“De stikstofaanpak die het kabinet vandaag presenteerde, bevat maatregelen die diep in zullen grijpen in de bedrijfsvoering van veel boeren en tuinders. Voor cruciale maatregelen geldt dat de keuze onbegrijpelijk en disproportioneel is. Zoals de omgang met zonering rondom natuurgebieden, en de voorgestelde uitwerking van grondgebondenheid. “Pijnlijke maatregelen”, zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans: “waarvan volstrekt onduidelijk is hoe ze aansluiten en optellen tot de doelen die gehaald moeten worden.”

Tegelijkertijd worden in het pakket ook de eerste goede stappen gezet om tot beter werkbaar beleid te komen: “Het uit de wet halen van de kritische depositiewaarde (KDW), het invoeren van een rekenkundige ondergrens en het (gefaseerd) loskomen van vergunningverlening zijn belangrijke randvoorwaarden om uit de stikstofcrisis te komen. Het kabinet stelt dat provinciale handhavings- en intrekkingsverzoeken voor PAS-melders met dit pakket kunnen worden voorkomen. Positief is ook dat het kabinet de feitelijke staat van de natuur beter wil meten, en aan terreinbeherende organisaties resultaatverplichtingen voor natuurherstel op gaat leggen.”

Met die constatering reageert LTO-voorzitter Ger Koopmans op de vandaag gepresenteerde plannen van de ministeriële Taskforce Landbouw, Stikstof & Natuur: “De landbouw wil bijdragen aan een forse reductie van de stikstofuitstoot. Maar om die stappen te kunnen zetten, móet de vergunningverlening loskomen. Emissiereductie en vergunningverlening moeten hand in hand gaan. Want hoe kan een ondernemer zijn bedrijf verduurzamen als hij daar niet in kan investeren? De Kamerbrief maakt niet duidelijk wanneer vergunningverlening daadwerkelijk vrijkomt. Terwijl de doelen voor 2035 vaststaan, – en de sector daaraan gehouden wordt. Het kabinet kiest ervoor de rekenkundige ondergrens pas eind volgend jaar in te voeren, en omkleed dat met beheersmaatregelen waarvan onduidelijk is wat ze voor de landbouw betekenen. Het tempo van de vergunningverlening moet omhoog, er moet nog veel onduidelijkheid worden weggenomen en een aantal voorstellen moet echt worden ingetrokken en veranderd.”

Niemand is gehouden aan het onmogelijke
“Als je tegen boeren zegt dat ze stappen moeten zetten, dan moeten ze die stappen ook kunnen zetten”, vervolgt Koopmans: “Boeren staan klaar om te investeren in emissie-reducerende maatregelen. In bewezen innovaties, in stalaanpassingen en in management­maatregelen. Maar zij kunnen niet verantwoordelijk worden gehouden om 100% van de doelen te halen als zij daarvoor maar 50% van de middelen tot hun beschikking hebben. Die disbalans moet zo snel mogelijk worden opgelost. Niemand is gehouden aan het onmogelijke.”

Provincies aan zet
Een deel van het vandaag aangekondigde beleid zal met Rijksinstructieregels bij de provincies worden gelegd, en daar verder uitgewerkt worden. Daarmee krijgen provincies een zware (mede)­verantwoordelijkheid voor cruciale zaken zoals de invulling van zonering rondom stikstofgevoelige natuurgebieden. Rondom 100 natuurgebieden worden zones ingevoerd waar extra emissiereductie gerealiseerd moet worden. Samen met provincies, gemeenten, waterschappen en NAJK riepen we het Rijk op om te kiezen voor zones van 250 meter. We roepen de provincies dan ook op om dit beleid gezamenlijk met agrariërs vorm te geven, en gezamenlijk te zoeken naar een alternatieve invulling als de doelen daarmee ook worden gehaald. Voor veel agrariërs in deze zones zal vergaande extensivering de enige realistische optie zijn, terwijl onduidelijk is op wat voor verdienmodel die bedrijven kunnen bouwen. Nergens in de brief gaat de minister in op het toekomstige verdienvermogen en verdienmodel van boeren en tuinders.

Koopmans: “Positief is dat partijen in deze zones óók de mogelijkheid krijgen om de doelen via een provinciaal gebiedsproces te realiseren. Dan kunnen overheden, agrariërs en andere grondeigenaren gezamenlijk puzzels leggen waarin, op basis van de WILG-systematiek, de rechtszekerheid en het inkomen van alle betrokkenen geborgd is. En waarbij het hele ‘trappetje van Remkes’ op tafel ligt.”

