De Europese Commissie werkt aan een herziening van de richtlijn tegen oneerlijke handelspraktijken in de voedselketen (UTP-richtlijn). In dat kader organiseerde landbouwcommissaris Christophe Hansen afgelopen 6 maart een Implementation Dialogue met vertegenwoordigers uit verschillende lidstaten. Namens LTO en POV nam Hendrik Jan ten Cate, vakgroepbestuurder Akkerbouw, deel aan het gesprek.
Tijdens de bijeenkomst bracht LTO verschillende knelpunten onder de aandacht die akkerbouwers in de praktijk ervaren. Hoewel de richtlijn een belangrijke stap is geweest om oneerlijke handelspraktijken tegen te gaan, blijkt uit de praktijk dat er nog steeds situaties voorkomen waarin boeren en tuinders een zwakke positie hebben in contractonderhandelingen.

Prijsafspraken soms pas achteraf
In bepaalde sectoren, zoals de frietaardappelsector, worden producten wel gecontracteerd, maar wordt de uiteindelijke prijs (voor een deel van het gecontracteerde deel) pas tijdens het seizoen of zelfs achteraf bepaald. Bij een eenzijdige bekendmaking achteraf hebben telers vaak geen reële onderhandelingspositie meer. LTO pleit ervoor dat, wanneer een prijs niet vooraf vastligt, de uiteindelijke prijs altijd tot stand moet komen via overleg met de teler of producentenorganisatie en niet eenzijdig door de afnemer kan worden vastgesteld.

Tussentijdse contractwijzigingen
Hoewel de richtlijn eenzijdige contractwijzigingen verbiedt, zien telers dat dit verbod soms wordt omzeild. Als voorbeeld werd de recente casus uit de aardappelsector genoemd, waarbij telers na de oogst werden gevraagd akkoord te gaan met strengere kwaliteitskortingen. LTO vindt dat de richtlijn nadrukkelijker moet vermelden dat contractwijzigingen niet onder druk of met dreiging van negatieve gevolgen mogen plaatsvinden en dat kwaliteitseisen niet achteraf kunnen worden aangescherpt nadat de oogst al heeft plaatsgevonden.

Productierisico’s liggen nu vooral bij de boer
Door strengere regelgeving en het wegvallen van bepaalde gewasbeschermingsmiddelen nemen risico’s in de teelt toe. Tegelijkertijd blijven afnemers vaak dezelfde cosmetische kwaliteitseisen hanteren, of worden deze zelfs aangescherpt wanneer het aanbod groot is. LTO vindt dat contracten meer aandacht moeten besteden aan het delen van risico’s in de keten, bijvoorbeeld door flexibiliteit in kwaliteitsnormen of afspraken over hoe wordt omgegaan met teeltrisico’s door extreme weersomstandigheden of veranderingen in middelenpakket.

Verschillen tussen lidstaten
Tot slot wees LTO op verschillen in de manier waarop lidstaten de richtlijn interpreteren en handhaven en pleit voor een harmonsatie in definities, implementatie en handhaving ter bevordering van het level-playing-field in de Europeese interne markt.

Kennisniveau van de toezichthouder schiet tekort
LTO en POV contacteren ook dat bij de behandeling van klachten het bij de toezichthouder, in dit geval de ACM, vaak aan specifieke kennis van de landbouwmarkten ontbreekt. Bijvoorbeeld: in de praktijk stuurt de afnemer vaak een ‘afrekening’ naar de levernacier in plaats van dat de leverancier een rekening stuurt. Dit verhindert snelle en adequat behandeling van klachten, en de uitspraak valt daardoor nogal eens in het voordeel uit van de grote afnemer. Dit terwijl de wetgeving bedoeld is om de kleine leverancier te beschermen tegen de macht van de grote afnemer.

Vervolg
De inbreng van LTO en POV is van belang omdat de Europese Commissie later in 2026 met een voorstel voor herziening van de wetgeving wil komen. De organisaties steunen de wetgeving maar constateren dat er nog het nodige verbeterd kan worden om de effectiviteit te vergroten.

