Vertegenwoordigers van de Nederlandse schapensector spraken dinsdag 1 september met minister Van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) over de toekomst van de sector. Tijdens het gesprek bespraken zij het actieplan ‘Kracht van de kudde’ en de voorgestelde maatregelen.

Het actieplan is opgesteld door partijen uit de schapensector en bouwt voort op een reeks rondetafelgesprekken. Het onderstreept de betekenis van schapenhouderij voor voedselproductie, natuur- en landschapsbeheer, biodiversiteit en de leefbaarheid van het platteland. Tegelijk staat de sector onder druk door onder meer een kwetsbaar verdienmodel en beperkte toegang tot grond.

De voorstellen richten zich op zes samenhangende onderwerpen: versterking van de organisatiekracht van de sector, betere pachtmogelijkheden, een stabielere basis voor begrazingskuddes, benutting van wol als biobased bouwmateriaal, passende mest- en stikstofregels en betere inzet van grondinstrumenten. De sector wil de komende periode samen met LVVN en andere betrokken partijen werken aan concrete vervolgstappen.

Foto: gesprek tussen vertegenwoordigers van de schapensector en de minister van LVVN. V.l.n.r. Helma Lodders (Vee & Logistiek), Gitta Backer (KSG), Bart Krol (onafhankelijk procesbegeleider actieplan), Hendrik de Leeuw (LTO), Reinard Everts (NSFO), Saskia Cahuzak (LTO), minister Van Essen (LVVN), Marijke Dirkson (VGSN), Kostijn van Ginkel (LTO), Nico Verduin. Beeld: ministerie van LVVN.

Bij runderen in Duitsland, Frankrijk en Zwitserland is recent een nieuw orthobunyavirus uit de Simbu-serogroep aangetoond. Inmiddels heeft Royal GD ook in Nederland een zogenoemd shamonda-like virus vastgesteld bij rundvee. Het virus is genetisch verwant aan het Schmallenbergvirus en wordt vermoedelijk, net als andere virussen uit deze virusgroep, overgedragen door knutten (Culicoides-soorten).

Verschijnselen bij runderen
De afgelopen week ontving de GD-Veekijker meerdere meldingen van rundveebedrijven waar runderen verschijnselen vertoonden zoals koorts, diarree en een daling van de melkproductie. Bij onderzoek op verschillende bedrijven werd vervolgens een infectie met een orthobunyavirus vastgesteld. Nadere analyses wijzen op een shamonda-like virus, vergelijkbaar met het virus dat eerder in Duitsland, Frankrijk en Zwitserland werd gevonden.

Bij volwassen runderen lijken de ziekteverschijnselen vooralsnog beperkt tot een acute ziekteperiode met koorts, diarree en productiedaling. Mogelijke effecten bij drachtige dieren worden nog onderzocht, maar op basis van ervaringen met verwante virussen wordt rekening gehouden met risico’s op abortus, doodgeboorten en aangeboren afwijkingen bij kalveren.

Nog veel onbekend
Over de gevolgen van het virus voor schapen en geiten is op dit moment nog weinig bekend. Wel behoort het virus tot dezelfde virusgroep als het Schmallenbergvirus, dat in het verleden bij infecties tijdens een gevoelige fase van de dracht aangeboren afwijkingen bij lammeren kon veroorzaken. Of het nieuwe virus vergelijkbare effecten heeft, is nog niet vastgesteld. Vooralsnog zijn er geen aanwijzingen dat het virus ziekte bij mensen veroorzaakt.

Alertheid gevraagd
GD roept dierenartsen en veehouders op alert te blijven op bedrijven met acute verschijnselen zoals koorts, diarree en een daling van de melkproductie. Meldingen van opvallende ziektebeelden zijn belangrijk om de verspreiding en impact van het virus in kaart te brengen.

Daarnaast is het van belang om tijdens het komende aflammerseizoen extra alert te zijn op abortus, doodgeboorten en aangeboren afwijkingen bij lammeren en verdachte gevallen nader te laten onderzoeken.

Overweging voor schapenhouders
Omdat nog onbekend is of het nieuwe virus schade kan veroorzaken tijdens de dracht van kleine herkauwers, geeft GD aan dat schapenhouders deze onzekerheid kunnen meenemen in hun keuze voor het dekmoment. Wie uit voorzorg het risico op blootstelling tijdens de vroege dracht wil beperken, kan overwegen om ooien niet vóór oktober te laten dekken. Op basis van de huidige kennis is echter niet bekend of deze voorzorgsmaatregel noodzakelijk is.