PAS-melders
Voor het legaliseren van de PAS-melders verwijst het kabinet naar het Programma maatwerkaanpak PAS-melders waarvan we weten dat het lang niet alle PAS-melders een garantie op legalisatie biedt. En voor de Interimmers wordt een ‘verkenning’ aangekondigd. Koopmans: “Dat is absoluut onvoldoende. De stikstofaanpak moet op zo’n manier worden uitgewerkt dat PAS-melders en Interimmers wél een garantie op legalisatie krijgen. Juist voor hen biedt invoering van een rekenkundige ondergrens een oplossing. Cruciaal is het invoeren van een hedendaags referentiemoment om veilig te stellen dat PAS-melder en Interimmers in een definitief gelegaliseerde situatie kunnen komen.”

Grondgebondenheid
Het doel van grondgebondenheid is het verbeteren van de waterkwaliteit. De introductie van een eenvoudige norm van 2,6 GVE voor iedereen, zonder de optie om waterkwaliteitsdoelen te realiseren via doelsturing, is strijdig met wat de coalitie in haar eigen regeerakkoord heeft opgenomen. Op deze manier gaat de maatregel weinig bijdragen aan waterkwaliteitsverbetering. Sterker nog: het zal kostprijsverhogend werken, en daarmee druk zetten op de investeringsmogelijkheden om daadwerkelijk te investeren in ammoniakreductie. Koopmans: “Het is onbegrijpelijk dat doelsturing geen onderdeel uitmaakt van grondgebondenheid. Dat moet echt anders.”

Vervolg
In de Kamerbrief schrijft de minister dat veel zaken nog verder ingevuld moeten worden en dat de voorgestelde koers niet overal definitief is. Die uitwerking wordt bepalend voor het succes van de aanpak. Koopmans: “Het voorgestelde beleid en veel van de voorgestelde maatregelen zullen diep ingrijpen in de bedrijfsvoering van agrariërs. Als je van boeren en tuinders vraagt om zulke grote stappen te zetten, dan heb je de plicht om hun daar ook duidelijkheid en handelingsperspectief over te geven. Ik roep het kabinet, de Tweede Kamer en de provincies op om zo snel mogelijk vanaf de zomer, samen met agrarische partijen, het hele pakket te verbeteren en te concretiseren op zo’n manier dat boeren en tuinders daarmee uit de voeten kunnen. Dat maatregelen duidelijk, haalbaar en realistisch zijn. Dat de daadwerkelijke vergunningverlening versneld wordt. En dat boeren ook kunnen leveren wat er van hen gevraagd wordt. Wij zijn bereid daaraan een bijdrage te leveren. Maar dan moet er bij overheden de bereidheid zijn om het beleid zo aan te passen dat boerengezinnen vergunningen krijgen, kunnen verduurzamen en een goed inkomen kunnen verdienen.”

Vanaf aanstaande maandag gaan LTO-voorzitter Ger Koopmans en de bestuursleden van LTO Nederland op een regiotour door het land om met LTO-leden in gesprek te gaan over het stikstofpakket. De uitkomsten van deze gesprekken brengen we onder de aandacht van de Tweede Kamer vooruitlopend op het Kamerdebat over het stikstofpakket.

De vakgroep LTO Paardenhouderij verwelkomt per 1 juli twee nieuwe bestuurders: Jorine von Martels-Cosse en Anita de Keijzer. Met hun praktijkervaring, brede betrokkenheid bij de paardensector en bestuurlijke kennis versterken zij de vakgroep. Hieronder stellen zij zich graag voor.

Jorine von Martels-Cosse
‘Mijn naam is Jorine von Martels-Cosse, 28 jaar en woon in het Overijsselse Dalfsen. Samen met mijn man run ik op Landgoed Hessum een kleinschalige fokkerij, paardenopfok met merriebegeleiding en een akkerbouwtak. Vanuit verschillende rollen ben ik inmiddels al enkele jaren actief binnen de paardensector.’

‘Ik kijk ernaar uit om mij als bestuurslid van LTO Paardenhouderij in te zetten voor de belangen van Nederlandse hippische ondernemers en samen te werken aan een vitale en toekomstbestendige sector.’

Anita de Keijzer

‘Mijn naam is Anita de Keijzer, 47 lentes jong, woonachtig in de mooie heuvels van Groesbeek en getrouwd met Evert. Als jong meisje raakte ik al “besmet” met het paardenvirus en was dan ook vele uren op de manege te vinden. Van mijn hobby heb ik mijn werk weten te maken en heb ik op heel diverse manegebedrijven voor en achter de schermen mogen werken, afgewisseld met mijn werk als sportmasseur voor paarden.’

‘Daarnaast kun je me ook nog regelmatig in veld aantreffen als jurylid voltige, manegeproeven, Bixie of carrousel. En sinds begin dit jaar stuur ik een pensionstal met zestien paarden aan die gedraaid wordt volgens een DIY-principe. Kortom, ik sta met beide benen midden in de sector.

