Hoe zorgen we ervoor dat talent, ondernemerschap en leiderschap in de agrarische sector alle ruimte krijgen, ongeacht of iemand man of vrouw is? Die vraag staat centraal tijdens de Agri-Inspiratiedag op 29 oktober in de Rijtuigenloods in Amersfoort. Organisatoren LTO Noord, ZLTO en LLTB verwachten honderden bezoekers uit de hele sector en roepen vrouwen én mannen op om deel te nemen aan de dag.

De Agri-Inspiratiedag vindt plaats in het kader van het door de Verenigde Naties uitgeroepen International Year of the Woman Farmer. Daarmee wordt wereldwijd aandacht gevraagd voor de belangrijke bijdrage van vrouwen aan voedselproductie, ondernemerschap, innovatie en de leefbaarheid van het platteland.

Hoewel vrouwen al generaties lang een onmisbare rol spelen op agrarische bedrijven, is hun economische positie niet altijd goed geregeld. Ook zijn zij nog onvoldoende zichtbaar in beleid en regelgeving, bestuurskamers, belangenorganisaties en andere leidinggevende functies. Volgens de organisatoren is dat niet alleen een gemiste kans voor vrouwen zelf, maar voor de hele sector.

“De landbouw staat voor grote uitdagingen. Juist daarom hebben we alle talenten nodig. Functies en verantwoordelijkheden zouden moeten worden ingevuld op basis van kwaliteiten, kennis en ambitie, niet op basis van traditionele rolpatronen of verwachtingen”, zegt Helma Vermuë, voorzitter van LTO Vrouw & Bedrijf en melkveehouder.

Een van de hoogtepunten van de dag is de keynote van olympisch kampioen en boerendochter Irene Schouten. In een openhartig verhaal deelt zij haar ervaringen over doorzettingsvermogen, keuzes maken en het combineren van verschillende rollen in het leven.

Daarnaast biedt het programma onder meer:

• interactieve sessies over leiderschap, storytelling en ondernemerschap;
• gesprekken over de dynamiek binnen familiebedrijven;
• workshops rond zelfvertrouwen en mentale fitheid;
• paneldiscussies met vertegenwoordigers uit de agrarische sector;
• uitgebreide netwerkmogelijkheden.

De organisatoren verwachten zo’n 400 deelnemers te verwelkomen. De bijeenkomst is nadrukkelijk niet alleen bedoeld voor vrouwen. Juist door mannen en vrouwen samen aan tafel te brengen ontstaat ruimte voor nieuwe inzichten, meer begrip en een sector waarin iedereen de kans krijgt zich te ontwikkelen en invloed uit te oefenen.

De Agri-Inspiratiedag vindt plaats op donderdag 29 oktober in de Rijtuigenloods in Amersfoort. Meer informatie en tickets zijn beschikbaar via www.agri-inspiratiedag.nl.

Op woensdag 30 september, tijdens een werkbezoek aan bouwbedrijf Heijmans, heeft de SER het advies Van aankomst naar toekomst: Naar volwaardige arbeidsdeelname van nieuwkomers overhandigd aan minister Thierry Aartsen.

Vaardigheden en ambities van asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden worden nog onvoldoende benut. De SER adviseert daarom om veel sneller in beeld te brengen wat iemand kan en wil. Door werk, scholing, taalontwikkeling en inburgering vanaf het begin beter met elkaar te verbinden, kunnen nieuwkomers sneller aan het werk en hun talenten beter benutten.

Om dit te bereiken doet de SER drie aanbevelingen. Ten eerste moeten werk en ontwikkeling leidend worden in het beleid. Nieuwkomers moeten al in een vroeg stadium ondersteuning krijgen bij taal, opleiding, werkervaring en begeleiding naar werk, zodat zij zich kunnen ontwikkelen en duurzaam kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt. Daarnaast roepen werkgevers- en werknemersorganisaties sectoren met personeelstekorten op om afspraken te maken over instroom, opleiding, begeleiding en doorgroei van nieuwkomers. Tot slot adviseert de SER om de samenwerking tussen sociale partners, gemeenten, onderwijsinstellingen, UWV en het Rijk verder te versterken.