Bron en meer info: Dossier ‘shamonda-like’ virus

De Nederlandse schapensector heeft op donderdag 9 juli het actieplan Kracht van de kudde aangeboden aan het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN).
Het actieplan bevat zes concrete oplossingsrichtingen, met bijbehorende voorstellen en aanbevelingen, om de economische draagkracht van de schapensector structureel te versterken en daarmee een toekomstbestendige schapensector te behouden.

Met de overhandiging van het actieplan, waar de minister van LVVN helaas niet bij aanwezig kon zijn, roept de sector de minister wel op om de voorgestelde maatregelen voortvarend op te pakken en samen met de sector en andere betrokken partijen te werken aan de uitvoering ervan. Alleen door gezamenlijke actie kan de unieke maatschappelijke en landschappelijke waarde van de Nederlandse schapensector ook voor de toekomst worden behouden.

Het actieplan is het resultaat van een intensief traject van rondetafelgesprekken onder leiding van aanjager Bart Krol, waaraan vertegenwoordigers van de sector, overheden, terrein beherende organisaties, waterschappen, kennisinstellingen en andere betrokken partijen hebben deelgenomen.

Schapensector staat onder grote druk
De aanleiding voor het actieplan is de zorgwekkende situatie waarin de Nederlandse schapensector zich bevindt. Uit onderzoek naar de economische draagkracht van de sector bleek dat schapenhouders te maken hebben met een opeenstapeling van uitdagingen, waaronder stijgende kosten, dierziekten zoals blauwtong, de terugkeer van de wolf, beperkte toegang tot grond en regelgeving die niet altijd aansluit bij de praktijk. Mede naar aanleiding van dit onderzoek vroeg de toenmalige minister van LVVN aan Bart Krol om als onafhankelijk aanjager samen met betrokken partijen te verkennen welke maatregelen nodig zijn om de sector duurzaam toekomstperspectief te bieden.

Veel meer dan alleen vlees en wol
Volgens de opstellers van het actieplan is het behoud van de schapensector van groot maatschappelijk belang. Schapen spelen een onmisbare rol in het beheer van natuurgebieden, heidevelden, dijken, uiterwaarden en andere landschappen. Zij dragen bij aan biodiversiteit, landschapskwaliteit, waterveiligheid en het behoud van bijzondere landschappen en cultureel erfgoed. Tegelijkertijd leveren schapenhouders hoogwaardige producten zoals lamsvlees en wol en vormen zij een onmisbare schakel in de leefbaarheid van het platteland.

Saskia Cahuzak, voorzitter Ketenorganisatie Schapenhouderij Nederland: “De Nederlandse schapensector bevindt zich op het snijvlak van landbouw en natuur. Wanneer de sector verder krimpt, verdwijnen niet alleen schapenbedrijven, maar verliezen we ook kennis, vakmanschap, natuurbeheer en karakteristieke landschappen. Dat raakt de hele samenleving.”

Samen werken aan structurele oplossingen
Het actieplan bevat zes oplossingsrichtingen die gezamenlijk moeten zorgen voor een sterker fundament onder de sector. De voorstellen richten zich onder meer op een krachtigere sectororganisatie, betere toegang tot grond, een stabielere financiering van begrazingskuddes, een hogere waarde voor Nederlandse wol als biobased bouwmateriaal, beter passende mest- en stikstofregels en een sterkere positie van de schapenhouderij binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB).

Oproep aan overheid en partners
Met de overhandiging van Kracht van de Kudde vraagt de schapensector niet om incidentele steun, maar om een gezamenlijke langetermijnvisie waarin overheid, sector en maatschappelijke partners samenwerken aan een economisch gezonde en maatschappelijk waardevolle schapensector. Het actieplan is dan ook geen vrijblijvend document, maar bedoeld als vertrekpunt voor een duurzame samenwerking tussen de schapensector, overheden, ketenpartners, terreinbeheerders, kennisinstellingen en andere betrokken organisaties.

