Een seksueel getinte opmerking, (seksuele) intimidatie of pestgedrag kan grote impact hebben op de betrokkenen. Dit soort gedrag kan overal op de werkvloer voorkomen en leidt tot een onveilig werkklimaat. Agressie, intimidatie en pesten zijn onwenselijk en vragen om aandacht – ook in de agrarische sector. Waar mensen samenwerken, kunnen in de sociale omgang situaties ontstaan waarin grenzen worden overschreden.

Als werkgever ben je verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving en een respectvolle omgang tussen medewerkers. Iedereen moet zich veilig voelen op het werk. Het is daarom belangrijk dat je weet waar je als ondernemer terechtkunt voor passende ondersteuning en bemiddeling voor je medewerkers.

Vertrouwenspersoon
Heeft jouw bedrijf geen interne vertrouwenspersoon of geef je de voorkeur aan een externe? Via Stigas kun je eenvoudig een externe vertrouwenspersoon inschakelen.
Voor meer informatie: Vertrouwenspersoon | Stigas

Op weg naar herstel
Perspectief Herstelbemiddeling begeleidt het contact tussen mensen die betrokken zijn geweest bij een ingrijpende gebeurtenis. Zij bieden ondersteuning aan zowel degene die het meemaakte als degene die het veroorzaakte, en aan andere direct betrokkenen zoals collega’s of werkgevers. Herstelbemiddeling biedt een veilige omgeving om situaties bespreekbaar te maken en te werken aan herstel.

Samen werken we aan een gezonde en veilige arbeidsmarkt in onze groene sectoren.
Bekijk de flyer voor meer informatie.

Jaarlijks doet de WUR (Wageningen Social & Economic Research) onderzoek binnen de agrarische sector dat inzicht moet geven in de markt, prijzen en marges van nutriënten. De resultaten van het onderzoek komen in de Agro Nutrimonitor. Uit het tussentijdsrapport komt naar voren dat niet alle extra kosten worden gecompenseerd voor de productie onder een duurzaamheidskeurmerk.
Dat stellen deelnemende agrarische ondernemers aan het onderzoek, de Agro Nutrimonitor 2026.

Deze tussentijdse bevindingen zijn voor LTO niet nieuw. In 2025 concludeerde de ACM in de vierde Agro-Nutri Monitor al dat verduurzaming van voedselproductie leidt tot hogere productiekosten en dat consumenten slechts een deel van deze meerkosten betalen. Een ander deel van de verduurzamingskosten moeten boeren en tuinders zelf betalen, boven op bestaande bedrijfskosten. In 2022 werd ook al geconcludeerd dat de beperkte betalingsbereidheid door consumenten nog steeds een knelpunt is voor verdere stappen naar grootschalige verduurzaming. De grote vraag blijft: wie betaalt voor verduurzaming van ons voedsel?

Consument en producent
De consument kan dankzij onze boeren en tuinders rekenen op veilige, smakelijke en altijd beschikbare producten. Maar ook op duurzame producten. In Nederland zijn de eisen streng en de handhaving is goed georganiseerd. Tegelijkertijd staan ondernemers te popelen om nog verder te gaan op het gebied van duurzaamheid om nog meer te investeren in verduurzaming.

Aanpak
LTO ziet meerdere noodzakelijke aanpakken:
*            Maak de consument bewust van gezonde keuzes door hoge kwaliteit en duurzaamheid van een product. Dat bevordert begrip en waardering en brengt een bewustere keuze tot stand;
*            maak eerlijke afspraken met supermarkten en telers. Een agrariër moet kunnen rekenen op een goede prijs voor zijn producten;
*            zet in op versoepeling van wet – en regelgeving die duurzame investeringen mogelijk maken waarbij geld direct teruggaat naar de verduurzaming bij de boer en niet bij de consument wordt neergelegd.

De AgroNutri Monitor wordt uitgevoerd door Wageningen Social & Economic Research en Geelen Consultancy, in opdracht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Het onderzoek biedt beleidsmakers aanknopingspunten om knelpunten in prijsvorming en verduurzaming gericht aan te pakken.

LTO Nederland roept boeren en tuinders op hun ervaringen te blijven delen. Alleen met een volledig beeld van de praktijk kan worden gewerkt aan een landbouwsysteem waarin duurzaamheid en verdienvermogen hand in hand gaan.

