Het boerenbedrijf bruist. Naast voedselproductie, zetten steeds meer agrarisch ondernemers de deuren open voor nieuwe verbindingen met natuur, zorg, kinderopvang, verkoop, recreatie, educatie en gemeenschap. Multifunctionele landbouw (MFL) levert zo op veel manieren een bijdrage aan de samenleving. Toch wordt die waarde niet altijd gezien of vanzelfsprekend meegenomen in regionaal en lokaal beleid. Om dat zichtbaar te maken en handvatten te bieden aan beleidsmakers, publiceren LTO en Het PON & Telos vandaag het online magazine De kracht van verbinding; De verbrede waarde van multifunctionele landbouw.

Op het platteland groeit de vraag naar maatschappelijke behoeftes: plekken voor ontmoeting, zorg, kinderopvang, recreatie, water en natuur. Multifunctionele landbouw kan op veel van die vragen een antwoord geven, mits daar ruimte voor wordt gemaakt in omgevingsbeleid. Het magazine bundelt inzichten van ondernemers, onderzoekers, beleidsmakers en bestuurders en biedt concrete aanknopingspunten om MFL een steviger plek te geven in het omgevingsbeleid. Zo wordt zichtbaar welke waarden overheden en ondernemers kunnen ‘oogsten’ en hoe ruimtelijke keuzes kunnen bijdragen aan maatschappelijke opgaven.

In het magazine komen twaalf multifunctionele ondernemers aan het woord. Ze laten zien hoe zij in de praktijk invulling geven aan multifunctioneel ondernemen, en welke impact zij maken op hun omgeving. Hun verhalen laten een breed scala aan ondernemingen zien: van zorgboerderij tot wijnverkoop, van natuurbeheer tot agrarische kinderopvang. Ze leggen de brug tussen landbouw en leefomgeving, én vinden een manier om dit rendabel te maken.

Wegwijzer voor beleid
Om de ervaringen van het boerenerf door te vertalen naar overheid en beleid, is een bijeenkomst met gemeenten, de provincie, adviesbureaus en ondernemers georganiseerd. De resultaten worden gedeeld in het magazine, zoals het wegnemen van planologische beperkingen of het benutten van mogelijkheden in de Omgevingwet. Met een routekaart worden de belangrijkste inzichten en mogelijke vervolgstappen overzichtelijk samengebracht.
Met De kracht van verbinding willen LTO en Het PON & Telos niet alleen inspireren, maar ook aanzetten tot actie. Door de waarde van multifunctionele landbouw beter zichtbaar te maken, willen zij bijdragen aan structurele erkenning van multifunctioneel ondernemen in lokaal en regionaal beleid. Zo levert het boerenerf niet alleen maar voedsel, maar oogst ook maatschappelijke meerwaarde.

Het magazine is mede tot stand gekomen door de ondersteuning van een brede groep partners: Rabobank, LTO Noord Innovatiefonds, Destinatie NL, het Ministerie van LVVN, Verenigde Agrarische Kinderopvang (VAK), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Landbouw Innovatie Brabant (LIB).

Fotocredits Willeke Machiels

De zorglandbouw stond in de belangstelling tijdens een werkbezoek van Carsten Herstel, Directeur-Generaal Langdurige Zorg bij het ministerie van VWS. Op uitnodiging van de Federatie Landbouw en Zorg (FLZ) en de vakgroep Multifunctionele Landbouw (MFL) van LTO Nederland bezocht hij zorgboerderij De Buytenhof in Rhoon.

Het verdiepen van de kennis over de zorglandbouw stond centraal, evenals het bespreken van wet- en regelgeving die deze sector raakt. De Buytenhof vormde hiervoor een inspirerend voorbeeld. Het bedrijf combineert akker- en tuinbouw en een boomgaard met uiteenlopende activiteiten, zoals zorgverlening, een boerderijwinkel, een theeschenkerij met terras, vergadermogelijkheden en evenementen.

Ondernemer Wiard Visser gaf een bevlogen toelichting op de ontwikkeling van het bedrijf. Hij schetste hoe de verschillende activiteiten elkaar versterken en hoe zorg en landbouw op een waardevolle manier samenkomen. Daarbij ging hij ook in op de knelpunten waar zorgboeren in de praktijk tegenaan lopen, waarmee hij de bredere uitdagingen binnen de sector tastbaar maakte.