De sector heeft met dit actieplan haar verantwoordelijkheid genomen en spreekt het vertrouwen uit dat de voorgestelde oplossingsrichtingen een stevig fundament bieden voor verdere samenwerking. Tegelijkertijd zal de waarde van het plan uiteindelijk worden bepaald door de bereidheid van alle betrokken partijen om de voorstellen gezamenlijk om te zetten in concrete acties. Juist daarin ligt de uitdaging voor de komende periode.

LTO Nederland is samen met de Vereniging van Slachterijen en Vleesverwerkende bedrijven, Vee & Logistiek Nederland en de Nederlandse Schapen- en Geitenfokkers Organisatie mede-oprichter van de Ketenorganisatie Schapenhouderij Nederland (KOS).

Bron foto: LVVN

Het 8^e Actieprogramma Nitraatrichtlijn wordt uitgesteld. Dat heeft minister Van Essen van LVVN in een brief aan de Tweede Kamer bekend gemaakt. De minister wil kijken naar een meer integrale aanpak binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof en de Stroomgebiedsbeheerplannen. LTO Nederland kan zich vinden in die redenatie om het 8^e Actieprogramma uit te stellen.

Het uitstel van het 8^E Actieprogramma Nitraatrichtlijn zorgt voor langere onzekerheid bij agrarische ondernemers. Naar verwachting wordt een aantal maatregelen uit het nieuwe 8^e Actieprogramma per 1 januari 2028 ingevoerd. LTO Nederland ziet hierdoor een mogelijk risico ontstaan dat ondernemers in de tweede helft van 2027 geconfronteerd worden met nieuwe maatregelen. LTO Nederland zet zich in om dit te voorkomen.

In de Kamerbrief van 22 mei licht minister van Essen de afwegingen en de nieuwe tijdlijn toe. Binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof wordt momenteel gewerkt aan een plan van het kabinet om stikstof terug te dringen in samenhang met de natuur- en milieuopgaves, waaronder ook de opgave voor waterkwaliteit. Grondgebondenheid, beekdalen en grondwaterbeschermingsgebieden worden hierin meegenomen. De keuzes op deze thema’s hebben direct of indirect effect op de waterkwaliteit. Daarnaast worden eind 2026 de ontwerp stroomgebiedbeheerplannen vanuit de Kaderrichtlijn Water ter inzage voorgelegd.

Aandachtsgebieden
Ondanks dat het uitstel te begrijpen is, is dit een hard gelag voor de aandachtsgebieden die op basis van fosfaat zijn aangewezen. Deze gebieden worden in 2027 nog steeds geconfronteerd met een generieke stikstofkorting en dat is onwenselijk. LTO Nederland heeft daarom herhaaldelijk aangegeven dat deze generieke maatregel het draagvlak ondermijnt en niet bijdraagt aan een effectief waterbeleid. LTO roept op om dit per 1 januari 2027 alsnog te wijzigen.

Tijdlijn
Voor de integraliteit en het vaststellen wat de waterkwaliteitsopgave precies is, is het logisch om de keuzes in de Taskforce en de Stroomgebiedsbeheerplannen eerst af te wachten voordat er een concept 8^e Actieprogramma wordt opgesteld. Het concept 8^e Actieprogramma wordt in het eerste kwartaal 2027 ter consultatie verwacht om deze per 1 juli 2027 in te voeren. LTO Nederland benut deze extra tijd om de lobby te versterken voor een uitvoerbaar en realistisch beleid.

Doelsturing
LTO Nederland is blij dat er ondanks het uitstel van het 8^e Actieprogramma wel wordt doorgewerkt aan doelsturing en dat er eind 2026 begonnen kan worden met meten. Het opbouwen van inzicht, ervaring en kennis is belangrijk om doelsturing succesvol te maken.

LTO Nederland blijft zich inzetten op een werkbaar systeem waarin vakmanschap wordt beloond en handelingsperspectief wordt geboden. Het is belangrijk om verbetering te realiseren daar waar het nodig is. Dat vraagt om een gerichte doelmatige aanpak. Zwaarder generiek beleid past daar niet bij.

LTO Nederland vindt het een verstandige keuze van het kabinet om de plannen voor een versnelde verhoging van de AOW-leeftijd van tafel te halen. Vandaag kwam minister Vijlbrief met een reactie op het ultimatum van de vakbonden op voorstellen van het kabinet over AOW, WW en WIA.

