Via tweewekelijkse nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang rondom het Convenant Gewasbescherming. Deze week start de bestuurlijke consultatie van het Convenant Gewasbescherming. In deze nieuwsbrief informeren we je over het consultatieproces, de planning richting het ondertekenmoment en vind je de link om het webinar van 2 juli terug te kijken.

Wil je de eerdere nieuwsberichten teruglezen? Bekijk hier de eerste nieuwsupdate (proces, planning en rol van de sectororganisaties), de tweede nieuwsupdate en de derde nieuwsupdate, waarin onder meer het voorstel voor een Autoriteit Gewasbescherming wordt toegelicht.

Consultatieproces van start
De afgelopen weken hebben onze organisaties onder hoge tijdsdruk gewerkt aan de inhoud zoals die nu op papier staat en deze week ter consultatie gaat. Onze bestuurders deden dat aan de onderhandelingstafel (‘kerntafel’) en onze specialisten in werk- en schrijfgroepen. Dat proces verliep niet altijd gemakkelijk. Maar, het belang is groot.

De huidige consultatiefase is vervolgens via twee stappen ingericht. Afgelopen donderdag 2 juli organiseerden we een gezamenlijk webinar waar we input vanuit de achterban verzamelden. De reacties uit het webinar zijn afgelopen vrijdag meegenomen in het overleg met de kerntafel en krijgen een plek in het vervolg van het convenantproces. Deze week worden bestuurders via de interne structuren van onze organisaties bevraagd om tot besluitvorming/instemming te komen (vakgroepen, klankbordgroepen, algemeen bestuur, etc.). Dit proces loopt tot en met donderdag 9 juli en geldt voor alle partijen aan de kerntafel.

Instemming met de hoofdlijnen – en het eventueel ondertekenen daarvan in de week van 13 juli – is vooral een bevestiging dat we gezamenlijk verder willen werken aan deze uitwerking. De exacte datum van de ondertekening wordt nog bekend gemaakt. De definitieve inhoudelijke afspraken worden in de komende periode (na het zomerreces) verder ingevuld, in nauwe samenwerking met alle betrokken partijen.

Planning op een rij:

• Van 6 juli tot en met 9 juli bestuurlijke consultatie
• Week van 13 juli ondertekenmoment
• Na het zomerreces, inhoudelijke uitwerking van het convenant op hoofdlijnen en de doorvertaling naar sectorale deelconvenanten

Terugkijken webinar
Op 2 juli gingen Ger Koopmans (LTO), André Hoogendijk (BO Akkerbouw), Adri Bom-Lemstra (Greenports Nederland) en Hilde Coolman (NAJK) met elkaar én met leden in een webinar in gesprek over de hoofdlijnen van het Convenant Gewasbescherming. Het was een levendig en interactief webinar, waarin leden werden bijgepraat over de laatste stand van zaken van het convenantproces.

De sprekers gingen in op de belangrijkste dilemma’s die nog op tafel liggen en lichtten de inzet van de sectororganisaties toe. Tegelijkertijd ontstond er een open gesprek met de achterban, die via de chat volop vragen stelde, zorgen deelde en waardevolle suggesties aandroeg.

• Heb je het webinar gemist en/of wil je het terugkijken? Bekijk de opname via deze link;
• De PowerPoint die is besproken tijdens het webinar met daarin de stand van zaken en een overzicht van de inzet van de partners is hier te vinden;
• Niet alle vragen konden worden beantwoord gedurende het webinar. Een overzicht van de vragen en antwoorden delen we binnenkort via onze communicatiekanalen.

Via tweewekelijkse nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang rondom het Convenant Gewasbescherming. In deze derde nieuws-update geven we onder andere een toelichting op het leden-webinar dat BO Akkerbouw, Greenports, LTO en NAJK organiseren, en ons pleidooi voor een ‘Autoriteit Gewasbescherming’.

Convenant gewasbescherming
Lees hier de eerste nieuws-update terug over het Convenant Gewasbescherming waarin we meer informatie geven over het proces, de planning en de rol van onze organisaties. Lees hier de tweede nieuws-update met onder andere het verslag van de werkbezoeken van staatssecretaris Silvio Erkens en onafhankelijk voorzitter Gert-Jan Segers.

