Per 1 januari stopt Ron Mulders als Domeinhouder Plant bij LTO Nederland. Dat besluit hebben Ron Mulders en het bestuur van LTO Nederland in goede, collegiale samenspraak genomen. Het LTO-bestuur is Mulders dankbaar voor zijn jarenlange inzet voor duurzame en weerbare plantaardige teelten in Nederland. Het voorbije jaar als Domeinhouder Plant, en in de periode 2022 t/m 2025 als portefeuillehouder Gezonde Planten.

De functie van ‘domeinhouder’ is een relatief nieuwe bestuurlijke rol binnen de LTO-organisatie die primair gericht is op het intern coördineren en organiseren van vakgroepen en sectoren. Mulders: “Daarmee heeft de functie zich anders ontwikkeld dan ik verwachtte, met als gevolg dat ik minder impact kon maken dan mij voor ogen stond. Ik heb dan ook besloten om mijn tijd en energie op andere uitdagingen te richten.”

Het bestuur van LTO Nederland is Ron Mulders dankbaar voor zijn tomeloze inzet voor toekomstbestendige plantaardige teelten in Nederland. Mulders bijdrage aan het praktijkprogramma plantgezondheid ‘Weerbaarheid in de praktijk’, en zijn inzet voor de versnelde toelating van groene gewasbeschermingsmiddelen in Brussel, zijn voorbeelden van die inzet.

Via frequente nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang van het Convenant Gewasbescherming. In juli ondertekenden NAJK, BO Akkerbouw, Greenports Nederland en LTO Nederland, mede namens sectororganisaties KAVB, NFO, Biohuis en Glastuinbouw Nederland, het hoofdlijnen Convenant Gewasbescherming. Vorige week ondertekenden ook de gezamenlijke provincies via het IPO dit hoofdlijnen Convenant. In Utrecht startte vorige week de volgende fase van het traject: de uitwerking van sectorale deelconvenanten.

Provincies ondertekenen hoofdlijnen
Het Interprovinciaal Overleg (IPO) ondertekende afgelopen donderdag de hoofdlijnen van het convenant Toekomstbestendige Gewasbescherming. Eerder, op 14 juli, tekenden acht organisaties al (LVVN, VNG, Unie van Waterschappen, BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO Nederland, NAJK en CBL). IPO deed mee aan het opstellen van de hoofdlijnen, maar moest vanwege interne besluitvorming de ondertekening uitstellen tot september. Op een later moment kunnen ook andere relevante partijen toetreden tot het convenant. Dit vereist ondertekening van de hoofdlijnen en overeenstemming van de gezamenlijke partijen.

Traject gaat volgende fase in
Woensdag 9 september startte de tweede fase van het traject voor het Convenant Gewasbescherming. De komende maanden zullen thema’s concreter worden uitgewerkt en begint het opstellen van sectorale deelconvenanten.

Met een breed gezelschap nam procesvoorzitter Gert-Jan Segers in een Utrechtse vergaderlocatie de marsroute door. Aan de kerntafel bespraken vertegenwoordigers van Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen, waterwinbedrijven, plantaardige sectoren en ketenpartners de benodigde inzet.

De algemene thema’s omvatten onder andere wettelijke kaders voor Natura2000, Waterkwaliteit en Leefomgeving. Daarnaast volgen afspraken over (bovenwettelijke) reductiedoelen, de Autoriteit Gewasbescherming krijgt verder vorm en inhoud, er wordt een kennis-, innovatie- en transitieprogramma ontwikkeld, er komt een aanscherping van toezicht, naleving en uitvoering en er worden afspraken met ketenpartners afgesloten. Die afspraken zullen vooral een plek krijgen in de sectorale deelconvenanten (bij iedere specifieke keten van plantaardige producten) en deels meer algemeen (voor bijvoorbeeld supermarkten).

De sectorale deelconvenanten worden uitgewerkt voor de sectoren Akkerbouw, Vollegrondsgroente, Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen, Fruitteelt, Bloembollen, Glastuinbouw en Biologisch. Voor elk thema of sector levert een ‘trekker’ binnen enkele weken een plan van aanpak op ter vaststelling door de kerntafel, eind van deze maand. Het plan van aanpak beschrijft de te volgen procedure, welke organisaties worden betrokken en het geeft inzicht in het beoogde eindresultaat. Het deelconvenant zal onder meer beschrijven welke reductie van de milieu-impact de sector verwacht te kunnen realiseren en welke instrumenten vereist zijn om dat nodig te maken. Denk aan introductie van rassen met verbeterde resistentie, toelating van groene middelen, gebruik van precisietechnieken en (geld voor) onderzoek.

De optelsom van sectorale doelen zal leiden tot het landelijke doel voor reductie van de milieu-impact, voor de jaren 2030, 2035 en 2040. De referentiejaren en exacte uitwerking van de indicator worden ook dit najaar bepaald

Wil je eerdere nieuwsberichten teruglezen? Zie het overzicht:

• #Nieuwsbericht 1
• #Nieuwsbericht 2
• #Nieuwsbericht 3
• #Nieuwsbericht 4

Minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) bracht gisteren een werkbezoek aan akkerbouwbedrijf Maatschap Groeneveld in Vierpolders. Het familiebedrijf wordt geleid door de derde generatie ondernemers: Maurice en Ruben Groeneveld. Tijdens het bezoek kreeg de minister een inkijkje in de dagelijkse praktijk van een modern akkerbouwbedrijf op Voorne-Putten. Water stond daarbij centraal, met speciale aandacht voor gewasbescherming en waterkwaliteit.

