Volgens de vier organisaties biedt het convenant voldoende aanknopingspunten om na de zomer, samen met andere convenantpartners, verder uit te werken. “Onze handtekening staat voor een intentie om te komen tot een akkoord”, zo benadrukt André Hoogendijk, directeur BO Akkerbouw: “Cruciale onderdelen moeten nog verder uitgewerkt worden om het convenant succesvol te laten zijn.”

Telers zijn volgens voorzitter Adri Bom-Lemstra van Greenports Nederland al volop bezig om hun gewasbescherming verder te verduurzamen en de impact daarvan op milieu en omgeving te verminderen: “Het toepassen en verder intensiveren van integrated crop management (ICM) vraagt om risicovolle investeringen, onderzoek en versnelde beschikbaarheid van niet-chemische alternatieven zoals high tech-apparatuur en groene gewasbeschermingsmiddelen. De € 250 miljoen die het Rijk nu beschikbaar stelt voor onderzoek en implementatie van ICM is een eerste stap. Maar voor een fonds dat risicovolle ICM-maatregelen versneld in de praktijk brengt, en telers financieel compenseert als zij ingrijpende maatregelen moeten nemen, is een veelvoud van dit budget nodig.”

Ook de samenwerking met markt- en ketenpartijen moet volgens Bom-Lemstra verder worden uitgewerkt: “Bijvoorbeeld het uit de markt terugverdienen van hogere kosten of lagere opbrengsten. Maar ook de vraag hoe – als de markt hierin faalt – de overheid bijspringt om te voorkomen dat dat alleen een risico voor telers en/of ketenpartners wordt.”

Topsport
“Wat telers doen is topsport”, zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans, “maar wel steeds vaker topsport met gebonden handen en voeten. Zo hebben telers vaker te maken met periodes van extreme droogte of wateroverlast. Mede door klimaatverandering zien we in alle teelten een toenemende plaag- en ziektedruk. Maar het aantal werkzame stoffen dat zij mogen gebruiken om hun teelt te beschermen is de voorbije jaren met meer dan 60% afgenomen. Intussen maken provincies en gemeenten steeds vaker eigen beleid met teelt- of middelverboden. En in verschillende provincies moeten telers een natuurvergunning aanvragen voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, gericht op het uitsluiten van mogelijke natuureffecten op afstanden tot 4.000 meter. Totaal onwerkbare, omgekeerde bewijslast, – en stuk voor stuk bepalingen die per postcode kunnen verschillen.”

Koopmans: “Met dit convenant kan er een einde komen aan die onwerkbare praktijk. Na de zomer wordt een ‘landelijk beleidskader leefomgeving en natuur’ opgesteld dat bindend wordt voor provincies en gemeenten. Cruciaal is dat de landelijke maatregelen in dit beleidskader gebaseerd worden op onafhankelijk, wetenschappelijk onderzoek. Daarmee wordt rechtszekerheid geboden aan telers en aan de maatschappij. Uitwerking hiervan wordt bepalend voor het succes van het convenant. Hierin ben ik gesterkt door een signaal vanuit NFO, waarbij wordt ervaren dat de nu voorliggende tekst soms nog te veel geschreven lijkt te zijn vanuit een wantrouwen naar elkaar. Daarom is besloten dat de sectororganisaties KAVB, NFO, Biohuis en Glastuinbouw Nederland in het vervolgproces na de zomer ook zelf aan tafel zitten en rechtstreeks betrokken zijn bij deze uitwerking.”

Stichting Natuur & Milieu en LandschappenNL waren als deelnemers van de kerntafel direct betrokken bij het onderhandelingsakkoord. Desondanks lieten zij eind vorige week weten dit akkoord niet te zullen ondertekenen. Koopmans: “Het verrast ons zeer dat zij nu afhaken. We zijn er blij mee dat andere partijen aan tafel, waaronder overheden, dit onderhandelingsakkoord wel steunen.