LTO Nederland verwelkomt deze aanbevelingen. Het is belangrijk dat nieuwkomers sneller toegang krijgen tot de arbeidsmarkt en kansen krijgen om zich verder te ontwikkelen. Een goede begeleiding naar werk, gecombineerd met scholing en taalontwikkeling vergroot niet alleen de kansen van nieuwkomers op een duurzame arbeidsmarktpositie maar kan ook bijdragen aan het verminderen van de aanhoudende personeelstekorten in verschillende sectoren.

Minister Aartsen heeft het advies positief ontvangen. De aanbevelingen sluiten aan bij de ambitie van het kabinet om in 2030 75.000 extra statushouders en asielzoekers aan het werk te hebben. Daarbij zet het kabinet in op een betere combinatie van werk, scholing en inburgering en op afspraken met sectoren over banen en opleidingstrajecten.

Met dit advies zet de SER een belangrijke stap naar een arbeidsmarkt waarin talenten beter worden benut en nieuwkomers sneller perspectief krijgen op passend en duurzaam werk. LTO Nederland ziet het advies als een basis voor verdere samenwerking tussen overheid, sociale partners en sectoren om de arbeidsdeelname van nieuwkomers te versterken.

Foto: Jeroen Poortvliet

We zijn terug van weggeweest. Na een korte zomerstop gaat de LTO | De Podcast verder met het tweede seizoen. En stilzitten deed het beleid de afgelopen maanden allerminst. De zomer bracht volop ontwikkelingen die van belang zijn voor land- en tuinbouw, van de stikstofaanpak tot het convenant gewasbescherming en de politieke ontwikkelingen in Den Haag.

In deze eerste aflevering van het nieuwe seizoen blikken we terug op de belangrijkste ontwikkelingen en bespreken we wat ze betekenen voor de sector. Te gast is LTO-voorzitter Ger Koopmans, Lobbyist Paul van Beuzekom en onze moderator Bjørn van den Boom (Manager Public Affairs & Communicatie).

Luister de aflevering:

Een succesvolle ronde tafel bracht verzekeraars, ondernemers, overheid en technologiepartijen samen rond de verzekerbaarheid van robotisering, digitalisering en AI.

LTO Nederland en het Verbond van Verzekeraars hebben op 22 september in Den Haag een succesvolle ronde tafel georganiseerd over de verzekerbaarheid van technologische innovaties in de land- en tuinbouw. Vertegenwoordigers van verzekeraars, sectororganisaties, overheid, kennisinstellingen en technologieleveranciers gingen met elkaar in gesprek over praktijkvragen, risico’s en oplossingsrichtingen rond de toepassing van nieuwe technologie.

De bijeenkomst maakte duidelijk dat verzekerbaarheid een belangrijke schakel is in de verdere ontwikkeling en toepassing van innovaties. Robotisering, digitalisering en kunstmatige intelligentie bieden kansen voor een toekomstbestendige land- en tuinbouw, maar vragen tegelijkertijd om duidelijkheid over aansprakelijkheid, veiligheid, regelgeving en risicobeheersing.

Verzekerbaarheid eerder onderdeel van innovatieproces
Tijdens de gesprekken werd breed gedeeld dat verzekeraars vaker aan de voorkant van innovatie betrokken zouden moeten worden. Door al tijdens de ontwikkeling van nieuwe technologie samen te werken, kunnen risico’s eerder inzichtelijk worden gemaakt en kan sneller worden gewerkt aan passende oplossingen voor toepassing in de praktijk.

De deelnemers onderschreven dat technologische innovatie niet alleen afhankelijk is van techniek. Ook randvoorwaarden zoals regelgeving, financiering, data, scholing en verzekerbaarheid bepalen of innovaties daadwerkelijk kunnen opschalen en breed toegepast kunnen worden.