Het proces om tot een convenant op hoofdlijnen te komen is met één week verschoven. Op vrijdag 26 juni ontvangen partijen aan de kerntafel de hoofdlijnen van het concept-convenant. Vervolgens kunnen de betrokken organisaties deze bespreken met hun achterban, en aandachtspunten en reacties ophalen voor het vervolg van het proces. Vanuit LTO zullen we onze reactie bepalen in samenspraak met de aan LTO gelieerde sectororganisaties KAVB, NFO, Glastuinbouw Nederland en Biohuis, – en uiteraard doen we dat ook gezamenlijk met onze regio’s en vakgroepen LTO Akkerbouw, LTO Vollegrondsgroenten en LTO Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen.

Het streven is dat de partijen aan de kerntafel in de week van 6 juli een convenant-op-hoofdlijnen ondertekenen. Na de zomer hebben partijen de rest van het jaar de tijd voor de concrete uitwerking en voor sectorale deelconvenanten richting uitvoering.

Leden-Webinar
Naast deze bestuurlijke afstemming vinden we het belangrijk om ook onze leden en achterban te betrekken bij onze standpuntbepaling. Op donderdag 2 juli om 20:00 – 21:15u organiseren BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO en NAJK een gezamenlijk webinar. Tijdens dit webinar is er ruimschoots gelegenheid om reacties, vragen, zorgen en aandachtspunten aan ons mee te geven. De reacties uit het webinar worden meegenomen in het vervolg van het convenantproces.

Meer informatie over dit webinar delen we op korte termijn via de gebruikelijke ledenkanalen en nieuwsbrieven.

Voorstel van plantaardige sectoren: een ‘Autoriteit Gewasbescherming’
Hoe kunnen we de milieubelasting van gewasbescherming verder verlagen én tegelijkertijd telers voldoende mogelijkheden bieden om gewassen gezond te houden? Die vraag staat centraal in het convenantproces. Een van de voorstellen die momenteel wordt verkend, is de ontwikkeling van een onafhankelijke Autoriteit Gewasbescherming. Deze autoriteit is geïnspireerd op de succesvolle aanpak van antibioticareductie in de veehouderij via de Autoriteit Diergeneesmiddelen.

De voorgestelde werkwijze draait om één gezamenlijke indicator voor milieubelasting (de Milieu-Indicator Gewasbescherming), benchmarking van telers en adviseurs, gerichte kennis en ondersteuning en transparante rapportages over de voortgang op sectorniveau. Zo ontstaat een systeem van continu leren en verbeteren. Het doel is om duurzame keuzes te stimuleren, kennisuitwisseling te versterken, milieubelasting stap voor stap verder terug te dringen en weerbare teeltsystemen verder te versnellen. De werkwijze is in deze visuele kaart samengevat. Het voorstel vereist nog verdere uitwerking, maar is positief ontvangen door de partners aan de kerntafel.

Meer achtergrond over het voorstel voor een Autoriteit Gewasbescherming is te vinden in dit artikel, in deze column en in deze podcast met André Hoogendijk, directeur van BO Akkerbouw. Volgens BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO en NAJK kan benchmarking en het sturen op een breed gedragen milieubelastings-indicator helpen om de milieubelasting van gewasbescherming verder te verlagen, terwijl telers handelingsperspectief behouden.

Inbreng ketenpartners
Ketenpartners zijn onmisbaar om de doelen uit het convenant te realiseren. Dat geldt voor toeleverende partners en voor partners die product afnemen voor handel, bewerking en verwerking. Onder begeleiding van Adri Bom-Lemstra, voorzitter van Greenports Nederland, en in aanwezigheid van Gert-Jan Segers vond met beide groepen een apart overleg plaats. Tijdens de bijeenkomsten gaven ketenpartijen aan welke rol ze nu al vervullen, en welke mogelijkheden er zijn richting verdere verduurzaming. Daarbij ging het onder andere over een evenwichtige verdeling van risico’s, kosten en verantwoordelijkheden in de keten. En over de internationale context met markteisen en wettelijke (fytosanitaire) regels. Daarnaast kwamen ook kennisdeling, stimulering van duurzame keuzes en samenwerking binnen de keten aan bod. Op basis van de gesprekken zal de inbreng van ketenpartners een plek krijgen in het convenant-op-hoofdlijnen en bij de verdere uitwerking na de zomer.

LTO-bestuurders spreken met Gert-Jan Segers
“Ga vol vertrouwen het proces in en houdt elkaar als partijen zo lang mogelijk vast!” Dat was de oproep die Gert-Jan Segersvorige week deed tegen bestuurders van de plantaardige LTO-vakgroepen en sectororganisaties KAVB, Biohuis en NFO. Tijdens een overleg sprak Segers de voorzitters van plantaardige vakgroepen en van de sectororganisaties bij over het proces om tot een Convenant Gewasbescherming te komen. Segers sprak ook separaat met het bestuur van BO Akkerbouw en de achterban van Greenports Nederland.

