Tijdens Agrotechniek Holland is De Nieuwe Ploeg officieel van start gegaan. Deze samenwerking brengt ondernemers, bedrijfsleven, kennisinstellingen, belangenorganisaties en overheid bij elkaar om de voorwaarden voor succesvolle agri-innovatie te verbeteren. LTO Nederland is een van de betrokken partners en zet zich in voor een land- en tuinbouw waarin innovaties daadwerkelijk toepasbaar, betaalbaar en opschaalbaar zijn in de praktijk.

De Nieuwe Ploeg bouwt voort op het Manifest Innovatie voor een toekomstbestendige land- en tuinbouw, dat in 2025 werd ondertekend. Het manifest bracht knelpunten aan het licht die de toepassing van nieuwe technologieën in de sector belemmeren. Met de lancering van De Nieuwe Ploeg krijgt deze gezamenlijke oproep een praktisch vervolg.

Innovatie moet ondernemers in de praktijk verder helpen
Robotisering, digitalisering, kunstmatige intelligentie (AI), sensoren en datagedreven systemen bieden kansen om arbeid te ondersteunen, productieprocessen te verbeteren en de land- en tuinbouw toekomstbestendiger te maken. Voor boeren en tuinders is een technisch werkende innovatie echter niet voldoende. Ook regelgeving, financiering, verzekerbaarheid, kennis, scholing en aansluiting op de praktijk bepalen of een innovatie daadwerkelijk wordt toegepast.

Acht werktafels brengen knelpunten en oplossingen bij elkaar
De Nieuwe Ploeg werkt met acht thematische werktafels die na de ondertekening van het manifest in 2025 zijn opgericht. De tafels richten zich op: regelgeving toekomstbestendig maken, het stimuleren van investeringen, het verzekeren van innovatie, het investeer in mensen en scholing, het verbinden van innovatie met de praktijk, data en digitalisering, internationalisering en toekomstverkenning 2040

Binnen de werktafels worden concrete vragen uit de markt en de praktijk verbonden aan de partijen die over de benodigde kennis, invloed en instrumenten beschikken. Zo wordt inzichtelijker waar knelpunten thuishoren, welke organisaties nodig zijn en welke vervolgstappen mogelijk zijn.

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) ondersteunt de beweging om innovatie en robotisering sneller in de praktijk toe te passen.

 Van verzekerbaarheid tot landelijke robotisering
De werktafels gaan direct na de lancering aan de slag met concrete vraagstukken. Een voorbeeld is de Ronde Tafel die het Verbond van Verzekeraars later deze maand organiseert. Naar verwachting buigen ruim vijftig partijen zich over de verzekerbaarheid van innovaties.

Ook wordt gewerkt aan een uitgewerkt plan voor de RoboChallenge in 2027. Daarmee wordt ingezet op het verbreden van bestaande initiatieven en het mogelijk maken van landelijke uitrol.

Deze initiatieven laten zien dat innovatie niet alleen een technische opgave is. Om nieuwe toepassingen op grotere schaal in de sector te gebruiken, zijn samenwerking, heldere randvoorwaarden en aansluiting bij de dagelijkse praktijk van ondernemers noodzakelijk.

Samenwerken aan een toekomstbestendige land- en tuinbouw
Bij De Nieuwe Ploeg zijn organisaties uit de agrarische sector, technologie, kennis, onderwijs en overheid betrokken. Naast LTO Nederland zijn onder meer LVVN, FME, Groenpact, Glastuinbouw Nederland, Greenports Nederland, KAVB, NFO, Hortivation, Fedecom, GroentenFruit Huis, AVAG, Wageningen University & Research (WUR), CUMELA, AI Coalitie 4 NL, NXTgen en Horizon Flevoland aangesloten. Food 2040 is betrokken bij het programma.

De samenwerking richt zich op het verbinden van bestaande netwerken, kennis en initiatieven. Door partijen eerder bij elkaar te brengen, moeten knelpunten sneller worden herkend en vervolgstappen concreter worden.

