Sinds afgelopen vrijdag zijn de emoties hoog opgelopen bij Brabantse pluimveehouders. Het voorgenomen besluit van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant om de rechtsgeldige natuurvergunningen van vijf Brabantse pluimveehouders in te trekken is als een bom ingeslagen bij betrokken ondernemers, andere boeren en hun belangenbehartigers. Terecht! Onbegrip en zorgen zijn groot. Minister Van Essen heeft vandaag aangekondigd op korte termijn in overleg te treden met de provincie Noord-Brabant, het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de vijf betrokken pluimveehouders.

De minister heeft een halve draai gemaakt en een fors aantal stappen in de juiste richting genomen in zijn antwoorden op de Kamervragen van Jan Arie Koorevaar (CDA). Maar meer is nodig om de rechtszekerheid voor alle, ook niet-agrarische, ondernemingen in Noord-Brabant en in de rest van het land te herstellen. Voor de vijf betreffende Brabantse pluimveehouders is dit zeker nog niet genoeg. Zij ervaren dat hun plannen om tot significante stikstofreductie te komen niet serieus zijn genomen door de Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant. Ook blijft de onvrede groot dat men ambtelijk en niet bestuurlijk door de provincie is geïnformeerd. In zijn antwoorden op de Kamervragen benadrukt de minister dat het op 26 juni gepresenteerde stikstofpakket volgens hem voldoende basis biedt om handhavings- en intrekkingsverzoeken gemotiveerd af te wijzen. Daarnaast benadrukt hij dat provincies bij hun besluitvorming alternatieve stikstofreductieplannen van ondernemers moeten meewegen en dat de inzet primair gericht moet zijn op ondersteuning bij innovatie, extensivering, verplaatsing of vrijwillige beëindiging. Om tot deze consistente uitvoering te komen, gebaseerd op de Kamerbrief van 26 juni, gaat hij deze zomer in overleg met het IPO en de provincie Noord-Brabant.

Intrekking vergunningen moet van tafel
Tegelijkertijd constateert LTO Nederland wel dat een cruciaal element in de beantwoording van de Kamervragen nog ontbreekt. De minister spreekt namelijk niet expliciet uit dat het intrekken van natuurvergunningen, als gevolg van de door het kabinet ingezette aanpak, niet nodig en dus niet aan de orde is. Juist die bestuurlijke duidelijkheid is van groot belang voor ondernemers die investeren in stikstofreductie en zich inspannen om binnen gebiedsprocessen tot oplossingen te komen. LTO Nederland gaat ervan uit dat de minister deze duidelijkheid vóór het Brabantse Statendebat op 14 augustus alsnog zal geven. Nadat hij zich heeft laten informeren door de vijf betrokken ondernemers en kennis heeft genomen van hun ingediende reductieplannen, mogen we toch verwachten dat hij zal bevestigen dat het tot intrekking van natuurvergunningen niet zal komen.

Landelijke duidelijkheid is noodzakelijk
LTO verwacht ook dat het aangekondigde overleg met het IPO leidt tot een eenduidige bestuurlijke lijn, waarin wordt vastgelegd dat het intrekken van vergunningen niet aan de orde is. Dit is namelijk voor elk gebiedsproces, in elke provincie en voor alle ondernemers in Nederland van cruciaal belang. Zo nodig dient de minister een instructie naar de provincies uit te vaardigen. Wat het intrekken van de vergunningen tegenhoudt. LTO Nederland staat pal achter de vijf Brabantse pluimveehouders én achter ZLTO. We steunen alle andere ondernemers die worden geconfronteerd met vergelijkbare handhavings- of intrekkingsverzoeken, of waarbij met dergelijke verzoeken wordt gedreigd.

“Wij verwachten nog voor het Brabantse Statendebat een gesprek met de minister om hem te overtuigen dat het intrekken van de vergunningen onacceptabel is. Dit is allang niet meer alleen een Brabantse kwestie en ook niet meer alleen een agrarische kwestie. Het gaat over de rechtszekerheid van ondernemers in heel Nederland. Daarom gaan wij hier ook over in overleg met onze collega ondernemersorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland. Deze zaak laat zien dat er behoefte is aan landelijke duidelijkheid. Alle ondernemers in Nederland moeten erop kunnen vertrouwen dat zij met een rechtsgeldige vergunning kunnen blijven ondernemen. Alleen dan kan ook het nieuwe stikstofbeleid op voldoende draagvlak rekenen” aldus Ger Koopmans.