Inbreng van leden en achterban
NAJK-bestuurder Hilde Coolman: “Het hoofdlijnenconvenant bevat ook maatregelen die zwaar vallen in de plantaardige sectoren. Het landelijke beleidskader voor natuur en leefomgeving dat na de zomer wordt opgesteld, zal ook maatregelen bevatten die in specifieke situaties beperkend zijn voor telers. En voor waterkwaliteit zal, met name in grondwaterbeschermingsgebieden, sneller en scherper geschakeld moeten worden om waterkwaliteitsrisico’s te beperken. Voor telers zal daar écht voldoende tegenover moeten staan. Bij zware ingrepen dienen telers volledig gecompenseerd te worden. En ook voor de plantaardige sectoren moet daarbij het hele ‘trappetje van Remkes’ op tafel liggen, inclusief de mogelijkheid om te kiezen voor extensivering, verplaatsing of uitkoop. Daar gaan we ons in de verdere uitwerking keihard voor inzetten!”

“Twee weken geleden organiseerden onze organisaties een gezamenlijk leden-webinar. De tientallen vragen die tijdens het webinar gesteld werden, laten zien hoe groot de betrokkenheid en het gevoel van urgentie onder onze leden is,” zegt Coolman: “Daarbij kwam kraakhelder naar voren dat telers stappen kunnen en willen zetten, maar daarbij wel als randvoorwaarde stellen dat draconische maatregelen zoals vergunningplicht, teeltverboden en afstandseisen zoveel mogelijk moeten worden voorkomen. Telers vragen om handelingsperspectief, om werkbare alternatieven en om keuzes die gebaseerd zijn op onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek.”

Coolman: “In het regeerakkoord staat dat – als het partijen niet lukt om in gezamenlijkheid tot een Convenant Gewasbescherming te komen – het kabinet zelf met nieuw beleid komt om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen terug te dringen. De Kamerbrief van 26 juni jl. bekrachtigde dit. Indien de sector de discussie over gewasbescherming overlaat aan kabinet en Tweede Kamer, dan liggen de mogelijke maatregelen al op de plank, waaronder uitfasering van het middelengebruik in gebieden, zonering en een vergunningsplicht. Wij zijn ervan overtuigd dat het in het belang is van onze telers en bedrijven om dat te voorkomen. Om invloed aan tafel uit te blijven oefenen en om ons in te blijven zetten voor afspraken die haalbaar en realistisch zijn, ondernemers handelingsperspectief bieden én rechtszekerheid. Tijdens het webinar met onze achterban voelden we ook steun voor die aanpak.”

Proces na de zomer
Hoogendijk vult aan: “Het hoofdlijnenconvenant dat vandaag door alle betrokken partijen is ondertekend, is een ‘raamakkoord’. Belangrijke thema’s moeten zorgvuldig uitgewerkt worden met compenserende maatregelen voor de telers die het betreft. Na de zomer gaan we daarmee door. Dan worden ook deelconvenanten per plantaardige sector opgesteld. Succes is niet gegarandeerd, daar zijn we ons allemaal van bewust, maar we zien voldoende aanknopingspunten. We hebben voldoende vertrouwen in het proces, om bij die verdere uitwerking betrokken te willen zijn.”

Via tweewekelijkse nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang rondom het Convenant Gewasbescherming. In deze derde nieuws-update geven we onder andere een toelichting op het leden-webinar dat BO Akkerbouw, Greenports, LTO en NAJK organiseren, en ons pleidooi voor een ‘Autoriteit Gewasbescherming’.

Convenant gewasbescherming
Lees hier de eerste nieuws-update terug over het Convenant Gewasbescherming waarin we meer informatie geven over het proces, de planning en de rol van onze organisaties. Lees hier de tweede nieuws-update met onder andere het verslag van de werkbezoeken van staatssecretaris Silvio Erkens en onafhankelijk voorzitter Gert-Jan Segers.

Het proces om tot een convenant op hoofdlijnen te komen is met één week verschoven. Op vrijdag 26 juni ontvangen partijen aan de kerntafel de hoofdlijnen van het concept-convenant. Vervolgens kunnen de betrokken organisaties deze bespreken met hun achterban, en aandachtspunten en reacties ophalen voor het vervolg van het proces. Vanuit LTO zullen we onze reactie bepalen in samenspraak met de aan LTO gelieerde sectororganisaties KAVB, NFO, Glastuinbouw Nederland en Biohuis, – en uiteraard doen we dat ook gezamenlijk met onze regio’s en vakgroepen LTO Akkerbouw, LTO Vollegrondsgroenten en LTO Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen.