Over De Nieuwe Ploeg
De Nieuwe Ploeg is een partnergedragen, marktgerichte werkstructuur voor agri-innovatie in de hele sector. De samenwerking brengt marktpartijen, kennis, beleid, kapitaal en praktijk bij elkaar rond de voorwaarden die bepalen of innovaties daadwerkelijk verder komen richting toepassing en opschaling.

Via partners, werktafels en bestaande netwerken worden knelpunten rond onder meer toelating, financiering, verzekerbaarheid, data, scholing, praktijktesten en markttoegang verbonden aan partijen die daar beweging in kunnen brengen.

Het doel is om meer grip te krijgen op de route van idee naar markt en praktijk, met de juiste partijen eerder aan tafel en ruimte om waar mogelijk te versnellen.

De inzet van LTO richting het commissiedebat over het Ontwerp-Natuurplan heeft resultaat gehad. Verschillende Kamerleden namen op 3 september aandachtspunten uit de inbreng van LTO over. Dit leidde tot belangrijke toezeggingen van de minister over de verdere uitwerking van het Natuurplan, de positie van de Tweede Kamer en de gevolgen voor boeren en tuinders.

Belangrijke toezeggingen in lijn met LTO inbreng
De minister stuurt de Kamer in juni 2027 het definitieve Natuurplan voor een debat. Per artikel wordt verduidelijkt wat de Natuurherstelverordening van Nederland verlangt, zodat onderscheid kan worden gemaakt tussen Europese verplichtingen, bestaand beleid en aanvullende nationale keuzes.

Daarnaast komen er geen nationale koppen en wordt buiten Natura2000 geen nieuw vergunningenstelsel ingevoerd. Begin oktober meldt de minister hoe vijf PBL-aanbevelingen worden verwerkt. In het eerste kwartaal van 2027 volgt een statusbrief met kabinetsreflectie op de PBL-doorrekeningen.

Waarom dit belangrijk is voor boeren
De Natuurherstelverordening raakt naast natuurgebieden ook landbouwecosystemen, water, rivieren, bossen en bestuivers. De uitvoering kan gevolgen hebben voor landbouwgrond, waterbeheer, bedrijfsontwikkeling en vergunningverlening.

Het Ontwerp-Natuurplan bevat nog geen definitieve maatregelen, maar noemt wel beleidsrichtingen, indicatieve opgaven en zonering. Daarom moet worden voorkomen dat voorlopige keuzes in gebiedsprocessen, grondbeleid en ruimtelijke besluiten als vaststaand beleid worden gebruikt.

Ook moet worden geborgd dat doelen, kaarten of maatregelen in het Natuurplan niet automatisch leiden tot nieuwe vergunningplichten, zorgplichten of gebruiksbeperkingen.

Bestaande prestaties en gebiedsspecifieke aanpak
Bestaande agrarische natuurprestaties, zoals agrarisch natuurbeheer, eco-regelingen, landschapsbeheer, groenblauwe dooradering en weidevogelbeheer, moeten meetellen. Eerst moet worden vastgesteld wat deze inzet oplevert, voordat de resterende opgave wordt bepaald. Wanneer natuurbeheer een substantieel onderdeel van het bedrijf wordt, is een volwaardig en langjarig verdienmodel nodig dat ook arbeid, investeringen, productieverlies en risico vergoedt.

De precieze zonering rond natuurgebieden staat nog niet vast. Per gebied kunnen gelijkwaardige alternatieven mogelijk zijn. Daarom moet eerst worden vastgesteld welke drukfactoren het natuurherstel belemmeren, welke maatregel effectief is en wat de gevolgen zijn voor grondgebruik, inkomen, grondwaarde en bedrijfsontwikkeling.

Nu het Natuurplan verbeteren
De toezeggingen moeten herkenbaar terugkomen in het definitieve Natuurplan, de Uitvoeringswet en de onderliggende regelgeving. Per artikel moet duidelijk zijn wat Europa verplicht, wat bestaand beleid oplevert en welke aantoonbare restopgave resteert.