Het bestuur van LTO Nederland heeft Johan van Oort benoemd als nieuw bestuurslid van de vakgroep Pluimveehouderij van LTO/NOP. Hij volgt vermeerderaar Piet Faber op, wiens laatste bestuurstermijn binnenkort afloopt. Johan van Oort is vermeerderaar in het Noord-Brabantse Volkel, waar hij reguliere vleeskuikenouderdieren houdt. Hij is een gedreven, jonge bestuurder die ook bestuurlijk actief is bij een veevoerbedrijf en bij zijn lokale ZLTO-afdeling. Johan wordt vanuit zijn functie tevens voorzitter van de Kring (Opfok)Vermeerderaars van LTO/NOP.

Van Oort volgt vermeerderaar Piet Faber op, wiens laatste bestuurstermijn binnenkort afloopt. Faber heeft vele jaren met grote inzet de belangen van de (opfok)vermeerderaars én van de pluimveesector als geheel behartigd, zowel in de vakgroep als daarbuiten. De vakgroep is hem daar zeer erkentelijk voor.

Van Oort treedt per 1 september 2026 aan en is voor een termijn van drie jaar benoemd.

Pluimvee en klimaat: sturen op stal, systeem en economie

Op woensdag 14 oktober 2026 vindt in de Evenementenhal Hardenberg het eerste Nationaal Pluimveecongres plaats. Een nieuwe, jaarlijkse ontmoetingsplek waar de pluimveesector samenkomt om de koers voor de toekomst te bespreken.

Het congres wordt georganiseerd door LTO Pluimveehouderij, Nieuwe Oogst en EasyFairs en vormt de officiële aftrap van de Dutch Pork & Poultry Expo.

Voor pluimveehouders, toeleveranciers, overheden, onderwijs en bedrijfsleven – met de pluimveehouder in de hoofdrol – staat één thema centraal: hoe sturen we op emissiereductie en gaan we met vergunningen naar een toekomstbestendig klimaat in de pluimveehouderij? Zowel in de stal als in de keten.

De sector staat voor scherpe keuzes én nieuwe kansen. Dit congres brengt kennis, praktijk en strategie bij elkaar.

Programma (globaal):

• Inloop vanaf 11.30 uur
• Start met broodjeslunch
• Inhoudelijk programma van 12.30 tot 14.30 uur
• Aansluitend netwerkborrel
• Daarna toegang tot de beursvloer van de Expo

Noteer 14 oktober 2026 alvast in je agenda! Verdere informatie volgt binnenkort, maar één ding is duidelijk: dit is een dag die je als pluimveehouder of als je werkt voor de pluimveesector, niet wilt missen.

Lees ook: Pluimvee en klimaat: sturen op stal, systeem en economie – Nieuwe Oogst

Het 8^e Actieprogramma Nitraatrichtlijn wordt uitgesteld. Dat heeft minister Van Essen van LVVN in een brief aan de Tweede Kamer bekend gemaakt. De minister wil kijken naar een meer integrale aanpak binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof en de Stroomgebiedsbeheerplannen. LTO Nederland kan zich vinden in die redenatie om het 8^e Actieprogramma uit te stellen.

Het uitstel van het 8^E Actieprogramma Nitraatrichtlijn zorgt voor langere onzekerheid bij agrarische ondernemers. Naar verwachting wordt een aantal maatregelen uit het nieuwe 8^e Actieprogramma per 1 januari 2028 ingevoerd. LTO Nederland ziet hierdoor een mogelijk risico ontstaan dat ondernemers in de tweede helft van 2027 geconfronteerd worden met nieuwe maatregelen. LTO Nederland zet zich in om dit te voorkomen.