Segers benadrukte dat hij in zijn gesprekken de voorbije weken breed de maatschappelijke urgentie voelde om goede afspraken te maken over het verlagen van de milieubelasting van gewasbeschermingsmiddelen. Niet alleen bij omwonenden maar nadrukkelijk ook bij telers, die smachten naar rechtszekerheid, naar helder en eenduidig beleid, en naar handelingsperspectief om ook in de toekomst gezonde teelten in de benen te houden. Lees hier het verslag van de bijeenkomst.

Nieuwe rassen kunnen ook in de toekomst snel hun weg vinden naar telers. Fytosanitaire kwaliteitscontrole blijft behouden en de basis onder gezonde gewassen blijft overeind. Dat is de belangrijkste conclusie van het akkoord dat het Europees Parlement en de EU-lidstaten bereikt hebben over nieuwe regels voor zaden, jonge planten en ander plantaardig teeltmateriaal (PRM). LTO Nederland en Glastuinbouw Nederland zien in het akkoord belangrijke verbeteringen ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie. Tegelijkertijd blijven er zorgen over de extra administratielasten en -kosten die uit de PRM-verordening voortvloeien. Nieuwe EU-wetgeving was niet nodig geweest volgens de sector.

Ruimte voor innovatie behouden
Een belangrijk aandachtspunt voor Nederlandse telers en veredelaars was een verplichte duurzaamheidstoets voor nieuwe groente- en fruitrassen. De sector waarschuwde dat zo’n verplichting zou leiden tot hogere kosten, minder innovatie en een afname van het aantal groente- en fruitrassen. Groenten en fruit kennen veel verschillende marktsegmenten, waar het oorspronkelijke voorstel onvoldoende rekening mee hield. Daardoor dreigde veredeling voor speciale en vaak kleinere rassen als cherrytomaten of torentjesbloemkool te duur te worden en zouden minder nieuwe rassen beschikbaar komen.

Met het bereikte akkoord lijkt deze dreiging grotendeels te zijn afgewend. De duurzaamheidstoets wordt vrijwillig, wat voor een enorme lastenverlichting voor deze kleinere, unieke gewassen zorgt. De kosten voor een verplichte duurzaamheidstoets raamde de Europese Commissie voor telers namelijk op €400 miljoen per jaar. Zo blijft de grote diversiteit aan rassen die Nederland wereldwijd onderscheidend maakt geborgd.

Daarnaast is ook ruimte behouden voor innovatie in de keten. Veredelaars en telers kunnen nieuwe rassenmateriaal onder praktijkomstandigheden blijven testen vóór volledige registratie. Dit is essentieel voor snelle rassenontwikkeling en de introductie van nieuwe ziekteresistenties in de praktijk. Wel blijft de sector kritisch op de uitvoeringspraktijk en de extra administratieve eisen rond proef- en testmateriaal.

Basis onder gezonde gewassen blijft intact
De sector heeft zich tijdens de onderhandelingen sterk gemaakt voor behoud van fytosanitaire kwaliteitsborging, certificering en toezicht op uitgangsmateriaal. Deze systemen beschermen telers tegen kwaliteitsproblemen en beperken de verspreiding van plantenziekten. LTO Nederland en Glastuinbouw Nederland constateren dat registratie, certificering, traceerbaarheid en fytosanitaire controles ook in het akkoord een centrale plaats behouden, ondanks een groeiende roep in Europa tot een groot aantal uitzonderingen hierop. Daarmee blijft de basis onder gezonde gewassen en een betrouwbare internationale handel in uitgangsmaterialen overeind.

Ook bij import van uitgangsmateriaal blijft de bestaande praktijk overeind. Wereldwijde zaadproductie met verwerking en kwaliteitscontrole binnen de EU kan doorgaan zoals nu. Daardoor behoudt de EU haar rol als belangrijke schakel in de internationale zaadketen en houden telers toegang tot hoogwaardig uitgangsmateriaal. De sector blijft wel alert op mogelijke extra eisen rond traceerbaarheid en documentatie bij import.

Uitwisseling teeltmateriaal tussen telers
Uiterst kritisch was de sector over de verruiming van de mogelijkheid tot uitwisseling van teeltmateriaal tussen telers vanwege de fytosanitaire risico’s. Het akkoord biedt hier meer ruimte voor, maar wel onder strikte voorwaarden, alleen in natura en op beperkte schaal.

