Kinderen laten ontdekken waar hun eten vandaan komt en hoe voedsel wordt geproduceerd. Dat is het gezamenlijke doel van Boerderij Educatie Nederland (BEN) en 5 organisaties uit de agrarische sector. Op donderdag 12 november ondertekenden BEN, LTO Nederland, ZuivelNL, de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV), de Nederlandse Fruittelers Organisatie (NFO) en Brancheorganisatie Akkerbouw een nieuwe samenwerkingsovereenkomst. De overeenkomst heeft een looptijd van 5 jaar en gaat in op 1 januari 2027.

Met deze samenwerking willen de partners meer kinderen in contact brengen met de wereld achter hun voedsel. Het doel is helder: kinderen voedselvaardig maken. Op de boerderij of tuinderij kunnen kinderen op jonge leeftijd zelf ervaren, ontdekken en leren. Zo groeit hun kennis van en begrip voor voedsel, voedselproductie en de mensen die daar dagelijks aan werken.

Leren waar voedsel vandaan komt
Honderden boerinnen, boeren en tuinders in heel Nederland openen hun erf voor schoolklassen. Op melkveehouderijen, akkerbouwbedrijven, varkenshouderijen, fruitteeltbedrijven en tuinderijen zien kinderen van dichtbij hoe dieren worden verzorgd, hoe gewassen groeien en wat er allemaal komt kijken bij het produceren van ons dagelijks eten.

Voorzitter Bart Pijnenburg: “Belevend leren bij boeren en tuinders staat bij ons centraal. Het erf is een fantastische leeromgeving, kinderen staan midden in de praktijk. Ze zien, voelen, ruiken en proeven. Ze stellen vragen aan de boer of tuinder en ontdekken met hun eigen ogen hoe voedsel wordt geproduceerd. Die directe ervaring maakt indruk en helpt kinderen om beter te begrijpen en te onthouden wat ze leren.”

Een landelijk netwerk van educatieboeren
BEN verbindt en ondersteunt ruim 375 educatieboeren en de regionale samenwerkingsverbanden in heel Nederland. De educatieboeren ontvangen schoolklassen uit het basis- en voortgezet onderwijs voor boerderij- en tuinderijlessen.

De nieuwe overeenkomst biedt een stevige basis om boerderijeducatie de komende 5 jaar verder te ontwikkelen en voor nog meer schoolkinderen toegankelijk te maken. De partners dragen gezamenlijk bij aan de continuïteit, kwaliteit en professionalisering van boerderijeducatie. Ze ondersteunen ook de boeren en tuinders die hun erf openstellen.

Met de samenwerking onderstrepen de partners hoe belangrijk zij een goede verbinding tussen kinderen, voedsel en de agrarische sector vinden. Zij delen de overtuiging dat kinderen die begrijpen waar hun voedsel vandaan komt, bewuster kunnen kiezen en meer waardering krijgen voor de mensen en het werk erachter.

Over Boerderij Educatie Nederland
Boerderij Educatie Nederland (BEN) zet zich sinds 2016 in om boerderijeducatie in Nederland te versterken en toegankelijk te maken voor scholen. Met 375 aangesloten educatieboeren en 20 regionale samenwerkingsverbanden is er een stevig landelijk netwerk van boeren en tuinders die schoolklassen ontvangen. De aangesloten educatieboeren werken met het Keurmerk Boerderij Educatie Nederland. Dit waarborgt onder meer de kwaliteit en veiligheid van de lessen. Zo kunnen kinderen op een veilige en leerzame manier ontdekken waar hun voedsel vandaan komt.

Meer informatie: www.boerderijeducatienederland.nl

Om het stikstofpakket voor boeren in praktijk werkbaar en haalbaar te maken, moeten stalsystemen die in onze buurlanden erkend zijn, ook in Nederland op de kortst mogelijke termijn erkend en vergunbaar worden. Die toezegging deed LVVN-minister Van Essen in zijn stikstofbrief van 3 november. LTO Nederland heeft een overzicht aangeleverd van alle stalsystemen die op dit moment in Vlaanderen erkend zijn. We roepen minister Van Essen op om daar morgen duidelijkheid over te krijgen in zijn contact met Vlaams landbouwminister Jo Brouns.