Het streven is dat de partijen aan de kerntafel in de week van 6 juli een convenant-op-hoofdlijnen ondertekenen. Na de zomer hebben partijen de rest van het jaar de tijd voor de concrete uitwerking en voor sectorale deelconvenanten richting uitvoering.

Leden-Webinar
Naast deze bestuurlijke afstemming vinden we het belangrijk om ook onze leden en achterban te betrekken bij onze standpuntbepaling. Op donderdag 2 juli om 20:00 – 21:15u organiseren BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO en NAJK een gezamenlijk webinar. Tijdens dit webinar is er ruimschoots gelegenheid om reacties, vragen, zorgen en aandachtspunten aan ons mee te geven. De reacties uit het webinar worden meegenomen in het vervolg van het convenantproces.

Meer informatie over dit webinar delen we op korte termijn via de gebruikelijke ledenkanalen en nieuwsbrieven.

Voorstel van plantaardige sectoren: een ‘Autoriteit Gewasbescherming’
Hoe kunnen we de milieubelasting van gewasbescherming verder verlagen én tegelijkertijd telers voldoende mogelijkheden bieden om gewassen gezond te houden? Die vraag staat centraal in het convenantproces. Een van de voorstellen die momenteel wordt verkend, is de ontwikkeling van een onafhankelijke Autoriteit Gewasbescherming. Deze autoriteit is geïnspireerd op de succesvolle aanpak van antibioticareductie in de veehouderij via de Autoriteit Diergeneesmiddelen.

De voorgestelde werkwijze draait om één gezamenlijke indicator voor milieubelasting (de Milieu-Indicator Gewasbescherming), benchmarking van telers en adviseurs, gerichte kennis en ondersteuning en transparante rapportages over de voortgang op sectorniveau. Zo ontstaat een systeem van continu leren en verbeteren. Het doel is om duurzame keuzes te stimuleren, kennisuitwisseling te versterken, milieubelasting stap voor stap verder terug te dringen en weerbare teeltsystemen verder te versnellen. De werkwijze is in deze visuele kaart samengevat. Het voorstel vereist nog verdere uitwerking, maar is positief ontvangen door de partners aan de kerntafel.

Meer achtergrond over het voorstel voor een Autoriteit Gewasbescherming is te vinden in dit artikel, in deze column en in deze podcast met André Hoogendijk, directeur van BO Akkerbouw. Volgens BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO en NAJK kan benchmarking en het sturen op een breed gedragen milieubelastings-indicator helpen om de milieubelasting van gewasbescherming verder te verlagen, terwijl telers handelingsperspectief behouden.

Inbreng ketenpartners
Ketenpartners zijn onmisbaar om de doelen uit het convenant te realiseren. Dat geldt voor toeleverende partners en voor partners die product afnemen voor handel, bewerking en verwerking. Onder begeleiding van Adri Bom-Lemstra, voorzitter van Greenports Nederland, en in aanwezigheid van Gert-Jan Segers vond met beide groepen een apart overleg plaats. Tijdens de bijeenkomsten gaven ketenpartijen aan welke rol ze nu al vervullen, en welke mogelijkheden er zijn richting verdere verduurzaming. Daarbij ging het onder andere over een evenwichtige verdeling van risico’s, kosten en verantwoordelijkheden in de keten. En over de internationale context met markteisen en wettelijke (fytosanitaire) regels. Daarnaast kwamen ook kennisdeling, stimulering van duurzame keuzes en samenwerking binnen de keten aan bod. Op basis van de gesprekken zal de inbreng van ketenpartners een plek krijgen in het convenant-op-hoofdlijnen en bij de verdere uitwerking na de zomer.