Belangrijke schakel in de innovatieketen
De bijeenkomst leverde waardevolle inzichten op voor de verdere ontwikkeling van de werktafel Verzeker Innovatie binnen De Nieuwe Ploeg. De aanwezige partijen zagen verzekerbaarheid nadrukkelijk als een belangrijke schakel in de innovatieketen. Praktijkvragen van ondernemers en technologieontwikkelaars bieden daarbij een gezamenlijk vertrekpunt om belemmeringen weg te nemen en kansen te benutten.

De bijeenkomst bevestigde dat verzekeraars niet pas bij toelating van nieuwe technologie aan tafel moeten zitten, maar juist al tijdens de innovatieontwikkeling. Daarmee kunnen we sneller stappen zetten van idee naar toepassing.”
Eric Douma, portefeuillehouder Ondernemerschap & Innovatie, LTO Nederland

LTO Nederland en het Verbond van Verzekeraars constateren dat het gesprek nog maar aan het begin staat. De gedeelde ambitie om innovatie verantwoord en sneller naar de praktijk te brengen vraagt om verdere samenwerking tussen ondernemers, verzekeraars, overheid en technologiepartijen.

De opbrengsten van de ronde tafel worden de komende periode verder uitgewerkt binnen De Nieuwe Ploeg. De betrokken partijen hebben uitgesproken het gesprek voort te zetten en gezamenlijk te werken aan concrete vervolgstappen. Daarmee krijgt verzekerbaarheid een structurele plek in de bredere agenda rond robotisering, digitalisering en innovatie in de land- en tuinbouw.

De inzet van LTO richting het commissiedebat over het Ontwerp-Natuurplan heeft resultaat gehad. Verschillende Kamerleden namen op 3 september aandachtspunten uit de inbreng van LTO over. Dit leidde tot belangrijke toezeggingen van de minister over de verdere uitwerking van het Natuurplan, de positie van de Tweede Kamer en de gevolgen voor boeren en tuinders.

Belangrijke toezeggingen in lijn met LTO inbreng
De minister stuurt de Kamer in juni 2027 het definitieve Natuurplan voor een debat. Per artikel wordt verduidelijkt wat de Natuurherstelverordening van Nederland verlangt, zodat onderscheid kan worden gemaakt tussen Europese verplichtingen, bestaand beleid en aanvullende nationale keuzes.

Daarnaast komen er geen nationale koppen en wordt buiten Natura2000 geen nieuw vergunningenstelsel ingevoerd. Begin oktober meldt de minister hoe vijf PBL-aanbevelingen worden verwerkt. In het eerste kwartaal van 2027 volgt een statusbrief met kabinetsreflectie op de PBL-doorrekeningen.

Waarom dit belangrijk is voor boeren
De Natuurherstelverordening raakt naast natuurgebieden ook landbouwecosystemen, water, rivieren, bossen en bestuivers. De uitvoering kan gevolgen hebben voor landbouwgrond, waterbeheer, bedrijfsontwikkeling en vergunningverlening.

Het Ontwerp-Natuurplan bevat nog geen definitieve maatregelen, maar noemt wel beleidsrichtingen, indicatieve opgaven en zonering. Daarom moet worden voorkomen dat voorlopige keuzes in gebiedsprocessen, grondbeleid en ruimtelijke besluiten als vaststaand beleid worden gebruikt.

Ook moet worden geborgd dat doelen, kaarten of maatregelen in het Natuurplan niet automatisch leiden tot nieuwe vergunningplichten, zorgplichten of gebruiksbeperkingen.

Bestaande prestaties en gebiedsspecifieke aanpak
Bestaande agrarische natuurprestaties, zoals agrarisch natuurbeheer, eco-regelingen, landschapsbeheer, groenblauwe dooradering en weidevogelbeheer, moeten meetellen. Eerst moet worden vastgesteld wat deze inzet oplevert, voordat de resterende opgave wordt bepaald. Wanneer natuurbeheer een substantieel onderdeel van het bedrijf wordt, is een volwaardig en langjarig verdienmodel nodig dat ook arbeid, investeringen, productieverlies en risico vergoedt.