LTO heeft veel vertrouwen in de Vlaamse aanpak. Deze lijst is op een zorgvuldige en wetenschappelijke verantwoorde manier tot stand gekomen. We vragen minister Van Essen om deze lijst naast de Nederlandse Omgevingsregeling te leggen. Huisvestingsystemen en managementmaatregelen die op de Vlaamse lijst staan en die niet in Nederland erkend zijn, moeten zo snel als mogelijk ook hier erkend worden. Daarnaast vragen wij minister Van Essen om naar de stalvloeren te kijken. Veel van deze vloeren worden momenteel in Nederland uitgefaseerd. Maar ze staan wél op de Vlaamse lijst, met een lager reductiepercentage. Deze stalvloeren moeten ook in Nederland opnieuw erkend worden op basis van de Vlaamse reductiepercentages, zodat melkveehouders ze kunnen gebruiken om aan de emissienormen in 2035 te voldoen.

In de Kamerbrief van 3 november geeft de minister aan ook naar erkende emissie reducerende maatregelen in Duitsland en Denemarken te kijken. Daarop komen we binnenkort separaat terug.

Lees hier de brief die LTO-voorzitter Ger Koopmans vandaag stuurde aan LVVN-minister Van Essen over het erkennen van Vlaamse stalsystemen.

Tijdens de toelichting in de Tweede Kamer van het SER-advies “Van aankomst naar toekomst” lichtte Kim Putters samen met Désirée Marjoor (SER-kroonlid), en een delegatie van de adviescommissie, toe aan de Tweede Kamercommissie SZW. LTO Nederland had zitting in de adviescommissie en heeft als een van de drie werkgeversorganisaties meegewerkt aan dit advies.

Centraal in het advies staat hoe nieuwkomers zo snel mogelijk duurzaam hun plek op de Nederlandse arbeidsmarkt kunnen vinden. Daarbij gaat het niet alleen om de eerste stap naar werk, maar ook om de ontwikkeling daarna. De eerste baan hoeft niet altijd perfect aan te sluiten bij iemands opleiding of ervaring. Ook praktisch werk kan een waardevolle eerste stap zijn, mits er ruimte is om vaardigheden verder te ontwikkelen en door te groeien. Daarom is het van belang om vroeg in beeld te brengen wat iemand kan en wil en ervoor te zorgen dat werk goed te combineren is met taal, opleiding en inburgering.

Voor LTO is daarbij essentieel: wie van werkgevers vraagt om in nieuwkomers te investeren, moet werkgevers ook het perspectief geven dat die investering duurzaam kan zijn. Dat vraagt om goede ondersteuning bij taal en scholing, het wegnemen van praktische belemmeringen en duidelijke en uitvoerbare regels over verblijf en arbeid.

Voor Oekraïense medewerkers is die duidelijkheid nu extra urgent. Veel van hen werken inmiddels al langere tijd bij Nederlandse werkgevers. LTO vindt het belangrijk dat tijdig duidelijk is onder welke voorwaarden zij ook op langere termijn kunnen blijven werken, zodat werkgevers én werknemers weten waar ze aan toe zijn en duurzame arbeidsrelaties kunnen worden voortgezet.

In de nieuwe LTO Podcast nemen we actuele ontwikkelingen door die van groot belang zijn voor boeren en tuinders. De nieuwe stikstofbrieven van 3 november van minister Van Essen, het rapport van de Ombudsman over hoe de overheid de voorbije jaren omging met boeren en tuinders, de vraag of het kabinet op het punt van omvallen staat en het feit dat de Vogel- en Habitatrichtlijn in Brussel op de operatietafel liggen.

Dat doen we met Jos Verstraten (voorzitter LTO Melkvee), Paul van Beuzekom (lobbyist Den Haag) en Bart Millenaar (lobbyist Brussel) onder moderatie van Bjørn van den Boom (manager Public Affairs LTO Nederland).

Luister de nieuwe aflevering hier of direct op Spotify ⬇️

]]> https://www.lto.nl/eerste-behandeling-belastingplan-laat-goede-wil-zien-maar-concrete-verbeteringen-ontbreken/ Wed, 28 Oct 2026 14:07:19 +0000 https://www.lto.nl/eerste-behandeling-belastingplan-laat-goede-wil-zien-maar-concrete-verbeteringen-ontbreken/ '

Op 12 en 26 oktober vond het eerste deel van de behandeling van het Belastingplan plaats. In aanloop naar de debatten heeft LTO Nederland aandacht gevraagd voor concrete verbeteringen van de belastingregels voor boeren en tuinders. De inzet van LTO is duidelijk: als de overheid van een sector vraagt om te veranderen, mag het belastingstelsel die verandering niet bestraffen. Ook moeten de fiscale faciliteiten niet alleen op papier bestaan, maar in de praktijk op het boerenerf goed werken.

