ZLTO, LLTB, LTO Noord en LTO Nederland roepen hun leden op om op vrijdagochtend 14 augustus massaal naar het voorplein van het provinciehuis in Den Bosch te komen. Op dat moment organiseert ZLTO een vreedzame en waardige demonstratie tegen het voornemen om de natuurvergunning van vijf pluimveehouders in Noord-Brabant in te trekken. In het begin van de zomer maakte het college van Gedeputeerde Staten bekend om met ingang van 1 oktober 2026 de procedure voor onteigening te willen starten.

Dit nieuws is bij agrariërs in het hele land als een bom ingeslagen. “Als een provincie rechtsgeldige vergunningen zomaar kan intrekken, is geen enkele ondernemer in Nederland nog zeker van zijn bedrijf. En dit raakt niet alleen de landbouw: ook duizenden niet-agrarische bedrijven in Nederland lopen hetzelfde risico. Dit heb ik nog nooit meegemaakt en gaat zwaar in tegen het beleid!” aldus LTO-voorzitter Ger Koopmans.

LTO staat pal achter de vijf Brabantse pluimveehouders en steunt alle andere ondernemers die met vergelijkbare handhavings- of intrekkingsverzoeken worden geconfronteerd. Koopmans: “We laten onze mensen niet vallen, het is belangrijk dat we onze stem laten horen. Boeren, tuinders, maar ook burgers die de agrarische sector een warm hart toedragen. Het is belangrijk dat we onze boosheid en ongerustheid kenbaar maken op 14 augustus”.

Deze oproep gericht is op het beschermen van de rechtszekerheid van ondernemers. De landelijke stikstofaanpak moet op een aantal onderdelen fundamenteel worden aangepast. Dat heeft alleen zin als er voldoende rechtszekerheid bestaat voor ondernemers. Het protest op 14 augustus is daarom geen oproep om de volledige stikstofaanpak van tafel te halen, maar om een duidelijke grens te trekken als het gaat om het intrekken van bestaande vergunningen. Ondernemers moeten erop kunnen vertrouwen dat verleende vergunningen niet zomaar worden ingetrokken en dat beleidswijzigingen zorgvuldig, voorspelbaar en juridisch houdbaar worden uitgevoerd.

De nieuwe directeur van LTO Nederland, Coen van Rooyen, maakte afgelopen vrijdag kennis met de vakgroep en de multifunctionele landbouw bij zorgtuinderij Tuin de Es in Haaren (NB).

Coen van Rooyen is in juni gestart als LTO-directeur en bezoekt alle vakgroepen van LTO alsmede een bedrijf uit de sector. Bij de kennismaking in de multifunctionele landbouw waren voorzitter Bart Pijnenburg, bestuursleden Linda de Groot en Alex Spieker en strategisch beleidsadviseur Marloes van Schaik aanwezig.

Er is gesproken over de diversiteit in de sector en de meerwaarde van de sector; zij kan bijdragen aan maatschappelijke opgaven en gebiedskwaliteiten. MFL-ondernemers zijn in staat om boerenerf, landschap en gemeenschap met elkaar te verbinden. Ook de uitdagingen in ruimtelijke ordening kwamen aan bod. Uiteraard kon een rondleiding niet ontbreken. Naast zorg biedt Tuin de Es ook de mogelijkheid tot vergaderen, workshops & events en is er een boerderijwinkel.

Coen blikt op LinkedIn terug op zijn bezoek en noemt MFL “ondernemerschap in het kwadraat”.

Ondernemers in de multifunctionele landbouw (MFL) benoemen ruimtelijke ordening (RO) als grootste knelpunt binnen hun bedrijfsontwikkeling. Ruimtelijke ordening is voornamelijk lokaal belegd bij gemeenten. De omgevingswet biedt ondernemers met multifunctionele landbouw kansen om meer ruimte te geven; multifunctionele activiteiten dragen namelijk bij  aan (maatschappelijke en landschappelijke) doelen voor het gebied.

Daarom zijn er nu twee toolboxen RO voor de MFL, voor twee doelgroepen:

A. Ondernemers en afdelingsbestuurders, die in gesprek zijn met gemeenten en provincie, om het belang van een goed en werkbaar RO-beleid voor MFL extra te kunnen benadrukken.

B. Ambtenaren en bestuurders van provincies en gemeenten, om weloverwogen keuzes te maken t.a.v. MFL-beleid en inspiratie op te doen bij andere gemeenten.