Recent heeft RVO besloten om op basis van twee Woo-verzoeken veel gegevens openbaar te maken. Alle betrokkenen zijn hierover ook per brief geïnformeerd.
De impact van openbaarmakingen is groot op de bedrijven. Het gaat veelal om de openbaarmaking van gevoelige gegevens, zeker omdat veel boeren in onzekerheid zitten i.v.m. uitspraken van de Raad van State over de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof) en intern salderen. Helaas gebruiken actiegroepen dergelijke gegevens om handhavingsverzoeken in te dienen tegen boeren die buiten hun schuld om zonder volledige vergunning zitten en die de overheid wettelijk gezien moet legaliseren.

LTO Nederland zal samen met de POV (Producentenorganisatie Varkenshouderij) via een juridische procedure proberen om de openbaarmaking tegen te houden. U kunt daarnaast ook zelf in bezwaar. Hieronder is uiteengezet welke informatie RVO openbaar wil maken, welke stappen LTO Nederland en de POV zetten en wat u zelf kunt doen.

Openbaarmakingsbesluiten

In het besluit met kenmerk Woo/2024/073 gaat het om de gegevens uit de gecombineerde opgave van alle agrarische ondernemingen in Nederland van 9 december 2022 tot 11 maart 2024, met per opgave de volgende gegevens:

• uniek bedrijfsnummer (UBN)
• adressen
• aantal geregistreerde landbouwhuisdieren
• staltype waarin de dieren verblijven
• of deze onderneming actief, gestopt of tijdelijk niet actief is.

In het besluit met kenmerk Woo/2024/040 gaat het om informatie uit de Basiskaart Agrarisch Bedrijfssituatie (BAB) over de periode 9 december 2022 tot en met 7 februari 2024 met daarin gegevens over:

• soort huisvesting (per diersoort)
• RAV-code
• omschrijving RAV-code
• gemiddeld aantal dieren
• jaar ingebruikname
• X- en Y-coördinaat van de locatie.

Wat doet LTO?

Verzoek aan rechter om openbaarmaking op te schorten

LTO Nederland en de POV zullen als collectieve belangenbehartiger een voorlopige voorziening indienen waarbij de voorzieningenrechter wordt verzocht om het besluit tot openbaarmaking tijdelijk te schorsen. Tijdens deze procedure is het besluit sowieso geschorst en wordt geen informatie openbaar gemaakt.

Normaal gesproken worden alle verzoeken om een voorlopige voorziening gezamenlijk behandeld. Het verzoek van LTO en POV zal waarschijnlijk gelijktijdig behandeld worden met verzoeken van anderen.

Op dit moment gaan voorzieningenrechters verschillend om met dergelijke verzoeken, het is ook niet zeker of de rechter het verzoek zal toewijzen. Indien de rechter het verzoek afwijst zal RVO de gegevens open maken.

In algemene zin is de ervaring dat de Nederlandse rechtbanken en de Raad van State tot het oordeel komt RVO dergelijke informatie op verzoek openbaar moet maken. Het zal dan ook lastig worden om het openbaarmakingsbesluit vernietigd te krijgen en de openbaarmaking tegen te houden.

Naast een verzoek tot voorlopige voorziening zullen LTO Nederland en de POV ook een bezwaarschrift indienen bij RVO.

Wat kunt u zelf doen?

Als u het niet eens bent met het openbaarmakingsbesluit van RVO kunt u zelf kosteloos in bezwaar gaan tegen de besluiten. U kunt dit doen door naar www.rvo.nl/bezwaar te gaan. U kunt dan zelf aangeven waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking en wat de impact van de openbaarmaking is op uw bedrijf en uw gezin.

U kunt tot 6 weken na het besluit in bezwaar gaan. Dit betekent dat 3 maart 2026 de uiterste datum is om in bezwaar te gaan. Op een later moment zullen LTO en de POV ook een voorbeeldbrief ter beschikking stellen, maar u kunt ook gewoon via het online formulier van RVO in één of enkele regels aangeven waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking.

Als u meer tijd nodig heeft om aan te geven waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking kunt u ook enkel uiterlijk 3 maart aangeven dat u bezwaar maakt tegen de openbaarmaking. U krijgt vervolgens een periode van enkele weken om aan te vullen waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking.