Agrarische ondernemers die willen bijdragen aan een goed en representatief beeld van de praktijk kunnen deelnemen aan de enquête via: https://geelen-consultancy.nl/prijsvorming/

Het kabinet heeft tijdens de afgelopen voorjaarsbesluitvorming besloten het minimumjeugdloon voor jongeren van 16 tot en met 20 jaar per 1 januari 2027 te verhogen.
LTO plaatst haar kanttekening bij dit besluit. Een eerlijk loon is voor LTO belangrijk maar een verhoging kan onbedoeld een negatief neveneffect hebben en kansen op de arbeidsmarkt voor jongeren juist beperken.

LTO Nederland vertegenwoordigt ondernemers in de land- en tuinbouw die veel werken met jongeren en seizoenswerkers. Vanuit dat perspectief onderschrijven wij het belang van een eerlijke beloning voor jongeren. In de cao Open Teelten zijn daarom de jeugdschalen recent verhoogd. Hierbij is bewust gekozen om de jeugdschalen niet volledig gelijk te trekken met het volwassen minimumloon.

Arbeidsmarktpositie
Een belangrijke vraag is wat deze verhoging daadwerkelijk oplevert voor jongeren en hun positie op de arbeidsmark. Wanneer het loonverschil tussen jongere en oudere werknemers afneemt, kiest een ondernemer wellicht eerder voor een volwassene werknemer (met eventueel meer ervaring). Juist jongeren die werkervaring willen opdoen, lopen daarmee het risico minder kansen op instroom/bijbaan te krijgen.

“Een te snelle of te vergaande verhoging van het jeugdloon kan onbedoeld negatieve effecten hebben op de arbeidsmarktkansen van jongeren. Vandaar dat we kanttekeningen plaatsen bij de gekozen systematiek en mogelijke neveneffecten van de voorgestelde verhoging van het minimumjeugdloon”, aldus Eric Douma, bestuurder LTO.

Inkomenspositie
LTO Nederland pleit ervoor om breder te kijken dan alleen een verhoging van leeftijdsgebonden minimumlonen. Denk aan ruimte voor loonontwikkeling op basis van ervaring, inzetbaarheid en vaardigheden, en aan differentiatie naar productiviteit, vooral in sectoren met (seizoensgebonden) productiewerk.

De wens om de inkomenspositie te verbeteren is begrijpelijk, maar de voorgestelde verhoging kan ook negatieve effecten hebben op de werkgelegenheid en instroom van jongeren. Met name in productie- en uitvoerend werk is productiviteit een belangrijkere maatstaf dan leeftijd.
Een uniforme koppeling van loon aan leeftijd doet onvoldoende recht aan verschillen in ervaring, inzetbaarheid en feitelijke prestaties.

Oproep
LTO roept het kabinet op om niet uitsluitend te sturen op leeftijd, oog te houden voor verschillen in ervaring en productiviteit en te toetsen wat deze maatregel betekent voor de kansen van jongeren op werk, niet alleen voor hun loonstrook.

LTO Nederland is in de afgelopen maanden in gesprek geweest met de Belastingdienst en het Ministerie van Financiën over verlenging van de zogenaamde cafetariaregeling.

De huidige cafetariaregeling loopt tot en met 31 december 2025. Deze regeling maakt het voor werkgevers mogelijk om voor internationale werknemers in eigen dienst de zogenoemde extraterritoriale kosten (ET-kosten) fiscaal uit te ruilen met brutoloon. Het gaat hierbij om extra kosten die werknemers maken doordat zij tijdelijk in Nederland werken, zoals kosten voor huisvesting en reizen van en naar het land van herkomst.

Het belastingplan 2026 is gisteravond aangenomen door de Eerste Kamer. Hierdoor vallen vanaf 1 januari 2026 enkele kosten niet meer onder de gericht vrijgestelde extraterritoriale kosten.

Wat verandert er in 2026?
Minimumloon (WML)

• Het wettelijk minimumloon per 1 januari 2026 bedraagt € 14,71 per uur.
• Het brutoloon boven dit minimumloon kan worden uitgeruild binnen de cafetariaregeling.

Wat kun je blijven uitruilen?