Op het bedrijf worden verschillende gewassen geteeld, waaronder tafelaardappelen, frietaardappelen, zaaiuien, sjalotten, witlofpennen, tarwe, wintergerst en suikerbieten. Daarbij maken de ondernemers gebruik van moderne technieken zoals sensoren, drones en slim datagebruik. Hierdoor kunnen zij per plant en per vierkante meter de juiste behandeling toepassen.

Slim omgaan met gewasbeschermingsmiddelen
Ruben Groeneveld liet zien hoe zijn bedrijf het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen sterk terugdringt. Dat gebeurt onder meer door technieken die drift tijdens het spuiten beperken en door plaatsgericht te spuiten. Met behulp van drones en GPS-technologie kan op sommige percelen tot wel 95 procent minder gewasbeschermingsmiddel worden gebruikt.
Daarnaast werkt de maatschap aan de ontwikkeling van een gezamenlijke was- en spoelplaats voor landbouwmachines op het eiland. Hiermee wordt voorkomen dat resten van gewasbeschermingsmiddelen in het milieu terechtkomen.

Aanpak op Zuid-Hollandse Eilanden
Projectleider Ton Kempenaar (LTO Noord) presenteerde vervolgens het traject dat op de Zuid-Hollandse Eilanden wordt uitgevoerd. Hieraan doen meer dan 350 akkerbouwbedrijven mee. Het doel is om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verder te verminderen en de waterkwaliteit te verbeteren.
De aanpak richt zich niet alleen op maatregelen op het land, maar ook op het erf. Denk daarbij aan zorgvuldig omgaan met middelen, machines en reststromen. Maatschap Groeneveld neemt deel aan dit traject. Provincie Zuid-Holland, Waterschap Hollandse Delta en Deltaplan Agrarisch Waterbeheer zijn hierbij belangrijke partners. Ook het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat draagt financieel bij aan deze aanpak.

Gesprek over waterbeleid en gebiedsgerichte aanpak
Na het bedrijfsbezoek sprak minister Karremans met Ger Koopmans, voorzitter van LTO Nederland, en Tineke de Vries, voorzitter van de vakgroep Akkerbouw van LTO Nederland. Tijdens dit gesprek kwamen de Kaderrichtlijn Water (KRW), het Convenant Gewasbescherming en de voorgenomen gebiedsgerichte aanpak aan bod.
De minister toonde zich volgens de aanwezigen zeer betrokken en geïnteresseerd in de praktijk van de landbouw. Die betrokkenheid is belangrijk, omdat de land- en tuinbouw en het ministerie de komende jaren intensief met elkaar in gesprek zullen blijven over vraagstukken rond waterkwaliteit en waterbeschikbaarheid.

Praktijk als basis voor beleid
Ger Koopmans benadrukte het belang van samenwerking tussen overheid en sector:
“Boeren en tuinders willen niets liever dan hun bedrijf toekomstbestendig maken en zorgvuldig omgaan met water, bodem en gewasbeschermingsmiddelen. Dat vraagt om samenwerking tussen overheid, sector en ketenpartners. Het is belangrijk dat beleid aansluit bij de praktijk op het erf en dat ondernemers de ruimte en middelen krijgen om verdere stappen te zetten. Een werkbezoek als dit is waardevol, omdat je direct ziet welke innovaties bijdragen aan de doelen voor waterkwaliteit en waar ondernemers in de praktijk nog tegen knelpunten aanlopen.”

Het Hoofdlijnenconvenant Gewasbescherming helpt telers in plantaardige sectoren om hun teelten verder te verduurzamen én biedt hun tegelijkertijd meer rechtszekerheid en langjarig handelingsperspectief. Vanuit die vaststelling hebben BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO Nederland en NAJK het Hoofdlijnenconvenant op 14 juli ondertekend. Volgens de vier organisaties biedt het convenant voldoende aanknopingspunten om na de zomer, samen met andere convenantpartners, verder uit te werken. “Onze handtekening staat voor een intentie om te komen tot een akkoord”, zo benadrukt André Hoogendijk, directeur BO Akkerbouw: “Cruciale onderdelen moeten nog verder uitgewerkt worden om het convenant succesvol te laten zijn.”

Telers zijn volgens voorzitter Adri Bom-Lemstra van Greenports Nederland al volop bezig om hun gewasbescherming verder te verduurzamen en de impact daarvan op milieu en omgeving te verminderen: “Het toepassen en verder intensiveren van integrated crop management (ICM) vraagt om risicovolle investeringen, onderzoek en versnelde beschikbaarheid van niet-chemische alternatieven zoals high tech-apparatuur en groene gewasbeschermingsmiddelen. De € 250 miljoen die het Rijk nu beschikbaar stelt voor onderzoek en implementatie van ICM is een eerste stap. Maar voor een fonds dat risicovolle ICM-maatregelen versneld in de praktijk brengt, en telers financieel compenseert als zij ingrijpende maatregelen moeten nemen, is een veelvoud van dit budget nodig.”

Ook de samenwerking met markt- en ketenpartijen moet volgens Bom-Lemstra verder worden uitgewerkt: “Bijvoorbeeld het uit de markt terugverdienen van hogere kosten of lagere opbrengsten. Maar ook de vraag hoe – als de markt hierin faalt – de overheid bijspringt om te voorkomen dat dat alleen een risico voor telers en/of ketenpartners wordt.”