Maatregelen moeten gebaseerd zijn op gebiedsspecifieke analyses. De overheid moet noodzaak, effectiviteit, causaliteit en evenredigheid aantonen. Financiering, vergoeding en rechtsbescherming moeten geregeld zijn voordat beperkingen worden opgelegd.

Natuurherstel moet samengaan met voedselproductie, rechtszekerheid en toekomstperspectief voor boeren en tuinders.

LTO Nederland heeft gereageerd op de internetconsultatie over de zogenoemde suikertaks. LTO onderschrijft het belang van een gezond en evenwichtig voedingspatroon. Daarbij ziet LTO een belangrijke rol voor goede en betaalbare producten van Nederlandse boeren en tuinders.

In de reactie van LTO Nederland staan drie voorwaarden centraal: het effect op de gezondheid, de gevolgen voor de primaire producenten en de uitvoerbaarheid. Deze voorwaarden moeten volgens LTO Nederland vooraf worden meegewogen. Het zijn niet alleen aandachtspunten voor de verdere uitwerking.

Twee doelen, één middel
De voorgestelde aanpak koppelt twee fiscale maatregelen aan het gezondheidsdoel. De bestaande verbruiksbelasting op alcoholvrije dranken wordt budgetneutraal aangepast op basis van het suikergehalte. Daarnaast moet de nieuwe suikerbelasting op eetwaren vanaf 2030 structureel €900 miljoen per jaar opleveren. Daarmee zijn zowel gezondheidswinst als het behouden van belastingopbrengsten sturend. Volgens LTO Nederland kunnen deze twee doelen elkaar juist tegenwerken als mensen hun gedrag veranderen of als producten minder suiker gaan bevatten.

Als de maatregel vanuit gezondheidsperspectief succesvol is, kan dat namelijk betekenen dat de belasting minder opbrengt. Dat past niet bij het begrotingsdoel dat het kabinet heeft vastgesteld. Volgens LTO Nederland moet gezondheidswinst daarom leidend zijn. De belastingopbrengst moet een gevolg zijn van de maatregel en geen vooraf vastgesteld doel. Een vaste opbrengstdoelstelling kan bovendien druk geven om de belastinggrondslag later uit te breiden of de tarieven te verhogen.

Uitzonderingen zijn belangrijk
Het buiten de heffing houden van zuivelproducten en pure groente- en fruitsappen is voor LTO Nederland een belangrijke voorwaarde voor de invoering van de suikertaks. Ook verse, gekoelde en ingevroren groente en fruit zonder toevoegingen moeten volgens LTO Nederland buiten de heffing blijven.

Belastingopbrengsten inzetten voor gezonde keuzes
LTO Nederland vindt daarnaast dat eventuele opbrengsten van een suikerbelasting moeten worden ingezet voor maatregelen die producten die passen binnen een gezond voedingspatroon beschikbaar en betaalbaar houden.

Dit kan bijvoorbeeld door de belasting op verse groente en fruit te verlagen. Als dit juridisch of uitvoeringstechnisch niet mogelijk is, kan volgens LTO Nederland een ander instrument worden gebruikt dat zorgt voor een vergelijkbare prijsverlaging.

Het is moeilijk uit te leggen dat de overheid bepaalde keuzes duurder maakt, maar gezonde keuzes niet tegelijkertijd beter bereikbaar maakt. Zonder zo’n tegenhanger blijft een verhoging van de belasting op consumptie over die wordt gepresenteerd als een gezondheidsmaatregel.

Suiker als grondstof is niet op zichzelf ongezond
Aan suiker als agrarische grondstof komt volgens LTO Nederland geen zelfstandig gezondheidsoordeel toe. De gezondheidseffecten hangen samen met de samenstelling van een product, de hoeveelheid die wordt gegeten of gedronken en de plaats van het eindproduct binnen het totale voedingspatroon.