In de Kamerbrief van 22 mei licht minister van Essen de afwegingen en de nieuwe tijdlijn toe. Binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof wordt momenteel gewerkt aan een plan van het kabinet om stikstof terug te dringen in samenhang met de natuur- en milieuopgaves, waaronder ook de opgave voor waterkwaliteit. Grondgebondenheid, beekdalen en grondwaterbeschermingsgebieden worden hierin meegenomen. De keuzes op deze thema’s hebben direct of indirect effect op de waterkwaliteit. Daarnaast worden eind 2026 de ontwerp stroomgebiedbeheerplannen vanuit de Kaderrichtlijn Water ter inzage voorgelegd.

Aandachtsgebieden
Ondanks dat het uitstel te begrijpen is, is dit een hard gelag voor de aandachtsgebieden die op basis van fosfaat zijn aangewezen. Deze gebieden worden in 2027 nog steeds geconfronteerd met een generieke stikstofkorting en dat is onwenselijk. LTO Nederland heeft daarom herhaaldelijk aangegeven dat deze generieke maatregel het draagvlak ondermijnt en niet bijdraagt aan een effectief waterbeleid. LTO roept op om dit per 1 januari 2027 alsnog te wijzigen.

Tijdlijn
Voor de integraliteit en het vaststellen wat de waterkwaliteitsopgave precies is, is het logisch om de keuzes in de Taskforce en de Stroomgebiedsbeheerplannen eerst af te wachten voordat er een concept 8^e Actieprogramma wordt opgesteld. Het concept 8^e Actieprogramma wordt in het eerste kwartaal 2027 ter consultatie verwacht om deze per 1 juli 2027 in te voeren. LTO Nederland benut deze extra tijd om de lobby te versterken voor een uitvoerbaar en realistisch beleid.

Doelsturing
LTO Nederland is blij dat er ondanks het uitstel van het 8^e Actieprogramma wel wordt doorgewerkt aan doelsturing en dat er eind 2026 begonnen kan worden met meten. Het opbouwen van inzicht, ervaring en kennis is belangrijk om doelsturing succesvol te maken.

LTO Nederland blijft zich inzetten op een werkbaar systeem waarin vakmanschap wordt beloond en handelingsperspectief wordt geboden. Het is belangrijk om verbetering te realiseren daar waar het nodig is. Dat vraagt om een gerichte doelmatige aanpak. Zwaarder generiek beleid past daar niet bij.

LTO Nederland vindt het een verstandige keuze van het kabinet om de plannen voor een versnelde verhoging van de AOW-leeftijd van tafel te halen. Vandaag kwam minister Vijlbrief met een reactie op het ultimatum van de vakbonden op voorstellen van het kabinet over AOW, WW en WIA.

“LTO hoopt dat dit een opening biedt voor werkgevers en bonden om met elkaar in gesprek te gaan over het sociaal stelsel voor een gezonde en duurzame arbeidsmarkt. Ook voor agrarische ondernemers en werknemers,” stelt voorzitter Ger Koopman. “LTO Nederland werkt samen met sociale partners aan passende en gedragen oplossingen.”

De krapte op de arbeidsmarkt en onzekerheid van een toekomstbestendige bedrijfsvoering met voldoende en goedgeschoold personeel is ook bij agrariërs een zorg. Voor de agrarische sectoren is het van belang dat het sociale zekerheidsstelsel eenvoudig en betaalbaar is voor boeren en tuinders én hun medewerkers voldoende zekerheden biedt. LTO werkt samen met partners in de Stichting van de Arbeid o.a. naar een beter stelsel van werk naar werk. Die bevindingen zullen we meenemen in de gesprekken met het kabinet en bonden.

Vanaf 15 april 2026 verandert de werkwijze voor het intrekken van beperkingszones die zijn ingesteld bij uitbraken van hoogpathogene vogelgriep. De minimale termijn van dertig dagen blijft gelden, maar nieuw is dat binnen deze periode alle drie de reinigings- en ontsmettingsstappen (R&O) van het getroffen pluimveebedrijf volledig moeten zijn afgerond.