Een belangrijk onderdeel van het werkbezoek was het gesprek over actuele beleidsthema’s. Er werd uitgebreid stilgestaan bij de gevolgen van wet- en regelgeving zoals het wetsvoortsel Wibz en de Wtza (zie ook Ontwikkelingen bij Wibz en Wtza in de zorglandbouw – LTO). Vanuit de sector werd de wens uitgesproken om regels te vereenvoudigen en beter aan te laten sluiten op de dagelijkse praktijk.

Carsten Herstel gaf aan onder de indruk te zijn van de inzet en passie van ondernemers in de zorglandbouw. Hij benadrukte dat de manier waarop zij zorg en welzijn, landbouw en landschap met elkaar weten te verbinden, leidt tot waardevolle zorgzame gemeenschappen en aansluit op de visie die VWS hierop heeft.

Ook LTO-voorzitter Ger Koopmans en Bart Pijnenburg, voorzitter van de vakgroep Multifunctionele Landbouw, kijken terug op een geslaagd werkbezoek. Zij zien het bezoek als een belangrijke stap in het versterken van de samenwerking en de verdere ontwikkeling van de zorglandbouw in Nederland.

LTO Nederland vindt het een verstandige keuze van het kabinet om de plannen voor een versnelde verhoging van de AOW-leeftijd van tafel te halen. Vandaag kwam minister Vijlbrief met een reactie op het ultimatum van de vakbonden op voorstellen van het kabinet over AOW, WW en WIA.

“LTO hoopt dat dit een opening biedt voor werkgevers en bonden om met elkaar in gesprek te gaan over het sociaal stelsel voor een gezonde en duurzame arbeidsmarkt. Ook voor agrarische ondernemers en werknemers,” stelt voorzitter Ger Koopman. “LTO Nederland werkt samen met sociale partners aan passende en gedragen oplossingen.”

De krapte op de arbeidsmarkt en onzekerheid van een toekomstbestendige bedrijfsvoering met voldoende en goedgeschoold personeel is ook bij agrariërs een zorg. Voor de agrarische sectoren is het van belang dat het sociale zekerheidsstelsel eenvoudig en betaalbaar is voor boeren en tuinders én hun medewerkers voldoende zekerheden biedt. LTO werkt samen met partners in de Stichting van de Arbeid o.a. naar een beter stelsel van werk naar werk. Die bevindingen zullen we meenemen in de gesprekken met het kabinet en bonden.

Een seksueel getinte opmerking, (seksuele) intimidatie of pestgedrag kan grote impact hebben op de betrokkenen. Dit soort gedrag kan overal op de werkvloer voorkomen en leidt tot een onveilig werkklimaat. Agressie, intimidatie en pesten zijn onwenselijk en vragen om aandacht – ook in de agrarische sector. Waar mensen samenwerken, kunnen in de sociale omgang situaties ontstaan waarin grenzen worden overschreden.

Als werkgever ben je verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving en een respectvolle omgang tussen medewerkers. Iedereen moet zich veilig voelen op het werk. Het is daarom belangrijk dat je weet waar je als ondernemer terechtkunt voor passende ondersteuning en bemiddeling voor je medewerkers.

Vertrouwenspersoon
Heeft jouw bedrijf geen interne vertrouwenspersoon of geef je de voorkeur aan een externe? Via Stigas kun je eenvoudig een externe vertrouwenspersoon inschakelen.
Voor meer informatie: Vertrouwenspersoon | Stigas

Op weg naar herstel
Perspectief Herstelbemiddeling begeleidt het contact tussen mensen die betrokken zijn geweest bij een ingrijpende gebeurtenis. Zij bieden ondersteuning aan zowel degene die het meemaakte als degene die het veroorzaakte, en aan andere direct betrokkenen zoals collega’s of werkgevers. Herstelbemiddeling biedt een veilige omgeving om situaties bespreekbaar te maken en te werken aan herstel.

Samen werken we aan een gezonde en veilige arbeidsmarkt in onze groene sectoren.
Bekijk de flyer voor meer informatie.