Via frequente nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang van het Convenant Gewasbescherming. In juli ondertekenden NAJK, BO Akkerbouw, Greenports Nederland en LTO Nederland, mede namens sectororganisaties KAVB, NFO, Biohuis en Glastuinbouw Nederland, het hoofdlijnen Convenant Gewasbescherming. Vorige week ondertekenden ook de gezamenlijke provincies via het IPO dit hoofdlijnen Convenant. In Utrecht startte vorige week de volgende fase van het traject: de uitwerking van sectorale deelconvenanten.

Provincies ondertekenen hoofdlijnen
Het Interprovinciaal Overleg (IPO) ondertekende afgelopen donderdag de hoofdlijnen van het convenant Toekomstbestendige Gewasbescherming. Eerder, op 14 juli, tekenden acht organisaties al (LVVN, VNG, Unie van Waterschappen, BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO Nederland, NAJK en CBL). IPO deed mee aan het opstellen van de hoofdlijnen, maar moest vanwege interne besluitvorming de ondertekening uitstellen tot september. Op een later moment kunnen ook andere relevante partijen toetreden tot het convenant. Dit vereist ondertekening van de hoofdlijnen en overeenstemming van de gezamenlijke partijen.

Traject gaat volgende fase in
Woensdag 9 september startte de tweede fase van het traject voor het Convenant Gewasbescherming. De komende maanden zullen thema’s concreter worden uitgewerkt en begint het opstellen van sectorale deelconvenanten.

Met een breed gezelschap nam procesvoorzitter Gert-Jan Segers in een Utrechtse vergaderlocatie de marsroute door. Aan de kerntafel bespraken vertegenwoordigers van Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen, waterwinbedrijven, plantaardige sectoren en ketenpartners de benodigde inzet.

De algemene thema’s omvatten onder andere wettelijke kaders voor Natura2000, Waterkwaliteit en Leefomgeving. Daarnaast volgen afspraken over (bovenwettelijke) reductiedoelen, de Autoriteit Gewasbescherming krijgt verder vorm en inhoud, er wordt een kennis-, innovatie- en transitieprogramma ontwikkeld, er komt een aanscherping van toezicht, naleving en uitvoering en er worden afspraken met ketenpartners afgesloten. Die afspraken zullen vooral een plek krijgen in de sectorale deelconvenanten (bij iedere specifieke keten van plantaardige producten) en deels meer algemeen (voor bijvoorbeeld supermarkten).

De sectorale deelconvenanten worden uitgewerkt voor de sectoren Akkerbouw, Vollegrondsgroente, Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen, Fruitteelt, Bloembollen, Glastuinbouw en Biologisch. Voor elk thema of sector levert een ‘trekker’ binnen enkele weken een plan van aanpak op ter vaststelling door de kerntafel, eind van deze maand. Het plan van aanpak beschrijft de te volgen procedure, welke organisaties worden betrokken en het geeft inzicht in het beoogde eindresultaat. Het deelconvenant zal onder meer beschrijven welke reductie van de milieu-impact de sector verwacht te kunnen realiseren en welke instrumenten vereist zijn om dat nodig te maken. Denk aan introductie van rassen met verbeterde resistentie, toelating van groene middelen, gebruik van precisietechnieken en (geld voor) onderzoek.

De optelsom van sectorale doelen zal leiden tot het landelijke doel voor reductie van de milieu-impact, voor de jaren 2030, 2035 en 2040. De referentiejaren en exacte uitwerking van de indicator worden ook dit najaar bepaald

Wil je eerdere nieuwsberichten teruglezen? Zie het overzicht:

• #Nieuwsbericht 1
• #Nieuwsbericht 2
• #Nieuwsbericht 3
• #Nieuwsbericht 4

Het aantal aanmeldingen voor de Nmin-meetcampagne, die op 1 september van start ging, heeft de verwachtingen ruimschoots overtroffen. Op donderdag 10 september is de maximale capaciteit voor monstername bereikt. Agrariërs kunnen zich dus niet meer aanmelden. In slechts tien dagen tijd hebben deelnemers in totaal 12.680 percelen aangemeld voor de Nmin-meetcampagne.