U kunt naast een bezwaarschrift ook een voorlopige voorziening aanvragen bij de rechtbank. De rechtbank brengt hiervoor wel € 397 griffierecht in rekening per procedure. LTO Nederland en de POV verzoeken de voorzieningenrechter als collectieve belangenbehartiger om een voorlopige voorziening te treffen. Dit betekent dat door de procedure van LTO Nederland en de POV de openbaarmaking is opgeschort en dat u dus niet zelf daarvoor om een voorlopige voorziening hoeft te verzoeken. Als u zelf graag een aanvullende voorlopige voorziening aan wil vragen dan kan dat uiteraard wel.

LTO heeft een voorbeeldbezwaarschrift opgesteld. De voorbeeldbrief is te downloaden via onderstaande link:
Voorbeeld bezwaarschrift voor RVO

Een seksueel getinte opmerking, (seksuele) intimidatie of pestgedrag kan grote impact hebben op de betrokkenen. Dit soort gedrag kan overal op de werkvloer voorkomen en leidt tot een onveilig werkklimaat. Agressie, intimidatie en pesten zijn onwenselijk en vragen om aandacht – ook in de agrarische sector. Waar mensen samenwerken, kunnen in de sociale omgang situaties ontstaan waarin grenzen worden overschreden.

Als werkgever ben je verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving en een respectvolle omgang tussen medewerkers. Iedereen moet zich veilig voelen op het werk. Het is daarom belangrijk dat je weet waar je als ondernemer terechtkunt voor passende ondersteuning en bemiddeling voor je medewerkers.

Vertrouwenspersoon
Heeft jouw bedrijf geen interne vertrouwenspersoon of geef je de voorkeur aan een externe? Via Stigas kun je eenvoudig een externe vertrouwenspersoon inschakelen.
Voor meer informatie: Vertrouwenspersoon | Stigas

Op weg naar herstel
Perspectief Herstelbemiddeling begeleidt het contact tussen mensen die betrokken zijn geweest bij een ingrijpende gebeurtenis. Zij bieden ondersteuning aan zowel degene die het meemaakte als degene die het veroorzaakte, en aan andere direct betrokkenen zoals collega’s of werkgevers. Herstelbemiddeling biedt een veilige omgeving om situaties bespreekbaar te maken en te werken aan herstel.

Samen werken we aan een gezonde en veilige arbeidsmarkt in onze groene sectoren.
Bekijk de flyer voor meer informatie.

Jaarlijks doet de WUR (Wageningen Social & Economic Research) onderzoek binnen de agrarische sector dat inzicht moet geven in de markt, prijzen en marges van nutriënten. De resultaten van het onderzoek komen in de Agro Nutrimonitor. Uit het tussentijdsrapport komt naar voren dat niet alle extra kosten worden gecompenseerd voor de productie onder een duurzaamheidskeurmerk.
Dat stellen deelnemende agrarische ondernemers aan het onderzoek, de Agro Nutrimonitor 2026.

Deze tussentijdse bevindingen zijn voor LTO niet nieuw. In 2025 concludeerde de ACM in de vierde Agro-Nutri Monitor al dat verduurzaming van voedselproductie leidt tot hogere productiekosten en dat consumenten slechts een deel van deze meerkosten betalen. Een ander deel van de verduurzamingskosten moeten boeren en tuinders zelf betalen, boven op bestaande bedrijfskosten. In 2022 werd ook al geconcludeerd dat de beperkte betalingsbereidheid door consumenten nog steeds een knelpunt is voor verdere stappen naar grootschalige verduurzaming. De grote vraag blijft: wie betaalt voor verduurzaming van ons voedsel?

Consument en producent
De consument kan dankzij onze boeren en tuinders rekenen op veilige, smakelijke en altijd beschikbare producten. Maar ook op duurzame producten. In Nederland zijn de eisen streng en de handhaving is goed georganiseerd. Tegelijkertijd staan ondernemers te popelen om nog verder te gaan op het gebied van duurzaamheid om nog meer te investeren in verduurzaming.

Aanpak
LTO ziet meerdere noodzakelijke aanpakken:
*            Maak de consument bewust van gezonde keuzes door hoge kwaliteit en duurzaamheid van een product. Dat bevordert begrip en waardering en brengt een bewustere keuze tot stand;
*            maak eerlijke afspraken met supermarkten en telers. Een agrariër moet kunnen rekenen op een goede prijs voor zijn producten;
*            zet in op versoepeling van wet – en regelgeving die duurzame investeringen mogelijk maken waarbij geld direct teruggaat naar de verduurzaming bij de boer en niet bij de consument wordt neergelegd.