‘De paardensector staat voor grote uitdagingen, maar ook voor mooie kansen. Ik sta vol energie in de startblokken om voor én met jullie deze uitdagingen het hoofd te bieden en te werken aan het behoud van een toekomstbestendige paardensector met veel aandacht voor paardenwelzijn.’

Binnen de vakgroep geitenhouderij is ruimte gekomen voor een nieuwe voorzitter. Vanaf september wordt deze rol ingevuld door Henk Versluijs, geitenhouder uit Culemborg.
Hij stelt zich graag even voor:

Achtergrond in de geitenhouderij
‘Mijn naam is Henk Versluijs, 57 jaar. Samen met mijn vrouw en 3 zonen, waarvan 1 beoogd opvolger en 2 zoons momenteel diergeneeskunde studeren, run ik een geitenhouderij met 1.800 melkgeiten in Culemborg. Na het overlijden van mijn beide ouders heb ik hun bedrijf voortgezet. Dat doe ik sinds 1994. Ik begon destijds met 30 melkkoeien. Ik wilde proberen het familiebedrijf voort te zetten om niet achteraf spijt te hebben. Want het boerenbedrijf is prachtig maar ook een uitdaging.‘

‘In 2006 zijn we overgestapt naar het opfokken van 500 lammeren, die we vanaf 2007 zijn gaan melken. Sindsdien is het bedrijf verder ontwikkeld tot de huidige omvang. Die ontwikkeling vraagt om ondernemerschap, doorzettingsvermogen en het vermogen om je aan te passen aan veranderende omstandigheden.’

Motto
‘Mijn levensmotto is: als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan. Dat past bij hoe ik in het ondernemerschap sta en in bestuurlijk werk wil staan: kritisch, authentiek, vastberaden en met de wil om door te zetten. Ik denk graag mee om resultaten te verbeteren.’

Ambitie als voorzitter
‘Als voorzitter wil ik mijn praktijkervaring en nuchtere blik inzetten voor de belangen van geitenhouders. De sector staat voor belangrijke vraagstukken, maar heeft ook veel kracht en ondernemerschap in huis. Ik vind het belangrijk dat we blijven meedenken, verantwoordelijkheid nemen en samen werken aan een toekomstbestendige geitenhouderij zodat er ook toekomst blijft voor jonge geitenboeren.’

Staatssecretaris Erkens van LVVN heeft de Tweede Kamer een brief gestuurd over de contouren voor de Meerjarige Agrifood Innovatieagenda. Met deze agenda wil het kabinet innovaties in het agrifood-domein versnellen, zodat die bijdragen aan verdienvermogen, concurrentiekracht en oplossingen voor maatschappelijke opgaven zoals natuur, waterkwaliteit, klimaat, dierwaardigheid en voedselzekerheid.

LTO ziet in de eerste contourenschets een belangrijke erkenning voor de land- en tuinbouw, maar maakt zich zorgen over de uitvoering van de agenda. Er komt namelijk geen structureel nieuw publiek geld beschikbaar. De oplossingen en investeringen worden daardoor te veel aan private sectoren overgelaten. Zonder structurele publieke middelen is versnelling in processen onmogelijk. De innovatieopgave waar de land- en tuinbouw voor staat, is daarvoor te groot en te complex.

Manifest
In de brief schetst Erkens een meerjarige agenda met innovaties in het agrifood-domein, met vier innovatiedomeinen: Ag Tech, Weerbare teelten, Voedselinnovaties en (Glas)tuinbouw.
LTO is positief dat Ag Tech daarin de meeste aandacht krijgt en dat robotisering, digitalisering en AI expliciet worden benoemd als instrumenten om arbeidstekorten op te vangen, duurzaamheid te verhogen en productiviteit en concurrentiekracht te versterken. Dat sluit naadloos aan op de ambitie van het Manifest Robotisering & Innovatie. Dit manifest werd vorig jaar november vastgesteld met partijen uit de techniek- en agrisector.

Versnelling en middelen
Volgens LTO is structurele versnelling nu noodzakelijk. Het gaat daarbij niet alleen om financiering van machines en systemen, maar ook om structureel investeren in kennis, vakmanschap, onderwijs, regelgeving en risicodeling. Die combinatie is nodig om robotisering daadwerkelijk te kunnen invoeren op het erf, in de kas en op het land. Dat is nodig om arbeidstekorten op te vangen, duurzamer te produceren en ondernemers meer ruimte te geven voor vakmanschap en ondernemerschap.