LTO Nederland ziet dat er in de politiek bereidheid is om hiermee aan de slag te gaan. Toch blijven concrete verbeteringen voorlopig uit. De debatten van 12 en 26 oktober zijn het eerste deel van de behandeling van het Belastingplan. LTO Nederland volgt de ontwikkelingen nauwkeurig en brengt bij de betrokkenen onder de aandacht wat nodig is voor haar leden. In de week van 2 november volgt de plenaire behandeling van het Belastingplan.

Vruchtwisseling en tijdelijke uitruil van grond
Tijdens de debatten was er veel aandacht voor de problemen rond vruchtwisseling en het tijdelijk uitruilen van grond tussen boeren. Staatssecretaris Eerenberg heeft toegezegd om vóór de plenaire behandeling een brief naar de Tweede Kamer te sturen. Daarin wil hij nog een laatste poging doen om oplossingen te vinden. Ook wil hij mogelijke alternatieven opnemen. In zijn reactie verwees Eerenberg naar LTO, dat nadrukkelijk om deze stap heeft gevraagd. Boeren en tuinders worden aangemoedigd om steeds meer samen te werken. Toch kunnen zij hierdoor tegen fiscale nadelen aanlopen binnen de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) en de Landbouwvrijstelling. In de Fiscale Verzamelwet 2027 wordt een belangrijke stap gezet om tijdelijke grondruil binnen de BOR beter mogelijk te maken. Maar om deze aanpassing goed te laten werken, moet ook de zogenoemde noodzakelijkheidstoets verdwijnen. Deze toets maakt de regels onnodig ingewikkeld. Volgens LTO is de toets bovendien niet nodig. Dat heeft LTO ook aangegeven in haar gezamenlijke reactie met de VLB en NAJK. Voor de Landbouwvrijstelling zijn twee stappen nodig om vruchtwisseling goed mogelijk te maken.

Ten eerste wil LTO terug naar de fiscale behandeling van vruchtwisseling zoals die is vastgelegd in de werkafspraak uit 2014. Zo ontstaat een regeling die niet alleen op papier werkt, maar ook in de praktijk op het boerenerf.

Ten tweede moet er een oplossing komen voor melkveehouders die door tijdelijke grondruil het recht op de Landbouwvrijstelling verliezen.

LTO Nederland kijkt daarom met veel belangstelling uit naar de aangekondigde brief van de staatssecretaris van Financiën.

Familievrijstelling: onzekerheid voor bedrijfsopvolgers
Ook de problemen rond de familievrijstelling vragen om een oplossing. Doordat hier tijdens de debatten weinig aandacht voor was, blijft een deel van de bedrijfsopvolgers in de land- en tuinbouw met onzekerheid zitten. Volgens een standpunt van de Belastingdienst kan het inbrengen van een bedrijf in een bv tijdens een gefaseerde bedrijfsoverdracht ertoe leiden dat de familievrijstelling alsnog moet worden teruggedraaid. LTO Nederland vindt dit onbegrijpelijk. Als de opvolger het bedrijf direct na de overname in een bv onderbrengt, hoeft de vrijstelling namelijk niet te worden teruggedraaid. Volgens LTO moet het belangrijkste uitgangspunt zijn dat de opvolger het bedrijf overneemt. Het zou niet moeten uitmaken of dat gebeurt als ondernemer voor de inkomstenbelasting (IB-ondernemer) of via een bv.

Btw op bloemen en planten
De verhoging van de btw op sierteeltproducten kreeg tijdens de debatten maar beperkt aandacht. Daarmee dreigt Nederland volgens LTO definitief afstand te nemen van zijn positie als gidsland in de sierteeltsector. Deze sector staat juist bekend om zijn duurzaamheid en innovatiekracht. Uit onderzoek blijkt dat de verwachte extra belastingopbrengsten in de praktijk zullen tegenvallen. Ook staat de btw-verhoging haaks op het streven naar meer groen in binnensteden en zijn de negatieve economische gevolgen aanzienlijk. Om aandacht te vestigen op dit onderwerp werkt LTO mee een campagne om de gevolgen van de btw-verhoging onder de aandacht te brengen.

Onderzoek naar fiscale investeringsfaciliteit
Tot slot heeft staatssecretaris Eerenberg toegezegd om samen met de sector, waaronder LTO, de mogelijkheden voor een fiscale investeringsfaciliteit te onderzoeken. LTO zet zich hier al langer voor in (lees meer over de inzet van LTO). Een dergelijke faciliteit kan helpen om investeringen in de land- en tuinbouw mogelijk te maken en de opgaven voor de sector te versnellen. De staatssecretaris heeft toegezegd om vóór het voorjaar meer informatie te geven over de mogelijkheden. LTO Nederland blijft zich inzetten voor belastingregels die aansluiten bij de praktijk van boeren en tuinders en die samenwerking, bedrijfsopvolging en noodzakelijke investeringen niet onnodig belemmeren.