• Extra kosten voor huisvesting
  • Geen wijziging ten opzichte van de huidige regeling.
• Extra kosten voor reizen tussen Nederland en het land van herkomst
  • Vanaf 2026 geldt een vergoeding van € 0,23 per kilometer.

Wat kun je niet meer uitruilen?

• Extra kosten voor levensonderhoud
  • waaronder kosten van gas, water, licht en andere nutsvoorzieningen, en extra gesprekskosten voor privédoeleinden met het land van herkomst
  • Per 1 januari 2026 is het  niet meer mogelijk om deze kosten uit te ruilen binnen de ET-kostenregeling en cafetariaregeling.

Via de Werkgeverslijn wordt een brochure met de vernieuwde regeling, die geldt van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027 en rekenvoorbeelden beschikbaar gesteld. Deze brochure is beschikbaar vanaf 17 december.

Peter Wennink presenteerde vandaag zijn rapport over het toekomstig verdienvermogen van Nederland met noodzakelijke maatregelen waar de land- en tuinbouwsector een belangrijk rol in heeft. LTO onderschrijft de urgentie die spreekt uit het stevige rapport: Het is nú tijd om te investeren om als sector en als land vooruit te komen en onze positie te versterken.

Stikstofslot
Economisch en maatschappelijk is het van groot belang dat vergunningverlening in Nederland weer op gang komt. Daarom moet Nederland zo snel mogelijk van het stikstofslot af. Alle economische sectoren hebben daaraan hun bijdrage te leveren. Om doelen te kunnen behalen is duidelijke doelsturing niet vrijblijvend maar vraagt dat de boer aan het stuur staat.

Stagnatie
Wennink waarschuwt dat de huidige stagnatie waarin Nederland zich bevindt, het land duur komt te staan. Dat geldt in het bijzonder voor de voedselketen: zonder langjarig investeringsbeleid, heldere regels en ruimte voor innovatie verliest Nederland zijn leidende positie in voedselproductie, sierteelt, export en kennis. Minder regelgeving is daarbij noodzakelijk. Er is ruimte nodig om te kunnen investeringen in kennis, technologie en infrastructuur.

Kansen
Het rapport-Wennink benadrukt hoe groot de kansen zijn wanneer Nederland kiest voor stevige, langjarige investeringen in strategische sectoren. De landbouw en het brede voedselcluster laten elke dag zien hoe zij bijdragen aan voedselzekerheid, internationale concurrentiekracht en brede werkgelegenheid. Met voorspelbaar beleid en ruimte om te investeren kunnen ondernemers in de hele keten hun innovatief vermogen volledig benutten en verder verduurzamen.

“Zonder betrouwbaar en stabiel beleid met snellere besluitvorming komt innovatie en voedselzekerheid in gevaar”, stelt Ger Koopmans. We moeten samen vooruit, bouwen aan een sterk Nederland. LTO zal als strategische sparringspartner aan tafel zitten om constructieve maatregelen te realiseren zodat het fundament onder ons verdienvermogen sterker wordt dan ooit.”

Wat LTO betreft is één conclusie onontkoombaar: Nederland móet werken aan een innovatief en duurzaam landbouw- en voedselsysteem om toekomstbestendig te kunnen zijn en blijven. Op 3 november 2025 riep een brede coalitie binnen het voedselcluster het toekomstige kabinet al op tot een Akkoord Toekomstbestendig Voedselsysteem. De oproep vraagt om duidelijke richting op voedselzekerheid, innovatie, minder regeldruk, ruimte voor ondernemerschap en investeringsimpulsen vanuit de overheid. LTO ziet een directe aansluiting tussen deze oproep en Wenninks kernanalyse: gebrek aan voorspelbaarheid, investeringen en te veel regeldruk tasten het verdienvermogen aan.

LTO roept het nieuwe kabinet op om nu te kiezen voor een langjarig investeringspad voor de land – en tuinbouwsector vergelijkbaar met duidelijke strategische keuzes rond energie, weerbaarheid en digitalisering, zodat ondernemers kunnen investeren in emissiereductie, digitalisering infrastructuren en ecosystemen.