Topsport
“Wat telers doen is topsport”, zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans, “maar wel steeds vaker topsport met gebonden handen en voeten. Zo hebben telers vaker te maken met periodes van extreme droogte of wateroverlast. Mede door klimaatverandering zien we in alle teelten een toenemende plaag- en ziektedruk. Maar het aantal werkzame stoffen dat zij mogen gebruiken om hun teelt te beschermen is de voorbije jaren met meer dan 60% afgenomen. Intussen maken provincies en gemeenten steeds vaker eigen beleid met teelt- of middelverboden. En in verschillende provincies moeten telers een natuurvergunning aanvragen voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, gericht op het uitsluiten van mogelijke natuureffecten op afstanden tot 4.000 meter. Totaal onwerkbare, omgekeerde bewijslast, – en stuk voor stuk bepalingen die per postcode kunnen verschillen.”

Koopmans: “Met dit convenant kan er een einde komen aan die onwerkbare praktijk. Na de zomer wordt een ‘landelijk beleidskader leefomgeving en natuur’ opgesteld dat bindend wordt voor provincies en gemeenten. Cruciaal is dat de landelijke maatregelen in dit beleidskader gebaseerd worden op onafhankelijk, wetenschappelijk onderzoek. Daarmee wordt rechtszekerheid geboden aan telers en aan de maatschappij. Uitwerking hiervan wordt bepalend voor het succes van het convenant. Hierin ben ik gesterkt door een signaal vanuit NFO, waarbij wordt ervaren dat de nu voorliggende tekst soms nog te veel geschreven lijkt te zijn vanuit een wantrouwen naar elkaar. Daarom is besloten dat de sectororganisaties KAVB, NFO, Biohuis en Glastuinbouw Nederland in het vervolgproces na de zomer ook zelf aan tafel zitten en rechtstreeks betrokken zijn bij deze uitwerking.”

Stichting Natuur & Milieu en LandschappenNL waren als deelnemers van de kerntafel direct betrokken bij het onderhandelingsakkoord. Desondanks lieten zij eind vorige week weten dit akkoord niet te zullen ondertekenen. Koopmans: “Het verrast ons zeer dat zij nu afhaken. We zijn er blij mee dat andere partijen aan tafel, waaronder overheden, dit onderhandelingsakkoord wel steunen.

Inbreng van leden en achterban
NAJK-bestuurder Hilde Coolman: “Het hoofdlijnenconvenant bevat ook maatregelen die zwaar vallen in de plantaardige sectoren. Het landelijke beleidskader voor natuur en leefomgeving dat na de zomer wordt opgesteld, zal ook maatregelen bevatten die in specifieke situaties beperkend zijn voor telers. En voor waterkwaliteit zal, met name in grondwaterbeschermingsgebieden, sneller en scherper geschakeld moeten worden om waterkwaliteitsrisico’s te beperken. Voor telers zal daar écht voldoende tegenover moeten staan. Bij zware ingrepen dienen telers volledig gecompenseerd te worden. En ook voor de plantaardige sectoren moet daarbij het hele ‘trappetje van Remkes’ op tafel liggen, inclusief de mogelijkheid om te kiezen voor extensivering, verplaatsing of uitkoop. Daar gaan we ons in de verdere uitwerking keihard voor inzetten!”

“Twee weken geleden organiseerden onze organisaties een gezamenlijk leden-webinar. De tientallen vragen die tijdens het webinar gesteld werden, laten zien hoe groot de betrokkenheid en het gevoel van urgentie onder onze leden is,” zegt Coolman: “Daarbij kwam kraakhelder naar voren dat telers stappen kunnen en willen zetten, maar daarbij wel als randvoorwaarde stellen dat draconische maatregelen zoals vergunningplicht, teeltverboden en afstandseisen zoveel mogelijk moeten worden voorkomen. Telers vragen om handelingsperspectief, om werkbare alternatieven en om keuzes die gebaseerd zijn op onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek.”

Coolman: “In het regeerakkoord staat dat – als het partijen niet lukt om in gezamenlijkheid tot een Convenant Gewasbescherming te komen – het kabinet zelf met nieuw beleid komt om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen terug te dringen. De Kamerbrief van 26 juni jl. bekrachtigde dit. Indien de sector de discussie over gewasbescherming overlaat aan kabinet en Tweede Kamer, dan liggen de mogelijke maatregelen al op de plank, waaronder uitfasering van het middelengebruik in gebieden, zonering en een vergunningsplicht. Wij zijn ervan overtuigd dat het in het belang is van onze telers en bedrijven om dat te voorkomen. Om invloed aan tafel uit te blijven oefenen en om ons in te blijven zetten voor afspraken die haalbaar en realistisch zijn, ondernemers handelingsperspectief bieden én rechtszekerheid. Tijdens het webinar met onze achterban voelden we ook steun voor die aanpak.”

Proces na de zomer
Hoogendijk vult aan: “Het hoofdlijnenconvenant dat vandaag door alle betrokken partijen is ondertekend, is een ‘raamakkoord’. Belangrijke thema’s moeten zorgvuldig uitgewerkt worden met compenserende maatregelen voor de telers die het betreft. Na de zomer gaan we daarmee door. Dan worden ook deelconvenanten per plantaardige sector opgesteld. Succes is niet gegarandeerd, daar zijn we ons allemaal van bewust, maar we zien voldoende aanknopingspunten. We hebben voldoende vertrouwen in het proces, om bij die verdere uitwerking betrokken te willen zijn.”

Via tweewekelijkse nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang rondom het Convenant Gewasbescherming. Deze week start de bestuurlijke consultatie van het Convenant Gewasbescherming. In deze nieuwsbrief informeren we je over het consultatieproces, de planning richting het ondertekenmoment en vind je de link om het webinar van 2 juli terug te kijken.

