ZLTO, LLTB, LTO Noord en LTO Nederland roepen hun leden op om op vrijdagochtend 14 augustus massaal naar het voorplein van het provinciehuis in Den Bosch te komen. Op dat moment organiseert ZLTO een vreedzame en waardige demonstratie tegen het voornemen om de natuurvergunning van vijf pluimveehouders in Noord-Brabant in te trekken. In het begin van de zomer maakte het college van Gedeputeerde Staten bekend om met ingang van 1 oktober 2026 de procedure voor onteigening te willen starten.

Dit nieuws is bij agrariërs in het hele land als een bom ingeslagen. “Als een provincie rechtsgeldige vergunningen zomaar kan intrekken, is geen enkele ondernemer in Nederland nog zeker van zijn bedrijf. En dit raakt niet alleen de landbouw: ook duizenden niet-agrarische bedrijven in Nederland lopen hetzelfde risico. Dit heb ik nog nooit meegemaakt en gaat zwaar in tegen het beleid!” aldus LTO-voorzitter Ger Koopmans.

LTO staat pal achter de vijf Brabantse pluimveehouders en steunt alle andere ondernemers die met vergelijkbare handhavings- of intrekkingsverzoeken worden geconfronteerd. Koopmans: “We laten onze mensen niet vallen, het is belangrijk dat we onze stem laten horen. Boeren, tuinders, maar ook burgers die de agrarische sector een warm hart toedragen. Het is belangrijk dat we onze boosheid en ongerustheid kenbaar maken op 14 augustus”.

Deze oproep gericht is op het beschermen van de rechtszekerheid van ondernemers. De landelijke stikstofaanpak moet op een aantal onderdelen fundamenteel worden aangepast. Dat heeft alleen zin als er voldoende rechtszekerheid bestaat voor ondernemers. Het protest op 14 augustus is daarom geen oproep om de volledige stikstofaanpak van tafel te halen, maar om een duidelijke grens te trekken als het gaat om het intrekken van bestaande vergunningen. Ondernemers moeten erop kunnen vertrouwen dat verleende vergunningen niet zomaar worden ingetrokken en dat beleidswijzigingen zorgvuldig, voorspelbaar en juridisch houdbaar worden uitgevoerd.

De aanhoudende droogte en hitte zorgen voor toenemende problemen in de Nederlandse land- en tuinbouw. LTO Nederland ziet de gevolgen inmiddels in vrijwel alle sectoren terug. Van lagere opbrengsten en kwaliteitsverlies tot zorgen over veevoer en oplopende marktonrust: de impact van het aanhoudend droge weer wordt met de dag zichtbaarder.

De inmiddels vrijwel afgeronde graanoogst laat de eerste effecten van de droogte zien. Graaninnamebedrijven melden tegenvallende opbrengsten als gevolg van de droge maand juli. Ook in andere teelten nemen de zorgen toe. Voor aardappelen wordt momenteel uitgegaan van een opbrengst die ten minste 8 procent lager ligt dan in 2025.

Gewassen hebben te maken met hitte- en droogtestress, kwaliteitsverlies, afstervende planten en een versnelde rijping. De gevolgen beperken zich niet tot het land: ook logistieke processen, marktontwikkelingen en de beschikbaarheid van veevoer komen steeds verder onder druk te staan.

Zorgen nemen toe in de veehouderij
Ook voor de veehouderij wordt de situatie steeds spannender. Maïs bevindt zich momenteel in de cruciale fase van kolfzetting en korrelvulling, waarin voldoende vocht essentieel is. Als de hitte en droogte aanhouden, rijpt de maïs versneld af en blijven de kolven klein. Daarnaast groeit het gras op veel bedrijven nauwelijks meer. Sommige melkveehouders vrezen daardoor later dit seizoen een tekort aan ruwvoer.

Ook de Nederlandse Fruittelers Organisatie (NFO) trekt aan de bel. Vooral de perenteelt staat door de aanhoudende droogte en hitte onder grote druk.

Regionale verschillen, landelijke impact
Hoewel de droogte in heel Nederland merkbaar is, verschillen de uitdagingen per regio. In Zeeland staat de beschikbare zoetwatervoorziening zwaar onder druk. De landbouwleiding die in de jaren tachtig is aangelegd, draait op volle capaciteit. Ondanks dat er ruim 800 kubieke meter water per uur doorheen wordt gepompt, blijkt dat onder de huidige omstandigheden onvoldoende.