Aandacht voor uitvoerbaarheid
Ondertussen betekent het akkoord een omvangrijke herziening van de bestaande regelgeving. Tien huidige EU-richtlijnen worden vervangen door één Europese verordening die voor alle lidstaten gaat gelden. De organisaties blijven daarom kritisch volgen hoe de nieuwe regels verder worden uitgewerkt en op gewasniveau uitvallen. Voor de Nederlandse land- en tuinbouw is het van belang dat de uiteindelijke uitvoeringsregels voldoende rekening houden met de verschillen tussen de gewassen en teeltomstandigheden. LTO Nederland en Glastuinbouw Nederland volgen de uitwerking van de PRM de komende tijd daarom nauwgezet.

Het Europees Parlement heeft vandaag ingestemd met de nieuwe Europese verordening voor nieuwe veredelingstechnieken (NGT’s). Daarmee wordt het eindelijk mogelijk voor Europese plantenveredelaars om deze technieken te gebruiken. De toelating is een belangrijke doorbraak voor innovatie en verduurzaming in de land- en tuinbouw, na decennialange discussies die ervoor hebben gezorgd dat de Europese Unie achterop is geraakt ten opzichte van landen waar deze technieken al langer worden toegepast.

LTO Nederland pleit in Brussel al jarenlang voor de toelating van NGT’s, en verwelkomt de toelating als een historische stap voor verduurzaming van de land- en tuinbouw. Nieuwe veredelingstechnieken, zoals CRISPR-Cas, kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan weerbare teeltsystemen. Verbeterde plantenrassen kunnen veel sneller ontwikkeld worden dan voorheen. Zo komen er eerder rassen beschikbaar die beter bestand zijn tegen ziekten, plagen en de gevolgen van klimaatverandering. Dat is een noodzakelijke stap om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verder terug te dringen.

Met de nieuwe wet zal een vereenvoudigd toelatingsproces gaan gelden voor planten uit nieuwe veredelingstechnieken die ook uit conventionele veredelingstechnieken verkregen hadden kunnen worden. De verordening wordt 20 dagen na definitieve publicatie van kracht. Naar verwachting kunnen de technieken in 2028 daadwerkelijk gebruikt worden.

Tegelijkertijd blijft aandacht nodig voor enkele randvoorwaarden bij het gebruik van NGT’s. Het is belangrijk dat zowel telers als consumenten keuzevrijheid houden. Waar de gangbare land- en tuinbouw dringend behoefte heeft aan de inzet van NGT’s om verder te verduurzamen, wil de biologische sector juist dat haar teelten vrij blijven van deze technieken.

Het akkoord speelt hierop in door het gebruik van NGT’s in de biologische sector uit te sluiten. Dit vraagt nog verdere uitwerking. Daarom moeten afspraken over co-existentie en uitgangsmateriaal opnieuw worden bekeken en goed in de keten worden vastgelegd. Door regels voor transparantie en traceerbaarheid blijft het voor consumenten mogelijk om een bewuste keuze te maken.

“Ga vol vertrouwen het proces in en houdt elkaar als partijen zo lang mogelijk vast!” Dat was de oproep die Gert-Jan Segers, onafhankelijk voorzitter van het Convenant Gewasbeschermingsmiddelen, gisteren deed tegen bestuurders van plantaardige vakgroepen en sectororganisaties. Tijdens een goed en constructief overleg sprak Segers de voorzitters van plantaardige vakgroepen en van de sectororganisaties bij over het proces om tot een Convenant Gewasbescherming te komen.

In de verschillende gesprekken die Segers de voorbije weken heeft gevoerd, voelde hij de maatschappelijke urgentie om goede afspraken te maken over het verlagen van de milieubelasting van gewasbeschermingsmiddelen. Niet alleen bij omwonenden maar minstens zo sterk bij telers, die smachten naar rechtszekerheid, naar helder en eenduidig beleid, en naar handelingsperspectief om ook in de toekomst gezonde teelten in de benen te houden.

LTO-voorzitter Ger Koopmans benadrukte dat het voor alle betrokken partijen een spannend en urgent proces is. Koopmans: “Het convenant is een belangrijke stap om uit de maatschappelijke polarisatie te komen. Daarnaast moeten het convenant én de deelconvenanten per sector bijdragen aan een stevige impuls voor de verduurzaming van de teelten. Dat moet leiden tot een innovatieprogramma dat aansluit bij de behoeften van boeren en tuinders: het kunnen telen van gezond voedsel en mooi groen.”