Wil je de eerdere nieuwsberichten teruglezen? Bekijk hier de eerste nieuwsupdate (proces, planning en rol van de sectororganisaties), de tweede nieuwsupdate en de derde nieuwsupdate, waarin onder meer het voorstel voor een Autoriteit Gewasbescherming wordt toegelicht.

Consultatieproces van start
De afgelopen weken hebben onze organisaties onder hoge tijdsdruk gewerkt aan de inhoud zoals die nu op papier staat en deze week ter consultatie gaat. Onze bestuurders deden dat aan de onderhandelingstafel (‘kerntafel’) en onze specialisten in werk- en schrijfgroepen. Dat proces verliep niet altijd gemakkelijk. Maar, het belang is groot.

De huidige consultatiefase is vervolgens via twee stappen ingericht. Afgelopen donderdag 2 juli organiseerden we een gezamenlijk webinar waar we input vanuit de achterban verzamelden. De reacties uit het webinar zijn afgelopen vrijdag meegenomen in het overleg met de kerntafel en krijgen een plek in het vervolg van het convenantproces. Deze week worden bestuurders via de interne structuren van onze organisaties bevraagd om tot besluitvorming/instemming te komen (vakgroepen, klankbordgroepen, algemeen bestuur, etc.). Dit proces loopt tot en met donderdag 9 juli en geldt voor alle partijen aan de kerntafel.

Instemming met de hoofdlijnen – en het eventueel ondertekenen daarvan in de week van 13 juli – is vooral een bevestiging dat we gezamenlijk verder willen werken aan deze uitwerking. De exacte datum van de ondertekening wordt nog bekend gemaakt. De definitieve inhoudelijke afspraken worden in de komende periode (na het zomerreces) verder ingevuld, in nauwe samenwerking met alle betrokken partijen.

Planning op een rij:

• Van 6 juli tot en met 9 juli bestuurlijke consultatie
• Week van 13 juli ondertekenmoment
• Na het zomerreces, inhoudelijke uitwerking van het convenant op hoofdlijnen en de doorvertaling naar sectorale deelconvenanten

Terugkijken webinar
Op 2 juli gingen Ger Koopmans (LTO), André Hoogendijk (BO Akkerbouw), Adri Bom-Lemstra (Greenports Nederland) en Hilde Coolman (NAJK) met elkaar én met leden in een webinar in gesprek over de hoofdlijnen van het Convenant Gewasbescherming. Het was een levendig en interactief webinar, waarin leden werden bijgepraat over de laatste stand van zaken van het convenantproces.

De sprekers gingen in op de belangrijkste dilemma’s die nog op tafel liggen en lichtten de inzet van de sectororganisaties toe. Tegelijkertijd ontstond er een open gesprek met de achterban, die via de chat volop vragen stelde, zorgen deelde en waardevolle suggesties aandroeg.

• Heb je het webinar gemist en/of wil je het terugkijken? Bekijk de opname via deze link;
• De PowerPoint die is besproken tijdens het webinar met daarin de stand van zaken en een overzicht van de inzet van de partners is hier te vinden;
• Niet alle vragen konden worden beantwoord gedurende het webinar. Een overzicht van de vragen en antwoorden delen we binnenkort via onze communicatiekanalen.

Via tweewekelijkse nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang rondom het Convenant Gewasbescherming. In deze derde nieuws-update geven we onder andere een toelichting op het leden-webinar dat BO Akkerbouw, Greenports, LTO en NAJK organiseren, en ons pleidooi voor een ‘Autoriteit Gewasbescherming’.

Convenant gewasbescherming
Lees hier de eerste nieuws-update terug over het Convenant Gewasbescherming waarin we meer informatie geven over het proces, de planning en de rol van onze organisaties. Lees hier de tweede nieuws-update met onder andere het verslag van de werkbezoeken van staatssecretaris Silvio Erkens en onafhankelijk voorzitter Gert-Jan Segers.

Het proces om tot een convenant op hoofdlijnen te komen is met één week verschoven. Op vrijdag 26 juni ontvangen partijen aan de kerntafel de hoofdlijnen van het concept-convenant. Vervolgens kunnen de betrokken organisaties deze bespreken met hun achterban, en aandachtspunten en reacties ophalen voor het vervolg van het proces. Vanuit LTO zullen we onze reactie bepalen in samenspraak met de aan LTO gelieerde sectororganisaties KAVB, NFO, Glastuinbouw Nederland en Biohuis, – en uiteraard doen we dat ook gezamenlijk met onze regio’s en vakgroepen LTO Akkerbouw, LTO Vollegrondsgroenten en LTO Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen.

Het streven is dat de partijen aan de kerntafel in de week van 6 juli een convenant-op-hoofdlijnen ondertekenen. Na de zomer hebben partijen de rest van het jaar de tijd voor de concrete uitwerking en voor sectorale deelconvenanten richting uitvoering.

Leden-Webinar
Naast deze bestuurlijke afstemming vinden we het belangrijk om ook onze leden en achterban te betrekken bij onze standpuntbepaling. Op donderdag 2 juli om 20:00 – 21:15u organiseren BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO en NAJK een gezamenlijk webinar. Tijdens dit webinar is er ruimschoots gelegenheid om reacties, vragen, zorgen en aandachtspunten aan ons mee te geven. De reacties uit het webinar worden meegenomen in het vervolg van het convenantproces.