De precieze zonering rond natuurgebieden staat nog niet vast. Per gebied kunnen gelijkwaardige alternatieven mogelijk zijn. Daarom moet eerst worden vastgesteld welke drukfactoren het natuurherstel belemmeren, welke maatregel effectief is en wat de gevolgen zijn voor grondgebruik, inkomen, grondwaarde en bedrijfsontwikkeling.

Nu het Natuurplan verbeteren
De toezeggingen moeten herkenbaar terugkomen in het definitieve Natuurplan, de Uitvoeringswet en de onderliggende regelgeving. Per artikel moet duidelijk zijn wat Europa verplicht, wat bestaand beleid oplevert en welke aantoonbare restopgave resteert.

Maatregelen moeten gebaseerd zijn op gebiedsspecifieke analyses. De overheid moet noodzaak, effectiviteit, causaliteit en evenredigheid aantonen. Financiering, vergoeding en rechtsbescherming moeten geregeld zijn voordat beperkingen worden opgelegd.

Natuurherstel moet samengaan met voedselproductie, rechtszekerheid en toekomstperspectief voor boeren en tuinders.

LTO Nederland heeft gereageerd op de internetconsultatie over de zogenoemde suikertaks. LTO onderschrijft het belang van een gezond en evenwichtig voedingspatroon. Daarbij ziet LTO een belangrijke rol voor goede en betaalbare producten van Nederlandse boeren en tuinders.

In de reactie van LTO Nederland staan drie voorwaarden centraal: het effect op de gezondheid, de gevolgen voor de primaire producenten en de uitvoerbaarheid. Deze voorwaarden moeten volgens LTO Nederland vooraf worden meegewogen. Het zijn niet alleen aandachtspunten voor de verdere uitwerking.

Twee doelen, één middel
De voorgestelde aanpak koppelt twee fiscale maatregelen aan het gezondheidsdoel. De bestaande verbruiksbelasting op alcoholvrije dranken wordt budgetneutraal aangepast op basis van het suikergehalte. Daarnaast moet de nieuwe suikerbelasting op eetwaren vanaf 2030 structureel €900 miljoen per jaar opleveren. Daarmee zijn zowel gezondheidswinst als het behouden van belastingopbrengsten sturend. Volgens LTO Nederland kunnen deze twee doelen elkaar juist tegenwerken als mensen hun gedrag veranderen of als producten minder suiker gaan bevatten.

Als de maatregel vanuit gezondheidsperspectief succesvol is, kan dat namelijk betekenen dat de belasting minder opbrengt. Dat past niet bij het begrotingsdoel dat het kabinet heeft vastgesteld. Volgens LTO Nederland moet gezondheidswinst daarom leidend zijn. De belastingopbrengst moet een gevolg zijn van de maatregel en geen vooraf vastgesteld doel. Een vaste opbrengstdoelstelling kan bovendien druk geven om de belastinggrondslag later uit te breiden of de tarieven te verhogen.

Uitzonderingen zijn belangrijk
Het buiten de heffing houden van zuivelproducten en pure groente- en fruitsappen is voor LTO Nederland een belangrijke voorwaarde voor de invoering van de suikertaks. Ook verse, gekoelde en ingevroren groente en fruit zonder toevoegingen moeten volgens LTO Nederland buiten de heffing blijven.

Belastingopbrengsten inzetten voor gezonde keuzes
LTO Nederland vindt daarnaast dat eventuele opbrengsten van een suikerbelasting moeten worden ingezet voor maatregelen die producten die passen binnen een gezond voedingspatroon beschikbaar en betaalbaar houden.

Dit kan bijvoorbeeld door de belasting op verse groente en fruit te verlagen. Als dit juridisch of uitvoeringstechnisch niet mogelijk is, kan volgens LTO Nederland een ander instrument worden gebruikt dat zorgt voor een vergelijkbare prijsverlaging.