“LTO hoopt dat dit een opening biedt voor werkgevers en bonden om met elkaar in gesprek te gaan over het sociaal stelsel voor een gezonde en duurzame arbeidsmarkt. Ook voor agrarische ondernemers en werknemers,” stelt voorzitter Ger Koopman. “LTO Nederland werkt samen met sociale partners aan passende en gedragen oplossingen.”

De krapte op de arbeidsmarkt en onzekerheid van een toekomstbestendige bedrijfsvoering met voldoende en goedgeschoold personeel is ook bij agrariërs een zorg. Voor de agrarische sectoren is het van belang dat het sociale zekerheidsstelsel eenvoudig en betaalbaar is voor boeren en tuinders én hun medewerkers voldoende zekerheden biedt. LTO werkt samen met partners in de Stichting van de Arbeid o.a. naar een beter stelsel van werk naar werk. Die bevindingen zullen we meenemen in de gesprekken met het kabinet en bonden.

Maandag 9 februari heeft LTO Nederland in samenwerking met Gezondheidsdienst voor dieren (Royal GD) en Wageningen Bio Veterinairy research (WBVR) een webinar georganiseerd die terug te kijken is op: Webinar Blauwtong 09022026

Hoewel we ons momenteel in een rustigere periode bevinden, is een goede afweging ter voorbereiding op komend seizoen essentieel. Mogelijk kan blauwtong opnieuw de kop opsteken. In Nederland zijn afgelopen jaar geen klinisch zieke dieren door blauwtong aangetroffen maar in omringende landen zijn verschillende serotypen van het blauwtongvirus aangetoond.

Tijdens het webinar hebben de GD en WBVR actuele informatie gegeven rondom bevindingen van de afgelopen periode.
In het rondetafelgesprek is aan bod gekomen:

• De BTV-situatie in Nederland in de afgelopen jaren
• De situatie in buurlanden (serotypen, spreiding, consequenties)
• Andere relevante dierziekten die afgelopen jaar in de landen om ons heen speelden zoals epizootische haemorragische ziekte (EHD).

Het was een geslaagde avond met veel vragen van livekijkers. Een team van specialisten zat in de chat klaar en vragen zijn zoveel mogelijk beantwoord. Er kwamen veel vragen binnen over de verwachtingen van 2026. Het is lastig om daar concrete adviezen over te geven. Hopelijk heeft het webinar voldoende handvaten gegeven om voor komend jaar een goede afweging te maken. Doe dit als veehouder ook samen met uw dierenarts.

Mochten er nog vragen zijn kunnen LTO leden contact opnemen met de regionale organisaties:

LTO Noord: Informatiecentrum 088-8886666

ZLTO infolijn: 073-217 33 33 of info@zlto.nl

LLTB infolijn: 06-83776001

Recent heeft RVO besloten om op basis van twee Woo-verzoeken veel gegevens openbaar te maken. Alle betrokkenen zijn hierover ook per brief geïnformeerd.
De impact van openbaarmakingen is groot op de bedrijven. Het gaat veelal om de openbaarmaking van gevoelige gegevens, zeker omdat veel boeren in onzekerheid zitten i.v.m. uitspraken van de Raad van State over de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof) en intern salderen. Helaas gebruiken actiegroepen dergelijke gegevens om handhavingsverzoeken in te dienen tegen boeren die buiten hun schuld om zonder volledige vergunning zitten en die de overheid wettelijk gezien moet legaliseren.

LTO Nederland zal samen met de POV (Producentenorganisatie Varkenshouderij) via een juridische procedure proberen om de openbaarmaking tegen te houden. U kunt daarnaast ook zelf in bezwaar. Hieronder is uiteengezet welke informatie RVO openbaar wil maken, welke stappen LTO Nederland en de POV zetten en wat u zelf kunt doen.

Openbaarmakingsbesluiten

In het besluit met kenmerk Woo/2024/073 gaat het om de gegevens uit de gecombineerde opgave van alle agrarische ondernemingen in Nederland van 9 december 2022 tot 11 maart 2024, met per opgave de volgende gegevens:

• uniek bedrijfsnummer (UBN)
• adressen
• aantal geregistreerde landbouwhuisdieren
• staltype waarin de dieren verblijven
• of deze onderneming actief, gestopt of tijdelijk niet actief is.