De toolbox bevat onder andere de handreiking Multifunctionele Landbouw en de omgevingswet, goede voorbeelden van beleid uit andere gemeenten en het onderzoek van Berenschot naar vergunningverlening in de Multifunctionele Landbouw. De toolboxen zijn dynamisch en worden aangepast aan de ontwikkelingen.

De toolbox RO voor de MFL is hier beschikbaar.

De multifunctionele landbouw (MFL) is volop in ontwikkeling en heeft de potentie om verder te groeien. Het verzilveren van deze potentie vraagt om gezamenlijke ontwikkelkracht en het wegnemen van knelpunten. Het bestuurlijk overleg LTO MFL zet zich hier voor in met vertegenwoordigers van diverse brancheorganisaties. De Ambachtelijke Versdetailhandel Nederland (AVN) is onlangs toegevoegd aan dit bestuurlijk overleg.

Brancheorganisatie AVN stimuleert lokale, directe detailhandel en voert hierop belangenbehartiging richting overheid en ketenpartners. AVN heeft ook de expertise om ondernemers te adviseren en bij te staan in het verbeteren van hun positionering en bedrijfsvoering van hun detailhandelsbedrijf, waaronder boerderijwinkels. Daarbij is AVN ook aangesloten bij MKB NL (algemene lobby) en INretail (detailhandelslobby).

Belangrijke speerpunten van het bestuurlijk overleg zijn ruimtelijke ordening, regeldruk en kennisverspreiding. Met de toetreding van AVN voor de subsector boerderijwinkels/ korte keten wordt het bestuurlijk overleg verder versterkt. In het bestuurlijk overleg zijn de brancheorganisaties van de diverse subsectoren vertegenwoordigd, waaronder de Verenigde Agrarische Kinderopvang (VAK), BoerenNatuur, BoerderijEducatie Nederland (BEN), VeKaBo/ In het Groen (agrotoerisme) en Federatie Landbouw en Zorg (FLZ). Vanuit LTO Noord, LLTB en ZLTO sluiten de portefeuillehouders MFL aan, net als de vakgroep LTO MFL.

Het bestuurlijk overleg LTO MFL.
Op de foto ontbreken Karolien Hupkes (Vakgroep LTO MFL) en Marije Klever (BoerenNatuur).

Van 23 tot en met 25 juni vond het Global Agritourism Congress plaats in Aberdeen (Schotland). Namens LTO vakgroep Multifunctionele Landbouw (MFL) was Alex Spieker hierbij aanwezig als onderdeel van een bredere Nederlandse delegatie. Het programma bestond uit een congres met voorafgaand bedrijfsbezoeken in de regio die dag- of verblijfsrecreatie en streekproducten aanboden. Centraal thema was de verkenning van de wereldwijde innovatieve benaderingen van agrotoerisme, streekproducten en duurzame ontwikkeling.

Agrotoerisme legt de verbinding tussen meerdere opgaven: een vitaal landelijk gebied, toekomst­bestendige landbouw en een aantrekkelijk aanbod voor bezoekers waarin ze het platteland kunnen beleven met haar lokale producten. Een landelijke werkgroep, bestaande uit NBTC, het ministerie van LVVN, WUR, gemeenten en LTO MFL, verkent de opties en kansen van agrotoerisme.
De opgehaalde ideeën en inspiratie in Aberdeen worden gebruikt om met deze brede coalitie aan de slag te gaan voor de doorontwikkeling van agrotoerisme in Nederland.

De Nederlandse delegatie bestond uit vertegenwoordigers van het ministerie van LVVN, de provincies, gemeenten, adviesbureaus, ANWB en het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) en LTO vakgroep MFL. Daarnaast waren er kennisinstellingen en ondernemers aanwezig.

Fotocredits: NBTC

Het boerenbedrijf bruist. Naast voedselproductie, zetten steeds meer agrarisch ondernemers de deuren open voor nieuwe verbindingen met natuur, zorg, kinderopvang, verkoop, recreatie, educatie en gemeenschap. Multifunctionele landbouw (MFL) levert zo op veel manieren een bijdrage aan de samenleving. Toch wordt die waarde niet altijd gezien of vanzelfsprekend meegenomen in regionaal en lokaal beleid. Om dat zichtbaar te maken en handvatten te bieden aan beleidsmakers, publiceren LTO en Het PON & Telos vandaag het online magazine De kracht van verbinding; De verbrede waarde van multifunctionele landbouw.