De AgroNutri Monitor wordt uitgevoerd door Wageningen Social & Economic Research en Geelen Consultancy, in opdracht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Het onderzoek biedt beleidsmakers aanknopingspunten om knelpunten in prijsvorming en verduurzaming gericht aan te pakken.

LTO Nederland roept boeren en tuinders op hun ervaringen te blijven delen. Alleen met een volledig beeld van de praktijk kan worden gewerkt aan een landbouwsysteem waarin duurzaamheid en verdienvermogen hand in hand gaan.

Agrarische ondernemers die willen bijdragen aan een goed en representatief beeld van de praktijk kunnen deelnemen aan de enquête via: https://geelen-consultancy.nl/prijsvorming/

Het kabinet heeft tijdens de afgelopen voorjaarsbesluitvorming besloten het minimumjeugdloon voor jongeren van 16 tot en met 20 jaar per 1 januari 2027 te verhogen.
LTO plaatst haar kanttekening bij dit besluit. Een eerlijk loon is voor LTO belangrijk maar een verhoging kan onbedoeld een negatief neveneffect hebben en kansen op de arbeidsmarkt voor jongeren juist beperken.

LTO Nederland vertegenwoordigt ondernemers in de land- en tuinbouw die veel werken met jongeren en seizoenswerkers. Vanuit dat perspectief onderschrijven wij het belang van een eerlijke beloning voor jongeren. In de cao Open Teelten zijn daarom de jeugdschalen recent verhoogd. Hierbij is bewust gekozen om de jeugdschalen niet volledig gelijk te trekken met het volwassen minimumloon.

Arbeidsmarktpositie
Een belangrijke vraag is wat deze verhoging daadwerkelijk oplevert voor jongeren en hun positie op de arbeidsmark. Wanneer het loonverschil tussen jongere en oudere werknemers afneemt, kiest een ondernemer wellicht eerder voor een volwassene werknemer (met eventueel meer ervaring). Juist jongeren die werkervaring willen opdoen, lopen daarmee het risico minder kansen op instroom/bijbaan te krijgen.

“Een te snelle of te vergaande verhoging van het jeugdloon kan onbedoeld negatieve effecten hebben op de arbeidsmarktkansen van jongeren. Vandaar dat we kanttekeningen plaatsen bij de gekozen systematiek en mogelijke neveneffecten van de voorgestelde verhoging van het minimumjeugdloon”, aldus Eric Douma, bestuurder LTO.

Inkomenspositie
LTO Nederland pleit ervoor om breder te kijken dan alleen een verhoging van leeftijdsgebonden minimumlonen. Denk aan ruimte voor loonontwikkeling op basis van ervaring, inzetbaarheid en vaardigheden, en aan differentiatie naar productiviteit, vooral in sectoren met (seizoensgebonden) productiewerk.

De wens om de inkomenspositie te verbeteren is begrijpelijk, maar de voorgestelde verhoging kan ook negatieve effecten hebben op de werkgelegenheid en instroom van jongeren. Met name in productie- en uitvoerend werk is productiviteit een belangrijkere maatstaf dan leeftijd.
Een uniforme koppeling van loon aan leeftijd doet onvoldoende recht aan verschillen in ervaring, inzetbaarheid en feitelijke prestaties.

Oproep
LTO roept het kabinet op om niet uitsluitend te sturen op leeftijd, oog te houden voor verschillen in ervaring en productiviteit en te toetsen wat deze maatregel betekent voor de kansen van jongeren op werk, niet alleen voor hun loonstrook.

Een brede coalitie van organisaties uit landbouw, visserij, jacht en recreatie waarschuwt voor de stapeling van natuurplannen en doelensystemen in Nederland. Volgens hen dreigt hiermee een herhaling van de fouten uit het stikstof- en Natura 2000-dossiers. In een gezamenlijke brief aan staatssecretaris Rummenie roepen zij het kabinet op om nu te kiezen voor duidelijke doelen, samenhang en uitvoerbaarheid. Daarmee willen zij voorkomen dat opnieuw onuitvoerbaar en juridisch kwetsbaar beleid ontstaat.