Ook elders in het land zijn de bodems sterk uitgedroogd. Beregenen biedt vaak slechts tijdelijk verlichting en in verschillende gebieden gelden inmiddels beregeningsverboden of een verbod op het gebruik van oppervlaktewater zoals in Midden-Delfland.

Gevolgen voor markt en consument
De droogte beperkt zich niet tot Nederland. Ook in grote delen van Europa is sprake van aanhoudende droogte, wat de onrust op verschillende landbouwmarkten vergroot. Op de aardappelmarkt lopen de prijzen inmiddels weer voorzichtig op. Waar telers eerder moeite hadden hun aardappelen af te zetten, neemt de vraag geleidelijk weer toe.

Ook consumenten kunnen de gevolgen merken. Door de hitte en droogte zijn verschillende groenten sneller afgerijpt dan normaal. Daardoor moeten oogst, transport en verwerking opnieuw op elkaar worden afgestemd. Dat kan tijdelijk leiden tot schommelingen in het aanbod en incidenteel tot minder goed gevulde groenteschappen in de supermarkt.

Brede weersverzekering blijft belangrijk
Boeren kunnen zich verzekeren tegen weerschade via de brede weersverzekering. Deze verzekering kent echter verschillende voorwaarden, waaronder een minimumneerslagtekort, schadedrempels, een eigen risico en een maximum aan de totale uitkering.

LTO ziet de brede weersverzekering als een belangrijk instrument om de risico’s van extreem weer in de akkerbouw en open teelten te beheersen. Tegelijkertijd pleit de organisatie ervoor om samen met verzekeraars en de overheid te blijven werken aan een betaalbare premie en een dekking die beter aansluit bij de toenemende schade als gevolg van weersextremen.

Het aantal deelnemers aan de brede weersverzekering is de afgelopen jaren gestegen. Inmiddels heeft ongeveer 15 procent van de bedrijven met een weersgevoelige hoofdteelt een dergelijke verzekering afgesloten. Dat onderstreept volgens LTO het groeiende belang van een goed functionerend systeem om ondernemers weerbaarder te maken tegen de gevolgen van klimaatverandering.

De staatssecretarissen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) en Infrastructuur en Waterstaat (I&W) hebben tijdelijke vrijstellingen verleend voor het gebruik van Movento in meerdere onbedekte vollegrondsgroenteteelten. Met de vrijstellingen kunnen telers belangrijke schadelijke insecten, zoals melige koolluis, koolwittevlieg, koolgalmug en groene slaluis, bestrijden.

Naast de eerder verleende vrijstelling voor spruitkool geldt de vrijstelling nu ook voor broccoli, bloemkool, witlof, sla en zaaiuien. De aangevraagde vrijstelling voor sluitkool is helaas niet toegekend.
De vakgroep Vollegrondsgroenten van LTO Nederland is tevreden met dit besluit. De vakgroep heeft zich de afgelopen periode intensief ingezet om de noodzaak van deze vrijstellingen onder de aandacht te brengen. Een nieuwe voorwaarde binnen het vrijstellingsproces is dat er een plan van aanpak moet worden opgesteld om uiterlijk eind 2027 een effectief alternatief beschikbaar te hebben voor het gebruik van Movento. De vakgroep benadrukt dat dit resultaat niet mogelijk was geweest zonder de inzet van de andere betrokken partijen, waaronder VollegrondsgroenteNet, Delphy, de toelatingshouder en de telers die de noodzaak van de vrijstellingen hebben onderbouwd.

Evaluatie van het proces
Het aanvragen van de noodvrijstellingen was voor alle betrokken partijen een nieuw proces. Door wijzigingen tijdens de procedure was het traject complex en nam de afhandeling aanzienlijk meer tijd in beslag dan gewenst. De vakgroep waardeert de constructieve opstelling van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), maar constateert tegelijkertijd dat de doorlooptijd voor telers te lang is geweest.
Daar komt bij dat de vrijstellingen pas laat in het teeltseizoen beschikbaar zijn gekomen. Voor diverse gewassen is de teelt inmiddels ver gevorderd of loopt deze al ten einde. Voor sla geldt bijvoorbeeld dat het middel slechts tot 1 augustus 2026 mag worden toegepast, terwijl voor andere teelten de vrijstelling loopt tot eind september.