Als de R&O-procedure niet tijdig wordt voltooid, wordt de intrekking van de beperkingszone uitgesteld. Dit kan grote gevolgen hebben voor het vervoer van pluimvee, (broed)eieren, mest en voor de export. Een snelle en voortvarende R&O is daarom essentieel.
Aanleiding voor de wijziging is dat de Europese Commissie de lidstaten, waaronder Nederland, erop heeft gewezen dat de Europese regelgeving de afgelopen jaren onjuist is geïnterpreteerd. Tot nu toe werd een beperkingszone ingetrokken zodra minimaal dertig dagen waren verstreken na de eerste ontsmetting van het door vogelgriep getroffen pluimveebedrijf. Voor uitbraken op bedrijven vanaf 15 april 2026 blijft deze minimale termijn van dertig dagen van kracht. Nieuw is echter dat alle drie de reinigings- en ontsmettingsstappen (R&O) van het getroffen bedrijf binnen deze periode volledig moeten zijn afgerond.

Wanneer de volledige R&O-procedure niet binnen deze dertig dagen is uitgevoerd, wordt de intrekking van de beperkingszone uitgesteld. Dit kan grote gevolgen hebben voor de pluimveesector, onder andere voor het vervoer van levend pluimvee, (broed)eieren en mest van en naar de beperkingszone en voor het moment waarop exportbelemmeringen worden opgeheven. Een snelle reiniging en ontsmetting van elk besmet bedrijf is daarom van groot belang voor de gehele pluimveesector.

R&O-procedure (vanaf 15 april 2026)
De volledige R&O-procedure van een geruimd pluimveebedrijf bestaat uit de volgende stappen:

· Eerste ontsmetting kort na de ruiming;
· Zeven dagen wachttijd voordat de stal mag worden gereinigd (dit was 14 dagen);
· Reiniging van het bedrijf door de pluimveehouder of een gespecialiseerd reinigingsbedrijf, gevolgd door goedkeuring door de NVWA;
· Tweede ontsmetting direct na goedkeuring van de reiniging door de NVWA;
· Derde ontsmetting zodra de stal droog is. Afhankelijk van de omstandigheden kan dit soms al na 24 uur (dit was zeven dagen na de tweede ontsmetting).

Belang van snelle reiniging
Het is voor de gehele sector van groot belang dat de pluimveehouder direct na afloop van het stalverbod start met de reiniging. Bij voorkeur wordt deze reiniging uiterlijk op dag 23 na de eerste ontsmetting (direct na de ruiming) afgerond. Door de wachttijd na de eerste ontsmetting heeft de pluimveehouder hiervoor dan zestien dagen beschikbaar. Wanneer deze planning wordt aangehouden, is het mogelijk om binnen de termijn van dertig dagen te blijven. Bedrijven in de beperkingszone kunnen dan tijdig anticiperen op het vrijkomen van het gebied. Een bijkomend voordeel voor het getroffen bedrijf zelf is dat het eerder kan herbevolken.

Om binnen de termijn van dertig dagen te blijven, zijn dan nog ongeveer zeven dagen beschikbaar voor:

· Goedkeuring van de reiniging door de NVWA;
· Eventuele aanvullende reiniging en een tweede beoordeling door de NVWA;
· Uitvoering van de tweede en derde ontsmetting;
· Het opvangen van eventuele onvoorziene vertragingen.

Monitoring van R&O op besmette bedrijven
De organisaties binnen AVINED, waaronder LTO/NOP, hebben besloten dat bij elk door vogelgriep getroffen pluimveebedrijf de voortgang van de R&O-procedure wordt gevolgd door een vertrouwenspersoon van de pluimveehouder. Het doel hiervan is om mogelijke vertragingen tijdig te signaleren, waar nodig ondersteuning te bieden en te voorkomen dat de intrekking van het beperkingsgebied wordt uitgesteld.

Uit een recente analyse van het televisieprogramma Kassa blijkt dat het aanbod eieren in de supermarkt voor consumenten vaak onduidelijk is. De cijfers op eieren (0 t/m 3) geven een eerste indicatie van het houderijsysteem, maar zeggen niet alles over het werkelijke dierenwelzijn.

Voorzitter van de vakgroep Pluimvee, Kees de Jong, was hierover aanwezig als tafelgast bij het BNNVARA programma. Samen met Anne Hilhorst, directrice van Wakker Dier, lichtte hij de verschillen toe en ging hij het gesprek aan over dierenwelzijn en transparantie over dit onderwerp binnen de sector.

De belangrijkste conclusie: wie bewust wil kiezen voor dierenwelzijn, moet verder kijken dan alleen de code op het ei en ook letten op keurmerken en aanvullende informatie.