LTO analyseert het rapport verder en benadrukt de stelling dat de urgentie hoog is en investeringen noodzakelijk om in de basisbehoefte te kunnen blijven voorzien. En besluit in Wenninks’ woorden: Niets doen is geen optie. Samen schouders eronder!

De Belastingdienst heeft, vooruitlopend op de publicatie van de Landelijke Landbouwnormen 2025, de normen voor ‘eigen gebruik en privégebruik 2025’ gepubliceerd. Deze normen zijn besproken en vastgesteld in het Platform Landbouw: een samenwerkingsverband van LTO en de Belastingdienst. 

De normen voor ‘eigen gebruik en privégebruik 2025’ zijn relevant voor de btw-aangifte van agrarische ondernemers over het laatste kwartaal van 2024. Het gaat om de normen voor het eigen verbruik van de meest gangbare agrarische producten en richtlijnen voor het privégedeelte van de kosten van energie en water.

Deze voorpublicatie van de normen ‘eigen verbruik en privégebruik 2025’ maakt onderdeel uit van de jaarlijkse publicatie Landelijke Landbouwnormen. Deze worden begin januari 2026 door de Belastingdienst gepubliceerd. De Landelijke Landbouwnormen zorgen voor een uniforme uitleg van de hoogte van kosten, waarde van dieren of gebouwen of te hanteren afschrijving. De normen dragen bij aan vereenvoudiging van de aangifte inkomsten- of vennootschapsbelasting van agrarische ondernemers en zorgen daarmee voor minder kosten voor ondernemers.

Meer informatie is hier te vinden.

De RVO heeft op 5 december bekend gemaakt dat er is begonnen met de uitbetaling van de directe GLB-betalingen voor 2025.

De tarieven voor de eco-regeling zijn vooralsnog met 10% verlaagd omdat er meer deelname aan de eco-regeling was dan door de overheid verwacht. De afgelopen twee jaar kon dat worden opgevangen door bijdragen uit de nationale begroting, via de zogenaamde ‘Oekraïne faciliteit’. Dat is in 2025 niet langer mogelijk.

LTO heeft bij het ministerie van LVVN aangedrongen op alternatieven om het tekort aan te vullen. Boeren hebben in de gecombineerde opgave namelijk rekening gehouden met de vaste tarieven voor goud, zilver en brons. Het ziet er nu naar uit dat de uiteindelijke eco-tarieven nog iets naar boven aangepast kunnen worden, omdat het tekort naar verwachting iets kleiner gaat uitvallen.

Met een tegenvallende marktsituatie in verschillende sectoren is de GLB-betaling op veel boerenerven weer welkom. LTO zet zich daarom in voor tijdige betaling en voor behoud van het GLB-budget in de periode na 2027.

De RVO communiceert nu dat 95% van de aanvragers in december geld op de rekening krijgt. De definitieve betaling volgt in het eerste kwartaal van 2026.

Lees ook het bericht van RVO:
Tarieven en uitbetaling GLB 2025 | RVO.nl

De druk op de Nederlandse woningmarkt raakt ook de land- en tuinbouwsector. Agrarische werkgevers die afhankelijk zijn van internationale werknemers die vaak worden ingezet voor oogst- en teeltwerk, ervaren grote uitdagingen bij het bieden van passende huisvesting. Om aandacht te vragen voor deze urgente problematiek organiseert de Werkgeverslijn op 25 november de Agrarische Dag van de Huisvesting, een themadag dat in het teken staat van huisvesting voor internationale werknemers in de agrarische sector.

Noodzaak tot actie: passende huisvesting onder druk
De invoering van de Wet vaste huurcontracten per 1 juli 2024 heeft grote gevolgen voor agrarisch ondernemers die tijdelijke arbeidskrachten zelf willen huisvesten. Doordat tijdelijke huurcontracten niet langer de norm zijn, kunnen werkgevers hun werknemers niet langer flexibel huisvesten. Dit leidt tot knelpunten in de bedrijfsvoering.

Het huidige demissionaire kabinet heeft aangekondigd extra maatregelen te nemen om de positie van internationale werknemers te versterken: gedacht wordt aan onder andere een verplichting van certificering en kwaliteitsnormen voor huisvesting, en een uitzonderingspositie voor huisvesting op het terrein van de werkgever wanneer de arbeidsrelatie stopt. Deze ontwikkelingen benadrukken de urgentie én sluiten direct aan bij de visie van LTO.