Vanuit de plantaardige sectoren werd het belang benadrukt om hiervoor voldoende tijd te nemen. Erik Stuurbrink, voorzitter van de LTO-Vakgroep Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen: “Bedrijven moeten tijd krijgen om te verduurzamen. Het is een evolutieproces, geen revolutie. We zetten samen met ketenpartijen in op het voortzetten én het intensiveren van de verduurzaming van onze teelten. Daarbij is het belangrijk dat de regelgeving innovatie ondersteunt, in plaats van beperkt zoals nu nog te vaak het geval is.”

Pipie Smits van Oijen, voorzitter van de biologische producentenorganisatie Biohuis, ondersteunde dit. In algemene zin waarschuwde Smits van Oijen ervoor om in het convenant voor de juiste insteek te kiezen: “Focus op het versterken van weerbare teeltsystemen en versnel het tempo om daar te komen. Ook de biologische sector wil doorontwikkelen en heeft kennisvragen.” Smits van Oijen pleitte voor het behoud van biologische percelen op proefbedrijven én voor voldoende financiële regelingen om bedrijfsinnovaties te ondersteunen.

Op 5 mei startte het kabinet met het proces om tot een convenant gewasbescherming te komen. De plantaardige vakgroepen van LTO en sectororganisaties KAVB, NFO, Biohuis en Glastuinbouw Nederland zijn intensief bij dit proces betrokken. Op 7 mei organiseerde LTO Nederland een gezamenlijk webinar voor leden.

We behandelden vragen als:
Welke kansen en risico’s zien onze organisaties voor een convenant gewasbescherming? Welke afspraken hopen we in een convenant te kunnen maken, en wat is onze ondergrens? Hoe wordt het proces de komende maanden georganiseerd? En hoe willen we vanuit LTO en de sectororganisaties onze leden maximaal betrekken en informeren?

Tijdens het webinar gingen presentator Maurits Potappel en LTO-voorzitter Ger Koopmans hierover in gesprek met bestuurders Tineke de Vries, Erik Stuurbrink, Sjaak van der Tak, Hester Maij, John Kusters en Ron Mulders. Een groot deel van het webinar was er ruimte voor vragen, aandachtspunten en zorgen vanuit onze leden. Hier werd uitgebreid de tijd voor genomen.

Bekijk het webinar hieronder.

Afschaffing van het verlaagde btw-tarief voor sierteeltproducten heeft nadelige economische gevolgen voor zowel burgers als ondernemers én werkt negatief op vergroening. Dit is de gezamenlijke reactie van LTO en andere organisaties in de sierteelt, tuinbouw en groene sector op het kabinetsvoornemen.

Het kabinetsvoornemen is met verbazing en grote ontsteltenis ontvangen. De maatregel heeft nadelige economische gevolgen voor burgers en ondernemers en negatieve effecten op maatschappelijke doelen, zoals vergroening. Wij hebben daarvoor de volgende argumenten:

• Willekeurige en niet-doelmatige maatregel: er wordt een specifieke sector geraakt zonder integrale afweging, terwijl de btw-verhoging niet effectief bijdraagt aan niet-fiscale doelen en juist onzekerheid en mogelijk minder investeringsruimte veroorzaakt.
• Ongunstig voor lage inkomens en vrijgestelde sectoren: hogere btw treft lagere inkomens relatief hard en beperkt hun toegang tot groen en de bijbehorende welzijnseffecten. Daarnaast raakt een hoger tarief btw-vrijgestelde sectoren zoals zorg en onderwijs.
• Negatieve economische impact: onderzoek van Wageningen Economic Research laat zien dat een btw-verhoging leidt tot een omzetverlies in de keten van €670 miljoen (-15,3%) en aanzienlijk banenverlies (2.440 fte), met name in de detailhandel.
• Internationale ervaringen bevestigen risico’s: eerdere btw-verhogingen in onder meer Spanje en Frankrijk leidden tot sterke omzetdalingen, faillissementen en uiteindelijk terugdraaien van maatregelen.
• Negatieve effecten op maatschappelijke doelen, zoals vergroening van de leef- en werkomgeving: met name boomkwekerijproducten dragen bij aan vergroening, klimaatadaptatie en gezondheid. Een btw-verhoging maakt deze toepassingen duurder en minder toegankelijk. Dit leidt tot minder maatschappelijke en economische baten van bomen en planten (zie recent rapport ‘Groen op de Balans’van de Groene Stad) en juist tot hogere kosten voor de samenleving (waaronder hogere zorgkosten).

Het verlaagde btw-tarief is sinds 1975 expliciet bedoeld om sierteeltproducten betaalbaar te houden voor alle inkomensgroepen, alsmede om de werkgelegenheid te bevorderen.