Hoe gaat het nu verder?
Na de oogst, in de periode van 15 oktober tot en met 30 november, worden de monsters genomen volgens een vastgesteld meetprotocol. De resultaten verschijnen vervolgens automatisch in de Nmin-tool, die is te vinden op de website www.Nminmeting.nl. De resultaten zijn alleen zichtbaar voor de deelnemers zelf. Alleen met hun toestemming worden gegevens gedeeld met bijvoorbeeld teeltadviseurs of met projecten waaraan zij deelnemen. De geanonimiseerde gegevens worden gebruikt voor een analyse op landelijk niveau, uitgesplitst naar gewassen en grondsoorten.

Uitgebreide Q&A beschikbaar
Op de website is een uitgebreid overzicht van veel gestelde vragen en antwoorden beschikbaar met relevante informatie voor deelnemers die meedoen aan de metingen en voor andere geïnteresseerden.

Nmin-meetcampagne is een initiatief van LTO Nederland, BO Akkerbouw en NAJK. De metingen worden gefinancierd door het ministerie van LVVN.

Tijdens het wetgevingsoverleg van afgelopen 7 september over de Bijmengverplichting Groen Gas (BMV) stelden meerdere Kamerfracties vragen over de effectiviteit van het wetsvoorstel. Volgens LTO Nederland zijn die vragen terecht.

LTO ondersteunt de ambitie om meer groen gas in Nederland te produceren. Groen gas uit mest draagt bij aan de verduurzaming van de energievoorziening, helpt de methaanuitstoot te verminderen en biedt kansen voor agrarische ondernemers. Maar de voorgestelde bijmengverplichting leidt niet automatisch tot meer Nederlandse productie.

De vraag is daarom niet óf er meer groen gas moet komen, maar hoe we ervoor zorgen dat dit gas ook daadwerkelijk in Nederland wordt geproduceerd. Als huishoudens en ondernemers via hun energierekening voor de BMV betalen, moet daar aantoonbaar nieuwe Nederlandse productie tegenover staan. Op dit moment lopen nieuwe projecten vast op langdurige vergunningprocedures, beperkte netcapaciteit en weerstand tegen projecten op lokaal niveau. Vergunningen houden bovendien niet altijd stand bij de rechter. Door deze knelpunten blijft de ontwikkeling van nieuwe productiecapaciteit achter.

Zonder aanvullende maatregelen dreigt de BMV vooral de vraag naar (buitenlands) groen gas en certificaten te vergroten. De verplichting kan dan worden ingevuld met productie die al bestaat of met certificaten, zonder dat er voldoende nieuwe Nederlandse productiecapaciteit bijkomt. Daarmee stijgt de rekening voor huishoudens en ondernemers, terwijl onzeker blijft wat Nederland daarvoor terugkrijgt. De discussie moet daarom niet alleen gaan over de omvang van de verplichting, maar vooral over de maatschappelijke opbrengst ervan. Iedere euro die huishoudens en ondernemers via hun energierekening bijdragen, moet zoveel mogelijk leiden tot nieuwe productie van groen gas in Nederland.

Op 21 september debatteert de Tweede Kamer verder over het wetsvoorstel. LTO roept het kabinet en de Tweede Kamer op het wetsvoorstel gericht aan te passen. De invoering van de BMV moet gelijk opgaan met concrete oplossingen voor vergunningverlening, netcapaciteit en projectontwikkeling. Ook moet beter worden geborgd dat de verplichting daadwerkelijk nieuwe Nederlandse productie stimuleert. Alleen dan levert de BMV maximale maatschappelijke waarde op voor Nederland.

Het vertrouwen van boeren en tuinders in hun eigen onderneming is in het tweede kwartaal van 2026 verder afgenomen. De Agro Vertrouwensindex daalde met 5 punten ten opzichte van het eerste kwartaal en komt uit op -0,5 punten. Daarmee staat de index op het laagste niveau sinds het eerste kwartaal van 2020.