Tijdens een informatiebijeenkomst over de Europese Natuurherstelverordening (NHV) georganiseerd door het ministerie van LVVN gehouden in oktober te Utrecht werd duidelijk dat fundamentele keuzes ontbreken. Sectoren die dagelijks werken met land en water krijgen te maken met nieuwe verplichtingen. Tegelijk blijft onduidelijk wat ‘natuurherstel’ precies betekent. Ook is niet helder hoe doelen worden vastgesteld en wat de gevolgen zijn voor vergunningverlening, bedrijfsvoering en bestaand gebruik.

De sectoren herkennen hierin een patroon dat eerder zichtbaar was bij de aanpak van stikstof en Natura 2000: ambitieuze doelen zonder heldere afbakening, onvoldoende samenhang met bestaand beleid en een onderschatting van de gevolgen voor uitvoering en vergunningverlening. Het resultaat was jarenlange onzekerheid, stilgevallen investeringen en een golf aan juridische procedures. Volgens de betrokken organisaties dreigt het natuurbeleid in Nederland langs hetzelfde pad te worden ingevoerd.

De combinatie van de NHV, de Vogel- en Habitatrichtlijn, de nieuwe Natuurdoelanalyses, de actualisatie van Natura 2000-doelen, mariene gebiedsplannen, beheerplannen van terreinbeheerders en diverse beleidsagenda’s creëert een systeem dat bestuurlijk onduidelijk, ecologisch onzeker en juridisch risicovol is. Hierdoor neemt de stapeling van regels toe en groeit het risico op tegenstrijdige verplichtingen en verdere juridisering. Sectoren waarschuwen dat beleid zo steeds verder losraakt van de uitvoeringspraktijk.

Daarnaast leidt het tot een verdere inperking van de beschikbare ruimte voor land- en watergebruik, terwijl het ecologisch effect van veel voorgestelde maatregelen onvoldoende is onderbouwd. Dit raakt direct landbouw, visserij, jacht en recreatie, maar ook investeringszekerheid, onderhoud van het landschap en de leefbaarheid van het landelijk gebied. De ervaringen met het stikstof- en Natura 2000-beleid laten zien dat vage doelen en een pas later uitgewerkte uitvoering leiden tot vastlopende processen.
Als het kabinet deze lessen nu niet toepast, dreigt opnieuw een vergelijkbare impasse te ontstaan.

De brede sectoren delen dezelfde zorgen. Dit heeft geleid tot een gezamenlijke brief aan de staatssecretaris, met drie dringende oproepen:

1. Neem regie en voorkom herhaling van beleidsstapeling
   Maak expliciet hoe de Natuurherstelverordening zich verhoudt tot bestaand natuurbeleid en voorkom dat dezelfde gebieden, activiteiten en sectoren opnieuw worden geconfronteerd met overlappende en tegenstrijdige verplichtingen.
2. Leer van stikstof en Natura 2000: kies voor heldere, haalbare doelen
   Definieer wat ‘herstel’ betekent, welke ecologische effecten daadwerkelijk worden nagestreefd en hoe deze worden gemeten. Alleen concrete en realistische doelen voorkomen juridische onzekerheid en beleidsstilstand.
3. Zet uitvoerbaarheid centraal, niet achteraf repareren
   Betrek de praktijk vooraf bij de uitwerking. Beleidsambities die niet uitvoerbaar zijn, leiden – zoals eerder is gebleken – tot verlies aan draagvlak, stilvallende vergunningverlening en vertraging van natuurdoelen.

De sectoren roepen de staatssecretaris op om het natuurbeleid te herijken en expliciet de lessen uit het stikstof- en Natura 2000-dossier toe te passen. Zonder die koerswijziging dreigt opnieuw een langdurig beleidsdossier waarin natuur, economie en samenleving allemaal verliezen.

Initiatiefnemers
Aan het initiatief nemen deel: LTO, Agractie Nederland, NAV, de Nederlandse Vissersbond (namens de gezamenlijke visserijorganisaties), de Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging, HISWA-RECRON en de FNRS. De brede samenstelling benadrukt dat de zorgen sectoroverstijgend zijn en niet op zichzelf staan.