“Zonder structurele middelen, passende regelgeving en goed toegeruste mensen blijft de stap van pilot naar praktijk te groot; de Meerjarige Agrifood Innovatieagenda moet daarom niet alleen richting geven, maar ook zorgen voor structurele uitvoeringskracht op het erf, in de kas en op het land. Het kabinet moet samen met boeren, tuinders, techniekpartijen en onderwijs structureel investeren in de voorwaarden die nodig zijn om robotisering daadwerkelijk te versnellen, ” aldus Eric Douma, Bestuurlijk Gedelegeerde MOO

Het boerenbedrijf bruist. Naast voedselproductie, zetten steeds meer agrarisch ondernemers de deuren open voor nieuwe verbindingen met natuur, zorg, kinderopvang, verkoop, recreatie, educatie en gemeenschap. Multifunctionele landbouw (MFL) levert zo op veel manieren een bijdrage aan de samenleving. Toch wordt die waarde niet altijd gezien of vanzelfsprekend meegenomen in regionaal en lokaal beleid. Om dat zichtbaar te maken en handvatten te bieden aan beleidsmakers, publiceren LTO en Het PON & Telos vandaag het online magazine De kracht van verbinding; De verbrede waarde van multifunctionele landbouw.

Op het platteland groeit de vraag naar maatschappelijke behoeftes: plekken voor ontmoeting, zorg, kinderopvang, recreatie, water en natuur. Multifunctionele landbouw kan op veel van die vragen een antwoord geven, mits daar ruimte voor wordt gemaakt in omgevingsbeleid. Het magazine bundelt inzichten van ondernemers, onderzoekers, beleidsmakers en bestuurders en biedt concrete aanknopingspunten om MFL een steviger plek te geven in het omgevingsbeleid. Zo wordt zichtbaar welke waarden overheden en ondernemers kunnen ‘oogsten’ en hoe ruimtelijke keuzes kunnen bijdragen aan maatschappelijke opgaven.

In het magazine komen twaalf multifunctionele ondernemers aan het woord. Ze laten zien hoe zij in de praktijk invulling geven aan multifunctioneel ondernemen, en welke impact zij maken op hun omgeving. Hun verhalen laten een breed scala aan ondernemingen zien: van zorgboerderij tot wijnverkoop, van natuurbeheer tot agrarische kinderopvang. Ze leggen de brug tussen landbouw en leefomgeving, én vinden een manier om dit rendabel te maken.

Wegwijzer voor beleid
Om de ervaringen van het boerenerf door te vertalen naar overheid en beleid, is een bijeenkomst met gemeenten, de provincie, adviesbureaus en ondernemers georganiseerd. De resultaten worden gedeeld in het magazine, zoals het wegnemen van planologische beperkingen of het benutten van mogelijkheden in de Omgevingwet. Met een routekaart worden de belangrijkste inzichten en mogelijke vervolgstappen overzichtelijk samengebracht.
Met De kracht van verbinding willen LTO en Het PON & Telos niet alleen inspireren, maar ook aanzetten tot actie. Door de waarde van multifunctionele landbouw beter zichtbaar te maken, willen zij bijdragen aan structurele erkenning van multifunctioneel ondernemen in lokaal en regionaal beleid. Zo levert het boerenerf niet alleen maar voedsel, maar oogst ook maatschappelijke meerwaarde.

Het magazine is mede tot stand gekomen door de ondersteuning van een brede groep partners: Rabobank, LTO Noord Innovatiefonds, Destinatie NL, het Ministerie van LVVN, Verenigde Agrarische Kinderopvang (VAK), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Landbouw Innovatie Brabant (LIB).

Fotocredits Willeke Machiels

Stel: de Japanse kever is ergens gevonden, hoe kun je dan de crisis beheersen? Vrijdag 19 juni is dit fictief geoefend met ondernemers uit de boomkwekerijsector, bestuurders van vakorganisaties en overheden. De crisisoefening was mede-georganiseerd door LTO.

Ieder jaar vindt in een boomkwekerijgemeente een bijeenkomst plaats over quarantaine-organismen: met als doel om het bewustzijn rond Q-organismen, impact na een vondst of een uitbraak, te verhogen dan wel op peil te houden. Risico op introductie van schadelijke organismen in Nederland en de EU blijft immers altijd aanwezig. Vrijdag vond de Landelijke Crisisoefening Q-organismen plaats in Alphen aan den Rijn, georganiseerd door Greenport Boskoop, gemeente Alphen aan den Rijn, NVWA, Naktuinbouw, LTO Nederland en Royal Anthos.

Fictief scenario
Voor de oefening was een fictief scenario bedacht: er komt een notificatie binnen van een andere EU-lidstaat over een Japanse kever (Popillia japonica) die gevonden zou zijn in een exportpartij planten. Op last van EU-regels is een gebied afgebakend waarin de NVWA- maatregelen moet nemen: daaronder vernietiging van besmette planten en een verplaatsingsverbod voor planten met aanhangende grond.