Meer informatie over dit webinar delen we op korte termijn via de gebruikelijke ledenkanalen en nieuwsbrieven.

Voorstel van plantaardige sectoren: een ‘Autoriteit Gewasbescherming’
Hoe kunnen we de milieubelasting van gewasbescherming verder verlagen én tegelijkertijd telers voldoende mogelijkheden bieden om gewassen gezond te houden? Die vraag staat centraal in het convenantproces. Een van de voorstellen die momenteel wordt verkend, is de ontwikkeling van een onafhankelijke Autoriteit Gewasbescherming. Deze autoriteit is geïnspireerd op de succesvolle aanpak van antibioticareductie in de veehouderij via de Autoriteit Diergeneesmiddelen.

De voorgestelde werkwijze draait om één gezamenlijke indicator voor milieubelasting (de Milieu-Indicator Gewasbescherming), benchmarking van telers en adviseurs, gerichte kennis en ondersteuning en transparante rapportages over de voortgang op sectorniveau. Zo ontstaat een systeem van continu leren en verbeteren. Het doel is om duurzame keuzes te stimuleren, kennisuitwisseling te versterken, milieubelasting stap voor stap verder terug te dringen en weerbare teeltsystemen verder te versnellen. De werkwijze is in deze visuele kaart samengevat. Het voorstel vereist nog verdere uitwerking, maar is positief ontvangen door de partners aan de kerntafel.

Meer achtergrond over het voorstel voor een Autoriteit Gewasbescherming is te vinden in dit artikel, in deze column en in deze podcast met André Hoogendijk, directeur van BO Akkerbouw. Volgens BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO en NAJK kan benchmarking en het sturen op een breed gedragen milieubelastings-indicator helpen om de milieubelasting van gewasbescherming verder te verlagen, terwijl telers handelingsperspectief behouden.

Inbreng ketenpartners
Ketenpartners zijn onmisbaar om de doelen uit het convenant te realiseren. Dat geldt voor toeleverende partners en voor partners die product afnemen voor handel, bewerking en verwerking. Onder begeleiding van Adri Bom-Lemstra, voorzitter van Greenports Nederland, en in aanwezigheid van Gert-Jan Segers vond met beide groepen een apart overleg plaats. Tijdens de bijeenkomsten gaven ketenpartijen aan welke rol ze nu al vervullen, en welke mogelijkheden er zijn richting verdere verduurzaming. Daarbij ging het onder andere over een evenwichtige verdeling van risico’s, kosten en verantwoordelijkheden in de keten. En over de internationale context met markteisen en wettelijke (fytosanitaire) regels. Daarnaast kwamen ook kennisdeling, stimulering van duurzame keuzes en samenwerking binnen de keten aan bod. Op basis van de gesprekken zal de inbreng van ketenpartners een plek krijgen in het convenant-op-hoofdlijnen en bij de verdere uitwerking na de zomer.

LTO-bestuurders spreken met Gert-Jan Segers
“Ga vol vertrouwen het proces in en houdt elkaar als partijen zo lang mogelijk vast!” Dat was de oproep die Gert-Jan Segersvorige week deed tegen bestuurders van de plantaardige LTO-vakgroepen en sectororganisaties KAVB, Biohuis en NFO. Tijdens een overleg sprak Segers de voorzitters van plantaardige vakgroepen en van de sectororganisaties bij over het proces om tot een Convenant Gewasbescherming te komen. Segers sprak ook separaat met het bestuur van BO Akkerbouw en de achterban van Greenports Nederland.

Segers benadrukte dat hij in zijn gesprekken de voorbije weken breed de maatschappelijke urgentie voelde om goede afspraken te maken over het verlagen van de milieubelasting van gewasbeschermingsmiddelen. Niet alleen bij omwonenden maar nadrukkelijk ook bij telers, die smachten naar rechtszekerheid, naar helder en eenduidig beleid, en naar handelingsperspectief om ook in de toekomst gezonde teelten in de benen te houden. Lees hier het verslag van de bijeenkomst.

Nieuwe rassen kunnen ook in de toekomst snel hun weg vinden naar telers. Fytosanitaire kwaliteitscontrole blijft behouden en de basis onder gezonde gewassen blijft overeind. Dat is de belangrijkste conclusie van het akkoord dat het Europees Parlement en de EU-lidstaten bereikt hebben over nieuwe regels voor zaden, jonge planten en ander plantaardig teeltmateriaal (PRM). LTO Nederland en Glastuinbouw Nederland zien in het akkoord belangrijke verbeteringen ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie. Tegelijkertijd blijven er zorgen over de extra administratielasten en -kosten die uit de PRM-verordening voortvloeien. Nieuwe EU-wetgeving was niet nodig geweest volgens de sector.

Ruimte voor innovatie behouden
Een belangrijk aandachtspunt voor Nederlandse telers en veredelaars was een verplichte duurzaamheidstoets voor nieuwe groente- en fruitrassen. De sector waarschuwde dat zo’n verplichting zou leiden tot hogere kosten, minder innovatie en een afname van het aantal groente- en fruitrassen. Groenten en fruit kennen veel verschillende marktsegmenten, waar het oorspronkelijke voorstel onvoldoende rekening mee hield. Daardoor dreigde veredeling voor speciale en vaak kleinere rassen als cherrytomaten of torentjesbloemkool te duur te worden en zouden minder nieuwe rassen beschikbaar komen.