De controlecijfers die NVWA vrijdag publiceerde over fosfaatrechten in de melkveehouderij zijn ernstiger dan de signalen die LTO eerder vanuit het veld ontving. Voor een eerlijk speelveld en om te voorkoming dat milieuplafonds worden overschreden, moet iedereen geldende regelgeving naleven.  Maar LTO benadrukt dat hierbij op grote schaal géén sprake is van moedwillige overtredingen: onzekerheid over het nieuwe beleid zet de sector op slot en ontneemt melkveehouders hun gebruikelijke handelingsperspectief.

Overschrijdingen kunnen voortkomen uit overmacht
LTO neemt de cijfers serieus. Het is zorgelijk dat ook buiten de risicogerichte controles bij een aanzienlijk deel van de gecontroleerde bedrijven onvoldoende fosfaatrechten beschikbaar waren. Wie moedwillig meer dieren houdt dan het aantal fosfaatrechten toestaat, benadeelt de grote groep collega’s die zich wel aan de regels houdt. Overschrijding van het fosfaatplafond vergroot het risico op een generieke korting en zet extra druk op de overvolle mestmarkt. De geconstateerde overtredingen schaden het vertrouwen in het fosfaatrechtensysteem en in de melkveesector, ook al betreft het maar een relatief kleine groep bedrijven. Toch is het noodzakelijk om de cijfers in context te plaatsen. Voor individuele bedrijven kan de overschrijding voortkomen uit overmacht.

Onvoorspelbare dieren en markt
Het aantal fosfaatrechten dat een melkveehouder nodig heeft, is afhankelijk van de feitelijke melkproductie in een jaar. Achteraf is dat eenvoudig vast te stellen. Maar gedurende het jaar is de productie van een melkkoe niet altijd nauwkeurig te voorspellen. De melkproductie kan veranderen en is afhankelijk van veel verschillende factoren. Dit ontslaat de melkveehouder niet van zijn verantwoordelijkheid, maar onderstreept het belang van een goed functionerende markt waarbij ondernemers tijdig voldoende rechten moeten kunnen verwerven.

Het verwerven van fosfaatrechten wordt echter steeds lastiger. De markt is onvoldoende transparant en kent sterke schommelingen in zowel prijs als aanbod. Door afroming en deelname aan opkoopregelingen zijn er steeds minder rechten beschikbaar. Onzekerheid over de aanstaande stikstofaanpak leidde ertoe dat veehouders soms extra vee aanhielden. Daarnaast houden ondernemers fosfaatrechten uit voorzorg vast vanwege de nieuwe koppeling tussen ammoniak en fosfaatrechten. Omdat afroming ook de verkoop en het verleasen van rechten minder aantrekkelijk maakt, neemt het aanbod verder af en loopt de prijs steeds verder op. De fosfaatrechtenmarkt zit, kortom, in hoge mate op slot.

Situatie vraagt om aandacht en duidelijkheid
“Fosfaatrechten zijn op dit moment duur en beperkt beschikbaar,” zegt Jos Verstraten, voorzitter van de vakgroep LTO Melkveehouderij: “We zijn terughoudend met uitspraken over de fosfaatrechtenmarkt, omdat we deze niet willen beïnvloeden. Tegelijkertijd zien we dat de markt steeds minder goed aansluit bij de dagelijkse praktijk van melkveehouders. Dat vraagt om bewustzijn bij veehouders, maar ook om meer duidelijkheid over het beleid. Transparantie van landelijke kengetallen zoals ontwikkeling van het aantal dieren en de melkproductie. Daarnaast vinden wij dat tijdelijke overdracht aantrekkelijker moet worden gemaakt. Samen kunnen deze maatregelen speculatie en prijsopdrijving tegengaan, en fosfaatrechten toegankelijker maken. Daarbij moeten we realistisch zijn: een aanpassing van regels voor tijdelijke overdracht zal voor dit jaar geen oplossing meer bieden.”

Ondanks het beperkte handelingsperspectief voor het resterende jaar, roept LTO haar leden op om de bedrijfssituatie scherp in de gaten te houden en tijdig na te gaan of er bijgestuurd moet worden. Een overtreding is een economisch delict, en kan hoge boetes opleveren en mogelijk zelfs een strafblad. Een individueel gevoel van overmacht is weliswaar begrijpelijk, maar geldt binnen deze wetgeving niet als geldig verweer.