Op het platteland groeit de vraag naar maatschappelijke behoeftes: plekken voor ontmoeting, zorg, kinderopvang, recreatie, water en natuur. Multifunctionele landbouw kan op veel van die vragen een antwoord geven, mits daar ruimte voor wordt gemaakt in omgevingsbeleid. Het magazine bundelt inzichten van ondernemers, onderzoekers, beleidsmakers en bestuurders en biedt concrete aanknopingspunten om MFL een steviger plek te geven in het omgevingsbeleid. Zo wordt zichtbaar welke waarden overheden en ondernemers kunnen ‘oogsten’ en hoe ruimtelijke keuzes kunnen bijdragen aan maatschappelijke opgaven.

In het magazine komen twaalf multifunctionele ondernemers aan het woord. Ze laten zien hoe zij in de praktijk invulling geven aan multifunctioneel ondernemen, en welke impact zij maken op hun omgeving. Hun verhalen laten een breed scala aan ondernemingen zien: van zorgboerderij tot wijnverkoop, van natuurbeheer tot agrarische kinderopvang. Ze leggen de brug tussen landbouw en leefomgeving, én vinden een manier om dit rendabel te maken.

Wegwijzer voor beleid
Om de ervaringen van het boerenerf door te vertalen naar overheid en beleid, is een bijeenkomst met gemeenten, de provincie, adviesbureaus en ondernemers georganiseerd. De resultaten worden gedeeld in het magazine, zoals het wegnemen van planologische beperkingen of het benutten van mogelijkheden in de Omgevingwet. Met een routekaart worden de belangrijkste inzichten en mogelijke vervolgstappen overzichtelijk samengebracht.
Met De kracht van verbinding willen LTO en Het PON & Telos niet alleen inspireren, maar ook aanzetten tot actie. Door de waarde van multifunctionele landbouw beter zichtbaar te maken, willen zij bijdragen aan structurele erkenning van multifunctioneel ondernemen in lokaal en regionaal beleid. Zo levert het boerenerf niet alleen maar voedsel, maar oogst ook maatschappelijke meerwaarde.

Het magazine is mede tot stand gekomen door de ondersteuning van een brede groep partners: Rabobank, LTO Noord Innovatiefonds, Destinatie NL, het Ministerie van LVVN, Verenigde Agrarische Kinderopvang (VAK), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Landbouw Innovatie Brabant (LIB).

Fotocredits Willeke Machiels

De zorglandbouw stond in de belangstelling tijdens een werkbezoek van Carsten Herstel, Directeur-Generaal Langdurige Zorg bij het ministerie van VWS. Op uitnodiging van de Federatie Landbouw en Zorg (FLZ) en de vakgroep Multifunctionele Landbouw (MFL) van LTO Nederland bezocht hij zorgboerderij De Buytenhof in Rhoon.

Het verdiepen van de kennis over de zorglandbouw stond centraal, evenals het bespreken van wet- en regelgeving die deze sector raakt. De Buytenhof vormde hiervoor een inspirerend voorbeeld. Het bedrijf combineert akker- en tuinbouw en een boomgaard met uiteenlopende activiteiten, zoals zorgverlening, een boerderijwinkel, een theeschenkerij met terras, vergadermogelijkheden en evenementen.

Ondernemer Wiard Visser gaf een bevlogen toelichting op de ontwikkeling van het bedrijf. Hij schetste hoe de verschillende activiteiten elkaar versterken en hoe zorg en landbouw op een waardevolle manier samenkomen. Daarbij ging hij ook in op de knelpunten waar zorgboeren in de praktijk tegenaan lopen, waarmee hij de bredere uitdagingen binnen de sector tastbaar maakte.

Een belangrijk onderdeel van het werkbezoek was het gesprek over actuele beleidsthema’s. Er werd uitgebreid stilgestaan bij de gevolgen van wet- en regelgeving zoals het wetsvoortsel Wibz en de Wtza (zie ook Ontwikkelingen bij Wibz en Wtza in de zorglandbouw – LTO). Vanuit de sector werd de wens uitgesproken om regels te vereenvoudigen en beter aan te laten sluiten op de dagelijkse praktijk.