Het is moeilijk uit te leggen dat de overheid bepaalde keuzes duurder maakt, maar gezonde keuzes niet tegelijkertijd beter bereikbaar maakt. Zonder zo’n tegenhanger blijft een verhoging van de belasting op consumptie over die wordt gepresenteerd als een gezondheidsmaatregel.

Suiker als grondstof is niet op zichzelf ongezond
Aan suiker als agrarische grondstof komt volgens LTO Nederland geen zelfstandig gezondheidsoordeel toe. De gezondheidseffecten hangen samen met de samenstelling van een product, de hoeveelheid die wordt gegeten of gedronken en de plaats van het eindproduct binnen het totale voedingspatroon.

Tijdens het wetgevingsoverleg van afgelopen 7 september over de Bijmengverplichting Groen Gas (BMV) stelden meerdere Kamerfracties vragen over de effectiviteit van het wetsvoorstel. Volgens LTO Nederland zijn die vragen terecht.

LTO ondersteunt de ambitie om meer groen gas in Nederland te produceren. Groen gas uit mest draagt bij aan de verduurzaming van de energievoorziening, helpt de methaanuitstoot te verminderen en biedt kansen voor agrarische ondernemers. Maar de voorgestelde bijmengverplichting leidt niet automatisch tot meer Nederlandse productie.

De vraag is daarom niet óf er meer groen gas moet komen, maar hoe we ervoor zorgen dat dit gas ook daadwerkelijk in Nederland wordt geproduceerd. Als huishoudens en ondernemers via hun energierekening voor de BMV betalen, moet daar aantoonbaar nieuwe Nederlandse productie tegenover staan. Op dit moment lopen nieuwe projecten vast op langdurige vergunningprocedures, beperkte netcapaciteit en weerstand tegen projecten op lokaal niveau. Vergunningen houden bovendien niet altijd stand bij de rechter. Door deze knelpunten blijft de ontwikkeling van nieuwe productiecapaciteit achter.

Zonder aanvullende maatregelen dreigt de BMV vooral de vraag naar (buitenlands) groen gas en certificaten te vergroten. De verplichting kan dan worden ingevuld met productie die al bestaat of met certificaten, zonder dat er voldoende nieuwe Nederlandse productiecapaciteit bijkomt. Daarmee stijgt de rekening voor huishoudens en ondernemers, terwijl onzeker blijft wat Nederland daarvoor terugkrijgt. De discussie moet daarom niet alleen gaan over de omvang van de verplichting, maar vooral over de maatschappelijke opbrengst ervan. Iedere euro die huishoudens en ondernemers via hun energierekening bijdragen, moet zoveel mogelijk leiden tot nieuwe productie van groen gas in Nederland.

Op 21 september debatteert de Tweede Kamer verder over het wetsvoorstel. LTO roept het kabinet en de Tweede Kamer op het wetsvoorstel gericht aan te passen. De invoering van de BMV moet gelijk opgaan met concrete oplossingen voor vergunningverlening, netcapaciteit en projectontwikkeling. Ook moet beter worden geborgd dat de verplichting daadwerkelijk nieuwe Nederlandse productie stimuleert. Alleen dan levert de BMV maximale maatschappelijke waarde op voor Nederland.

Het vertrouwen van boeren en tuinders in hun eigen onderneming is in het tweede kwartaal van 2026 verder afgenomen. De Agro Vertrouwensindex daalde met 5 punten ten opzichte van het eerste kwartaal en komt uit op -0,5 punten. Daarmee staat de index op het laagste niveau sinds het eerste kwartaal van 2020.

De daling is zichtbaar in zowel de stemming over de huidige situatie als in de verwachtingen voor de middellange termijn. Vooral die verwachtingen zijn sterk verslechterd: de verwachtingsindex daalde met 6,9 punten, terwijl de stemmingsindex met 2,6 punten afnam.