Voor de sector ligt hier een duidelijke kans én verantwoordelijkheid om transparant te blijven over houderijsystemen en het verhaal achter het ei.

Dit gedeelte van het programma is hier terug te kijken.

Recent heeft RVO besloten om op basis van twee Woo-verzoeken veel gegevens openbaar te maken. Alle betrokkenen zijn hierover ook per brief geïnformeerd.
De impact van openbaarmakingen is groot op de bedrijven. Het gaat veelal om de openbaarmaking van gevoelige gegevens, zeker omdat veel boeren in onzekerheid zitten i.v.m. uitspraken van de Raad van State over de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof) en intern salderen. Helaas gebruiken actiegroepen dergelijke gegevens om handhavingsverzoeken in te dienen tegen boeren die buiten hun schuld om zonder volledige vergunning zitten en die de overheid wettelijk gezien moet legaliseren.

LTO Nederland zal samen met de POV (Producentenorganisatie Varkenshouderij) via een juridische procedure proberen om de openbaarmaking tegen te houden. U kunt daarnaast ook zelf in bezwaar. Hieronder is uiteengezet welke informatie RVO openbaar wil maken, welke stappen LTO Nederland en de POV zetten en wat u zelf kunt doen.

Openbaarmakingsbesluiten

In het besluit met kenmerk Woo/2024/073 gaat het om de gegevens uit de gecombineerde opgave van alle agrarische ondernemingen in Nederland van 9 december 2022 tot 11 maart 2024, met per opgave de volgende gegevens:

• uniek bedrijfsnummer (UBN)
• adressen
• aantal geregistreerde landbouwhuisdieren
• staltype waarin de dieren verblijven
• of deze onderneming actief, gestopt of tijdelijk niet actief is.

In het besluit met kenmerk Woo/2024/040 gaat het om informatie uit de Basiskaart Agrarisch Bedrijfssituatie (BAB) over de periode 9 december 2022 tot en met 7 februari 2024 met daarin gegevens over:

• soort huisvesting (per diersoort)
• RAV-code
• omschrijving RAV-code
• gemiddeld aantal dieren
• jaar ingebruikname
• X- en Y-coördinaat van de locatie.

Wat doet LTO?

Verzoek aan rechter om openbaarmaking op te schorten

LTO Nederland en de POV zullen als collectieve belangenbehartiger een voorlopige voorziening indienen waarbij de voorzieningenrechter wordt verzocht om het besluit tot openbaarmaking tijdelijk te schorsen. Tijdens deze procedure is het besluit sowieso geschorst en wordt geen informatie openbaar gemaakt.

Normaal gesproken worden alle verzoeken om een voorlopige voorziening gezamenlijk behandeld. Het verzoek van LTO en POV zal waarschijnlijk gelijktijdig behandeld worden met verzoeken van anderen.

Op dit moment gaan voorzieningenrechters verschillend om met dergelijke verzoeken, het is ook niet zeker of de rechter het verzoek zal toewijzen. Indien de rechter het verzoek afwijst zal RVO de gegevens open maken.

In algemene zin is de ervaring dat de Nederlandse rechtbanken en de Raad van State tot het oordeel komt RVO dergelijke informatie op verzoek openbaar moet maken. Het zal dan ook lastig worden om het openbaarmakingsbesluit vernietigd te krijgen en de openbaarmaking tegen te houden.

Naast een verzoek tot voorlopige voorziening zullen LTO Nederland en de POV ook een bezwaarschrift indienen bij RVO.

Wat kunt u zelf doen?

Als u het niet eens bent met het openbaarmakingsbesluit van RVO kunt u zelf kosteloos in bezwaar gaan tegen de besluiten. U kunt dit doen door naar www.rvo.nl/bezwaar te gaan. U kunt dan zelf aangeven waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking en wat de impact van de openbaarmaking is op uw bedrijf en uw gezin.

U kunt tot 6 weken na het besluit in bezwaar gaan. Dit betekent dat 3 maart 2026 de uiterste datum is om in bezwaar te gaan. Op een later moment zullen LTO en de POV ook een voorbeeldbrief ter beschikking stellen, maar u kunt ook gewoon via het online formulier van RVO in één of enkele regels aangeven waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking.