Blik vooruit
De vakgroep Vollegrondsgroenten wil de komende periode met de betrokken instanties in gesprek om het vrijstellingsproces te evalueren. Doel is om de procedure beter inzichtelijk te maken, de doorlooptijd waar mogelijk te verkorten en eerder duidelijkheid te krijgen over de kans op een vrijstelling in toekomstige teeltseizoenen.

Meer informatie
De wettelijke gebruiksvoorschriften en toepassingsvoorwaarden zijn opgenomen in de Staatscourant.
Registratie en de administratieve afhandeling verlopen via het digitale CDG-aangiftesysteem. Meer informatie over de voorwaarden is te vinden op de website van Stichting CDG.

De hele agrarische achterban heeft ‘ja’ gezegd tegen het Convenant Gewasbescherming op hoofdlijnen. Na de zomer komen er deelconvenanten per sector, ook voor Bomen, Vaste planten en Zomerbloemen. Ik zou het wel op prijs stellen als de toeleverende keten én afzetketen aan onze tafel schuift, om samen de schouders eronder te zetten.

Het Hoofdlijnenconvenant Gewasbescherming helpt telers in plantaardige sectoren om hun teelten verder te verduurzamen én biedt hun tegelijkertijd meer rechtszekerheid en langjarig handelingsperspectief. Vanuit die vaststelling hebben BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO Nederland en NAJK het Hoofdlijnenconvenant op 14 juli ondertekend. Volgens de vier organisaties biedt het convenant voldoende aanknopingspunten om na de zomer, samen met andere convenantpartners, verder uit te werken. “Onze handtekening staat voor een intentie om te komen tot een akkoord”, zo benadrukt André Hoogendijk, directeur BO Akkerbouw: “Cruciale onderdelen moeten nog verder uitgewerkt worden om het convenant succesvol te laten zijn.”

Telers zijn volgens voorzitter Adri Bom-Lemstra van Greenports Nederland al volop bezig om hun gewasbescherming verder te verduurzamen en de impact daarvan op milieu en omgeving te verminderen: “Het toepassen en verder intensiveren van integrated crop management (ICM) vraagt om risicovolle investeringen, onderzoek en versnelde beschikbaarheid van niet-chemische alternatieven zoals high tech-apparatuur en groene gewasbeschermingsmiddelen. De € 250 miljoen die het Rijk nu beschikbaar stelt voor onderzoek en implementatie van ICM is een eerste stap. Maar voor een fonds dat risicovolle ICM-maatregelen versneld in de praktijk brengt, en telers financieel compenseert als zij ingrijpende maatregelen moeten nemen, is een veelvoud van dit budget nodig.”

Ook de samenwerking met markt- en ketenpartijen moet volgens Bom-Lemstra verder worden uitgewerkt: “Bijvoorbeeld het uit de markt terugverdienen van hogere kosten of lagere opbrengsten. Maar ook de vraag hoe – als de markt hierin faalt – de overheid bijspringt om te voorkomen dat dat alleen een risico voor telers en/of ketenpartners wordt.”

Topsport
“Wat telers doen is topsport”, zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans, “maar wel steeds vaker topsport met gebonden handen en voeten. Zo hebben telers vaker te maken met periodes van extreme droogte of wateroverlast. Mede door klimaatverandering zien we in alle teelten een toenemende plaag- en ziektedruk. Maar het aantal werkzame stoffen dat zij mogen gebruiken om hun teelt te beschermen is de voorbije jaren met meer dan 60% afgenomen. Intussen maken provincies en gemeenten steeds vaker eigen beleid met teelt- of middelverboden. En in verschillende provincies moeten telers een natuurvergunning aanvragen voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, gericht op het uitsluiten van mogelijke natuureffecten op afstanden tot 4.000 meter. Totaal onwerkbare, omgekeerde bewijslast, – en stuk voor stuk bepalingen die per postcode kunnen verschillen.”

Koopmans: “Met dit convenant kan er een einde komen aan die onwerkbare praktijk. Na de zomer wordt een ‘landelijk beleidskader leefomgeving en natuur’ opgesteld dat bindend wordt voor provincies en gemeenten. Cruciaal is dat de landelijke maatregelen in dit beleidskader gebaseerd worden op onafhankelijk, wetenschappelijk onderzoek. Daarmee wordt rechtszekerheid geboden aan telers en aan de maatschappij. Uitwerking hiervan wordt bepalend voor het succes van het convenant. Hierin ben ik gesterkt door een signaal vanuit NFO, waarbij wordt ervaren dat de nu voorliggende tekst soms nog te veel geschreven lijkt te zijn vanuit een wantrouwen naar elkaar. Daarom is besloten dat de sectororganisaties KAVB, NFO, Biohuis en Glastuinbouw Nederland in het vervolgproces na de zomer ook zelf aan tafel zitten en rechtstreeks betrokken zijn bij deze uitwerking.”