Met het bereikte akkoord lijkt deze dreiging grotendeels te zijn afgewend. De duurzaamheidstoets wordt vrijwillig, wat voor een enorme lastenverlichting voor deze kleinere, unieke gewassen zorgt. De kosten voor een verplichte duurzaamheidstoets raamde de Europese Commissie voor telers namelijk op €400 miljoen per jaar. Zo blijft de grote diversiteit aan rassen die Nederland wereldwijd onderscheidend maakt geborgd.

Daarnaast is ook ruimte behouden voor innovatie in de keten. Veredelaars en telers kunnen nieuwe rassenmateriaal onder praktijkomstandigheden blijven testen vóór volledige registratie. Dit is essentieel voor snelle rassenontwikkeling en de introductie van nieuwe ziekteresistenties in de praktijk. Wel blijft de sector kritisch op de uitvoeringspraktijk en de extra administratieve eisen rond proef- en testmateriaal.

Basis onder gezonde gewassen blijft intact
De sector heeft zich tijdens de onderhandelingen sterk gemaakt voor behoud van fytosanitaire kwaliteitsborging, certificering en toezicht op uitgangsmateriaal. Deze systemen beschermen telers tegen kwaliteitsproblemen en beperken de verspreiding van plantenziekten. LTO Nederland en Glastuinbouw Nederland constateren dat registratie, certificering, traceerbaarheid en fytosanitaire controles ook in het akkoord een centrale plaats behouden, ondanks een groeiende roep in Europa tot een groot aantal uitzonderingen hierop. Daarmee blijft de basis onder gezonde gewassen en een betrouwbare internationale handel in uitgangsmaterialen overeind.

Ook bij import van uitgangsmateriaal blijft de bestaande praktijk overeind. Wereldwijde zaadproductie met verwerking en kwaliteitscontrole binnen de EU kan doorgaan zoals nu. Daardoor behoudt de EU haar rol als belangrijke schakel in de internationale zaadketen en houden telers toegang tot hoogwaardig uitgangsmateriaal. De sector blijft wel alert op mogelijke extra eisen rond traceerbaarheid en documentatie bij import.

Uitwisseling teeltmateriaal tussen telers
Uiterst kritisch was de sector over de verruiming van de mogelijkheid tot uitwisseling van teeltmateriaal tussen telers vanwege de fytosanitaire risico’s. Het akkoord biedt hier meer ruimte voor, maar wel onder strikte voorwaarden, alleen in natura en op beperkte schaal.

Aandacht voor uitvoerbaarheid
Ondertussen betekent het akkoord een omvangrijke herziening van de bestaande regelgeving. Tien huidige EU-richtlijnen worden vervangen door één Europese verordening die voor alle lidstaten gaat gelden. De organisaties blijven daarom kritisch volgen hoe de nieuwe regels verder worden uitgewerkt en op gewasniveau uitvallen. Voor de Nederlandse land- en tuinbouw is het van belang dat de uiteindelijke uitvoeringsregels voldoende rekening houden met de verschillen tussen de gewassen en teeltomstandigheden. LTO Nederland en Glastuinbouw Nederland volgen de uitwerking van de PRM de komende tijd daarom nauwgezet.

Het Europees Parlement heeft vandaag ingestemd met de nieuwe Europese verordening voor nieuwe veredelingstechnieken (NGT’s). Daarmee wordt het eindelijk mogelijk voor Europese plantenveredelaars om deze technieken te gebruiken. De toelating is een belangrijke doorbraak voor innovatie en verduurzaming in de land- en tuinbouw, na decennialange discussies die ervoor hebben gezorgd dat de Europese Unie achterop is geraakt ten opzichte van landen waar deze technieken al langer worden toegepast.

LTO Nederland pleit in Brussel al jarenlang voor de toelating van NGT’s, en verwelkomt de toelating als een historische stap voor verduurzaming van de land- en tuinbouw. Nieuwe veredelingstechnieken, zoals CRISPR-Cas, kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan weerbare teeltsystemen. Verbeterde plantenrassen kunnen veel sneller ontwikkeld worden dan voorheen. Zo komen er eerder rassen beschikbaar die beter bestand zijn tegen ziekten, plagen en de gevolgen van klimaatverandering. Dat is een noodzakelijke stap om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verder terug te dringen.

Met de nieuwe wet zal een vereenvoudigd toelatingsproces gaan gelden voor planten uit nieuwe veredelingstechnieken die ook uit conventionele veredelingstechnieken verkregen hadden kunnen worden. De verordening wordt 20 dagen na definitieve publicatie van kracht. Naar verwachting kunnen de technieken in 2028 daadwerkelijk gebruikt worden.

Tegelijkertijd blijft aandacht nodig voor enkele randvoorwaarden bij het gebruik van NGT’s. Het is belangrijk dat zowel telers als consumenten keuzevrijheid houden. Waar de gangbare land- en tuinbouw dringend behoefte heeft aan de inzet van NGT’s om verder te verduurzamen, wil de biologische sector juist dat haar teelten vrij blijven van deze technieken.

Het akkoord speelt hierop in door het gebruik van NGT’s in de biologische sector uit te sluiten. Dit vraagt nog verdere uitwerking. Daarom moeten afspraken over co-existentie en uitgangsmateriaal opnieuw worden bekeken en goed in de keten worden vastgelegd. Door regels voor transparantie en traceerbaarheid blijft het voor consumenten mogelijk om een bewuste keuze te maken.

“Ga vol vertrouwen het proces in en houdt elkaar als partijen zo lang mogelijk vast!” Dat was de oproep die Gert-Jan Segers, onafhankelijk voorzitter van het Convenant Gewasbeschermingsmiddelen, gisteren deed tegen bestuurders van plantaardige vakgroepen en sectororganisaties. Tijdens een goed en constructief overleg sprak Segers de voorzitters van plantaardige vakgroepen en van de sectororganisaties bij over het proces om tot een Convenant Gewasbescherming te komen.