Jaarlijks doet de WUR (Wageningen Social & Economic Research) onderzoek binnen de agrarische sector dat inzicht moet geven in de markt, prijzen en marges van nutriënten. De resultaten van het onderzoek komen in de Agro Nutrimonitor. Uit het tussentijdsrapport komt naar voren dat niet alle extra kosten worden gecompenseerd voor de productie onder een duurzaamheidskeurmerk.
Dat stellen deelnemende agrarische ondernemers aan het onderzoek, de Agro Nutrimonitor 2026.

Deze tussentijdse bevindingen zijn voor LTO niet nieuw. In 2025 concludeerde de ACM in de vierde Agro-Nutri Monitor al dat verduurzaming van voedselproductie leidt tot hogere productiekosten en dat consumenten slechts een deel van deze meerkosten betalen. Een ander deel van de verduurzamingskosten moeten boeren en tuinders zelf betalen, boven op bestaande bedrijfskosten. In 2022 werd ook al geconcludeerd dat de beperkte betalingsbereidheid door consumenten nog steeds een knelpunt is voor verdere stappen naar grootschalige verduurzaming. De grote vraag blijft: wie betaalt voor verduurzaming van ons voedsel?

Consument en producent
De consument kan dankzij onze boeren en tuinders rekenen op veilige, smakelijke en altijd beschikbare producten. Maar ook op duurzame producten. In Nederland zijn de eisen streng en de handhaving is goed georganiseerd. Tegelijkertijd staan ondernemers te popelen om nog verder te gaan op het gebied van duurzaamheid om nog meer te investeren in verduurzaming.

Aanpak
LTO ziet meerdere noodzakelijke aanpakken:
*            Maak de consument bewust van gezonde keuzes door hoge kwaliteit en duurzaamheid van een product. Dat bevordert begrip en waardering en brengt een bewustere keuze tot stand;
*            maak eerlijke afspraken met supermarkten en telers. Een agrariër moet kunnen rekenen op een goede prijs voor zijn producten;
*            zet in op versoepeling van wet – en regelgeving die duurzame investeringen mogelijk maken waarbij geld direct teruggaat naar de verduurzaming bij de boer en niet bij de consument wordt neergelegd.

De AgroNutri Monitor wordt uitgevoerd door Wageningen Social & Economic Research en Geelen Consultancy, in opdracht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Het onderzoek biedt beleidsmakers aanknopingspunten om knelpunten in prijsvorming en verduurzaming gericht aan te pakken.

LTO Nederland roept boeren en tuinders op hun ervaringen te blijven delen. Alleen met een volledig beeld van de praktijk kan worden gewerkt aan een landbouwsysteem waarin duurzaamheid en verdienvermogen hand in hand gaan.

Agrarische ondernemers die willen bijdragen aan een goed en representatief beeld van de praktijk kunnen deelnemen aan de enquête via: https://geelen-consultancy.nl/prijsvorming/

Het kabinet heeft tijdens de afgelopen voorjaarsbesluitvorming besloten het minimumjeugdloon voor jongeren van 16 tot en met 20 jaar per 1 januari 2027 te verhogen.
LTO plaatst haar kanttekening bij dit besluit. Een eerlijk loon is voor LTO belangrijk maar een verhoging kan onbedoeld een negatief neveneffect hebben en kansen op de arbeidsmarkt voor jongeren juist beperken.

LTO Nederland vertegenwoordigt ondernemers in de land- en tuinbouw die veel werken met jongeren en seizoenswerkers. Vanuit dat perspectief onderschrijven wij het belang van een eerlijke beloning voor jongeren. In de cao Open Teelten zijn daarom de jeugdschalen recent verhoogd. Hierbij is bewust gekozen om de jeugdschalen niet volledig gelijk te trekken met het volwassen minimumloon.

Arbeidsmarktpositie
Een belangrijke vraag is wat deze verhoging daadwerkelijk oplevert voor jongeren en hun positie op de arbeidsmark. Wanneer het loonverschil tussen jongere en oudere werknemers afneemt, kiest een ondernemer wellicht eerder voor een volwassene werknemer (met eventueel meer ervaring). Juist jongeren die werkervaring willen opdoen, lopen daarmee het risico minder kansen op instroom/bijbaan te krijgen.