LTO-bestuurders spreken met Gert-Jan Segers
“Ga vol vertrouwen het proces in en houdt elkaar als partijen zo lang mogelijk vast!” Dat was de oproep die Gert-Jan Segersvorige week deed tegen bestuurders van de plantaardige LTO-vakgroepen en sectororganisaties KAVB, Biohuis en NFO. Tijdens een overleg sprak Segers de voorzitters van plantaardige vakgroepen en van de sectororganisaties bij over het proces om tot een Convenant Gewasbescherming te komen. Segers sprak ook separaat met het bestuur van BO Akkerbouw en de achterban van Greenports Nederland.

Segers benadrukte dat hij in zijn gesprekken de voorbije weken breed de maatschappelijke urgentie voelde om goede afspraken te maken over het verlagen van de milieubelasting van gewasbeschermingsmiddelen. Niet alleen bij omwonenden maar nadrukkelijk ook bij telers, die smachten naar rechtszekerheid, naar helder en eenduidig beleid, en naar handelingsperspectief om ook in de toekomst gezonde teelten in de benen te houden. Lees hier het verslag van de bijeenkomst.

Het Europees Parlement heeft vandaag ingestemd met de nieuwe Europese verordening voor nieuwe veredelingstechnieken (NGT’s). Daarmee wordt het eindelijk mogelijk voor Europese plantenveredelaars om deze technieken te gebruiken. De toelating is een belangrijke doorbraak voor innovatie en verduurzaming in de land- en tuinbouw, na decennialange discussies die ervoor hebben gezorgd dat de Europese Unie achterop is geraakt ten opzichte van landen waar deze technieken al langer worden toegepast.

LTO Nederland pleit in Brussel al jarenlang voor de toelating van NGT’s, en verwelkomt de toelating als een historische stap voor verduurzaming van de land- en tuinbouw. Nieuwe veredelingstechnieken, zoals CRISPR-Cas, kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan weerbare teeltsystemen. Verbeterde plantenrassen kunnen veel sneller ontwikkeld worden dan voorheen. Zo komen er eerder rassen beschikbaar die beter bestand zijn tegen ziekten, plagen en de gevolgen van klimaatverandering. Dat is een noodzakelijke stap om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verder terug te dringen.

Met de nieuwe wet zal een vereenvoudigd toelatingsproces gaan gelden voor planten uit nieuwe veredelingstechnieken die ook uit conventionele veredelingstechnieken verkregen hadden kunnen worden. De verordening wordt 20 dagen na definitieve publicatie van kracht. Naar verwachting kunnen de technieken in 2028 daadwerkelijk gebruikt worden.

Tegelijkertijd blijft aandacht nodig voor enkele randvoorwaarden bij het gebruik van NGT’s. Het is belangrijk dat zowel telers als consumenten keuzevrijheid houden. Waar de gangbare land- en tuinbouw dringend behoefte heeft aan de inzet van NGT’s om verder te verduurzamen, wil de biologische sector juist dat haar teelten vrij blijven van deze technieken.

Het akkoord speelt hierop in door het gebruik van NGT’s in de biologische sector uit te sluiten. Dit vraagt nog verdere uitwerking. Daarom moeten afspraken over co-existentie en uitgangsmateriaal opnieuw worden bekeken en goed in de keten worden vastgelegd. Door regels voor transparantie en traceerbaarheid blijft het voor consumenten mogelijk om een bewuste keuze te maken.

Op 5 mei startte het kabinet met het proces om tot een convenant gewasbescherming te komen. De plantaardige vakgroepen van LTO en sectororganisaties KAVB, NFO, Biohuis en Glastuinbouw Nederland zijn intensief bij dit proces betrokken. Op 7 mei organiseerde LTO Nederland een gezamenlijk webinar voor leden.

We behandelden vragen als:
Welke kansen en risico’s zien onze organisaties voor een convenant gewasbescherming? Welke afspraken hopen we in een convenant te kunnen maken, en wat is onze ondergrens? Hoe wordt het proces de komende maanden georganiseerd? En hoe willen we vanuit LTO en de sectororganisaties onze leden maximaal betrekken en informeren?

Tijdens het webinar gingen presentator Maurits Potappel en LTO-voorzitter Ger Koopmans hierover in gesprek met bestuurders Tineke de Vries, Erik Stuurbrink, Sjaak van der Tak, Hester Maij, John Kusters en Ron Mulders. Een groot deel van het webinar was er ruimte voor vragen, aandachtspunten en zorgen vanuit onze leden. Hier werd uitgebreid de tijd voor genomen.