Carsten Herstel gaf aan onder de indruk te zijn van de inzet en passie van ondernemers in de zorglandbouw. Hij benadrukte dat de manier waarop zij zorg en welzijn, landbouw en landschap met elkaar weten te verbinden, leidt tot waardevolle zorgzame gemeenschappen en aansluit op de visie die VWS hierop heeft.

Ook LTO-voorzitter Ger Koopmans en Bart Pijnenburg, voorzitter van de vakgroep Multifunctionele Landbouw, kijken terug op een geslaagd werkbezoek. Zij zien het bezoek als een belangrijke stap in het versterken van de samenwerking en de verdere ontwikkeling van de zorglandbouw in Nederland.

Het 8^e Actieprogramma Nitraatrichtlijn wordt uitgesteld. Dat heeft minister Van Essen van LVVN in een brief aan de Tweede Kamer bekend gemaakt. De minister wil kijken naar een meer integrale aanpak binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof en de Stroomgebiedsbeheerplannen. LTO Nederland kan zich vinden in die redenatie om het 8^e Actieprogramma uit te stellen.

Het uitstel van het 8^E Actieprogramma Nitraatrichtlijn zorgt voor langere onzekerheid bij agrarische ondernemers. Naar verwachting wordt een aantal maatregelen uit het nieuwe 8^e Actieprogramma per 1 januari 2028 ingevoerd. LTO Nederland ziet hierdoor een mogelijk risico ontstaan dat ondernemers in de tweede helft van 2027 geconfronteerd worden met nieuwe maatregelen. LTO Nederland zet zich in om dit te voorkomen.

In de Kamerbrief van 22 mei licht minister van Essen de afwegingen en de nieuwe tijdlijn toe. Binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof wordt momenteel gewerkt aan een plan van het kabinet om stikstof terug te dringen in samenhang met de natuur- en milieuopgaves, waaronder ook de opgave voor waterkwaliteit. Grondgebondenheid, beekdalen en grondwaterbeschermingsgebieden worden hierin meegenomen. De keuzes op deze thema’s hebben direct of indirect effect op de waterkwaliteit. Daarnaast worden eind 2026 de ontwerp stroomgebiedbeheerplannen vanuit de Kaderrichtlijn Water ter inzage voorgelegd.

Aandachtsgebieden
Ondanks dat het uitstel te begrijpen is, is dit een hard gelag voor de aandachtsgebieden die op basis van fosfaat zijn aangewezen. Deze gebieden worden in 2027 nog steeds geconfronteerd met een generieke stikstofkorting en dat is onwenselijk. LTO Nederland heeft daarom herhaaldelijk aangegeven dat deze generieke maatregel het draagvlak ondermijnt en niet bijdraagt aan een effectief waterbeleid. LTO roept op om dit per 1 januari 2027 alsnog te wijzigen.

Tijdlijn
Voor de integraliteit en het vaststellen wat de waterkwaliteitsopgave precies is, is het logisch om de keuzes in de Taskforce en de Stroomgebiedsbeheerplannen eerst af te wachten voordat er een concept 8^e Actieprogramma wordt opgesteld. Het concept 8^e Actieprogramma wordt in het eerste kwartaal 2027 ter consultatie verwacht om deze per 1 juli 2027 in te voeren. LTO Nederland benut deze extra tijd om de lobby te versterken voor een uitvoerbaar en realistisch beleid.

Doelsturing
LTO Nederland is blij dat er ondanks het uitstel van het 8^e Actieprogramma wel wordt doorgewerkt aan doelsturing en dat er eind 2026 begonnen kan worden met meten. Het opbouwen van inzicht, ervaring en kennis is belangrijk om doelsturing succesvol te maken.

LTO Nederland blijft zich inzetten op een werkbaar systeem waarin vakmanschap wordt beloond en handelingsperspectief wordt geboden. Het is belangrijk om verbetering te realiseren daar waar het nodig is. Dat vraagt om een gerichte doelmatige aanpak. Zwaarder generiek beleid past daar niet bij.

LTO Nederland vindt het een verstandige keuze van het kabinet om de plannen voor een versnelde verhoging van de AOW-leeftijd van tafel te halen. Vandaag kwam minister Vijlbrief met een reactie op het ultimatum van de vakbonden op voorstellen van het kabinet over AOW, WW en WIA.

“LTO hoopt dat dit een opening biedt voor werkgevers en bonden om met elkaar in gesprek te gaan over het sociaal stelsel voor een gezonde en duurzame arbeidsmarkt. Ook voor agrarische ondernemers en werknemers,” stelt voorzitter Ger Koopman. “LTO Nederland werkt samen met sociale partners aan passende en gedragen oplossingen.”