Stichting Natuur & Milieu en LandschappenNL waren als deelnemers van de kerntafel direct betrokken bij het onderhandelingsakkoord. Desondanks lieten zij eind vorige week weten dit akkoord niet te zullen ondertekenen. Koopmans: “Het verrast ons zeer dat zij nu afhaken. We zijn er blij mee dat andere partijen aan tafel, waaronder overheden, dit onderhandelingsakkoord wel steunen.

Inbreng van leden en achterban
NAJK-bestuurder Hilde Coolman: “Het hoofdlijnenconvenant bevat ook maatregelen die zwaar vallen in de plantaardige sectoren. Het landelijke beleidskader voor natuur en leefomgeving dat na de zomer wordt opgesteld, zal ook maatregelen bevatten die in specifieke situaties beperkend zijn voor telers. En voor waterkwaliteit zal, met name in grondwaterbeschermingsgebieden, sneller en scherper geschakeld moeten worden om waterkwaliteitsrisico’s te beperken. Voor telers zal daar écht voldoende tegenover moeten staan. Bij zware ingrepen dienen telers volledig gecompenseerd te worden. En ook voor de plantaardige sectoren moet daarbij het hele ‘trappetje van Remkes’ op tafel liggen, inclusief de mogelijkheid om te kiezen voor extensivering, verplaatsing of uitkoop. Daar gaan we ons in de verdere uitwerking keihard voor inzetten!”

“Twee weken geleden organiseerden onze organisaties een gezamenlijk leden-webinar. De tientallen vragen die tijdens het webinar gesteld werden, laten zien hoe groot de betrokkenheid en het gevoel van urgentie onder onze leden is,” zegt Coolman: “Daarbij kwam kraakhelder naar voren dat telers stappen kunnen en willen zetten, maar daarbij wel als randvoorwaarde stellen dat draconische maatregelen zoals vergunningplicht, teeltverboden en afstandseisen zoveel mogelijk moeten worden voorkomen. Telers vragen om handelingsperspectief, om werkbare alternatieven en om keuzes die gebaseerd zijn op onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek.”

Coolman: “In het regeerakkoord staat dat – als het partijen niet lukt om in gezamenlijkheid tot een Convenant Gewasbescherming te komen – het kabinet zelf met nieuw beleid komt om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen terug te dringen. De Kamerbrief van 26 juni jl. bekrachtigde dit. Indien de sector de discussie over gewasbescherming overlaat aan kabinet en Tweede Kamer, dan liggen de mogelijke maatregelen al op de plank, waaronder uitfasering van het middelengebruik in gebieden, zonering en een vergunningsplicht. Wij zijn ervan overtuigd dat het in het belang is van onze telers en bedrijven om dat te voorkomen. Om invloed aan tafel uit te blijven oefenen en om ons in te blijven zetten voor afspraken die haalbaar en realistisch zijn, ondernemers handelingsperspectief bieden én rechtszekerheid. Tijdens het webinar met onze achterban voelden we ook steun voor die aanpak.”

Proces na de zomer
Hoogendijk vult aan: “Het hoofdlijnenconvenant dat vandaag door alle betrokken partijen is ondertekend, is een ‘raamakkoord’. Belangrijke thema’s moeten zorgvuldig uitgewerkt worden met compenserende maatregelen voor de telers die het betreft. Na de zomer gaan we daarmee door. Dan worden ook deelconvenanten per plantaardige sector opgesteld. Succes is niet gegarandeerd, daar zijn we ons allemaal van bewust, maar we zien voldoende aanknopingspunten. We hebben voldoende vertrouwen in het proces, om bij die verdere uitwerking betrokken te willen zijn.”

Veel boeren en tuinders zijn de afgelopen maanden geconfronteerd met een afwijzing van hun aanvraag voor de eco-regeling 2025, met name voor de activiteiten groenbedekking en groene braak.
LTO Nederland heeft RVO gevraagd deze afwijzingen opnieuw te beoordelen, omdat er grote twijfel bestaat over de nauwkeurigheid van de gebruikte satellietbeelden.