In kleine groepjes is dit fictief scenario verder uitgewerkt, per groep bekeken vanuit een bepaald perspectief: gedupeerde kweker, handelaar in relevante waardplanten, particulier in afgebakend gebied, gemeenteambtenaar crisisbeheersing of communicatieprofessionals.

Vervolgens zijn de bevindingen met alle aanwezigen besproken. Belangrijk bij een vondst of een uitbraak is de impact in kaart brengen, snelheid van omgevingsonderzoek en traceerbaarheid van planten. Naast maatregelen (wat moet, wat kan niet) is het ook belangrijk voor betrokkenen om te weten: wat kan wél. Een uitbraak kan immers verregaande gevolgen hebben voor een regio en/of een sector.

Leaflet ‘Houd Nederland vrij van de Japanse kever’
Wat is de Japanse kever, welke (EU-)maatregelen gelden na een vondst van de kever en wat kunt u doen om deze kever buiten Nederland te houden? Alle informatie hierover staat in deze leaflet die is samengesteld door LTO, vakgroep Bomen, Vaste planten en Zomerbloemen alsmede andere sectororganisaties in de sierteeltketen, in samenwerking met de NVWA en Naktuinbouw.

De samenwerking tussen overheid, sector en brancheorganisaties in de boomkwekerij staat centraal in de aanpak van Q-organismen. Alleen door gezamenlijk en snel te handelen kan verspreiding worden voorkomen.

Samenwerking doorgezet in gehele sierteeltketen
De samenwerking is begin 2026 doorgezet naar alle schakels in de sierteeltketen: van uitgangsmateriaal tot retail. Diverse Q-organismen in de EU hebben waardplanten die niet alleen in de boomkwekerij worden geproduceerd en verhandeld in de keten, maar ook in andere sierteeltsectoren zoals de glastuinbouw.

Hiertoe loopt onder penvoerderschap van LTO het Kennis op Maat-project ‘Een fytosanitair weerbare sierteeltketen’. Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen Universiteit & Research. Daarnaast doen deze organisaties mee: Royal FloraHolland, VGB, Tuinbranche Nederland, Plantum, Glastuinbouw Nederland, Royal Anthos, Tree Centre Opheusden, Treeport Zundert, Greenport Boskoop en Boomteeltstudieclub Horst aan de Maas.

Via tweewekelijkse nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang rondom het Convenant Gewasbescherming. In deze derde nieuws-update geven we onder andere een toelichting op het leden-webinar dat BO Akkerbouw, Greenports, LTO en NAJK organiseren, en ons pleidooi voor een ‘Autoriteit Gewasbescherming’.

Convenant gewasbescherming
Lees hier de eerste nieuws-update terug over het Convenant Gewasbescherming waarin we meer informatie geven over het proces, de planning en de rol van onze organisaties. Lees hier de tweede nieuws-update met onder andere het verslag van de werkbezoeken van staatssecretaris Silvio Erkens en onafhankelijk voorzitter Gert-Jan Segers.

Het proces om tot een convenant op hoofdlijnen te komen is met één week verschoven. Op vrijdag 26 juni ontvangen partijen aan de kerntafel de hoofdlijnen van het concept-convenant. Vervolgens kunnen de betrokken organisaties deze bespreken met hun achterban, en aandachtspunten en reacties ophalen voor het vervolg van het proces. Vanuit LTO zullen we onze reactie bepalen in samenspraak met de aan LTO gelieerde sectororganisaties KAVB, NFO, Glastuinbouw Nederland en Biohuis, – en uiteraard doen we dat ook gezamenlijk met onze regio’s en vakgroepen LTO Akkerbouw, LTO Vollegrondsgroenten en LTO Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen.

Het streven is dat de partijen aan de kerntafel in de week van 6 juli een convenant-op-hoofdlijnen ondertekenen. Na de zomer hebben partijen de rest van het jaar de tijd voor de concrete uitwerking en voor sectorale deelconvenanten richting uitvoering.

Leden-Webinar
Naast deze bestuurlijke afstemming vinden we het belangrijk om ook onze leden en achterban te betrekken bij onze standpuntbepaling. Op donderdag 2 juli om 20:00 – 21:15u organiseren BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO en NAJK een gezamenlijk webinar. Tijdens dit webinar is er ruimschoots gelegenheid om reacties, vragen, zorgen en aandachtspunten aan ons mee te geven. De reacties uit het webinar worden meegenomen in het vervolg van het convenantproces.

Meer informatie over dit webinar delen we op korte termijn via de gebruikelijke ledenkanalen en nieuwsbrieven.