Steeds meer agrariërs verbreden hun dagelijkse praktijk met andere activiteiten, bijvoorbeeld in de vorm van kinderopvang, boerderijwinkels of agrotoerisme. Deze multifunctionele landbouw (MFL) biedt de mogelijkheid om een belangrijke bijdrage te leveren aan vraagstukken die spelen in het landelijk gebied – van vergrijzing en biodiversiteitsverlies tot woningtekort. LTO start samen met Het PON & Telos een verkenning naar deze brede meerwaarde van het boerenerf én hoe deze vertaald en inzetbaar kan worden voor de praktijk.

Routekaart
In de vorm van een digitale routekaart worden verschillende paden geschetst richting het verankeren van de meerwaarde van MFL in het (lokale) omgevingsbeleid. De verkenning wordt breed gedragen en mede mogelijk gemaakt door verschillende partners: het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), Rabobank, Verenigde Agrarische Kinderopvang (VAK), Landbouw Innovatie Noord-Brabant (Lib), Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het LTO Noord Innovatiefonds en Destinatie-NL.

Omgevingsbeleid
MFL-ondernemers zorgen voor een kleurrijk landschap waar niet alleen voedsel wordt geproduceerd, maar waar ook verbinding met de omgeving en de gemeenschap centraal staat. Daardoor groeit de maatschappelijke en economische waarde van deze vorm van landbouw. Toch is er nog geen vaste aanpak om MFL goed een plek te geven in het omgevingsbeleid. Omgevingsvisies en -plannen bieden hiervoor wel mogelijkheden, maar provincies en gemeenten zoeken vaak nog naar inspiratie en praktische manieren om dit te doen.

Digitale routekaart voor omgevingsbeleid
Met de verkenning wordt gezocht naar mogelijke routes in het omgevingsplan om MFL beter te verankeren in beleid, en zo de meerwaarde voor de samenleving te borgen. Dit gebeurt in de vorm van een digitaal magazine, waarin 12 verschillende MFL- ondernemers vanuit verschillende provincies hun verhalen en ervaringen delen. Deze inzichten worden door onderzoekers, beleidsprofessionals en juridisch experts vertaald naar handvatten voor de beleidspraktijk.

De digitale routekaart wordt landelijk verspreid onder overheden, agrariërs en belangen- en maatschappelijke organisaties. In mei 2026 wordt de publicatie tijdens een bijeenkomst gelanceerd en openbaar beschikbaar.

Het belang van voedselzekerheid en een toekomstbestendige land- en tuinbouw  politiek wordt steeds meer erkent in Brussel. Oplossingen in beleid blijven vaak nog uit. De Europese landbouwkoepel Copa Cogeca, waar LTO lid van is, organiseert vandaag een grootschalige protestmars om de Europese Unie op te roepen haar beloftes voor een betere toekomst voor boeren en tuinders waar te maken.

In de nieuwe voorstellen voor de Europese begroting wordt ingezet op drastische vermindering van het landbouwbudget, prijzen komen onder druk door oneerlijke handel en de regeldruk vanuit Brussel blijft vooralsnog enorm. LTO leden en bestuurders sluiten aan bij de protestactie. LTO Hoofdbestuurslid Thijs Rompelberg gaat vandaag met de vertegenwoordigers van landbouworganisaties uit heel Europa in gesprek met Eurocommissaris Christophe Hansen.

Bij de protestmars zijn boeren aanwezig uit alle 27 landen van de Europese Unie. Zij lopen een protestmars dwars door de Europese wijk van Brussel. De mars stopt op verschillende plekken. Op grote podia worden speeches gehouden door landbouwvertegenwoordigers uit alle EU-landen.
Terwijl de boeren op straat protesteren, komen bij de Europese Raad alle staatshoofden bijeen om te spreken over de Europese Begroting en het Mercosur handelsverdrag.

Ondanks de grote diversiteit in landbouw door de EU, verenigden de boeren zich rond drie oproepen:

• Houd de begroting van het gemeenschappelijk landbouwbeleid op peil;
• verlaag de regeldruk en zorg voor werkbare Europese milieuregels en juridische zekerheid voor boeren en tuinders;
• zorg voor eerlijke concurrentie en een gelijk speelveld in handelsafspraken met landen buiten de EU.