“Een te snelle of te vergaande verhoging van het jeugdloon kan onbedoeld negatieve effecten hebben op de arbeidsmarktkansen van jongeren. Vandaar dat we kanttekeningen plaatsen bij de gekozen systematiek en mogelijke neveneffecten van de voorgestelde verhoging van het minimumjeugdloon”, aldus Eric Douma, bestuurder LTO.

Inkomenspositie
LTO Nederland pleit ervoor om breder te kijken dan alleen een verhoging van leeftijdsgebonden minimumlonen. Denk aan ruimte voor loonontwikkeling op basis van ervaring, inzetbaarheid en vaardigheden, en aan differentiatie naar productiviteit, vooral in sectoren met (seizoensgebonden) productiewerk.

De wens om de inkomenspositie te verbeteren is begrijpelijk, maar de voorgestelde verhoging kan ook negatieve effecten hebben op de werkgelegenheid en instroom van jongeren. Met name in productie- en uitvoerend werk is productiviteit een belangrijkere maatstaf dan leeftijd.
Een uniforme koppeling van loon aan leeftijd doet onvoldoende recht aan verschillen in ervaring, inzetbaarheid en feitelijke prestaties.

Oproep
LTO roept het kabinet op om niet uitsluitend te sturen op leeftijd, oog te houden voor verschillen in ervaring en productiviteit en te toetsen wat deze maatregel betekent voor de kansen van jongeren op werk, niet alleen voor hun loonstrook.

LTO Nederland is in de afgelopen maanden in gesprek geweest met de Belastingdienst en het Ministerie van Financiën over verlenging van de zogenaamde cafetariaregeling.

De huidige cafetariaregeling loopt tot en met 31 december 2025. Deze regeling maakt het voor werkgevers mogelijk om voor internationale werknemers in eigen dienst de zogenoemde extraterritoriale kosten (ET-kosten) fiscaal uit te ruilen met brutoloon. Het gaat hierbij om extra kosten die werknemers maken doordat zij tijdelijk in Nederland werken, zoals kosten voor huisvesting en reizen van en naar het land van herkomst.

Het belastingplan 2026 is gisteravond aangenomen door de Eerste Kamer. Hierdoor vallen vanaf 1 januari 2026 enkele kosten niet meer onder de gericht vrijgestelde extraterritoriale kosten.

Wat verandert er in 2026?
Minimumloon (WML)

• Het wettelijk minimumloon per 1 januari 2026 bedraagt € 14,71 per uur.
• Het brutoloon boven dit minimumloon kan worden uitgeruild binnen de cafetariaregeling.

Wat kun je blijven uitruilen?

• Extra kosten voor huisvesting
  • Geen wijziging ten opzichte van de huidige regeling.
• Extra kosten voor reizen tussen Nederland en het land van herkomst
  • Vanaf 2026 geldt een vergoeding van € 0,23 per kilometer.

Wat kun je niet meer uitruilen?

• Extra kosten voor levensonderhoud
  • waaronder kosten van gas, water, licht en andere nutsvoorzieningen, en extra gesprekskosten voor privédoeleinden met het land van herkomst
  • Per 1 januari 2026 is het  niet meer mogelijk om deze kosten uit te ruilen binnen de ET-kostenregeling en cafetariaregeling.

Via de Werkgeverslijn wordt een brochure met de vernieuwde regeling, die geldt van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027 en rekenvoorbeelden beschikbaar gesteld. Deze brochure is beschikbaar vanaf 17 december.

Peter Wennink presenteerde vandaag zijn rapport over het toekomstig verdienvermogen van Nederland met noodzakelijke maatregelen waar de land- en tuinbouwsector een belangrijk rol in heeft. LTO onderschrijft de urgentie die spreekt uit het stevige rapport: Het is nú tijd om te investeren om als sector en als land vooruit te komen en onze positie te versterken.

Stikstofslot
Economisch en maatschappelijk is het van groot belang dat vergunningverlening in Nederland weer op gang komt. Daarom moet Nederland zo snel mogelijk van het stikstofslot af. Alle economische sectoren hebben daaraan hun bijdrage te leveren. Om doelen te kunnen behalen is duidelijke doelsturing niet vrijblijvend maar vraagt dat de boer aan het stuur staat.