In de verschillende gesprekken die Segers de voorbije weken heeft gevoerd, voelde hij de maatschappelijke urgentie om goede afspraken te maken over het verlagen van de milieubelasting van gewasbeschermingsmiddelen. Niet alleen bij omwonenden maar minstens zo sterk bij telers, die smachten naar rechtszekerheid, naar helder en eenduidig beleid, en naar handelingsperspectief om ook in de toekomst gezonde teelten in de benen te houden.

LTO-voorzitter Ger Koopmans benadrukte dat het voor alle betrokken partijen een spannend en urgent proces is. Koopmans: “Het convenant is een belangrijke stap om uit de maatschappelijke polarisatie te komen. Daarnaast moeten het convenant én de deelconvenanten per sector bijdragen aan een stevige impuls voor de verduurzaming van de teelten. Dat moet leiden tot een innovatieprogramma dat aansluit bij de behoeften van boeren en tuinders: het kunnen telen van gezond voedsel en mooi groen.”

Vanuit de plantaardige sectoren werd het belang benadrukt om hiervoor voldoende tijd te nemen. Erik Stuurbrink, voorzitter van de LTO-Vakgroep Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen: “Bedrijven moeten tijd krijgen om te verduurzamen. Het is een evolutieproces, geen revolutie. We zetten samen met ketenpartijen in op het voortzetten én het intensiveren van de verduurzaming van onze teelten. Daarbij is het belangrijk dat de regelgeving innovatie ondersteunt, in plaats van beperkt zoals nu nog te vaak het geval is.”

Pipie Smits van Oijen, voorzitter van de biologische producentenorganisatie Biohuis, ondersteunde dit. In algemene zin waarschuwde Smits van Oijen ervoor om in het convenant voor de juiste insteek te kiezen: “Focus op het versterken van weerbare teeltsystemen en versnel het tempo om daar te komen. Ook de biologische sector wil doorontwikkelen en heeft kennisvragen.” Smits van Oijen pleitte voor het behoud van biologische percelen op proefbedrijven én voor voldoende financiële regelingen om bedrijfsinnovaties te ondersteunen.

Op 5 mei startte het kabinet met het proces om tot een convenant gewasbescherming te komen. De plantaardige vakgroepen van LTO en sectororganisaties KAVB, NFO, Biohuis en Glastuinbouw Nederland zijn intensief bij dit proces betrokken. Op 7 mei organiseerde LTO Nederland een gezamenlijk webinar voor leden.

We behandelden vragen als:
Welke kansen en risico’s zien onze organisaties voor een convenant gewasbescherming? Welke afspraken hopen we in een convenant te kunnen maken, en wat is onze ondergrens? Hoe wordt het proces de komende maanden georganiseerd? En hoe willen we vanuit LTO en de sectororganisaties onze leden maximaal betrekken en informeren?

Tijdens het webinar gingen presentator Maurits Potappel en LTO-voorzitter Ger Koopmans hierover in gesprek met bestuurders Tineke de Vries, Erik Stuurbrink, Sjaak van der Tak, Hester Maij, John Kusters en Ron Mulders. Een groot deel van het webinar was er ruimte voor vragen, aandachtspunten en zorgen vanuit onze leden. Hier werd uitgebreid de tijd voor genomen.

Bekijk het webinar hieronder.

Afschaffing van het verlaagde btw-tarief voor sierteeltproducten heeft nadelige economische gevolgen voor zowel burgers als ondernemers én werkt negatief op vergroening. Dit is de gezamenlijke reactie van LTO en andere organisaties in de sierteelt, tuinbouw en groene sector op het kabinetsvoornemen.

Het kabinetsvoornemen is met verbazing en grote ontsteltenis ontvangen. De maatregel heeft nadelige economische gevolgen voor burgers en ondernemers en negatieve effecten op maatschappelijke doelen, zoals vergroening. Wij hebben daarvoor de volgende argumenten:

• Willekeurige en niet-doelmatige maatregel: er wordt een specifieke sector geraakt zonder integrale afweging, terwijl de btw-verhoging niet effectief bijdraagt aan niet-fiscale doelen en juist onzekerheid en mogelijk minder investeringsruimte veroorzaakt.
• Ongunstig voor lage inkomens en vrijgestelde sectoren: hogere btw treft lagere inkomens relatief hard en beperkt hun toegang tot groen en de bijbehorende welzijnseffecten. Daarnaast raakt een hoger tarief btw-vrijgestelde sectoren zoals zorg en onderwijs.
• Negatieve economische impact: onderzoek van Wageningen Economic Research laat zien dat een btw-verhoging leidt tot een omzetverlies in de keten van €670 miljoen (-15,3%) en aanzienlijk banenverlies (2.440 fte), met name in de detailhandel.
• Internationale ervaringen bevestigen risico’s: eerdere btw-verhogingen in onder meer Spanje en Frankrijk leidden tot sterke omzetdalingen, faillissementen en uiteindelijk terugdraaien van maatregelen.
• Negatieve effecten op maatschappelijke doelen, zoals vergroening van de leef- en werkomgeving: met name boomkwekerijproducten dragen bij aan vergroening, klimaatadaptatie en gezondheid. Een btw-verhoging maakt deze toepassingen duurder en minder toegankelijk. Dit leidt tot minder maatschappelijke en economische baten van bomen en planten (zie recent rapport ‘Groen op de Balans’van de Groene Stad) en juist tot hogere kosten voor de samenleving (waaronder hogere zorgkosten).