Bekijk het webinar hieronder.

Afschaffing van het verlaagde btw-tarief voor sierteeltproducten heeft nadelige economische gevolgen voor zowel burgers als ondernemers én werkt negatief op vergroening. Dit is de gezamenlijke reactie van LTO en andere organisaties in de sierteelt, tuinbouw en groene sector op het kabinetsvoornemen.

Het kabinetsvoornemen is met verbazing en grote ontsteltenis ontvangen. De maatregel heeft nadelige economische gevolgen voor burgers en ondernemers en negatieve effecten op maatschappelijke doelen, zoals vergroening. Wij hebben daarvoor de volgende argumenten:

• Willekeurige en niet-doelmatige maatregel: er wordt een specifieke sector geraakt zonder integrale afweging, terwijl de btw-verhoging niet effectief bijdraagt aan niet-fiscale doelen en juist onzekerheid en mogelijk minder investeringsruimte veroorzaakt.
• Ongunstig voor lage inkomens en vrijgestelde sectoren: hogere btw treft lagere inkomens relatief hard en beperkt hun toegang tot groen en de bijbehorende welzijnseffecten. Daarnaast raakt een hoger tarief btw-vrijgestelde sectoren zoals zorg en onderwijs.
• Negatieve economische impact: onderzoek van Wageningen Economic Research laat zien dat een btw-verhoging leidt tot een omzetverlies in de keten van €670 miljoen (-15,3%) en aanzienlijk banenverlies (2.440 fte), met name in de detailhandel.
• Internationale ervaringen bevestigen risico’s: eerdere btw-verhogingen in onder meer Spanje en Frankrijk leidden tot sterke omzetdalingen, faillissementen en uiteindelijk terugdraaien van maatregelen.
• Negatieve effecten op maatschappelijke doelen, zoals vergroening van de leef- en werkomgeving: met name boomkwekerijproducten dragen bij aan vergroening, klimaatadaptatie en gezondheid. Een btw-verhoging maakt deze toepassingen duurder en minder toegankelijk. Dit leidt tot minder maatschappelijke en economische baten van bomen en planten (zie recent rapport ‘Groen op de Balans’van de Groene Stad) en juist tot hogere kosten voor de samenleving (waaronder hogere zorgkosten).

Het verlaagde btw-tarief is sinds 1975 expliciet bedoeld om sierteeltproducten betaalbaar te houden voor alle inkomensgroepen, alsmede om de werkgelegenheid te bevorderen.

Royal FloraHolland, Glastuinbouw Nederland, LTO Nederland, LTO Bomen, Vaste planten en Zomerbloemen, VBW, VGB, KAVB, Royal Anthos, Tuinbranche Nederland, Plantion, VHG en CVAH.

Lees hier de volledige gezamenlijke reactie van de samenwerkende organisaties. Op de internetconsultatie over het kabinetsvoornemen hebben meer dan 200 bedrijven en organisaties gereageerd.

Gewasbeschermingsmiddelen verliezen in Europa versneld hun toelating, terwijl daarvoor vaak nog geen groene alternatieven beschikbaar zijn. Voor de teelt van veel akkerbouwgewassen, groenten en fruit leidt dit tot een kwetsbare overgangsperiode. De Europese voedselproductie komt onder druk door teeltverliezen en resistentie tegen ziektes en plagen. Dit blijkt uit het gisteren verschenen rapport ‘Transitie zonder gereedschap’. LTO was betrokken bij de totstandkoming van het rapport. Tineke de Vries, voorzitter van LTO-vakgroep Akkerbouw benadrukt dat de analyse onderdeel uit moet maken van het op te stellen Convenant Gewasbescherming.

De ambitie om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verder af te blijven bouwen, wordt breed gedeeld. Plantaardige telers zetten daar stappen op en willen dat ook blijven doen. Ze stellen dan ook nadrukkelijk dat het probleem niet ligt in de ambitie om teelten te verduurzamen. Er leven wel grote zorgen over het tempo waarin dit gebeurt. Hidde Boersma, auteur van het rapport: “oude middelen verdwijnen sneller dan nieuwe middelen op de markt komen. Zolang groene alternatieven er nog niet zijn, neemt het risico in het veld toe”.