LTO vindt dat agrarische werkgevers die werk bieden aan internationale werknemers deze onder te brengen in gecertificeerde huisvesting op het eigen erf. Hiermee wordt de druk op de reguliere woningmarkt beperkt én is er geen ruimte voor misstanden.

Jaarlijks hebben ruim 100.000 internationale werknemers in de land- en tuinbouwsector een onderkomen nodig. Gecertificeerde huisvesting biedt veiligheid, zekerheid en transparantie en past direct bij de aangekondigde kwaliteitsnormen van het kabinet.

Doelgroepencontract: essentieel voor werkbare huisvesting
LTO pleit verder voor de invoering van een doelgroepencontract binnen het huurrecht voor internationale werknemers. Een dergelijk contract biedt meer huurzekerheid en huurprijsbescherming en is passend bij de flexibele seizoensarbeid.

Dat het kabinet werk maakt van nieuwe regelgeving bevestigt de relevantie van dit instrument.

“Het is noodzakelijk om met een werkbare oplossing te komen bij het ontwikkelen van het doelgroepencontract voor internationale werknemers die in het oogst- en plukseizoen worden ingezet. Het is een juridisch én praktisch werkbare oplossing voor werkgevers, ” aldus Ger Koopmans, voorzitter van LTO Nederland.

Huisvesting op eigen erf: gemeenten moeten beleid ontwikkelen
Voor veel agrarisch ondernemers vormt huisvesting op het eigen erf de beste oplossing: dichtbij de werkplek, veilig voor werknemers, maatschappelijk verantwoord en economisch haalbaar. LTO benadrukt dat gemeenten structureel beleid moeten ontwikkelen dat deze huisvestingvorm mogelijk maakt. Dat is in lijn met de aangekondigde uitzonderingspositie van het kabinet voor huisvesting door de werkgever.
Gemeenten kunnen zo bijdragen aan een situatie die goed is voor:

• werknemers: veilige, nabijgelegen en betaalbare huisvesting
• werkgevers: continuïteit in bedrijfsvoering
• omwonenden: minder druk op de reguliere woningmarkt

Goed werkgeverschap en het keurmerk
LTO blijft zich actief inzetten voor goed en veilig werkgeverschap. In dat kader investeert LTO in de doorontwikkeling van het Agrarisch Keurmerk Flexwonen. Dit keurmerk wordt toegekend aan werkgevers die voldoen aan hoge normen voor eerlijk, gezond en veilig werken én passende huisvesting bieden. Zonder keurmerk wordt het aantrekken van personeel uit binnen- en buitenland steeds moeilijker.

De Eerste Kamer stemde deze week in met de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta). De wet zorgt voor meer transparantie in het uitlenen van werknemers, gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden en een transparantere arbeidsmarkt. Ook zorgt de wet voor betere bescherming van uitzendkrachten en eerlijke concurrentie tussen bedrijven.

De land- en tuinbouw is een arbeidsintensieve sector met veel werkgelegenheid.
LTO zet zich in voor robotisering en automatisering, maar de sector blijft de komende jaren zeker nog afhankelijk van (flexibele) arbeid. Vanwege de seizoens-pieken zijn veel flexibele en tijdelijke werknemers werkzaam die bijvoorbeeld via uitzendbureaus in dienst zijn.

De land- en tuinbouwsector hecht grote waarde aan goed werkgeverschap. Bij voorkeur in eigen dienst. Werknemers die via het uitzendbureau worden ingezet moeten kunnen rekenen op eerlijke en gezonde arbeidsomstandigheden in de land- en tuinbouw.

De land- en tuinbouwsector strijdt tegen iedere vorm van misstanden met internationale werknemers en uitzendkrachten. De Wtta is een goed instrument voor de sector om de inhuur van internationale werknemers eerlijker en transparanter te maken, maar is niet dé oplossing. LTO roept het kabinet op om oog te houden voor de praktijk, de uitvoeringslasten te beperken voor werkgevers en hen te ondersteunen door samen te werken aan oplossingen voor onze werknemers.