Als u meer tijd nodig heeft om aan te geven waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking kunt u ook enkel uiterlijk 3 maart aangeven dat u bezwaar maakt tegen de openbaarmaking. U krijgt vervolgens een periode van enkele weken om aan te vullen waarom u het niet eens bent met de openbaarmaking.

U kunt naast een bezwaarschrift ook een voorlopige voorziening aanvragen bij de rechtbank. De rechtbank brengt hiervoor wel € 397 griffierecht in rekening per procedure. LTO Nederland en de POV verzoeken de voorzieningenrechter als collectieve belangenbehartiger om een voorlopige voorziening te treffen. Dit betekent dat door de procedure van LTO Nederland en de POV de openbaarmaking is opgeschort en dat u dus niet zelf daarvoor om een voorlopige voorziening hoeft te verzoeken. Als u zelf graag een aanvullende voorlopige voorziening aan wil vragen dan kan dat uiteraard wel.

LTO heeft een voorbeeldbezwaarschrift opgesteld. De voorbeeldbrief is te downloaden via onderstaande link:
Voorbeeld bezwaarschrift voor RVO

Een seksueel getinte opmerking, (seksuele) intimidatie of pestgedrag kan grote impact hebben op de betrokkenen. Dit soort gedrag kan overal op de werkvloer voorkomen en leidt tot een onveilig werkklimaat. Agressie, intimidatie en pesten zijn onwenselijk en vragen om aandacht – ook in de agrarische sector. Waar mensen samenwerken, kunnen in de sociale omgang situaties ontstaan waarin grenzen worden overschreden.

Als werkgever ben je verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving en een respectvolle omgang tussen medewerkers. Iedereen moet zich veilig voelen op het werk. Het is daarom belangrijk dat je weet waar je als ondernemer terechtkunt voor passende ondersteuning en bemiddeling voor je medewerkers.

Vertrouwenspersoon
Heeft jouw bedrijf geen interne vertrouwenspersoon of geef je de voorkeur aan een externe? Via Stigas kun je eenvoudig een externe vertrouwenspersoon inschakelen.
Voor meer informatie: Vertrouwenspersoon | Stigas

Op weg naar herstel
Perspectief Herstelbemiddeling begeleidt het contact tussen mensen die betrokken zijn geweest bij een ingrijpende gebeurtenis. Zij bieden ondersteuning aan zowel degene die het meemaakte als degene die het veroorzaakte, en aan andere direct betrokkenen zoals collega’s of werkgevers. Herstelbemiddeling biedt een veilige omgeving om situaties bespreekbaar te maken en te werken aan herstel.

Samen werken we aan een gezonde en veilige arbeidsmarkt in onze groene sectoren.
Bekijk de flyer voor meer informatie.

Jaarlijks doet de WUR (Wageningen Social & Economic Research) onderzoek binnen de agrarische sector dat inzicht moet geven in de markt, prijzen en marges van nutriënten. De resultaten van het onderzoek komen in de Agro Nutrimonitor. Uit het tussentijdsrapport komt naar voren dat niet alle extra kosten worden gecompenseerd voor de productie onder een duurzaamheidskeurmerk.
Dat stellen deelnemende agrarische ondernemers aan het onderzoek, de Agro Nutrimonitor 2026.

Deze tussentijdse bevindingen zijn voor LTO niet nieuw. In 2025 concludeerde de ACM in de vierde Agro-Nutri Monitor al dat verduurzaming van voedselproductie leidt tot hogere productiekosten en dat consumenten slechts een deel van deze meerkosten betalen. Een ander deel van de verduurzamingskosten moeten boeren en tuinders zelf betalen, boven op bestaande bedrijfskosten. In 2022 werd ook al geconcludeerd dat de beperkte betalingsbereidheid door consumenten nog steeds een knelpunt is voor verdere stappen naar grootschalige verduurzaming. De grote vraag blijft: wie betaalt voor verduurzaming van ons voedsel?

Consument en producent
De consument kan dankzij onze boeren en tuinders rekenen op veilige, smakelijke en altijd beschikbare producten. Maar ook op duurzame producten. In Nederland zijn de eisen streng en de handhaving is goed georganiseerd. Tegelijkertijd staan ondernemers te popelen om nog verder te gaan op het gebied van duurzaamheid om nog meer te investeren in verduurzaming.