Voorstel van plantaardige sectoren: een ‘Autoriteit Gewasbescherming’
Hoe kunnen we de milieubelasting van gewasbescherming verder verlagen én tegelijkertijd telers voldoende mogelijkheden bieden om gewassen gezond te houden? Die vraag staat centraal in het convenantproces. Een van de voorstellen die momenteel wordt verkend, is de ontwikkeling van een onafhankelijke Autoriteit Gewasbescherming. Deze autoriteit is geïnspireerd op de succesvolle aanpak van antibioticareductie in de veehouderij via de Autoriteit Diergeneesmiddelen.

De voorgestelde werkwijze draait om één gezamenlijke indicator voor milieubelasting (de Milieu-Indicator Gewasbescherming), benchmarking van telers en adviseurs, gerichte kennis en ondersteuning en transparante rapportages over de voortgang op sectorniveau. Zo ontstaat een systeem van continu leren en verbeteren. Het doel is om duurzame keuzes te stimuleren, kennisuitwisseling te versterken, milieubelasting stap voor stap verder terug te dringen en weerbare teeltsystemen verder te versnellen. De werkwijze is in deze visuele kaart samengevat. Het voorstel vereist nog verdere uitwerking, maar is positief ontvangen door de partners aan de kerntafel.

Meer achtergrond over het voorstel voor een Autoriteit Gewasbescherming is te vinden in dit artikel, in deze column en in deze podcast met André Hoogendijk, directeur van BO Akkerbouw. Volgens BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO en NAJK kan benchmarking en het sturen op een breed gedragen milieubelastings-indicator helpen om de milieubelasting van gewasbescherming verder te verlagen, terwijl telers handelingsperspectief behouden.

Inbreng ketenpartners
Ketenpartners zijn onmisbaar om de doelen uit het convenant te realiseren. Dat geldt voor toeleverende partners en voor partners die product afnemen voor handel, bewerking en verwerking. Onder begeleiding van Adri Bom-Lemstra, voorzitter van Greenports Nederland, en in aanwezigheid van Gert-Jan Segers vond met beide groepen een apart overleg plaats. Tijdens de bijeenkomsten gaven ketenpartijen aan welke rol ze nu al vervullen, en welke mogelijkheden er zijn richting verdere verduurzaming. Daarbij ging het onder andere over een evenwichtige verdeling van risico’s, kosten en verantwoordelijkheden in de keten. En over de internationale context met markteisen en wettelijke (fytosanitaire) regels. Daarnaast kwamen ook kennisdeling, stimulering van duurzame keuzes en samenwerking binnen de keten aan bod. Op basis van de gesprekken zal de inbreng van ketenpartners een plek krijgen in het convenant-op-hoofdlijnen en bij de verdere uitwerking na de zomer.

LTO-bestuurders spreken met Gert-Jan Segers
“Ga vol vertrouwen het proces in en houdt elkaar als partijen zo lang mogelijk vast!” Dat was de oproep die Gert-Jan Segersvorige week deed tegen bestuurders van de plantaardige LTO-vakgroepen en sectororganisaties KAVB, Biohuis en NFO. Tijdens een overleg sprak Segers de voorzitters van plantaardige vakgroepen en van de sectororganisaties bij over het proces om tot een Convenant Gewasbescherming te komen. Segers sprak ook separaat met het bestuur van BO Akkerbouw en de achterban van Greenports Nederland.

Segers benadrukte dat hij in zijn gesprekken de voorbije weken breed de maatschappelijke urgentie voelde om goede afspraken te maken over het verlagen van de milieubelasting van gewasbeschermingsmiddelen. Niet alleen bij omwonenden maar nadrukkelijk ook bij telers, die smachten naar rechtszekerheid, naar helder en eenduidig beleid, en naar handelingsperspectief om ook in de toekomst gezonde teelten in de benen te houden. Lees hier het verslag van de bijeenkomst.

Nieuwe rassen kunnen ook in de toekomst snel hun weg vinden naar telers. Fytosanitaire kwaliteitscontrole blijft behouden en de basis onder gezonde gewassen blijft overeind. Dat is de belangrijkste conclusie van het akkoord dat het Europees Parlement en de EU-lidstaten bereikt hebben over nieuwe regels voor zaden, jonge planten en ander plantaardig teeltmateriaal (PRM). LTO Nederland en Glastuinbouw Nederland zien in het akkoord belangrijke verbeteringen ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie. Tegelijkertijd blijven er zorgen over de extra administratielasten en -kosten die uit de PRM-verordening voortvloeien. Nieuwe EU-wetgeving was niet nodig geweest volgens de sector.

Ruimte voor innovatie behouden
Een belangrijk aandachtspunt voor Nederlandse telers en veredelaars was een verplichte duurzaamheidstoets voor nieuwe groente- en fruitrassen. De sector waarschuwde dat zo’n verplichting zou leiden tot hogere kosten, minder innovatie en een afname van het aantal groente- en fruitrassen. Groenten en fruit kennen veel verschillende marktsegmenten, waar het oorspronkelijke voorstel onvoldoende rekening mee hield. Daardoor dreigde veredeling voor speciale en vaak kleinere rassen als cherrytomaten of torentjesbloemkool te duur te worden en zouden minder nieuwe rassen beschikbaar komen.