Twijfels over beoordeling met AMS
De beoordeling van de groenbedekking is dit jaar voor het eerst uitgevoerd met behulp van satellietbeelden en een AI-systeem: het Areaal Monitoringsysteem (AMS), gebaseerd op Earth Observation binnen het Europese Copernicus-programma. Volgens LTO Nederland is dit systeem nog niet praktijkrijp.
Met name dood, dor, gemaaid of geklepeld gewas dat de bodem nog steeds voor (vrijwel) 100% bedekt, wordt door de satelliet als afwijkend beoordeeld. Dit doet zich regelmatig voor na droogte of vorst. Kennelijk reflecteert droog blad onvoldoende. LTO Nederland heeft deze problematiek, samen met VLB en NAJK, bij RVO en het ministerie van LVVN aangekaart op basis van concrete praktijkvoorbeelden.
Naar aanleiding hiervan dienden de Tweede Kamerleden Koorevaar (CDA), Lohman (CDA), Meulenkamp (VVD), Grinwis (ChristenUnie) en Flach (SGP) op 23 april een motie in, die door een ruime Kamermeerderheid werd aangenomen.
Minister Van Essen heeft vervolgens toegezegd dat 1.345 afwijzingen voor groenbedekking opnieuw en ditmaal handmatig zouden worden beoordeeld. LTO Nederland heeft erop aangedrongen deze herbeoordeling vóór de sluiting van de Gecombineerde Opgave op 18 mei af te ronden, maar dat is niet haalbaar gebleken.

Herbeoordelingen leiden nauwelijks tot toekenning
LTO Nederland blijft zich inzetten om aan te tonen dat het AMS-systeem nog onvoldoende betrouwbaar is, zodat ook andere afgewezen eco-activiteiten opnieuw worden beoordeeld. Het ministerie van LVVN blijft echter van mening dat het systeem naar behoren functioneert.
Tot nu toe leidt de handmatige herbeoordeling slechts sporadisch (minder dan 5%) tot een positieve uitkomst. Veel boeren en tuinders beschikken niet meer over voldoende bewijsmateriaal, zoals goede foto’s of satellietgegevens, omdat de beschikkingen vaak pas in april van dit jaar zijn ontvangen. Daardoor ontstaat regelmatig een situatie waarin het woord van de ondernemer tegenover dat van RVO staat. In bezwaar blijken de juristen van RVO daar doorgaans weinig ruimte in te zien.
Door deze gang van zaken neemt het vertrouwen in de eco-regeling af. Inmiddels is de deelname aan de regeling in 2026 met ruim 6% gedaald. Dat is een zorgelijke ontwikkeling.

Advies aan leden
LTO Nederland adviseert leden om bij een afwijzing altijd bezwaar te maken en daarbij, voor zover mogelijk, degelijk bewijsmateriaal aan te leveren.
Een advies is om alle AMS-beelden op te vragen bij RVO over de periode waarin volgens het systeem een afwijking is geconstateerd. Kennelijk worden niet altijd alle beschikbare beelden gedeeld. Ook trekkerdata kunnen als aanvullend bewijsmateriaal bruikbaar zijn.

Vooruitblik: aandachtspunten voor GLB 2026
Voor GLB 2026 adviseert LTO Nederland leden om direct een beroep op overmacht te doen wanneer blijkt dat een ingetekende eco-activiteit niet meer uitvoerbaar is, bijvoorbeeld door droogte, hagel of vraatschade. Het is verstandig om hier niet mee te wachten tot een controleur op het erf staat of een afwijzing van RVO wordt ontvangen.
Het is daarnaast belangrijk om goede foto’s van het perceel te maken waarop duidelijke herkenningspunten zoals gebouwen, wegen of andere vaste objecten zichtbaar zijn.
Op 26 juni maakte RVO bekend dat de peildatum voor drie eco-activiteiten – groene braak, kruidenrijke bufferstrook langs grasland en kruidenrijke bufferstrook langs bouwland, vanwege de droogte is verschoven naar 1 juli. Voldoe je vanaf die datum niet meer aan de voorwaarden, vul dan direct het overmachtsformulier in en leg de situatie vast met foto’s.
LTO Nederland vraagt RVO daarnaast om ondernemers direct te informeren wanneer het AMS-systeem een afwijking constateert, en niet pas in het daaropvolgende voorjaar bij het verzenden van de beschikking.