LTO Nederland verwelkomt het feit dat Tweede Kamerlid Maarten Goudzwaard (JA21) op 21 oktober Kamervragen heeft gesteld over muizenschade aan grasland en de gevolgen daarvan voor de mestregels. Dit jaar ondervinden melkveehouders in onder meer Friesland en de Alblasserwaard aanzienlijke schade als gevolg van een veldmuizenplaag. Op veel percelen is de grasmat dusdanig aangetast en afgestorven dat boeren genoodzaakt zijn hun grasland opnieuw in te zaaien. LTO Nederland vindt het positief dat deze problematiek nu ook op de politieke agenda staat.

Dubbel getroffen
Boeren die als gevolg van een muizenplaag hun grasland moeten vernieuwen, worden daartoe door omstandigheden gedwongen. De huidige mestregels en het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) houden echter onvoldoende rekening met dergelijke uitzonderlijke situaties en gaan uit van een reguliere bedrijfsvoering. Hierdoor worden getroffen boeren dubbel benadeeld: eerst door de schade aan hun grasland en vervolgens door de regelgeving die van toepassing is op de vernieuwing ervan. LTO Nederland pleit er daarom voor om muizenschade als overmacht te erkennen.

Onderzoek naar mineralisatie
De huidige regels voor graslandvernieuwing zijn gebaseerd op de aanname dat bij het vernieuwen van een grasmat aanzienlijke hoeveelheden stikstof vrijkomen. Of dit ook geldt voor grasland dat door muizenschade is aangetast en afgestorven, is echter niet onderzocht. Mogelijk komt hierbij juist minder stikstof vrij. LTO Nederland steunt daarom het verzoek van Goudzwaard aan het kabinet om de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM) hierover om advies te vragen en, indien nodig, aanvullend onderzoek te laten uitvoeren naar de verschillen tussen grondsoorten. Volgens LTO Nederland moeten regels gebaseerd zijn op wetenschappelijke inzichten en feiten, niet op onbewezen aannames.

Maatwerk in mestbeleid en GLB
LTO Nederland steunt de inhoudelijke punten van de Kamervragen. Bij muizenschade op klei- en veengrond moet een vaste stikstofgift mogelijk zijn, in plaats van bemesting op basis van een grondmonster. Ook moeten boeren hun GLB-eco-premie behouden wanneer zij door muizenschade hun grasland moeten vernieuwen. Dit geldt voor alle eco-activiteiten op grasland, zoals langjarig grasland, kruidenrijk grasland, grasklaver en bufferstroken langs grasland.

De Europese Commissie heeft een conceptwetsvoorstel gepubliceerd om het mogelijk te maken om dunne fractie van digestaat boven de gebruiksnorm van dierlijke mest te plaatsen. Het voorstel komt na eerder aandringen van LTO Nederland en andere Europese landbouworganisaties om de productie van RENURE op te schalen en dierlijke mest beter te benutten. LTO ziet het conceptvoorstel als een stap in de goede richting, maar benadrukt dat de techniek niet leidend mag zijn in het toelaten van RENURE-producten.

Volgens het voorstel mag de dunne fractie als kunstmestvervanger worden gebruikt wanneer deze is gescheiden met een decanteercentrifuge en voldoet aan de overige bestaande RENURE-eisen. Daarmee wordt een vierde productieroute toegevoegd, naast ammoniumzouten, mineralenconcentraat en struviet. Toch blijft het onderliggende knelpunt bestaan: de voorgeschreven technieken voor de productie van RENURE. LTO pleit voor een volledig technologieneutrale benadering, waarbij niet de productietechniek, maar uitsluitend de kwaliteit van het eindproduct en de milieukundige randvoorwaarden bepalend zijn. Een vaste techniekenlijst verhoogt de kosten, remt innovatie en maakt RENURE voor een deel van de boeren onhaalbaar.

“Het is goed dat Brussel beweegt. Elke stap die meer boeren in staat stelt hun mest als kunstmestvervanger in te zetten, telt”, zegt Jos Verstraten, bestuurder melkveehouderij. “Maar uiteindelijk moet het niet uitmaken met welke machine een product is gemaakt. Als het aan de kwaliteitseisen voldoet, moet het gebruikt kunnen worden. Dat zorgt voor betere benutting van nutriënten, sluit kringlopen en maakt ons minder afhankelijk van geïmporteerde kunstmest.”

LTO verdiept zich de komende tijd in het voorstel, inclusief de voorwaarden die de Commissie aan de uitbreiding verbindt, en zal op het concept reageren. Naar verwachting zal het voorstel de komende maanden in het Nitraatcomité besproken worden, waar vertegenwoordigers van lidstaten akkoord zullen moeten geven op de tekst.