Met het bereikte akkoord lijkt deze dreiging grotendeels te zijn afgewend. De duurzaamheidstoets wordt vrijwillig, wat voor een enorme lastenverlichting voor deze kleinere, unieke gewassen zorgt. De kosten voor een verplichte duurzaamheidstoets raamde de Europese Commissie voor telers namelijk op €400 miljoen per jaar. Zo blijft de grote diversiteit aan rassen die Nederland wereldwijd onderscheidend maakt geborgd.

Daarnaast is ook ruimte behouden voor innovatie in de keten. Veredelaars en telers kunnen nieuwe rassenmateriaal onder praktijkomstandigheden blijven testen vóór volledige registratie. Dit is essentieel voor snelle rassenontwikkeling en de introductie van nieuwe ziekteresistenties in de praktijk. Wel blijft de sector kritisch op de uitvoeringspraktijk en de extra administratieve eisen rond proef- en testmateriaal.

Basis onder gezonde gewassen blijft intact
De sector heeft zich tijdens de onderhandelingen sterk gemaakt voor behoud van fytosanitaire kwaliteitsborging, certificering en toezicht op uitgangsmateriaal. Deze systemen beschermen telers tegen kwaliteitsproblemen en beperken de verspreiding van plantenziekten. LTO Nederland en Glastuinbouw Nederland constateren dat registratie, certificering, traceerbaarheid en fytosanitaire controles ook in het akkoord een centrale plaats behouden, ondanks een groeiende roep in Europa tot een groot aantal uitzonderingen hierop. Daarmee blijft de basis onder gezonde gewassen en een betrouwbare internationale handel in uitgangsmaterialen overeind.

Ook bij import van uitgangsmateriaal blijft de bestaande praktijk overeind. Wereldwijde zaadproductie met verwerking en kwaliteitscontrole binnen de EU kan doorgaan zoals nu. Daardoor behoudt de EU haar rol als belangrijke schakel in de internationale zaadketen en houden telers toegang tot hoogwaardig uitgangsmateriaal. De sector blijft wel alert op mogelijke extra eisen rond traceerbaarheid en documentatie bij import.

Uitwisseling teeltmateriaal tussen telers
Uiterst kritisch was de sector over de verruiming van de mogelijkheid tot uitwisseling van teeltmateriaal tussen telers vanwege de fytosanitaire risico’s. Het akkoord biedt hier meer ruimte voor, maar wel onder strikte voorwaarden, alleen in natura en op beperkte schaal.

Aandacht voor uitvoerbaarheid
Ondertussen betekent het akkoord een omvangrijke herziening van de bestaande regelgeving. Tien huidige EU-richtlijnen worden vervangen door één Europese verordening die voor alle lidstaten gaat gelden. De organisaties blijven daarom kritisch volgen hoe de nieuwe regels verder worden uitgewerkt en op gewasniveau uitvallen. Voor de Nederlandse land- en tuinbouw is het van belang dat de uiteindelijke uitvoeringsregels voldoende rekening houden met de verschillen tussen de gewassen en teeltomstandigheden. LTO Nederland en Glastuinbouw Nederland volgen de uitwerking van de PRM de komende tijd daarom nauwgezet.

Voor de 6e keer op rij wordt ook dit jaar weer een landelijke dag georganiseerd voor jonge ondernemers en werknemers in de boomkwekerijsector.

Op 9 oktober 2026 staan de deuren van Van Riel Sierplantenkwekerij in Beringe (Noord-Limburg) open om jou te ontvangen en een informatieve  – en natuurlijk gezellige –  middag te laten beleven.

Met een bomvol programma van van 13.00 – 19.00 uur met workshops over onder andere;

• Toekomst
• Data en AI
• Drones
• Robots

En nog veel meer!

Uiteraard wordt deze dag afgesloten met een afterparty met BBQ.

Luuk Peeters, Thijs Lucassen en Renske van Riel zijn erbij. Jij ook?
Aanmelden kan via deze link: https://forms.gle/TVDxszf6pPigh4FM9

Deze dag wordt georganiseerd door de vakgroep Bomen, vaste planten en zomerbloemen samen met LLTB en Colland.