Het verlaagde btw-tarief is sinds 1975 expliciet bedoeld om sierteeltproducten betaalbaar te houden voor alle inkomensgroepen, alsmede om de werkgelegenheid te bevorderen.

Royal FloraHolland, Glastuinbouw Nederland, LTO Nederland, LTO Bomen, Vaste planten en Zomerbloemen, VBW, VGB, KAVB, Royal Anthos, Tuinbranche Nederland, Plantion, VHG en CVAH.

Lees hier de volledige gezamenlijke reactie van de samenwerkende organisaties. Op de internetconsultatie over het kabinetsvoornemen hebben meer dan 200 bedrijven en organisaties gereageerd.

De convenanten Gewasbescherming bieden de plantaardige sectoren kansen om tot robuuste en weerbare teelten te komen, die voor langjarig perspectief voor telers en ketenpartners kunnen zorgen. En die bij kunnen dragen aan maatschappelijke doelen. De plantaardige sectoren starten dan ook positief met de besprekingen. Dat brachten BO Akkerbouw, Greenports Nederland, NAJK en LTO Nederland, mede namens Biohuis, Glastuinbouw Nederland, KAVB en NFO, in bij de start van het traject. Tegelijkertijd benoemden we ook de uitgangspunten en randvoorwaarden voor de sector.

Deelnemers aan de ‘kerntafel’ van het convenant gewasbescherming (foto: Dirk Hol)

Rechtszekerheid
Het voornaamste uitgangspunt is wat de sector betreft dat deze convenanten aan telers en tuinders rechtszekerheid moeten geven. Regelgeving en maatregelen op het gebied van gewasbescherming moeten gebaseerd zijn op wetenschappelijke onderbouwing, en zij moeten ook in de praktijk werkbaar zijn. Het beleid moet zo uitgewerkt worden dat telers ook echt weten waar ze op korte én lange termijn aan toe zijn. Bovendien is het cruciaal dat daarbij sprake is van landelijke en uniforme kaders. Een situatie waarin de beleidsvoorschriften per provincie of per gemeente verschillen, is niet uit te leggen en onwerkbaar voor telers.

Toekomstbestendig
De convenanten kunnen zorgen voor toekomstbestendige plantaardige sectoren die bijdragen aan brede maatschappelijke doelen op het gebied van gezondheid, natuur en waterkwaliteit. Dit vereist ondersteuning van telers die extra stappen zetten om hun teelten te verduurzamen. Er moet daarom in het convenant invulling gegeven worden aan het vullen van de ‘gereedschapskist’ van de teler met maatregelen en middelen, goede monitoring, advisering en kennisdeling, financiële ondersteuning en het ondervangen van toekomstige teeltrisico’s voor de teler.

Maatregelen en afspraken moeten zeker ook toetsbaar zijn aan het praktische uitgangspunt dat bij elke teelt aan het eind van het seizoen voldoende opbrengst van kwalitatief goed product te oogsten is. Zo kunnen ondernemers hun verdienvermogen behouden en investeren in verdere verduurzaming. Bij afspraken met de overheid en ketenpartijen moet dit nadrukkelijk in ogenschouw worden genomen, bijvoorbeeld via ketenafspraken, ondersteunend beleid en beloning voor ecosysteemdiensten.

Verantwoordelijkheid
De convenanten zullen ‘zoet en zuur’ kennen en een forse opgave voor realisatie van doelen. Die opgave kan niet uitsluitend bij telers liggen. Doelbereik vraagt ook inzet van ketenpartijen, overheid, kennisinstellingen, toelatingsbeleid en advisering.

Convenanten
De drie regeringspartijen gaven in hun Coalitieakkoord aan bindende convenanten te willen afsluiten over gewasbescherming. In een Kamerbrief maakte staatssecretaris Erkens op 17 april bekend hoe het ministerie het proces en de inhoud wil vormgeven. Vandaag vond in Geldermalsen de startbijeenkomst plaats, onder leiding van onafhankelijke procesvoorzitter Gert-Jan Segers. Het doel is om vóór de zomer convenanten op hoofdlijnen af te sluiten. Na de zomer volgt de nadere uitwerking.

Webinar voor leden
Op donderdag 7 mei om 20:00u – 21:15u organiseren LTO Nederland, KAVB en NFO een ledenwebinar over het convenant gewasbescherming. Tijdens het webinar gaan we in op kansen en risico’s van een convenant gewasbescherming. Welke afspraken hopen we in een convenant te kunnen maken, en wat is onze ondergrens? Hoe wordt het proces de komende maanden georganiseerd? En hoe willen we vanuit LTO en de sectororganisaties onze leden maximaal betrekken en informeren?

LTO-voorzitter Ger Koopmans gaat hierover in gesprek met bestuurders Tineke de Vries (LTO Akkerbouw), Erik Stuurbrink (LTO Bomen, Vaste planten en Zomerbloemen), Sjaak van der Tak (LTO Vollegrondsgroenten), Hester Maij (KAVB), John Kusters (NFO) en Ron Mulders (LTO Domeinhouder Plant). Een groot deel van het webinar bieden we ruimte voor vragen, aandachtspunten, zorgen en wensen.

Na aanmelding voor het webinar ontvangen leden een link om deel te nemen. Aanmelden kan via deze link: https://nieuwe-oogst.webinargeek.com/convenant-gewasbescherming