Droogte raakt akkerbouw
Onder akkerbouwers blijft het vertrouwen laag. De index voor het vertrouwen in het eigen bedrijf daalde met 0,5 punt naar -4,3. Dat is aanzienlijk lager dan het langjarige gemiddelde van ruim 7 punten. De droogte speelt daarbij een belangrijke rol. Het seizoen begon volgens Wageningen Social & Economic Research goed, maar vanaf het tweede kwartaal kreeg de sector nadrukkelijk met droogte te maken. Tegelijkertijd zijn contractprijzen voor consumptie- en zetmeelaardappelen naar beneden bijgesteld en was de toewijzing van suikerbieten al verlaagd.

Ook voor de middellange termijn zijn akkerbouwers pessimistisch. Een mogelijk krimpend Europees aardappelareaal biedt enig perspectief voor de aardappelmarkt, maar daar staat tegenover dat Nederlandse akkerbouwers minder hoog salderende gewassen kunnen telen. Het areaal granen, hennep, vlas en kool- en raapzaad neemt daardoor toe. Daarnaast zorgen dossiers als stikstof en gewasbescherming voor extra onzekerheid.

Vertrouwen melkveehouders sterk gedaald
Ook onder melkveehouders is het vertrouwen fors afgenomen. De index daalde in het tweede kwartaal met 11,2 punten naar -4,3. Daarmee staat het vertrouwen voor het vierde kwartaal op rij onder het langjarige gemiddelde.

De lagere melkprijs is een belangrijke oorzaak van de daling. Volgens Wageningen Social & Economic Research lag de melkprijs in het tweede kwartaal ruim een kwart lager dan een jaar eerder. Dit komt met name door een grotere wereldwijde melkaanvoer. Daarnaast nemen de kosten voor mestafzet toe, er moet namelijk meer mest worden afgezet, waardoor de totale kosten oplopen en door aanhoudende droogte dreigt een tekort aan ruwvoer. De aankoop van schaarser en daardoor duurder ruwvoer zet de bedrijfsresultaten verder onder druk. Ook oplopende brandstofkosten en hoge grondprijzen spelen een rol.

Biologische sector houdt hoogste vertrouwen
Het vertrouwen van ondernemers in de biologische sector daalde eveneens, met 10,4 punten naar 15,5 punten. Ondanks deze daling blijft de biologische sector de sector met het hoogste vertrouwen in de eigen onderneming. Ook hier lijkt de droogte invloed te hebben gehad, onder meer op de verwachtingen voor de productie in de komende twaalf maanden.

Zorgen over toekomstperspectief
De cijfers laten volgens LTO zien dat boeren en tuinders onder toenemende druk staan. Droogte, veranderende marktprijzen, oplopende kosten en onzekerheid over het toekomstperspectief werken door in het vertrouwen van ondernemers. LTO Nederland vindt dat boeren en tuinders perspectief geboden moet worden om te investeren in hun bedrijf en toekomstbestendig te ondernemen. Een stabiel en voorspelbaar beleid, ruimte om te ondernemen en een gelijk speelveld binnen Europa zijn daarvoor essentieel.

Meer uitkomsten van de Agro Vertrouwensindex over het tweede kwartaal van 2026 zijn te vinden via Agrimatie.

Op woensdag 3 september debatteert de Tweede Kamer over het Ontwerp-Natuurplan en de Uitvoeringswet voor de Europese Natuurherstelverordening (NHV). Deze Europese verordening verplicht lidstaten om natuur en biodiversiteit te herstellen en achteruitgang van natuurgebieden tegen te gaan. De manier waarop Nederland deze regels uitwerkt, kan grote gevolgen hebben voor boeren en tuinders.  

LTO Nederland vindt dat de Kamer nu geen besluiten moet nemen waarvan de gevolgen voor agrarische ondernemers nog onvoldoende duidelijk zijn. Het Ontwerp-Natuurplan is ingediend terwijl belangrijke onderzoeken en beoordelingen (het plan-MER, de publieksconsultatie, de PBL-reflectie en uitvoeringstoetsen) nog niet zijn afgerond. Ook ontbreekt een complete analyse van de effecten op inkomen, grondwaarde, investeringsruimte, voedselproductie en regionale ketens.