Volgende week vrijdag 26 juni presenteert minister Van Essen hoe het kabinet de doelen voor stikstofreductie en natuurherstel wil halen. En hoe zij vergunningverlening weer mogelijk wil maken. Deze aanpak zal gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering van veel boeren. LTO Nederland organiseert samen met LTO Noord, ZLTO en LLTB een regiotour door het land. Op vijf bijeenkomsten gaan we met jullie in gesprek over de plannen van het kabinet en over onze inzet. Tijdens de bijeenkomsten is er volop ruimte voor vragen, zorgen, aandachtspunten én om je inbreng voor de vervolgaanpak aan ons mee te geven.

De planning van de ledenbijeenkomsten is als volgt:

Aanmelden
Aanmelden voor deze bijeenkomsten is verplicht. Na aanmelding ontvang je een e-mail met aanvullende informatie.

Klik hier om je aan te melden voor een van de ledenbijeenkomsten van LTO Noord.
Klik hier om je aan te melden voor de ledenbijeenkomst van ZLTO.
Klik hier om je aan te melden voor de ledenbijeenkomst van LLTB.

Planning
Op 26 juni in de middag, na de ministerraad, zal LVVN-minister Van Essen een persconferentie houden waarin hij de uitkomsten van de Taskforce presenteert. Gelijktijdig zal hij daarover een brief aan de Tweede Kamer sturen. Later die (na)middag zullen wij onze eerste reactie op de plannen publiceren.

We vinden het belangrijk om zo snel mogelijk na de bekendmaking het gesprek met jullie aan te gaan. LTO-voorzitter Ger Koopmans, regiobestuurders en specialisten van LTO Nederland gaan graag met jullie in gesprek over het voorstel van het kabinet, over onze inzet in de voorbije weken en maanden, en bovenal over onze vervolginzet in de komende tijd.

Vanaf maandag 29 juni starten we met vijf ledenbijeenkomsten, verspreid over het land. Mocht je verhinderd zijn voor een bijeenkomst in je eigen regio, dan ben je als LTO-lid van harte welkom om een van de andere bijeenkomsten bij te wonen.

Convenant Gewasbescherming
Het proces om tot een Convenant Gewasbescherming te komen is met één week uitgesteld en loopt dus niet parallel met de brief van 26 juni. Op donderdag 2 juli van 20:00 – 21:15u organiseren we samen met NAJK, BO Akkerbouw en Greenports Nederland een leden-webinar over het Convenant Gewasbescherming. Tijdens dit webinar is volop ruimte voor vragen én om aandachtspunten aan ons mee te geven voor de verdere uitwerking. Meer informatie over dit webinar en over de voortgang rondom het convenant volgt spoedig.

Meer informatie
Tijdens het proces van de Taskforce Landbouw, Stikstof & Natuur hebben we regelmatig nieuwsberichten gepubliceerd over de voortgang van het traject.

• Lees hier de eerste nieuwsbrief terug met meer informatie over het proces en de planning;
• Lees hier de brief die Ger Koopmans op 5 juni stuurde aan LTO-leden;
• Lees hier het bericht naar aanleiding van Ger Koopmans’ interview in Buitenhof;
• Lees hier ons bericht naar aanleiding van de gelekte informatie van 16 juni.

De overheid en de rundveesector werken samen aan een landelijke aanpak om Bovine Virus Diarree (BVD) verder terug te dringen en uiteindelijk uit Nederland te krijgen.
De start van het nationale bestrijdingsprogramma zal op 1 januari 2028 van start gaan met uiterlijk 1 januari 2030 goedkeuring door de Europese Commissie.

Het programma zal vertaald worden in een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) waarbij de aanpak volgens de Europese regels verloopt… Er is dan geen overgangsfase via het bestaande private programma, zoals wel het geval is bij IBR .

Door meteen aan de EU-regels te voldoen, kan Nederland sneller officieel BVD-vrij worden verklaard. Dit levert voordelen op voor diergezondheid én voor de exportpositie. Zodra het programma is goedgekeurd door de Europese Unie gelden er strengere handelsvoorwaarden voor runderen uit gebieden zonder BVD EU-vrijstatus.

Voor het aanvragen van een EU-vrijstatus moeten 99,8% van de inrichtingen, die ten minste 99,9% van de runderpopulatie vertegenwoordigen, vrij zijn van BVD, mag er gedurende achttien maanden geen BVD zijn aangetoond bij een gehouden rund én moet vaccinatie tegen BVD verboden zijn voor gehouden runderen.

Dit zou, bij goed verloop van het bestrijdingsprogramma, binnen drie tot vijf jaar haalbaar moeten zijn na inwerkingtreding van het bestrijdingsprogramma.

Wat kunt u nu al doen?

• alert blijven op BVD op uw bedrijf;
• alleen dieren aanvoeren met een bekende en bij voorkeur BVD-vrije status;
• inspelen op komende veranderingen in de handel;
• IBR start op 1 januari 2027, neem ook meteen BVD mee in de aanpak om uw veestapel IBR en BVD vrij te krijgen.