In het besluit met kenmerk Woo/2024/040 gaat het om informatie uit de Basiskaart Agrarisch Bedrijfssituatie (BAB) over de periode 9 december 2022 tot en met 7 februari 2024 met daarin gegevens over:

• soort huisvesting (per diersoort)
• RAV-code
• omschrijving RAV-code
• gemiddeld aantal dieren
• jaar ingebruikname
• X- en Y-coördinaat van de locatie.

Wat doet LTO?

Verzoek aan rechter om openbaarmaking op te schorten

LTO Nederland en de POV zullen als collectieve belangenbehartiger een voorlopige voorziening indienen waarbij de voorzieningenrechter wordt verzocht om het besluit tot openbaarmaking tijdelijk te schorsen. Tijdens deze procedure is het besluit sowieso geschorst en wordt geen informatie openbaar gemaakt.

Normaal gesproken worden alle verzoeken om een voorlopige voorziening gezamenlijk behandeld. Het verzoek van LTO en POV zal waarschijnlijk gelijktijdig behandeld worden met verzoeken van anderen.

Op dit moment gaan voorzieningenrechters verschillend om met dergelijke verzoeken, het is ook niet zeker of de rechter het verzoek zal toewijzen. Indien de rechter het verzoek afwijst zal RVO de gegevens open maken.

In algemene zin is de ervaring dat de Nederlandse rechtbanken en de Raad van State tot het oordeel komt RVO dergelijke informatie op verzoek openbaar moet maken. Het zal dan ook lastig worden om het openbaarmakingsbesluit vernietigd te krijgen en de openbaarmaking tegen te houden.

Naast een verzoek tot voorlopige voorziening zullen LTO Nederland en de POV ook een bezwaarschrift indienen bij RVO.

Wat kunt u zelf doen?

Als u het niet eens bent met het openbaarmakingsbesluit van RVO kunt u zelf kosteloos in bezwaar gaan tegen de besluiten. U kunt dit doen door naar www.rvo.nl/bezwaar te gaan. U kunt dan zelf aangeven waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking en wat de impact van de openbaarmaking is op uw bedrijf en uw gezin.

U kunt tot 6 weken na het besluit in bezwaar gaan. Dit betekent dat 3 maart 2026 de uiterste datum is om in bezwaar te gaan. Op een later moment zullen LTO en de POV ook een voorbeeldbrief ter beschikking stellen, maar u kunt ook gewoon via het online formulier van RVO in één of enkele regels aangeven waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking.

Als u meer tijd nodig heeft om aan te geven waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking kunt u ook enkel uiterlijk 3 maart aangeven dat u bezwaar maakt tegen de openbaarmaking. U krijgt vervolgens een periode van enkele weken om aan te vullen waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking.

U kunt naast een bezwaarschrift ook een voorlopige voorziening aanvragen bij de rechtbank. De rechtbank brengt hiervoor wel € 397 griffierecht in rekening per procedure. LTO Nederland en de POV verzoeken de voorzieningenrechter als collectieve belangenbehartiger om een voorlopige voorziening te treffen. Dit betekent dat door de procedure van LTO Nederland en de POV de openbaarmaking is opgeschort en dat u dus niet zelf daarvoor om een voorlopige voorziening hoeft te verzoeken. Als u zelf graag een aanvullende voorlopige voorziening aan wil vragen dan kan dat uiteraard wel.

LTO heeft een voorbeeldbezwaarschrift opgesteld. De voorbeeldbrief is te downloaden via onderstaande link:
Voorbeeld bezwaarschrift voor RVO

Een seksueel getinte opmerking, (seksuele) intimidatie of pestgedrag kan grote impact hebben op de betrokkenen. Dit soort gedrag kan overal op de werkvloer voorkomen en leidt tot een onveilig werkklimaat. Agressie, intimidatie en pesten zijn onwenselijk en vragen om aandacht – ook in de agrarische sector. Waar mensen samenwerken, kunnen in de sociale omgang situaties ontstaan waarin grenzen worden overschreden.

Als werkgever ben je verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving en een respectvolle omgang tussen medewerkers. Iedereen moet zich veilig voelen op het werk. Het is daarom belangrijk dat je weet waar je als ondernemer terechtkunt voor passende ondersteuning en bemiddeling voor je medewerkers.