Landbouwvertegenwoordigers benadrukken in het gesprek met Eurocommissaris Hansen om voedselzekerheid in de Europese Unie serieus te nemen en dat er integraal gekeken moet worden naar alle knelpunten waar boeren tegenaanlopen. LTO Nederland blijft zich in Brussel, samen met Copa Cogeca, inzetten om de oproepen van het protest op te volgen met beleidsmakers.

Beluister het interview bij BNR Nieuwsradio met Thijs Rompelberg https://youtu.be/mkMDLXWjy4E

LTO Nederland is in de afgelopen maanden in gesprek geweest met de Belastingdienst en het Ministerie van Financiën over verlenging van de zogenaamde cafetariaregeling.

De huidige cafetariaregeling loopt tot en met 31 december 2025. Deze regeling maakt het voor werkgevers mogelijk om voor internationale werknemers in eigen dienst de zogenoemde extraterritoriale kosten (ET-kosten) fiscaal uit te ruilen met brutoloon. Het gaat hierbij om extra kosten die werknemers maken doordat zij tijdelijk in Nederland werken, zoals kosten voor huisvesting en reizen van en naar het land van herkomst.

Het belastingplan 2026 is gisteravond aangenomen door de Eerste Kamer. Hierdoor vallen vanaf 1 januari 2026 enkele kosten niet meer onder de gericht vrijgestelde extraterritoriale kosten.

Wat verandert er in 2026?
Minimumloon (WML)

• Het wettelijk minimumloon per 1 januari 2026 bedraagt € 14,71 per uur.
• Het brutoloon boven dit minimumloon kan worden uitgeruild binnen de cafetariaregeling.

Wat kun je blijven uitruilen?

• Extra kosten voor huisvesting
  • Geen wijziging ten opzichte van de huidige regeling.
• Extra kosten voor reizen tussen Nederland en het land van herkomst
  • Vanaf 2026 geldt een vergoeding van € 0,23 per kilometer.

Wat kun je niet meer uitruilen?

• Extra kosten voor levensonderhoud
  • waaronder kosten van gas, water, licht en andere nutsvoorzieningen, en extra gesprekskosten voor privédoeleinden met het land van herkomst
  • Per 1 januari 2026 is het  niet meer mogelijk om deze kosten uit te ruilen binnen de ET-kostenregeling en cafetariaregeling.

Via de Werkgeverslijn wordt een brochure met de vernieuwde regeling, die geldt van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027 en rekenvoorbeelden beschikbaar gesteld. Deze brochure is beschikbaar vanaf 17 december.

Peter Wennink presenteerde vandaag zijn rapport over het toekomstig verdienvermogen van Nederland met noodzakelijke maatregelen waar de land- en tuinbouwsector een belangrijk rol in heeft. LTO onderschrijft de urgentie die spreekt uit het stevige rapport: Het is nú tijd om te investeren om als sector en als land vooruit te komen en onze positie te versterken.

Stikstofslot
Economisch en maatschappelijk is het van groot belang dat vergunningverlening in Nederland weer op gang komt. Daarom moet Nederland zo snel mogelijk van het stikstofslot af. Alle economische sectoren hebben daaraan hun bijdrage te leveren. Om doelen te kunnen behalen is duidelijke doelsturing niet vrijblijvend maar vraagt dat de boer aan het stuur staat.

Stagnatie
Wennink waarschuwt dat de huidige stagnatie waarin Nederland zich bevindt, het land duur komt te staan. Dat geldt in het bijzonder voor de voedselketen: zonder langjarig investeringsbeleid, heldere regels en ruimte voor innovatie verliest Nederland zijn leidende positie in voedselproductie, sierteelt, export en kennis. Minder regelgeving is daarbij noodzakelijk. Er is ruimte nodig om te kunnen investeringen in kennis, technologie en infrastructuur.