De krapte op de arbeidsmarkt en onzekerheid van een toekomstbestendige bedrijfsvoering met voldoende en goedgeschoold personeel is ook bij agrariërs een zorg. Voor de agrarische sectoren is het van belang dat het sociale zekerheidsstelsel eenvoudig en betaalbaar is voor boeren en tuinders én hun medewerkers voldoende zekerheden biedt. LTO werkt samen met partners in de Stichting van de Arbeid o.a. naar een beter stelsel van werk naar werk. Die bevindingen zullen we meenemen in de gesprekken met het kabinet en bonden.

De Europese Commissie lanceert een oproep voor het nieuwe EU platform ‘Vrouwen in de landbouw’, een netwerk dat vrouwelijke landbouwers wil versterken.

Ben jij actief in de landbouw of in een landbouwgerelateerd vakgebied? Dan is dit een mooie kans om deel uit te maken van een nieuw Europees netwerk voor vrouwen in de sector.

In het Women in Farming Platform staan ontmoeting, kennisdeling en mentoring centraal. Je komt in contact met andere vrouwen uit heel Europa, wisselt ervaringen uit en doet nieuwe ideeën op voor jouw eigen praktijk.

Ook kun je meedenken over de onderwerpen die binnen het platform aandacht krijgen. Zo bouwen we samen aan meer zichtbaarheid, verbinding en gelijke kansen voor vrouwen in de landbouw.

Wil je meedoen? Meld je dan aan via het inschrijfformulier.
Het platform is beschikbaar in het Nederlands (zie rechtsboven op hun pagina).

Het EU-voorstel voor een handelsverdrag met Australië heeft beperkte invloed op de handel in land- en tuinbouwproducten. De Nederlandse-Australische handel in land- en tuinbouwproducten is relatief klein, zeker in vergelijking met landen als Brazilië. Het belang is strategisch in tijden van groeiend protectionisme en de handelstarieven van Trump.

Het voordeel voor de Nederlandse land- en tuinbouw schuilt vooral in betere uitzichten voor deelname aan het verbond van 11 landen ronde de Stille Oceaan, het CPTPP (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership). Hier zijn elf landen bij aangesloten: Australië, Brunei, Canada, Chili, Japan, Maleisië, Mexico, Nieuw Zeeland, Peru, Singapore, het Verenigd Koninkrijk en Vietnam. De EU and CPTPP werken al samen bij het doen van voorstellen voor hervorming van de wereldhandelsorganisatie, zoals deze week in Kameroen op de ministeriële WTO-vergadering.

Export is belangrijk
De Nederlandse land- en tuinbouw is afhankelijk van internationale markten. Volgens cijfers van CBL en Wageningen Universiteit heeft Nederland in 2025 voor 137,5 miljard euro aan land- en tuinbouwproducten uitgevoerd. De Nederlandse economie heeft in 2024 naar schatting afgerond 49,1 miljard euro verdiend aan de export van land- en tuinbouwproducten, waarvan 42,5 miljard euro dankzij de export van Nederlandse makelij. Nederland importeerde in 2025 voor 95,1 miljard euro aan land- en tuinbouwproducten, zoals cacao, koffie, thee, soja, palmolie en tropisch fruit.

Globaal blijft 40% van wat boeren en tuinders produceren in Nederland; 40% gaat naar de rest van de EU en 20% gaat naar derde landen. Per product verschilt dit aanzienlijk; bijvoorbeeld 90% van onze pootaardappelen, snijbloemen en uien gaan de grens over.

Om deze reden is LTO Nederland in principe vóór het wegnemen van onnodige handelsbelemmeringen om zo de handel in onze kwaliteitsproducten te bevorderen, mits er voldoende bescherming wordt geboden aan de kwetsbare deelsectoren. In elk handelsakkoord zijn offensieve en defensieve belangen te identificeren. De inzet van LTO Nederland is er op gericht deze belangen zo goed mogelijk in kaart te brengen en over het voetlicht te brengen bij de onderhandelaars van de verdragen

Australië
De topproducten die de EU naar Australië exporteert zijn graanproducten zoals pasta (€ 573 miljoen in 2024), fruit- en groentebereidingen (€ 443 miljoen) en varkensvlees (€ 334 miljoen). Ook wijn, bier, chocolade en zuivelproducten, zoals kaas, staan in de top tien. Nederland exporteert jaarlijks ook 50 miljoen bloembollen. Momenteel betaalt de EU op deze producten een invoertarief tussen de vier en 11%. Met het handelsakkoord zouden deze tarieven naar nul herleid worden.