Afgelopen week is het kwaliteitssysteem *Renugarant officieel ter notificatie aangeboden aan de Europese Commissie. Hiermee start de zogenoemde standstillperiode van ongeveer drie maanden. In deze periode kunnen de Europese Commissie en de andere lidstaten de regeling beoordelen en eventuele opmerkingen maken. Als de notificatie zonder bezwaren wordt afgerond, brengt dat de invoering van Renugarant weer een stap dichterbij.

De notificatie verandert op dit moment niets aan de voorwaarden voor de productie van RENURE. Producenten die RENURE willen produceren, moeten zich registreren bij RVO. Dit geldt ook voor bedrijven die deelnemen aan de pilot Mineralenconcentraat of de pilot Kunstmestvrije Achterhoek. Na registratie wordt voor RENURE-mineralenconcentraat gebruikgemaakt van de nieuwe mestcode 132. De huidige mestcode 120 voor mineralenconcentraat uit de pilot komt daarmee te vervallen. Producenten die zich niet registreren, mogen mestcode 120 nog gebruiken tot en met 23 juli 2026. Daarna valt het product weer onder de reguliere regels voor dierlijke mest. Registratie op korte termijn is dus belangrijk.

Met de notificatie van Renugarant komt de verdere implementatie van RENURE dus opnieuw een stap dichterbij. RENURE biedt mogelijkheden om waardevolle nutriënten uit dierlijke mest beter te benutten en de afhankelijkheid van minerale kunstmest te verminderen. Daarmee wordt een volgende stap gezet richting een meer circulair nutriëntengebruik. Een zorgvuldige en werkbare invoering is essentieel. Daarom blijft LTO Nederland zich inzetten voor een praktische implementatie, waarbij registratie, certificering en de uitvoering in de praktijk goed op elkaar aansluiten en ondernemers weten waar zij aan toe zijn.

*Renugarant is het kwaliteitssysteem waarmee de productie en het gebruik van RENURE-meststoffen op een uniforme en betrouwbare manier worden geborgd. Op termijn wordt certificering via Renugarant wettelijk verplicht. Tot die tijd blijft registratie de basis voor bedrijven die RENURE willen produceren.

Registratie kunt u voltooien via de website van RVO. Klik hier.

Afgelopen donderdag 2 juli gingen Ger Koopmans (voorzitter LTO Nederland), Andre Hoogendijk (directeur BO Akkerbouw), Adri Bom – Lemstra (voorzitter Greenports Nederland) en Hilde Coolman (Portefeuillehouder akkerbouw NAJK) in gesprek over de hoofdlijnen van het Convenant Gewasbescherming.

Tijdens het webinar gaven zij een toelichting op de stand van zaken van de onderhandelingen, de belangrijkste dilemma’s die nog op tafel liggen en de inzet van de sectororganisaties.

Daarnaast was er volop ruimte voor vragen, zorgen en suggesties van leden. Deze input wordt meegenomen in de verdere uitwerking van het hoofdlijnenconvenant. Vragen die tijdens het webinar niet aan bod zijn gekomen, worden op een later moment schriftelijk beantwoord.

Moderatie was in handen van Mark Wijsman.

Bekijk hier de volledige webinaropname terug. 

De internetconsultatie over rustgewassen is gesloten. LTO heeft wederom gepleit voor de aanwijzing van boomkwekerijgewassen en vaste planten als rustgewas. Daarnaast brengt LTO bij LVVN andere land- en tuinbouwgewassen onder de aandacht die erkend zou moeten worden als rustgewas, evenals situaties waarin een uitzondering op de 1-op-4-gewasrotatie wenselijk is.

LTO onderschrijft het belang van rustgewassen als instrument om bij te dragen aan een duurzaam bouwplan, het beperken van nutriëntenverliezen en het versterken van de bodemkwaliteit. Tegelijkertijd is het van belang dat de aanwijzing van rustgewassen en de toepassing van de 1-op-4-regeling aansluiten bij de feitelijke kenmerken van gewassen en teeltsystemen.

Volgens LTO zijn alle meerjarige teelten in de sector Bomen, Vaste planten en Zomerbloemen rustgewassen, inclusief moerplanten die voor meerdere jaren op hetzelfde perceel zijn opgeplant (zoals moerbedden voor vruchtboomonderstammen).