LTO roept de Kamer daarom op om:

• eerst duidelijk te maken welke Europese verplichtingen er daadwerkelijk liggen en welke opgaven daarna nog overblijven;
• bestaande inspanningen van boeren volledig mee te tellen, zoals agrarisch natuurbeheer, ANLb, eco-regelingen en landschapsbeheer;
• geen maatregelen op te leggen zonder goede ecologische, juridische en economische onderbouwing;
• voorlopige kaarten, zonering en andere maatregelen niet vooruit te laten werken in vergunningverlening, grondbeleid of gebiedsprocessen;
• de Uitvoeringswet pas te behandelen wanneer ook de uitvoeringsregels en gevolgen voor boeren, grondeigenaren en pachters bekend zijn;
• vrijwillige prestaties niet om te zetten in verplichte normen zonder duidelijke wettelijke basis, passende vergoeding en rechtsbescherming;
• het definitieve Natuurplan opnieuw aan de Kamer voor te leggen voordat Nederland het vaststelt.

Voor LTO staat één uitgangspunt centraal: boeren moeten vooraf weten waar zij aan toe zijn. Natuurherstel kan alleen slagen als er duidelijkheid is over gevolgen, financiering, compensatie en toekomstperspectief. Natuurbeleid mag niet opnieuw leiden tot onzekerheid op het erf. Daarom moet eerst de rechtszekerheid en economische ontwikkelruimte van boeren en tuinders worden geborgd, voordat nieuwe verplichtingen worden vastgesteld.

Inbreng LTO Nederland t.b.v. CD Ontwerp-Natuurplan

10 punten voor het commissiedebat Ontwerp-Natuurplan

LTO Nederland heeft gereageerd op de internetconsultatie over het wetsvoorstel passende huurcontracten. We steunen het doel om huurders beter te beschermen tegen oneigenlijk gebruik van tijdelijke huurconstructies, maar vragen daarbij nadrukkelijk aandacht voor internationale werknemers die tijdelijk in Nederland verblijven voor seizoensarbeid.

Het wetsvoorstel maakt nog onvoldoende onderscheid tussen internationale medewerkers die langdurig in Nederland wonen en werknemers die slechts enkele weken tot maanden in Nederland werken. Voor deze laatste groep past een regulier huurcontract met volledige huurbescherming niet bij de tijdelijke aard van werk en verblijf. Seizoensarbeid vraagt om een aparte contractvorm die aansluit bij de feitelijke duur van het seizoen en voorkomt dat passende huisvesting onder druk komt te staan.

Hoewel huurwetgeving werknemers moet beschermen, moet het ook ruimte bieden voor de praktijk van seizoensarbeid. Daarom vragen wij het ministerie rekening te houden met tijdelijke huisvesting voor internationale medewerkers, met duidelijke afspraken over huurprijs, kwaliteit, certificering, handhaving en een passende opzegtermijn.

Daarnaast reageren we op de voorgestelde beperking van korte verhuur tot dertig nachten. Die termijn sluit onvoldoende aan bij de praktijk van piek- en seizoensarbeid, waarbij werknemers vaak twee tot zes maanden verblijven en in sommige teelten tot maximaal negen maanden. Door weers- en marktomstandigheden is bovendien flexibiliteit in de planning nodig. Een te strikte begrenzing kan leiden tot minder beschikbare huisvesting en extra druk op de reguliere woningmarkt. Daarom vragen wij om een aparte, helder afgebakende contractvorm die tijdelijk verblijf mogelijk maakt voor de feitelijke duur van het seizoen.