In ruil zal ook de EU de invoertarieven op een aantal Australische landbouwproducten laten vallen, met uitzondering van enkele gevoelige producten zoals rundvlees en suiker. De EU importeert uit Australië voornamelijk oliehoudende zaden en eiwitgewassen (€1,1 miljard in 2024), wijn (€ 161 miljoen), rund- en kalfsvlees (€96 miljoen) en andere dierlijke producten (€ 222 miljoen). De Australische tarief-vrije export van rundvlees en lamsvlees wordt beperkt tot respectievelijk 35.000 en 25.000 ton per jaar. Voor suiker wordt de deur geopend voor een hoeveelheid van 35.000 ton rechtenvrije ruwe rietsuiker. In het productiejaar 2023-2024 exporteerde Australië daarvan twee ton naar de EU.

Voor land en tuinbouwproducten als geheel heeft de EU nu een positieve handelsbalans met Australië, ter waarde van 2,3 miljard euro in 2024. Zo exporteerden we voor 4,2 miljard euro en importeerden voor 1,9 miljard euro.

Vervolg
Het gaat nog om een voorstel. De nieuwe handelsmaatregelen gaan nu dus nog niet in werking treden. Eerst moeten de 27 EU-lidstaten in de Raad en het Europees Parlement de deal nog goedkeuren. De tekst moet bovendien ook nog groen licht krijgen bij de Australische parlementsleden.

De Tweede Kamer heeft gisteren gestemd over de moties en amendementen bij de begrotingsbehandeling van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur van 10 en 19 maart. Daarmee markeert deze behandeling het eerste grote optreden van minister Jaimi van Essen en staatssecretaris Silvio Erkens. Tijdens het debat kwam een breed scala aan thema’s aan bod die direct raken aan de agrarische sector, waaronder stikstof, doelsturing, vergunningverlening, waterkwaliteit, mestvergisting, gewasbescherming, dierwaardige veehouderij en de wolf.

LTO Nederland ziet in een aantal aangenomen voorstellen belangrijke aanknopingspunten voor de verdere ontwikkeling van beleid:

• Het amendement van André Flach (SGP) maakt het mogelijk om in 2026 €1 miljoen te investeren in een vervolg op het praktijkprogramma plantgezondheid. Dit biedt perspectief voor blijvende inzet op praktijkonderzoek en ondersteuning van telers binnen het Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie Gewasbescherming 2030.
• De motie van Renate den Hollander (VVD), mede ingediend door onder meer SGP, ChristenUnie, JA21 en CDA, vraagt om onderzoek naar fiscale maatregelen die de liquiditeitspositie van agrarische ondernemers kunnen versterken. Dit is van belang om noodzakelijke investeringen in onder andere emissiereductie, duurzaamheid en dierenwelzijn mogelijk te maken.
• De minister heeft toegezegd, op verzoek van SGP en BBB, in overleg te treden met de minister van Binnenlandse Zaken over de impact van de Wet open overheid (Woo) op agrarisch ondernemers. LTO Nederland vindt het essentieel dat de bescherming van persoonlijke gegevens van boeren wordt gewaarborgd.
• De motie van GroenLinks-PvdA om te komen tot een versnellingsplan voor de biologische landbouw, inclusief het verlagen van kosten voor Skal-certificering en controle, kan bijdragen aan een haalbare ontwikkeling van de biologische sector richting 2030. Daarnaast het amendement van GroenLinks-PvdA waarin €1 miljoen voor de campagne 1001ha wordt gerealiseerd, waardoor het mogelijk wordt het aandeel kruidenrijk grasland verder op te schalen.
• De motie van JA21 benadrukt het belang van een evenwichtige benadering, waarbij natuur, landbouw en economie gelijkwaardig worden meegewogen in toekomstig natuurbeleid.

Hoewel de begroting niet veel nieuw beleid bevatte, ziet LTO Nederland dat met deze uitkomsten een goede basis is gelegd voor verdere beleidsontwikkeling en investeringen in de komende kabinetsperiode. Het is nu aan de minister en staatssecretaris om deze plannen concreet uit te werken, uiteraard samen met de sector.