Noot: RENURE (REcovered Nitrogen from manURE) zijn meststoffen uit dierlijke mest die werken als kunstmest. Sinds juni 2026 mogen Nederlandse boeren tot 80 kilo stikstof per hectare uit RENURE gebruiken boven de norm voor dierlijke mest.

LTO Nederland herkent de conclusies uit de vijfde Agro-Nutri Monitor van de ACM. De monitor laat opnieuw zien dat boeren en tuinders bereid zijn te investeren in verduurzaming, maar dat de kosten daarvan lang niet altijd worden terugverdiend in de markt. Ook constateert de ACM dat de duurzaamheidsdoelstellingen voor 2030 uit zicht raken wanneer hier geen aanvullende actie op wordt ondernomen.

Boeren en tuinders leveren steeds meer maatschappelijke prestaties op het gebied van klimaat, biodiversiteit, waterkwaliteit en dierenwelzijn. Die ontwikkeling kan alleen worden voortgezet wanneer daar ook een gezond economisch perspectief tegenover staat.

LTO onderschrijft dat er meer aandacht nodig is voor het verdienvermogen van duurzame landbouw. Tegelijkertijd vraagt LTO aandacht voor de vraag hoe deze maatschappelijke opgave wordt gefinancierd. Een eenzijdige verhoging van consumentenprijzen is maatschappelijk en politiek niet vanzelfsprekend. Daarom is een bredere aanpak nodig waarin markt, overheid en ketenpartijen gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen.

LTO ziet daarbij drie sporen:

1. Een sterkere positie van boeren en tuinders in de keten
   Boeren en tuinders moeten een sterkere positie krijgen in de keten, zodat duurzaamheidsinspanningen beter kunnen worden beloond. De mededingingsregels moeten voldoende ruimte bieden om gezamenlijk te werken aan verduurzaming en om de meerwaarde daarvan daadwerkelijk in de markt te verzilveren.
2. Investeren in innovatie, digitalisering en robotisering
   Investeringen in innovatie, digitalisering en robotisering zijn essentieel om verduurzaming slimmer, efficiënter en betaalbaar te realiseren. Nieuwe technologieën dragen niet alleen bij aan maatschappelijke doelen, maar versterken ook het toekomstig verdienvermogen van ondernemers.
3. Publieke ondersteuning voor maatschappelijke prestaties
   Publieke ondersteuning blijft nodig voor maatschappelijke prestaties die de markt niet vanzelf vergoedt. Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid biedt hiervoor belangrijke instrumenten. Juist nu verduurzamingsdoelen verder worden aangescherpt, ligt het voor de hand deze instrumenten te versterken en gericht in te zetten voor maatschappelijke opgaven.

De monitor laat ook zien dat Nederlandse producenten internationaal voorop lopen, terwijl die extra inspanningen op buitenlandse markten niet altijd worden herkend of beloond. Het versterken van de internationale waardering voor Nederlandse duurzaamheidsinspanningen verdient daarom nadrukkelijk aandacht.
Daarnaast is een gelijk speelveld essentieel. Boeren en tuinders investeren in hoge standaarden voor duurzaamheid, voedselveiligheid, dierenwelzijn en milieu. Dan is het logisch dat ook importproducten aan vergelijkbare eisen voldoen. Wat we in Nederland niet toestaan of kunnen produceren onder onze kwaliteits- en duurzaamheidsstandaarden, moeten we ook niet via import op de markt brengen. Alleen met eerlijke concurrentieverhoudingen kunnen verduurzaming en verdienvermogen hand in hand gaan.

LTO Nederland roept overheid, ketenpartijen en maatschappelijke organisaties op om gezamenlijk te werken aan een duurzaam verdienmodel voor de landbouw. Alleen wanneer maatschappelijke waarde ook daadwerkelijk economische waarde krijgt, kan de verduurzaming van de Nederlandse landbouw verder worden versneld.

Royal GD heeft voor het eerst in Nederland het European Shamondavirus (SHAV-EU) aangetoond in een bloedmonster van een paard met neurologische verschijnselen. Eerder werd het virus vooral vastgesteld bij runderen, maar in Duitsland, Zwitserland en Frankrijk zijn inmiddels ook besmettingen bij paarden beschreven.

SHAV-EU virus behoort tot dezelfde virusgroep als het Schmallenbergvirus en wordt vermoedelijk verspreid door knutten. Bij runderen veroorzaakt het virus onder meer koorts, diarree, melkproductiedaling en abortus. Bij paarden lijken de ziekteverschijnselen vooral samen te hangen met aantasting van het zenuwstelsel. Over de gevolgen van het virus voor paarden is nog veel onbekend. In Zwitserland en Duitsland werd het virus eerder aangetoond in hersenweefsel van paarden met neurologische aandoeningen. De recente Nederlandse en Franse gevallen laten zien dat het virus ook in bloed kan worden aangetoond. GD roept dierenartsen en paardeneigenaren op alert te zijn op neurologische verschijnselen bij paarden en verdachte gevallen te melden.