Royal FloraHolland, Glastuinbouw Nederland, LTO Nederland, LTO Bomen, Vaste planten en Zomerbloemen, VBW, VGB, KAVB, Royal Anthos, Tuinbranche Nederland, Plantion, VHG en CVAH.

Lees hier de volledige gezamenlijke reactie van de samenwerkende organisaties. Op de internetconsultatie over het kabinetsvoornemen hebben meer dan 200 bedrijven en organisaties gereageerd.

De convenanten Gewasbescherming bieden de plantaardige sectoren kansen om tot robuuste en weerbare teelten te komen, die voor langjarig perspectief voor telers en ketenpartners kunnen zorgen. En die bij kunnen dragen aan maatschappelijke doelen. De plantaardige sectoren starten dan ook positief met de besprekingen. Dat brachten BO Akkerbouw, Greenports Nederland, NAJK en LTO Nederland, mede namens Biohuis, Glastuinbouw Nederland, KAVB en NFO, in bij de start van het traject. Tegelijkertijd benoemden we ook de uitgangspunten en randvoorwaarden voor de sector.

Deelnemers aan de ‘kerntafel’ van het convenant gewasbescherming (foto: Dirk Hol)

Rechtszekerheid
Het voornaamste uitgangspunt is wat de sector betreft dat deze convenanten aan telers en tuinders rechtszekerheid moeten geven. Regelgeving en maatregelen op het gebied van gewasbescherming moeten gebaseerd zijn op wetenschappelijke onderbouwing, en zij moeten ook in de praktijk werkbaar zijn. Het beleid moet zo uitgewerkt worden dat telers ook echt weten waar ze op korte én lange termijn aan toe zijn. Bovendien is het cruciaal dat daarbij sprake is van landelijke en uniforme kaders. Een situatie waarin de beleidsvoorschriften per provincie of per gemeente verschillen, is niet uit te leggen en onwerkbaar voor telers.

Toekomstbestendig
De convenanten kunnen zorgen voor toekomstbestendige plantaardige sectoren die bijdragen aan brede maatschappelijke doelen op het gebied van gezondheid, natuur en waterkwaliteit. Dit vereist ondersteuning van telers die extra stappen zetten om hun teelten te verduurzamen. Er moet daarom in het convenant invulling gegeven worden aan het vullen van de ‘gereedschapskist’ van de teler met maatregelen en middelen, goede monitoring, advisering en kennisdeling, financiële ondersteuning en het ondervangen van toekomstige teeltrisico’s voor de teler.

Maatregelen en afspraken moeten zeker ook toetsbaar zijn aan het praktische uitgangspunt dat bij elke teelt aan het eind van het seizoen voldoende opbrengst van kwalitatief goed product te oogsten is. Zo kunnen ondernemers hun verdienvermogen behouden en investeren in verdere verduurzaming. Bij afspraken met de overheid en ketenpartijen moet dit nadrukkelijk in ogenschouw worden genomen, bijvoorbeeld via ketenafspraken, ondersteunend beleid en beloning voor ecosysteemdiensten.

Verantwoordelijkheid
De convenanten zullen ‘zoet en zuur’ kennen en een forse opgave voor realisatie van doelen. Die opgave kan niet uitsluitend bij telers liggen. Doelbereik vraagt ook inzet van ketenpartijen, overheid, kennisinstellingen, toelatingsbeleid en advisering.

Convenanten
De drie regeringspartijen gaven in hun Coalitieakkoord aan bindende convenanten te willen afsluiten over gewasbescherming. In een Kamerbrief maakte staatssecretaris Erkens op 17 april bekend hoe het ministerie het proces en de inhoud wil vormgeven. Vandaag vond in Geldermalsen de startbijeenkomst plaats, onder leiding van onafhankelijke procesvoorzitter Gert-Jan Segers. Het doel is om vóór de zomer convenanten op hoofdlijnen af te sluiten. Na de zomer volgt de nadere uitwerking.

Webinar voor leden
Op donderdag 7 mei om 20:00u – 21:15u organiseren LTO Nederland, KAVB en NFO een ledenwebinar over het convenant gewasbescherming. Tijdens het webinar gaan we in op kansen en risico’s van een convenant gewasbescherming. Welke afspraken hopen we in een convenant te kunnen maken, en wat is onze ondergrens? Hoe wordt het proces de komende maanden georganiseerd? En hoe willen we vanuit LTO en de sectororganisaties onze leden maximaal betrekken en informeren?