Vertrouwenspersoon
Heeft jouw bedrijf geen interne vertrouwenspersoon of geef je de voorkeur aan een externe? Via Stigas kun je eenvoudig een externe vertrouwenspersoon inschakelen.
Voor meer informatie: Vertrouwenspersoon | Stigas

Op weg naar herstel
Perspectief Herstelbemiddeling begeleidt het contact tussen mensen die betrokken zijn geweest bij een ingrijpende gebeurtenis. Zij bieden ondersteuning aan zowel degene die het meemaakte als degene die het veroorzaakte, en aan andere direct betrokkenen zoals collega’s of werkgevers. Herstelbemiddeling biedt een veilige omgeving om situaties bespreekbaar te maken en te werken aan herstel.

Samen werken we aan een gezonde en veilige arbeidsmarkt in onze groene sectoren.
Bekijk de flyer voor meer informatie.

Jaarlijks doet de WUR (Wageningen Social & Economic Research) onderzoek binnen de agrarische sector dat inzicht moet geven in de markt, prijzen en marges van nutriënten. De resultaten van het onderzoek komen in de Agro Nutrimonitor. Uit het tussentijdsrapport komt naar voren dat niet alle extra kosten worden gecompenseerd voor de productie onder een duurzaamheidskeurmerk.
Dat stellen deelnemende agrarische ondernemers aan het onderzoek, de Agro Nutrimonitor 2026.

Deze tussentijdse bevindingen zijn voor LTO niet nieuw. In 2025 concludeerde de ACM in de vierde Agro-Nutri Monitor al dat verduurzaming van voedselproductie leidt tot hogere productiekosten en dat consumenten slechts een deel van deze meerkosten betalen. Een ander deel van de verduurzamingskosten moeten boeren en tuinders zelf betalen, boven op bestaande bedrijfskosten. In 2022 werd ook al geconcludeerd dat de beperkte betalingsbereidheid door consumenten nog steeds een knelpunt is voor verdere stappen naar grootschalige verduurzaming. De grote vraag blijft: wie betaalt voor verduurzaming van ons voedsel?

Consument en producent
De consument kan dankzij onze boeren en tuinders rekenen op veilige, smakelijke en altijd beschikbare producten. Maar ook op duurzame producten. In Nederland zijn de eisen streng en de handhaving is goed georganiseerd. Tegelijkertijd staan ondernemers te popelen om nog verder te gaan op het gebied van duurzaamheid om nog meer te investeren in verduurzaming.

Aanpak
LTO ziet meerdere noodzakelijke aanpakken:
*            Maak de consument bewust van gezonde keuzes door hoge kwaliteit en duurzaamheid van een product. Dat bevordert begrip en waardering en brengt een bewustere keuze tot stand;
*            maak eerlijke afspraken met supermarkten en telers. Een agrariër moet kunnen rekenen op een goede prijs voor zijn producten;
*            zet in op versoepeling van wet – en regelgeving die duurzame investeringen mogelijk maken waarbij geld direct teruggaat naar de verduurzaming bij de boer en niet bij de consument wordt neergelegd.

De AgroNutri Monitor wordt uitgevoerd door Wageningen Social & Economic Research en Geelen Consultancy, in opdracht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Het onderzoek biedt beleidsmakers aanknopingspunten om knelpunten in prijsvorming en verduurzaming gericht aan te pakken.

LTO Nederland roept boeren en tuinders op hun ervaringen te blijven delen. Alleen met een volledig beeld van de praktijk kan worden gewerkt aan een landbouwsysteem waarin duurzaamheid en verdienvermogen hand in hand gaan.

Agrarische ondernemers die willen bijdragen aan een goed en representatief beeld van de praktijk kunnen deelnemen aan de enquête via: https://geelen-consultancy.nl/prijsvorming/

Het kabinet heeft tijdens de afgelopen voorjaarsbesluitvorming besloten het minimumjeugdloon voor jongeren van 16 tot en met 20 jaar per 1 januari 2027 te verhogen.
LTO plaatst haar kanttekening bij dit besluit. Een eerlijk loon is voor LTO belangrijk maar een verhoging kan onbedoeld een negatief neveneffect hebben en kansen op de arbeidsmarkt voor jongeren juist beperken.