De Wtta gaat onder andere het oneigenlijk gebruik van detachering en uitzenden tegen. Per 1 januari 2027 wordt de wet van kracht. Meer informatie over de toepassing en uitvoering leest u hier Toelatingsstelsel uitleners | Arbeidsmigratie in goede banen

De Nederlandse land- en tuinbouwsector staat op een kantelpunt. Zonder versnelling in robotisering en digitale innovatie dreigt de sector zijn koploperspositie in duurzame voedselproductie te verliezen. Daarvoor waarschuwt LTO Nederland in het vandaag gepresenteerde Manifest  Innovatie voor een toekomstbestendige land- en tuinbouw dat tot stand is gekomen met partijen uit de techniek- en agrisector.

Het manifest wordt maandag 10 november in Hannover tijdens de Agritechnica in Hannover ondertekend door LTO, FME, Fedecom, Avag, Hortivation, Groenpact, KAVB, GroentenFruithuis, NFO, Glastuinbouw Nederland, Greenports Nederland en overhandigd aan Directeur Generaal Guido Landheer van het ministerie van LVVN.

“Boeren en tuinders zijn altijd bezig met verbeteringen door innovatie. Ze willen werken met slimme technologie die arbeid verlicht, emissies verlaagt en de kwaliteit verhoogt. Maar dan moeten beleid, regelgeving en financiering wél meebewegen,” zegt LTO bestuurder Eric Douma.

Technologie als sleutel tot toekomstbestendigheid
Nederland behoort al decennia tot de wereldtop in efficiënte en duurzame voedselproductie. Die positie is grotendeels te danken aan technologische vernieuwing. Van melkrobots tot sensorgestuurde teelt. Het is tijd voor de volgende stap. Trage certificeringsprocedures, hoge investeringsdrempels en gebrekkige samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen houden baanbrekende innovaties nog te vaak tegen.

“Robotisering is geen doel op zich,” benadrukt Douma. “Het is een middel om arbeidstekorten deels op te vangen, duurzaamheid te versnellen en de Nederlandse landbouw toekomstgericht te houden. Maar er is meer noodzakelijk en vakmensen blijven altijd nodig.”

Het manifest beschrijft wat anders moet. In 2030 moet minstens één op de drie agrarische bedrijven structureel gebruik maken van robotisering en digitale technologie. Tegen 2050 moet fysieke, repeterende arbeid grotendeels zijn overgenomen door autonome systemen.

Vijf voorstellen voor versnelling
LTO doet vijf concrete voorstellen aan overheid en technieksector:
1. Moderniseer regelgeving. Maak een snellere CE-markering en aangepaste toelatingskaders voor precisietechnologie mogelijk;

2. Stimuleer investeringen. Breid fiscale regelingen uit en creëer een AgriTech Versnelfonds;

3. Verzeker innovatie. Ontwikkel een helder verzekeringskader voor autonome landbouwrobots;

4. Leid mensen op. Investeer in mbo- en hbo-trajecten voor robotica, data en onderhoud;

5. Breng innovatie naar de praktijk. Richt een landelijk netwerk op van fieldlabs waar robots langdurig worden getest.

Gister besloot het kabinet dat werkgevers maximaal 25% van het minimumloon in rekening mogen brengen voor huisvestingskosten. De geplande afbouw van deze regeling per 1 januari 2026 gaat daarmee niet door. De afbouw van de inhouding zou het risico op meer nadelen dan voordelen voor de internationale werknemer met zich meebrengen.

Veel agrarische ondernemers zijn vaak ook werkgever van internationale medewerkers.
Voor tijdelijke krachten uit het buitenland is huisvesting vaak moeilijk te vinden. Huisvesting wordt daarom steeds vaker op het erf aangeboden aan internationale werknemers. De agrarische ondernemer verrekent de betaling voor huisvestingskosten. Dat past in de huidige wet- en regelgeving.

LTO is blij dat de voorgenomen afbouwregeling niet doorgaat. Eerst moet er duidelijkheid komen.
De huidige regeling heeft aanpassingen nodig, maar de voorgenomen afbouw, die per 1 januari 2026 gepland was, was niet voldoende om werkgever en werknemer te beschermen.

LTO heeft gepleit voor het behoud van de huidige regeling en suggesties gedaan om verbeteringen in toezicht en voorwaarden te versterken. Ook heeft LTO de minister verzocht tot overleg met sociale partners en nader onderzoek en te komen met een goede regeling voor werkgever en internationale werknemer die balans schept tussen beiden partijen.