Aanpak
LTO ziet meerdere noodzakelijke aanpakken:
*            Maak de consument bewust van gezonde keuzes door hoge kwaliteit en duurzaamheid van een product. Dat bevordert begrip en waardering en brengt een bewustere keuze tot stand;
*            maak eerlijke afspraken met supermarkten en telers. Een agrariër moet kunnen rekenen op een goede prijs voor zijn producten;
*            zet in op versoepeling van wet – en regelgeving die duurzame investeringen mogelijk maken waarbij geld direct teruggaat naar de verduurzaming bij de boer en niet bij de consument wordt neergelegd.

De AgroNutri Monitor wordt uitgevoerd door Wageningen Social & Economic Research en Geelen Consultancy, in opdracht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Het onderzoek biedt beleidsmakers aanknopingspunten om knelpunten in prijsvorming en verduurzaming gericht aan te pakken.

LTO Nederland roept boeren en tuinders op hun ervaringen te blijven delen. Alleen met een volledig beeld van de praktijk kan worden gewerkt aan een landbouwsysteem waarin duurzaamheid en verdienvermogen hand in hand gaan.

Agrarische ondernemers die willen bijdragen aan een goed en representatief beeld van de praktijk kunnen deelnemen aan de enquête via: https://geelen-consultancy.nl/prijsvorming/

Het kabinet heeft tijdens de afgelopen voorjaarsbesluitvorming besloten het minimumjeugdloon voor jongeren van 16 tot en met 20 jaar per 1 januari 2027 te verhogen.
LTO plaatst haar kanttekening bij dit besluit. Een eerlijk loon is voor LTO belangrijk maar een verhoging kan onbedoeld een negatief neveneffect hebben en kansen op de arbeidsmarkt voor jongeren juist beperken.

LTO Nederland vertegenwoordigt ondernemers in de land- en tuinbouw die veel werken met jongeren en seizoenswerkers. Vanuit dat perspectief onderschrijven wij het belang van een eerlijke beloning voor jongeren. In de cao Open Teelten zijn daarom de jeugdschalen recent verhoogd. Hierbij is bewust gekozen om de jeugdschalen niet volledig gelijk te trekken met het volwassen minimumloon.

Arbeidsmarktpositie
Een belangrijke vraag is wat deze verhoging daadwerkelijk oplevert voor jongeren en hun positie op de arbeidsmark. Wanneer het loonverschil tussen jongere en oudere werknemers afneemt, kiest een ondernemer wellicht eerder voor een volwassene werknemer (met eventueel meer ervaring). Juist jongeren die werkervaring willen opdoen, lopen daarmee het risico minder kansen op instroom/bijbaan te krijgen.

“Een te snelle of te vergaande verhoging van het jeugdloon kan onbedoeld negatieve effecten hebben op de arbeidsmarktkansen van jongeren. Vandaar dat we kanttekeningen plaatsen bij de gekozen systematiek en mogelijke neveneffecten van de voorgestelde verhoging van het minimumjeugdloon”, aldus Eric Douma, bestuurder LTO.

Inkomenspositie
LTO Nederland pleit ervoor om breder te kijken dan alleen een verhoging van leeftijdsgebonden minimumlonen. Denk aan ruimte voor loonontwikkeling op basis van ervaring, inzetbaarheid en vaardigheden, en aan differentiatie naar productiviteit, vooral in sectoren met (seizoensgebonden) productiewerk.

De wens om de inkomenspositie te verbeteren is begrijpelijk, maar de voorgestelde verhoging kan ook negatieve effecten hebben op de werkgelegenheid en instroom van jongeren. Met name in productie- en uitvoerend werk is productiviteit een belangrijkere maatstaf dan leeftijd.
Een uniforme koppeling van loon aan leeftijd doet onvoldoende recht aan verschillen in ervaring, inzetbaarheid en feitelijke prestaties.

Oproep
LTO roept het kabinet op om niet uitsluitend te sturen op leeftijd, oog te houden voor verschillen in ervaring en productiviteit en te toetsen wat deze maatregel betekent voor de kansen van jongeren op werk, niet alleen voor hun loonstrook.