Overgangsmaatregelen noodzakelijk
In de Europese Unie wordt gewerkt aan versnelling van de toelating voor groene middelen, maar dit gaat te traag voor de dagelijkse praktijk van boeren en telers. Zonder overgangsmaatregelen dreigt verplaatsing van productie naar regio’s met ruimere, minder duurzame regels. Dat ondermijnt zowel het verdienvermogen van Europese telers als de duurzaamheidsdoelen zelf.

Eerlijke verdeling van risico’s
Het rapport toont hoe resistentie in het gewas sneller ontstaat en ziektedruk toeneemt doordat boeren en telers noodgedwongen vaker dezelfde middelen inzetten. Tegelijkertijd blijven keten- en markteisen onverminderd hoog, “Een eerlijke verdeling van de risico’s in de keten is noodzakelijk om de transitie naar minder chemie te maken”, stelt Tineke de Vries. Teeltrisico’s zorgen er nu al voor dat ondernemers meer terughoudend zijn om gewassen als kool, zachtfruit of pootaardappelen op te nemen in het teeltplan.

Het rapport benadrukt dat verduurzaming wel degelijk mogelijk is als de randvoorwaarden daarvoor op orde zijn. Zo wordt bijvoorbeeld ingegaan op de pilot ‘100% Groen Geteeld’. Hier leiden intensieve begeleiding, risicodeling én de mogelijkheid om in uiterste gevallen chemische gewasbeschermingsmiddelen in te kunnen zetten, tot 70% minder inzet van middelen.

Download hier het rapport Transitie zonder gereedschap.

LTO vindt het verheugend dat het nieuwe coalitieakkoord trots en vertrouwen uitstraalt in de innovatiekracht van de land- en tuinbouw, en in het vakmanschap van onze boeren en tuinders. Tegelijkertijd zullen de aangekondigde plannen in de komende jaren grote impact hebben op de agrarische sector. Dat blijkt uit het coalitieprogramma “Aan de slag: bouwen aan een beter Nederland” dat D66, CDA en VVD vandaag presenteerden. ‘Ondanks grote, openstaande punten legt het coalitieakkoord een basis die vertrouwen wekt,’ zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans. Het nieuwe kabinet houdt vast aan doelsturing en benadrukt dat zij toekomstig beleid samen met boeren en tuinders vorm wil geven. ‘Heel terecht en cruciaal voor succes,’ benadrukt Koopmans: ‘Maak van boeren en tuinders je partner in plaats van je gespreksonderwerp. Die handschoen pakken we graag op!’

Investeer in vertrouwen
‘Juist in tijden van verandering is het cruciaal om te investeren in wederzijds vertrouwen,’ zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans: ‘En na een decennium van wispelturig beleid is het ook écht noodzakelijk om dat serieus te nemen. Want de keuzes die de nieuwe coalitie maakt, zullen in de komende jaren grote effecten hebben voor onze boeren en tuinders. Juist daarom vind ik het positief dat de coalitiepartijen er nadrukkelijk voor kiezen om het beleid samen met boeren en tuinders vorm te geven. Zo kunnen we schouder aan schouder werken aan doelen op een manier die haalbaar en realistisch is, en die de sector écht toekomstperspectief biedt.’

Convenant gewasbeschermingsmiddelen
Het aangekondigde convenant gewasbeschermingsmiddelen is daarvan een goed voorbeeld. Koopmans: ‘Het produceren van gezond voedsel en mooi groen met steeds minder middelen is een breed gedeelde wens, maar het is ook topsport. En het is bij uitstek beleid dat niet achter een bureau gemaakt kan worden. Dus heel goed dat het kabinet dit samen met onze telers en tuinders op wil pakken!’