LTO-voorzitter Ger Koopmans gaat hierover in gesprek met bestuurders Tineke de Vries (LTO Akkerbouw), Erik Stuurbrink (LTO Bomen, Vaste planten en Zomerbloemen), Sjaak van der Tak (LTO Vollegrondsgroenten), Hester Maij (KAVB), John Kusters (NFO) en Ron Mulders (LTO Domeinhouder Plant). Een groot deel van het webinar bieden we ruimte voor vragen, aandachtspunten, zorgen en wensen.

Na aanmelding voor het webinar ontvangen leden een link om deel te nemen. Aanmelden kan via deze link: https://nieuwe-oogst.webinargeek.com/convenant-gewasbescherming

Op 12 mei debatteert de Tweede Kamer over het Food & Feed Omnibuspakket van de Europese Commissie. De voorstellen in dit pakket op het gebied van gewasbescherming zijn gericht op het versnellen van de verduurzaming in de land- en tuinbouw. In aanloop naar het debat hebben LTO Nederland, Glastuinbouw Nederland, NFO, KAVB, NAJK, BO Akkerbouw en NAV een brief aan de Tweede Kamer gestuurd. Daarin pleiten zij voor steun voor het pakket, gecombineerd met een gerichte inzet op verbetering van onderdelen van het voorstel.

Volgens de organisaties is een snellere beschikbaarheid van groene gewasbeschermingsmiddelen noodzakelijk om de sector verder te verduurzamen. De voorstellen van de Europese Commissie zorgen ervoor dat met name deze groene, vaak minder belastende middelen, sneller beschikbaar kunnen komen voor telers. Tegelijkertijd verwijzen de organisaties naar het advies van het Ctgb, dat aanvullende voorstellen doet voor hoe een risico-gestuurde beoordeling kan bijdragen aan versnelling van de toelatingen én behoud van het beschermingsniveau. Kamerleden worden opgeroepen om de voortgang van het omnibuspakket te steunen en het kabinet de ruimte te geven om zich in Brussel constructief in te zetten voor verdere verbetering van het voorstel.

Daarnaast benadrukken de organisaties dat bredere toegang tot groene middelen alleen niet voldoende is. Voor specifieke teelten en plagen blijven gerichte investeringen in onderzoek en ontwikkeling van alternatieven noodzakelijk. Er wordt onderstreept dat het Omnibuspakket juist cruciaal is voor het slagen van het aankomende convenant gewasbescherming. Zonder snellere beschikbaarheid van effectieve en duurzame alternatieven ontbreekt het telers aan handelingsperspectief en zijn verdere verduurzamingsafspraken in praktijk moeilijk uitvoerbaar.

Lees hier de volledige brief aan de Tweede Kamer.

Lees hier meer informatie over het Food & Feed Omnibuspakket.

Telers en ketenpartners in de plantaardige ketens onderschrijven de inzet van de coalitie om te komen tot convenanten gewasbescherming. Minder milieubelasting door inzet van gewasbeschermingsmiddelen moet daarbij hand in hand gaan met meer rechtszekerheid voor telers en met randvoorwaarden om gewassen gezond te houden. Dit stellen BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO Nederland, KAVB, NFO, Biohuis, Glastuinbouw Nederland en NAJK in reactie op de Kamerbrief die staatssecretaris Silvio Erkens (LVVN) vandaag publiceerde.

Inzet plantaardige ketens
Telers en ketenpartners willen zich hard maken om met ‘weerbare teeltmethoden’ verdere stappen te zetten op het verlagen van de milieubelasting door het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen. Tegelijkertijd ervaren telers nu al dat het in praktijk steeds lastiger wordt om gewassen overeind te houden. Klimaatverandering leidt tot de introductie van nieuwe ziekten en plagen en het wordt moeilijker om bekende plagen te beheersen. Daarnaast vervalt de toelating van steeds meer gewasbeschermingsmiddelen. Terwijl de beschikbaarheid van nieuwe, groene alternatieven en de toepassing van innovatieve technieken en robotisering op zich laten wachten.

Randvoorwaarden
De convenanten zullen dus óók moeten gaan over randvoorwaarden die nodig zijn zodat telers en tuinders voldoende opbrengst van goede kwaliteit kunnen oogsten. Dat gaat enerzijds over middelen en maatregelen die het mogelijk maken om doelen te kunnen realiseren. En anderzijds over rechtszekerheid, over het versnellen van ICM (integrated crop management) en over de vraag hoe om te gaan met hogere oogstrisico’s.