LTO Nederland vertegenwoordigt ondernemers in de land- en tuinbouw die veel werken met jongeren en seizoenswerkers. Vanuit dat perspectief onderschrijven wij het belang van een eerlijke beloning voor jongeren. In de cao Open Teelten zijn daarom de jeugdschalen recent verhoogd. Hierbij is bewust gekozen om de jeugdschalen niet volledig gelijk te trekken met het volwassen minimumloon.

Arbeidsmarktpositie
Een belangrijke vraag is wat deze verhoging daadwerkelijk oplevert voor jongeren en hun positie op de arbeidsmark. Wanneer het loonverschil tussen jongere en oudere werknemers afneemt, kiest een ondernemer wellicht eerder voor een volwassene werknemer (met eventueel meer ervaring). Juist jongeren die werkervaring willen opdoen, lopen daarmee het risico minder kansen op instroom/bijbaan te krijgen.

“Een te snelle of te vergaande verhoging van het jeugdloon kan onbedoeld negatieve effecten hebben op de arbeidsmarktkansen van jongeren. Vandaar dat we kanttekeningen plaatsen bij de gekozen systematiek en mogelijke neveneffecten van de voorgestelde verhoging van het minimumjeugdloon”, aldus Eric Douma, bestuurder LTO.

Inkomenspositie
LTO Nederland pleit ervoor om breder te kijken dan alleen een verhoging van leeftijdsgebonden minimumlonen. Denk aan ruimte voor loonontwikkeling op basis van ervaring, inzetbaarheid en vaardigheden, en aan differentiatie naar productiviteit, vooral in sectoren met (seizoensgebonden) productiewerk.

De wens om de inkomenspositie te verbeteren is begrijpelijk, maar de voorgestelde verhoging kan ook negatieve effecten hebben op de werkgelegenheid en instroom van jongeren. Met name in productie- en uitvoerend werk is productiviteit een belangrijkere maatstaf dan leeftijd.
Een uniforme koppeling van loon aan leeftijd doet onvoldoende recht aan verschillen in ervaring, inzetbaarheid en feitelijke prestaties.

Oproep
LTO roept het kabinet op om niet uitsluitend te sturen op leeftijd, oog te houden voor verschillen in ervaring en productiviteit en te toetsen wat deze maatregel betekent voor de kansen van jongeren op werk, niet alleen voor hun loonstrook.

LTO Nederland, Gezondheidsdienst voor Dieren (Royal GD) en Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) organiseren op maandagavond 9 februari van 20:00-21:00 uur een webinar over blauwtong. Het webinar heeft als doel dierhouders en dierenartsen van informatie te voorzien over blauwtong om praktische afwegingen te kunnen maken over mogelijke preventieve maatregelen voor het knuttenseizoen van 2026.

Hoewel we ons momenteel in een rustigere periode bevinden, is een goede afweging ter voorbereiding op komend seizoen essentieel. Mogelijk kan blauwtong opnieuw de kop opsteken. In Nederland zijn afgelopen jaar geen klinisch zieke dieren door blauwtong aangetroffen maar in omringende landen zijn verschillende serotypen van het blauwtongvirus aangetoond.

Wat kunt u verwachten?
Tijdens het webinar delen René van den Brom, Linda van Duijn (beiden GD), Melle Holwerda (WBVR) en Heleen Prinsen (LTO) actuele informatie rondom bevindingen, zodat dierenartsen en veehouders voor het komend seizoen samen goed onderbouwd een afweging rondom vaccinatie, de meest effectieve beschermende maatregel tegen blauwtong, kunnen maken.
In het rondetafelgesprek komen onder andere aan bod:

• De BTV-situatie in Nederland in de afgelopen jaren
• De situatie in buurlanden (serotypen, spreiding, consequenties)
• De aanwezigheid van vectoren
• Andere relevante dierziekten die afgelopen jaar in de landen om ons heen speelden zoals epizootische haemorragische ziekte (EHD).

Daarnaast is er ruim gelegenheid voor het stellen van vragen via de live chat. Ook kunnen vooraf vragen ingestuurd worden via het aanmeldformulier.

Meld u aan voor het webinar via volgende link https://nieuwe-oogst.webinargeek.com/webinar-blauwtong

We zien u graag op maandagavond 9 februari om 20.00 uur!

LTO Nederland, Gezondheidsdienst voor Dieren (Royal GD) en Wageningen Bioveterinary Research (WBVR)