Daarnaast dienen volgens LTO ook asperges, rabarber en fruitgewassen aangewezen te worden als rustgewas. Lees hier de volledige reactie van LTO op de internetconsultatie.

Ook diverse boomkwekers hebben gereageerd op de internetconsultatie en hebben hiervoor een format van LTO gebruikt. Ook zij pleiten voor de aanwijzing tot rustgewassen. Lees hier alle reacties.

Het gaat om de wijziging van de Omgevingsregeling betreft het 7e APN (Actieprogramma Nitraatrichtlijn). De wijziging is de uitvoering van een aangenomen Kamermotie van Flach (SGP) die op verzoek van LTO Bomen, Vaste planten en Zomerbloemen was ingediend.

Stel: de Japanse kever is ergens gevonden, hoe kun je dan de crisis beheersen? Vrijdag 19 juni is dit fictief geoefend met ondernemers uit de boomkwekerijsector, bestuurders van vakorganisaties en overheden. De crisisoefening was mede-georganiseerd door LTO.

Ieder jaar vindt in een boomkwekerijgemeente een bijeenkomst plaats over quarantaine-organismen: met als doel om het bewustzijn rond Q-organismen, impact na een vondst of een uitbraak, te verhogen dan wel op peil te houden. Risico op introductie van schadelijke organismen in Nederland en de EU blijft immers altijd aanwezig. Vrijdag vond de Landelijke Crisisoefening Q-organismen plaats in Alphen aan den Rijn, georganiseerd door Greenport Boskoop, gemeente Alphen aan den Rijn, NVWA, Naktuinbouw, LTO Nederland en Royal Anthos.

Fictief scenario
Voor de oefening was een fictief scenario bedacht: er komt een notificatie binnen van een andere EU-lidstaat over een Japanse kever (Popillia japonica) die gevonden zou zijn in een exportpartij planten. Op last van EU-regels is een gebied afgebakend waarin de NVWA- maatregelen moet nemen: daaronder vernietiging van besmette planten en een verplaatsingsverbod voor planten met aanhangende grond.

In kleine groepjes is dit fictief scenario verder uitgewerkt, per groep bekeken vanuit een bepaald perspectief: gedupeerde kweker, handelaar in relevante waardplanten, particulier in afgebakend gebied, gemeenteambtenaar crisisbeheersing of communicatieprofessionals.

Vervolgens zijn de bevindingen met alle aanwezigen besproken. Belangrijk bij een vondst of een uitbraak is de impact in kaart brengen, snelheid van omgevingsonderzoek en traceerbaarheid van planten. Naast maatregelen (wat moet, wat kan niet) is het ook belangrijk voor betrokkenen om te weten: wat kan wél. Een uitbraak kan immers verregaande gevolgen hebben voor een regio en/of een sector.

Leaflet ‘Houd Nederland vrij van de Japanse kever’
Wat is de Japanse kever, welke (EU-)maatregelen gelden na een vondst van de kever en wat kunt u doen om deze kever buiten Nederland te houden? Alle informatie hierover staat in deze leaflet die is samengesteld door LTO, vakgroep Bomen, Vaste planten en Zomerbloemen alsmede andere sectororganisaties in de sierteeltketen, in samenwerking met de NVWA en Naktuinbouw.

De samenwerking tussen overheid, sector en brancheorganisaties in de boomkwekerij staat centraal in de aanpak van Q-organismen. Alleen door gezamenlijk en snel te handelen kan verspreiding worden voorkomen.

Samenwerking doorgezet in gehele sierteeltketen
De samenwerking is begin 2026 doorgezet naar alle schakels in de sierteeltketen: van uitgangsmateriaal tot retail. Diverse Q-organismen in de EU hebben waardplanten die niet alleen in de boomkwekerij worden geproduceerd en verhandeld in de keten, maar ook in andere sierteeltsectoren zoals de glastuinbouw.

Hiertoe loopt onder penvoerderschap van LTO het Kennis op Maat-project ‘Een fytosanitair weerbare sierteeltketen’. Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen Universiteit & Research. Daarnaast doen deze organisaties mee: Royal FloraHolland, VGB, Tuinbranche Nederland, Plantum, Glastuinbouw Nederland, Royal Anthos, Tree Centre Opheusden, Treeport Zundert, Greenport Boskoop en Boomteeltstudieclub Horst aan de Maas.