Verder benadrukken we dat kwalitatieve, gecertificeerde huisvesting op of nabij het agrarisch bedrijf belangrijk is voor medewerkers in onze sector. Wetgeving moet investeringen daarin ondersteunen en in elk geval niet ontmoedigen. Veel ondernemers hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in huisvesting die voldoet aan erkende kwaliteitsnormen, zoals het Agrarisch Keurmerk Flexwonen (AKF). Deze huisvesting vermindert de druk op de reguliere woningmarkt en maakt goed beheer en toezicht mogelijk. Daarom vragen we om een duidelijke overgangsregeling en voldoende zekerheid voor bestaande, vergunde huisvestingslocaties die aan de geldende kwaliteitseisen voldoen.

ZLTO, LLTB, LTO Noord en LTO Nederland roepen hun leden op om op vrijdagochtend 14 augustus massaal naar het voorplein van het provinciehuis in Den Bosch te komen. Op dat moment organiseert ZLTO een vreedzame en waardige demonstratie tegen het voornemen om de natuurvergunning van vijf pluimveehouders in Noord-Brabant in te trekken. In het begin van de zomer maakte het college van Gedeputeerde Staten bekend om met ingang van 1 oktober 2026 de procedure voor onteigening te willen starten.

Dit nieuws is bij agrariërs in het hele land als een bom ingeslagen. “Als een provincie rechtsgeldige vergunningen zomaar kan intrekken, is geen enkele ondernemer in Nederland nog zeker van zijn bedrijf. En dit raakt niet alleen de landbouw: ook duizenden niet-agrarische bedrijven in Nederland lopen hetzelfde risico. Dit heb ik nog nooit meegemaakt en gaat zwaar in tegen het beleid!” aldus LTO-voorzitter Ger Koopmans.

LTO staat pal achter de vijf Brabantse pluimveehouders en steunt alle andere ondernemers die met vergelijkbare handhavings- of intrekkingsverzoeken worden geconfronteerd. Koopmans: “We laten onze mensen niet vallen, het is belangrijk dat we onze stem laten horen. Boeren, tuinders, maar ook burgers die de agrarische sector een warm hart toedragen. Het is belangrijk dat we onze boosheid en ongerustheid kenbaar maken op 14 augustus”.

Deze oproep gericht is op het beschermen van de rechtszekerheid van ondernemers. De landelijke stikstofaanpak moet op een aantal onderdelen fundamenteel worden aangepast. Dat heeft alleen zin als er voldoende rechtszekerheid bestaat voor ondernemers. Het protest op 14 augustus is daarom geen oproep om de volledige stikstofaanpak van tafel te halen, maar om een duidelijke grens te trekken als het gaat om het intrekken van bestaande vergunningen. Ondernemers moeten erop kunnen vertrouwen dat verleende vergunningen niet zomaar worden ingetrokken en dat beleidswijzigingen zorgvuldig, voorspelbaar en juridisch houdbaar worden uitgevoerd.

De nieuwe directeur van LTO Nederland, Coen van Rooyen, maakte afgelopen vrijdag kennis met de vakgroep en de multifunctionele landbouw bij zorgtuinderij Tuin de Es in Haaren (NB).

Coen van Rooyen is in juni gestart als LTO-directeur en bezoekt alle vakgroepen van LTO alsmede een bedrijf uit de sector. Bij de kennismaking in de multifunctionele landbouw waren voorzitter Bart Pijnenburg, bestuursleden Linda de Groot en Alex Spieker en strategisch beleidsadviseur Marloes van Schaik aanwezig.

Er is gesproken over de diversiteit in de sector en de meerwaarde van de sector; zij kan bijdragen aan maatschappelijke opgaven en gebiedskwaliteiten. MFL-ondernemers zijn in staat om boerenerf, landschap en gemeenschap met elkaar te verbinden. Ook de uitdagingen in ruimtelijke ordening kwamen aan bod. Uiteraard kon een rondleiding niet ontbreken. Naast zorg biedt Tuin de Es ook de mogelijkheid tot vergaderen, workshops & events en is er een boerderijwinkel.

Coen blikt op LinkedIn terug op zijn bezoek en noemt MFL “ondernemerschap in het kwadraat”.