Stagnatie
Wennink waarschuwt dat de huidige stagnatie waarin Nederland zich bevindt, het land duur komt te staan. Dat geldt in het bijzonder voor de voedselketen: zonder langjarig investeringsbeleid, heldere regels en ruimte voor innovatie verliest Nederland zijn leidende positie in voedselproductie, sierteelt, export en kennis. Minder regelgeving is daarbij noodzakelijk. Er is ruimte nodig om te kunnen investeringen in kennis, technologie en infrastructuur.

Kansen
Het rapport-Wennink benadrukt hoe groot de kansen zijn wanneer Nederland kiest voor stevige, langjarige investeringen in strategische sectoren. De landbouw en het brede voedselcluster laten elke dag zien hoe zij bijdragen aan voedselzekerheid, internationale concurrentiekracht en brede werkgelegenheid. Met voorspelbaar beleid en ruimte om te investeren kunnen ondernemers in de hele keten hun innovatief vermogen volledig benutten en verder verduurzamen.

“Zonder betrouwbaar en stabiel beleid met snellere besluitvorming komt innovatie en voedselzekerheid in gevaar”, stelt Ger Koopmans. We moeten samen vooruit, bouwen aan een sterk Nederland. LTO zal als strategische sparringspartner aan tafel zitten om constructieve maatregelen te realiseren zodat het fundament onder ons verdienvermogen sterker wordt dan ooit.”

Wat LTO betreft is één conclusie onontkoombaar: Nederland móet werken aan een innovatief en duurzaam landbouw- en voedselsysteem om toekomstbestendig te kunnen zijn en blijven. Op 3 november 2025 riep een brede coalitie binnen het voedselcluster het toekomstige kabinet al op tot een Akkoord Toekomstbestendig Voedselsysteem. De oproep vraagt om duidelijke richting op voedselzekerheid, innovatie, minder regeldruk, ruimte voor ondernemerschap en investeringsimpulsen vanuit de overheid. LTO ziet een directe aansluiting tussen deze oproep en Wenninks kernanalyse: gebrek aan voorspelbaarheid, investeringen en te veel regeldruk tasten het verdienvermogen aan.

LTO roept het nieuwe kabinet op om nu te kiezen voor een langjarig investeringspad voor de land – en tuinbouwsector vergelijkbaar met duidelijke strategische keuzes rond energie, weerbaarheid en digitalisering, zodat ondernemers kunnen investeren in emissiereductie, digitalisering infrastructuren en ecosystemen.

LTO analyseert het rapport verder en benadrukt de stelling dat de urgentie hoog is en investeringen noodzakelijk om in de basisbehoefte te kunnen blijven voorzien. En besluit in Wenninks’ woorden: Niets doen is geen optie. Samen schouders eronder!

De Belastingdienst heeft, vooruitlopend op de publicatie van de Landelijke Landbouwnormen 2025, de normen voor ‘eigen gebruik en privégebruik 2025’ gepubliceerd. Deze normen zijn besproken en vastgesteld in het Platform Landbouw: een samenwerkingsverband van LTO en de Belastingdienst. 

De normen voor ‘eigen gebruik en privégebruik 2025’ zijn relevant voor de btw-aangifte van agrarische ondernemers over het laatste kwartaal van 2024. Het gaat om de normen voor het eigen verbruik van de meest gangbare agrarische producten en richtlijnen voor het privégedeelte van de kosten van energie en water.

Deze voorpublicatie van de normen ‘eigen verbruik en privégebruik 2025’ maakt onderdeel uit van de jaarlijkse publicatie Landelijke Landbouwnormen. Deze worden begin januari 2026 door de Belastingdienst gepubliceerd. De Landelijke Landbouwnormen zorgen voor een uniforme uitleg van de hoogte van kosten, waarde van dieren of gebouwen of te hanteren afschrijving. De normen dragen bij aan vereenvoudiging van de aangifte inkomsten- of vennootschapsbelasting van agrarische ondernemers en zorgen daarmee voor minder kosten voor ondernemers.

Meer informatie is hier te vinden.