LTO-voorzitter Ger Koopmans: “De toezegging in de Kamerbrief van vandaag dat gemeenten meedraaien “in het convenant traject om te zorgen voor meer uniformiteit in gebiedsgerichte regels over gewasbeschermingsmiddelen” is een positief, vertrouwenwekkend eerste signaal dat wij zeker waarderen.”

Achterban betrekken
De voorbije periode hebben onze organisaties de inzet van telers en ketenpartners al verkend met betrokken partijen. Gedurende het traject zullen de organisaties voortdurend afstemmen met hun achterbannen en met andere relevante organisaties over de inhoudelijke uitwerking. De overheid streeft daarbij naar een convenant op hoofdlijnen (voor de zomer) en deelconvenanten per sector (na de zomer). Onze organisaties onderkennen dat deze naast ‘zoet’ ook ‘zuur’ zullen bevatten, waarbij voortdurend beoordeeld wordt of dit in een juiste balans is.

Vanuit LTO Nederland zal de inzet gedurende het gehele opstelproces – naast de genoemde sectororganisaties – ook in nauwe samenspraak worden opgepakt met en namens de plantaardige vakgroepen: LTO Akkerbouw, Vollegrondsgroenten, Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen en Paddenstoelen.

Zorgen
De inzet van de coalitie komt mede voort uit maatschappelijke zorgen over de impact van gewasbeschermingsmiddelen op gezondheid, natuur en waterkwaliteit. Onze organisaties onderkennen die zorgen. Tegelijkertijd zullen ook de zorgen van telers en plantaardige ketens in de convenanten aan de orde moeten komen.

Luister hier de laatste aflevering van de LTO-Podcast waarin het convenant gewasbescherming centraal staat.

Gewasbeschermingsmiddelen verliezen in Europa versneld hun toelating, terwijl daarvoor vaak nog geen groene alternatieven beschikbaar zijn. Voor de teelt van veel akkerbouwgewassen, groenten en fruit leidt dit tot een kwetsbare overgangsperiode. De Europese voedselproductie komt onder druk door teeltverliezen en resistentie tegen ziektes en plagen. Dit blijkt uit het gisteren verschenen rapport ‘Transitie zonder gereedschap’. LTO was betrokken bij de totstandkoming van het rapport. Tineke de Vries, voorzitter van LTO-vakgroep Akkerbouw benadrukt dat de analyse onderdeel uit moet maken van het op te stellen Convenant Gewasbescherming.

De ambitie om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verder af te blijven bouwen, wordt breed gedeeld. Plantaardige telers zetten daar stappen op en willen dat ook blijven doen. Ze stellen dan ook nadrukkelijk dat het probleem niet ligt in de ambitie om teelten te verduurzamen. Er leven wel grote zorgen over het tempo waarin dit gebeurt. Hidde Boersma, auteur van het rapport: “oude middelen verdwijnen sneller dan nieuwe middelen op de markt komen. Zolang groene alternatieven er nog niet zijn, neemt het risico in het veld toe”.

Overgangsmaatregelen noodzakelijk
In de Europese Unie wordt gewerkt aan versnelling van de toelating voor groene middelen, maar dit gaat te traag voor de dagelijkse praktijk van boeren en telers. Zonder overgangsmaatregelen dreigt verplaatsing van productie naar regio’s met ruimere, minder duurzame regels. Dat ondermijnt zowel het verdienvermogen van Europese telers als de duurzaamheidsdoelen zelf.

Eerlijke verdeling van risico’s
Het rapport toont hoe resistentie in het gewas sneller ontstaat en ziektedruk toeneemt doordat boeren en telers noodgedwongen vaker dezelfde middelen inzetten. Tegelijkertijd blijven keten- en markteisen onverminderd hoog, “Een eerlijke verdeling van de risico’s in de keten is noodzakelijk om de transitie naar minder chemie te maken”, stelt Tineke de Vries. Teeltrisico’s zorgen er nu al voor dat ondernemers meer terughoudend zijn om gewassen als kool, zachtfruit of pootaardappelen op te nemen in het teeltplan.

Het rapport benadrukt dat verduurzaming wel degelijk mogelijk is als de randvoorwaarden daarvoor op orde zijn. Zo wordt bijvoorbeeld ingegaan op de pilot ‘100% Groen Geteeld’. Hier leiden intensieve begeleiding, risicodeling én de mogelijkheid om in uiterste gevallen chemische gewasbeschermingsmiddelen in te kunnen zetten, tot 70% minder inzet van middelen.

Download hier het rapport Transitie zonder gereedschap.