De vondst van het SHAV-EU virus bij een paard maakt duidelijk dat Nederland moet investeren in meer kennis over dit nieuwe opkomende virus. Op dit moment zijn er nog veel vragen over de verspreiding van het virus, de gevolgen voor paarden en andere diersoorten en de rol die het virus mogelijk speelt bij neurologische aandoeningen. LTO roept de overheid daarom op om middelen beschikbaar te stellen meer diagnostiek en onderzoek te doen om beter inzicht te krijgen in de verspreiding van het virus, de klinische betekenis en de mogelijke impact voor de paardensector. Dergelijk onderzoek levert waardevolle informatie op voor paardeneigenaren, dierenartsen, de sector en de overheid en is essentieel om de ontwikkeling van deze nieuwe virusinfectie goed te kunnen volgen.

Bij nieuwe dierziekten is kennis cruciaal. Als we willen weten welke gevolgen dit virus heeft voor paarden en andere diersoorten, moeten we ervoor zorgen dat dieren met verdachte ziekteverschijnselen ook daadwerkelijk onderzocht kunnen worden. Bij eerdere opkomende dierziekten, zoals blauwtong en het Schmallenbergvirus, heeft de overheid eveneens geïnvesteerd in onderzoek en monitoring in het belang van de diergezondheid. LTO roept de overheid op om ook nu op korte termijn middelen beschikbaar te stellen, zodat snel meer inzicht ontstaat in de verspreiding en mogelijke gevolgen van het SHAV-EU virus.

Meer info over het SHAV-EU virus staat hier.

De voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland heeft het verzoek van LTO, POV, Vee&Logistiek en KAVB (de belangenbehartigers) om het Woo-besluit over agrarische gegevens (Woo/2023/066) te schorsen, afgewezen. Daardoor staat het de minister vrij de gevraagde informatie aan Mobilisation for the Environment (MOB) te verstrekken en openbaar te maken. We zijn teleurgesteld over deze uitkomst en maken ons grote zorgen over de gevolgen voor agrarische ondernemers en hun gezinnen.

Oordeel voorzieningenrechter
De rechtbank behandelt in de uitspraak uitvoerig de aangevoerde belangen en beroepsgronden. De voorzieningenrechter oordeelt onder meer dat de collectieve belangenorganisaties belanghebbende zijn en dat geen sprake is van misbruik van procesrecht.

De gevolgde zienswijzeprocedure via een publicatie in de Staatscourant acht de voorzieningenrechter voldoende geschikt en zorgvuldig. De publicatie was volgens de rechter wel verwarrend, omdat daarin werd gesproken over gegevens van “veehouders”, terwijl de openbaarmaking ook akkerbouwers raakt. Ook de brief waarmee derde-belanghebbenden over het Woo-besluit zijn geïnformeerd sloot niet goed aan bij het besluit en vermeldde ten onrechte dat bezwaar in plaats van beroep openstond. Volgens de voorzieningenrechter zijn agrariërs hierdoor echter niet zodanig of onevenredig in hun belangen geschaad dat dit tot schorsing moet leiden.

Inhoudelijk kwalificeert de voorzieningenrechter huisvestingsgegevens, locatiegegevens en dieraantallen als emissiegegevens. Dat een deel van deze informatie eerder openbaar is gemaakt, dat het om historische gegevens gaat of dat gegevens betrekking hebben op oudere huisvestingssystemen, staat volgens de rechter niet aan hernieuwde openbaarmaking in de weg. Gegevens uit de landbouwtelling over landgebruik en gewascodes worden als milieugegevens aangemerkt. Voor die gegevens bestaat ruimte voor een belangenafweging, maar de voorzieningenrechter laat het belang van openbaarheid in dit geval zwaarder wegen dan het belang van agrariërs bij niet-openbaarmaking. Ook de ingeroepen uitzonderingsgronden uit de Wet open overheid leiden volgens de rechter niet tot weigering van openbaarmaking.

Grote impact op agrarische gezinnen
We beseffen hoe groot de impact van deze openbaarmaking is. Naar schatting beschikt circa 50 procent van de agrariërs buiten hun schuld niet over een volledige vergunning voor alle activiteiten. Zij mochten er op basis van het destijds geldende overheidsbeleid op vertrouwen dat daarvoor geen aanvullende vergunning nodig was en hebben vanuit dat uitgangspunt vaak forse investeringen gedaan.