De Nederlandse kinderopvangsector staat voor een belangrijke verandering. Het kabinet werkt aan een nieuw financieringsstelsel met directe overheidsfinanciering. Daarbij wordt overwogen om kinderopvang aan te wijzen als een Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB).

De Verenigde Agrarische Kinderopvang (VAK) en LTO maken zich grote zorgen over dit voornemen. Zij pleiten ervoor om de kinderopvang niet als DAEB aan te merken. Een DAEB-status brengt extra verplichtingen met zich mee die het ondernemerschap in de sector zal afremmen. Het belemmert de innovatie en gaat uiteindelijk ten koste van de kwaliteit van de kinderopvang.

Extra druk op agrarische kinderopvang
Agrarische kinderopvang is onderdeel van de multifunctionele landbouw en biedt boeren een aanvullend verdienmodel. Deze vorm van opvang heeft een duidelijke meerwaarde: kinderen krijgen rust en regelmaat, hebben meer binnen- en buitenruimte dan in de reguliere kinderopvang, bouwen een betere weerstand op en leren waar voedsel vandaan komt.

Juist deze relatief kleine locaties komen door de nieuwe wet zwaar onder druk te staan. Door hogere administratieve lasten en beperkte winstmarges wordt het moeilijker om gezond te blijven ondernemen. Dat heeft meerdere gevolgen:

• Financieringsaanvragen voor uitbreiding of nieuwe locaties worden sneller afgewezen, omdat de verwachte winst te laag is.
• Pensioenopbouw komt in gevaar, omdat ondernemers winst vaak gebruiken als vervanging voor een regulier pensioen.

LTO actief op meerdere fronten
LTO zet zich samen met de VAK op verschillende manieren in om deze zorgen onder de aandacht te brengen. Zo is er een reactie ingediend op de internetconsultatie van de wet, neemt LTO deel aan de SER-adviescommissie Vereenvoudiging toeslagenstelsel die advies geeft aan het ministerie van SZW en is er inbreng geleverd voor het schriftelijke commissiedebat Kinderopvang. Tijdens een werkbezoek heeft Monique Litjens, voorzitter van de VAK, Tweede Kamerlid Judith Bϋhler uitgebreid kunnen informeren over de agrarische kinderopvang en de gevolgen van het aanwijzen van de kinderopvang als DAEB.

Oproep aan het kabinet
VAK en LTO roepen de overheid op om de DAEB-plannen te heroverwegen. Zij vragen om samen met de sector te werken aan een toekomstbestendig financieringsstelsel dat uitgaat van vertrouwen in de markt én in de professionaliteit van kinderopvangorganisaties.

De druk op de Nederlandse woningmarkt raakt ook de land- en tuinbouwsector. Agrarische werkgevers die afhankelijk zijn van internationale werknemers die vaak worden ingezet voor oogst- en teeltwerk, ervaren grote uitdagingen bij het bieden van passende huisvesting. Om aandacht te vragen voor deze urgente problematiek organiseert de Werkgeverslijn op 25 november de Agrarische Dag van de Huisvesting, een themadag dat in het teken staat van huisvesting voor internationale werknemers in de agrarische sector.

Noodzaak tot actie: passende huisvesting onder druk
De invoering van de Wet vaste huurcontracten per 1 juli 2024 heeft grote gevolgen voor agrarisch ondernemers die tijdelijke arbeidskrachten zelf willen huisvesten. Doordat tijdelijke huurcontracten niet langer de norm zijn, kunnen werkgevers hun werknemers niet langer flexibel huisvesten. Dit leidt tot knelpunten in de bedrijfsvoering.

Het huidige demissionaire kabinet heeft aangekondigd extra maatregelen te nemen om de positie van internationale werknemers te versterken: gedacht wordt aan onder andere een verplichting van certificering en kwaliteitsnormen voor huisvesting, en een uitzonderingspositie voor huisvesting op het terrein van de werkgever wanneer de arbeidsrelatie stopt. Deze ontwikkelingen benadrukken de urgentie én sluiten direct aan bij de visie van LTO.