Van het stikstofslot
Om Nederland van het stikstofslot te halen kondigt de coalitie aan de kritische depositiewaarde (KDW) zo snel mogelijk uit de wet te willen halen en te vervangen door een juridisch houdbaar alternatief. Bij een gebleken geborgd reductiepakket wordt zo snel mogelijk een rekenkundige ondergrens ingevoerd. Voor de land- en tuinbouw geldt een reductieopgave van 42-46% in 2035 met een tussendoel in 2030. Deze reductiedoelen worden vertaald naar doelen per gebied en bedrijf. Wij gaan er van uit dat daarbij voortgebouwd wordt op het bouwstenendocument emissiereductie landbouw dat LTO eerder samen met NAJK, provincies, gemeenten en waterschappen opstelde.

Rijk moet regie nemen
LTO vindt het positief dat de Rijksoverheid meer regie wil nemen op het ruimtelijk domein. Voorkomen moet worden dat er te grote verschillen ontstaan tussen provincies bij de regionale uitwerking van landelijk beleid. ‘Uiteraard is maatwerk van groot belang,’ zegt Koopmans: ‘Regio’s verschillen van elkaar en dat moet tot uitdrukking komen in het beleid. Maar dat mag niet leiden tot bestuurlijke willekeur: een provinciegrens mag niet de meest bepalende factor zijn voor het toekomstperspectief van een boer of tuinder.’

Stapeling
Alle economische sectoren, inclusief de land- en tuinbouw, staan voor grote uitdagingen om Europese doelen voor natuur, milieu, water en klimaat te halen. Tegelijkertijd blijven nieuwe doelen vanuit Europa maar verder opstapelen. Het is van belang om deze opgaven in samenhang te blijven bezien. Terecht stelt het coalitieakkoord dat, bij het uitvoeren van de Natuurherstelverordening, een bredere afweging wordt gemaakt met andere belangen. LTO vindt het zorgwekkend dat het kabinet niet toezegt dat bij de implementatie van de nieuwe Natuurherstelverordening een impactanalyse wordt gemaakt voordat maatregelen doorgevoerd worden.

De boer aan het stuur
In het coalitieakkoord kondigt het nieuwe kabinet aan een zonering in te stellen rondom de meest stikstofgevoelige Natura2000-gebieden die nog niet onder de norm zitten, nieuw beleid om grondgebondenheid te versterken en bredere invoering van dierrechten. Het zijn voorbeelden van nieuwe plannen die grote gevolgen zullen hebben voor boeren en tuinders. Voor LTO is het randvoorwaardelijk dat dit beleid zo wordt vormgegeven dat de agrariër zelf aan het stuur staat – met respect voor zijn of haar vakmanschap – en in staat wordt gesteld om keuzes te maken die passen bij het karakter van het eigen bedrijf. Koopmans: ‘Wat een agrariër straks moet doen, moet hij ook kunnen doen: bedrijfsmatig, juridisch en financieel. Daar moeten de middelen uit het stikstoffonds van 20 miljard euro op focussen.

Dierwaardigheid
LTO vindt het positief dat de coalitie aangeeft het Convenant Dierwaardige Veehouderij, de autoriteit en de Algemene maatregel van bestuur (AMvB) in samenhang met elkaar te willen bezien. Maar we maken ons zorgen over het feit dat hiervoor geen financiële middelen worden gereserveerd.

Sociaaleconomisch domein
Het coalitieakkoord zet in op economische groei, investeringen en stabiliteit. Dat is ook voor de land- en tuinbouw van groot belang. Boeren en tuinders zijn ondernemers, vaak gezinsbedrijven en werkgevers, die keuzes maken voor de lange termijn. Voor LTO is het daarom belangrijk dat de uitwerking van het beleid bijdraagt aan een gezond verdienvermogen, behoud van werkgelegenheid en continuïteit van bedrijven. LTO onderschrijft voorstellen van de coalitie om loondoorbetaling bij ziekte meer werkbaar te maken voor werkgevers, met name in het midden- en kleinbedrijf. Alleen met duidelijkheid en voorspelbaarheid kunnen ondernemers blijven investeren en hun bedrijf verder ontwikkelen. Samen met andere partijen in het sociaaleconomisch domein, zoals binnen de SER, zien we goede kansen voor afspraken die zorgen voor duidelijkheid en perspectief voor boeren en tuinders.

In de komende dagen bestuderen we het coalitieakkoord in detail.