Kansen
Het rapport-Wennink benadrukt hoe groot de kansen zijn wanneer Nederland kiest voor stevige, langjarige investeringen in strategische sectoren. De landbouw en het brede voedselcluster laten elke dag zien hoe zij bijdragen aan voedselzekerheid, internationale concurrentiekracht en brede werkgelegenheid. Met voorspelbaar beleid en ruimte om te investeren kunnen ondernemers in de hele keten hun innovatief vermogen volledig benutten en verder verduurzamen.

“Zonder betrouwbaar en stabiel beleid met snellere besluitvorming komt innovatie en voedselzekerheid in gevaar”, stelt Ger Koopmans. We moeten samen vooruit, bouwen aan een sterk Nederland. LTO zal als strategische sparringspartner aan tafel zitten om constructieve maatregelen te realiseren zodat het fundament onder ons verdienvermogen sterker wordt dan ooit.”

Wat LTO betreft is één conclusie onontkoombaar: Nederland móet werken aan een innovatief en duurzaam landbouw- en voedselsysteem om toekomstbestendig te kunnen zijn en blijven. Op 3 november 2025 riep een brede coalitie binnen het voedselcluster het toekomstige kabinet al op tot een Akkoord Toekomstbestendig Voedselsysteem. De oproep vraagt om duidelijke richting op voedselzekerheid, innovatie, minder regeldruk, ruimte voor ondernemerschap en investeringsimpulsen vanuit de overheid. LTO ziet een directe aansluiting tussen deze oproep en Wenninks kernanalyse: gebrek aan voorspelbaarheid, investeringen en te veel regeldruk tasten het verdienvermogen aan.

LTO roept het nieuwe kabinet op om nu te kiezen voor een langjarig investeringspad voor de land – en tuinbouwsector vergelijkbaar met duidelijke strategische keuzes rond energie, weerbaarheid en digitalisering, zodat ondernemers kunnen investeren in emissiereductie, digitalisering infrastructuren en ecosystemen.

LTO analyseert het rapport verder en benadrukt de stelling dat de urgentie hoog is en investeringen noodzakelijk om in de basisbehoefte te kunnen blijven voorzien. En besluit in Wenninks’ woorden: Niets doen is geen optie. Samen schouders eronder!

Vanaf 1 juli 2026 gaat in Nederland de vrachtwagenheffing van start. Deze heffing geldt op vrijwel alle snelwegen en een aantal provinciale en gemeentelijke wegen. LTO Nederland wijst leden erop dat de heffing niet alleen geldt voor zware vrachtauto’s, maar óók voor voertuigen die een N2- of N3-aanduiding op het kenteken hebben, zelfs wanneer deze door de RDW zijn teruggekeurd tot 3500 kilo of minder.

Ook teruggekeurde N2-voertuigen heffingsplichtig
Veel landbouw- en bedrijfsvoertuigen die oorspronkelijk als N2 zijn goedgekeurd, worden door ondernemers teruggekeurd om ze met een B(E)-rijbewijs te mogen besturen. Ondanks deze terugkeuring blijft de wettelijke voertuigcategorie N2 ongewijzigd op het kenteken. Dat betekent dat deze voertuigen vanaf 1 juli 2026 vrachtwagenheffingplichtig zijn zodra ze gebruik maken van de aangewezen wegen.

Wat verandert er?

• Ondernemers betalen een kilometerheffing voor elke kilometer die wordt gereden op de aangewezen wegen.
• De motorrijtuigenbelasting (MRB) voor vrachtwagens tot 12.000 kg vervalt per 1 juli 2026.
• Voor voertuigen van 12.000 kg en zwaarder gaat de MRB aanzienlijk omlaag.
• Het Eurovignet vervalt in Nederland op dezelfde datum.
• Voor enkele soorten voertuigen geldt een automatische vrijstelling; zie Ontheffing en vrijstelling | Vrachtwagenheffing.

Controleer tijdig
LTO Nederland adviseert ondernemers om tijdig te controleren of hun voertuig onder de heffingsplicht valt. Controleer het kentekenbewijs via de RDW Kentekencheck en kijk specifiek naar de voertuigcategorie. Staat daar N2 of N3? Dan valt het voertuig onder de vrachtwagenheffing, ongeacht het teruggekeurde gewicht. Bereid u tijdig voor op de benodigde stappen voor deelname aan de heffing, zoals registratie en installatie van boordapparatuur. Zie Dit moet u doen | Vrachtwagenheffing.