LTO vindt dat agrarische werkgevers die werk bieden aan internationale werknemers deze onder te brengen in gecertificeerde huisvesting op het eigen erf. Hiermee wordt de druk op de reguliere woningmarkt beperkt én is er geen ruimte voor misstanden.

Jaarlijks hebben ruim 100.000 internationale werknemers in de land- en tuinbouwsector een onderkomen nodig. Gecertificeerde huisvesting biedt veiligheid, zekerheid en transparantie en past direct bij de aangekondigde kwaliteitsnormen van het kabinet.

Doelgroepencontract: essentieel voor werkbare huisvesting
LTO pleit verder voor de invoering van een doelgroepencontract binnen het huurrecht voor internationale werknemers. Een dergelijk contract biedt meer huurzekerheid en huurprijsbescherming en is passend bij de flexibele seizoensarbeid.

Dat het kabinet werk maakt van nieuwe regelgeving bevestigt de relevantie van dit instrument.

“Het is noodzakelijk om met een werkbare oplossing te komen bij het ontwikkelen van het doelgroepencontract voor internationale werknemers die in het oogst- en plukseizoen worden ingezet. Het is een juridisch én praktisch werkbare oplossing voor werkgevers, ” aldus Ger Koopmans, voorzitter van LTO Nederland.

Huisvesting op eigen erf: gemeenten moeten beleid ontwikkelen
Voor veel agrarisch ondernemers vormt huisvesting op het eigen erf de beste oplossing: dichtbij de werkplek, veilig voor werknemers, maatschappelijk verantwoord en economisch haalbaar. LTO benadrukt dat gemeenten structureel beleid moeten ontwikkelen dat deze huisvestingvorm mogelijk maakt. Dat is in lijn met de aangekondigde uitzonderingspositie van het kabinet voor huisvesting door de werkgever.
Gemeenten kunnen zo bijdragen aan een situatie die goed is voor:

• werknemers: veilige, nabijgelegen en betaalbare huisvesting
• werkgevers: continuïteit in bedrijfsvoering
• omwonenden: minder druk op de reguliere woningmarkt

Goed werkgeverschap en het keurmerk
LTO blijft zich actief inzetten voor goed en veilig werkgeverschap. In dat kader investeert LTO in de doorontwikkeling van het Agrarisch Keurmerk Flexwonen. Dit keurmerk wordt toegekend aan werkgevers die voldoen aan hoge normen voor eerlijk, gezond en veilig werken én passende huisvesting bieden. Zonder keurmerk wordt het aantrekken van personeel uit binnen- en buitenland steeds moeilijker.

De Eerste Kamer stemde deze week in met de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta). De wet zorgt voor meer transparantie in het uitlenen van werknemers, gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden en een transparantere arbeidsmarkt. Ook zorgt de wet voor betere bescherming van uitzendkrachten en eerlijke concurrentie tussen bedrijven.

De land- en tuinbouw is een arbeidsintensieve sector met veel werkgelegenheid.
LTO zet zich in voor robotisering en automatisering, maar de sector blijft de komende jaren zeker nog afhankelijk van (flexibele) arbeid. Vanwege de seizoens-pieken zijn veel flexibele en tijdelijke werknemers werkzaam die bijvoorbeeld via uitzendbureaus in dienst zijn.

De land- en tuinbouwsector hecht grote waarde aan goed werkgeverschap. Bij voorkeur in eigen dienst. Werknemers die via het uitzendbureau worden ingezet moeten kunnen rekenen op eerlijke en gezonde arbeidsomstandigheden in de land- en tuinbouw.

De land- en tuinbouwsector strijdt tegen iedere vorm van misstanden met internationale werknemers en uitzendkrachten. De Wtta is een goed instrument voor de sector om de inhuur van internationale werknemers eerlijker en transparanter te maken, maar is niet dé oplossing. LTO roept het kabinet op om oog te houden voor de praktijk, de uitvoeringslasten te beperken voor werkgevers en hen te ondersteunen door samen te werken aan oplossingen voor onze werknemers.

De Wtta gaat onder andere het oneigenlijk gebruik van detachering en uitzenden tegen. Per 1 januari 2027 wordt de wet van kracht. Meer informatie over de toepassing en uitvoering leest u hier Toelatingsstelsel uitleners | Arbeidsmigratie in goede banen