Transparantie noodzakelijk
De huidige regeling biedt transparantie en bescherming. Inhoudingen zijn namelijk slechts toegestaan onder strikte voorwaarden. Afschaffing van de huidige regeling zou het risico op informele en ondoorzichtige huurconstructies creëren, waarbij internationale werknemers slechter af zouden zijn: nieuwe risico’s op excessieve huurtarieven of alternatieve, minder controleerbare inhoudingsvormen zouden hierdoor worden gecreëerd.

Werkgevers in de land- en tuinbouw investeren actief in fatsoenlijke, gecertificeerde huisvesting. Deze investeringsbereidheid komt onder druk te staan als inhoudingen niet langer mogelijk zijn.
De voorgenomen maatregel werkte daarmee averechts: de druk op de toch al krappe woningmarkt zou worden vergroot en kon leiden tot een toename van ongeschikte of onveilige woonsituaties.

LTO wil laten zien dat werkgevers en sociale partners bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen.
Het oneigenlijk gebruik dat SZW signaleert, mag geen reden zijn om de verantwoorde praktijken onmogelijk te maken. LTO Nederland draagt graag bij aan het realiseren van goede werkomstandigheden en passende huisvesting voor internationale werknemers. Dat vraagt om een werkbaar en controleerbaar systeem.

Misstanden aangepakt
LTO ondersteunt de inzet om malafide praktijken hard aan te pakken. Gerichte handhaving en versterkt toezicht zijn daarvoor de juiste middelen.

LTO Nederland heeft voorstellen gedaan voor:

1. Behoud van de inhoudingsmogelijkheid voor huisvestingskosten, met versterking van de bestaande voorwaarden (certificering, maximumpercentage, instemming werknemer);
2. versterk toezicht en handhaving gericht op malafide aanbieders en schijnconstructies;
3. voer overleg met sociale partners, onder meer in de land- en tuinbouw, om werkbare en eerlijke afspraken te maken;
4. onderzoek alternatieven die de bescherming van internationale werknemers verbeteren zonder te leiden tot informele of ondoorzichtige situaties.

De Europese Commissie heeft een strategie gepresenteerd om bedrijfsopvolging in de Europese land- en tuinbouw te faciliteren. Naast Europese maatregelen, roept Brussel landen op om een nationale aanpak te ontwikkelen die jonge ondernemers perspectief biedt voor het starten of overnemen van agrarische bedrijven. LTO ziet hierin een kans voor Nederland om met eigen maatregelen te komen die de drempels voor bedrijfsovername verlagen.

De EU wil het voor nieuwe boeren makkelijker maken om te starten of een bedrijf over te nemen. In de strategie staat dat er ruimte komt voor een starterspakket met financiële steun tot 300.000 euro onder het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Ook werkt de EU samen met de Europese Investeringsbank aan leningen met gunstige voorwaarden om de toegang tot kapitaal te verbeteren. Daarnaast komt er een Europese databank voor landbouwgrond, zodat duidelijker wordt welke grond beschikbaar is voor nieuwe ondernemers. Tot slot wil de Commissie meer investeren in kennis en opleiding, onder meer via Erasmus-uitwisselingen voor jonge boeren, en in diensten die boeren tijdelijk kunnen vervangen bij ziekte, vakantie of zorgtaken.

Landen worden verplicht om ook een nationale strategie voor agrarische bedrijfsopvolging op te stellen. In zo’n plan moet duidelijk worden hoe landen bedrijfsovername en toetreding tot de sector willen ondersteunen, welke drempels ze daarbij wegnemen en welke doelen ze zichzelf stellen.

LTO-voorzitter Ger Koopmans ziet daarin een duidelijke kans: “Het is goed dat Brussel dit thema stevig op de agenda zet en landen aanspoort om ook nationaal in actie te komen. Bedrijfsopvolging is van groot belang voor de toekomst van onze landbouw, en vraagt om beleid dat ruimte biedt aan nieuwe ondernemers en perspectief houdt voor bestaande bedrijven. De Europese strategie biedt richting om dat in Nederland goed te organiseren. Nu is het aan Den Haag om dat ook waar te maken.“