Dat MOB nu gegevens over een lange reeks jaren uit de landbouwtelling en de Gecombineerde opgave kan ontvangen, zorgt voor extra onzekerheid en stress en heeft een diepe impact op agrarische gezinnen. We houden er rekening mee dat MOB de historische gegevens gebruikt om referentiesituaties vast te stellen en de gegevens inzet voor handhavingsverzoeken of verzoeken tot intrekking van vergunningen. Juist tegen de achtergrond van de bestaande vergunningenproblematiek vergroot dit de zorgen op het boerenerf.

Vertrouwen in de overheid onder druk
Agrariërs hebben gegevens in de Gecombineerde opgave steeds aan de overheid verstrekt in de veronderstelling dat daarmee vertrouwelijk wordt omgegaan. Openbaarmaking van gevoelige, tot individuele bedrijven en gezinnen herleidbare informatie zet dat vertrouwen ernstig onder druk. We vinden dat de wetgever en overheid oog moet hebben voor de context waarin deze gegevens zijn verstrekt en voor de reële gevolgen van openbaarmaking.

Maak werk van uitvoering van Kamermoties
We vinden het van groot belang dat de regering uitvoering geeft aan de aangenomen Kamermoties die oproepen tot inzet op herziening van de Europese regels over de openbaarmaking milieu-informatie. Het doel moet zijn dat gevoelige agrarische gegevens uitsluitend op een hoger abstractieniveau openbaar worden gemaakt, zodat deze niet tot individuele boerenbedrijven en -gezinnen zijn te herleiden. Transparantie en bescherming van de persoonlijke en bedrijfsmatige belangen van agrariërs moeten daarbij beter met elkaar in balans worden gebracht.

Nu het verzoek om een voorlopige voorziening is afgewezen, staat de door de belangenbehartigers verzochte voorlopige voorzieningen openbaarmaking niet meer in de weg. We onderzoeken de impact van de nog lopende verzoeken voor voorlopige voorzieningen van andere belanghebbenden (o.a. van individuele agrariërs) op de openbaarmaking. Verder bestuderen we de uitspraak en bespreken op korte termijn met de betrokken partijen en de advocaat welke vervolgstappen nog zinvol en mogelijk zijn.

Lees hier de volledige uitspraak.

De vakgroep LTO Paardenhouderij is blij om te melden dat Gerbert Oosterlaken per 1 oktober voorzitter van de vakgroep is. Gerbert heeft veel bestuurlijke ervaring, kennis van diverse sectoren en is nauw betrokken bij de paardenhouderij. Hieronder stelt Gerbert zich graag aan u voor.

Mijn naam is Gerbert Oosterlaken, 67 jaar en getrouwd met Antonet. Onze drie kinderen wonen inmiddels op zichzelf en bouwen daar ieder aan hun eigen carrière. Tot 2024 hadden we een gecombineerd bedrijf, bestaande uit varkenshouderij en akkerbouw. Onze zoon zet het akkerbouwgedeelte van ons bedrijf voort.

In 2024 hebben we het varkensgedeelte na 42 jaar verkocht aan een collega. Tijd voor een ander soort leven vond Antonet en inmiddels wonen we op een nieuwe locatie met 12 ha grond. De laatste jaren voor de verkoop van het bedrijf heb ik mijn, op een laag pitje staande, hobby weer opgepakt: het fokken van dressuurpaarden. Momenteel hebben we 4 drachtige merries en ruimte voor 15 opfokpaarden.

Besturen als rode draad
Besturen binnen verschillende organisaties loopt als een rode draad door mijn carrière van de afgelopen 45 jaar. Nu ik wat meer tijd heb, merkte ik dat het begon te kriebelen om naast mijn andere activiteiten weer iets nieuws op te pakken. Op dat moment kwam de vacature bij LTO Nederland op mijn pad.

Het lijkt mij een mooie uitdaging om de paardenhouderij te vertegenwoordigen: een sector met veel verschillende ondernemers en uiteenlopende manieren waarop paarden worden ingezet. Dat vraagt om een toegankelijke houding, goed luisteren naar ondernemers en signalen uit de achterban serieus oppakken.

Mijn doel is om bij te dragen aan een sterke toekomst voor de paardenhouderij in al haar diversiteit, zodat ondernemers hun bedrijf met vertrouwen kunnen voortzetten. Dat kan alleen als we samen de schouders eronder zetten. Ik hoop daarbij ook meer ondernemers te laten ervaren dat een lidmaatschap van LTO waarde toevoegt en echt iets kan betekenen voor hun bedrijf.