De daling is zichtbaar in zowel de stemming over de huidige situatie als in de verwachtingen voor de middellange termijn. Vooral die verwachtingen zijn sterk verslechterd: de verwachtingsindex daalde met 6,9 punten, terwijl de stemmingsindex met 2,6 punten afnam.

Droogte raakt akkerbouw
Onder akkerbouwers blijft het vertrouwen laag. De index voor het vertrouwen in het eigen bedrijf daalde met 0,5 punt naar -4,3. Dat is aanzienlijk lager dan het langjarige gemiddelde van ruim 7 punten. De droogte speelt daarbij een belangrijke rol. Het seizoen begon volgens Wageningen Social & Economic Research goed, maar vanaf het tweede kwartaal kreeg de sector nadrukkelijk met droogte te maken. Tegelijkertijd zijn contractprijzen voor consumptie- en zetmeelaardappelen naar beneden bijgesteld en was de toewijzing van suikerbieten al verlaagd.

Ook voor de middellange termijn zijn akkerbouwers pessimistisch. Een mogelijk krimpend Europees aardappelareaal biedt enig perspectief voor de aardappelmarkt, maar daar staat tegenover dat Nederlandse akkerbouwers minder hoog salderende gewassen kunnen telen. Het areaal granen, hennep, vlas en kool- en raapzaad neemt daardoor toe. Daarnaast zorgen dossiers als stikstof en gewasbescherming voor extra onzekerheid.

Vertrouwen melkveehouders sterk gedaald
Ook onder melkveehouders is het vertrouwen fors afgenomen. De index daalde in het tweede kwartaal met 11,2 punten naar -4,3. Daarmee staat het vertrouwen voor het vierde kwartaal op rij onder het langjarige gemiddelde.

De lagere melkprijs is een belangrijke oorzaak van de daling. Volgens Wageningen Social & Economic Research lag de melkprijs in het tweede kwartaal ruim een kwart lager dan een jaar eerder. Dit komt met name door een grotere wereldwijde melkaanvoer. Daarnaast nemen de kosten voor mestafzet toe, er moet namelijk meer mest worden afgezet, waardoor de totale kosten oplopen en door aanhoudende droogte dreigt een tekort aan ruwvoer. De aankoop van schaarser en daardoor duurder ruwvoer zet de bedrijfsresultaten verder onder druk. Ook oplopende brandstofkosten en hoge grondprijzen spelen een rol.

Biologische sector houdt hoogste vertrouwen
Het vertrouwen van ondernemers in de biologische sector daalde eveneens, met 10,4 punten naar 15,5 punten. Ondanks deze daling blijft de biologische sector de sector met het hoogste vertrouwen in de eigen onderneming. Ook hier lijkt de droogte invloed te hebben gehad, onder meer op de verwachtingen voor de productie in de komende twaalf maanden.

Zorgen over toekomstperspectief
De cijfers laten volgens LTO zien dat boeren en tuinders onder toenemende druk staan. Droogte, veranderende marktprijzen, oplopende kosten en onzekerheid over het toekomstperspectief werken door in het vertrouwen van ondernemers. LTO Nederland vindt dat boeren en tuinders perspectief geboden moet worden om te investeren in hun bedrijf en toekomstbestendig te ondernemen. Een stabiel en voorspelbaar beleid, ruimte om te ondernemen en een gelijk speelveld binnen Europa zijn daarvoor essentieel.

Meer uitkomsten van de Agro Vertrouwensindex over het tweede kwartaal van 2026 zijn te vinden via Agrimatie.

Hoewel er inmiddels weer regen valt, zijn boeren en tuinders nog lang niet af van de gevolgen van de aanhoudende droogte en hitte. Voor verschillende teelten zijn de productieverliezen aanzienlijk. Daar komen de sterk gestegen kosten voor energie en kunstmest nog bij. Ook de internationale ontwikkelingen drukken zwaar op de agrarische sector.

Voor veehouders verslechtert de ruwvoerpositie. Tegelijkertijd lopen de prijzen van graan, oliezaden en maïs op. De oorlog in Oekraïne versterkt deze ontwikkeling. Door de beperkte toegankelijkheid van de Zwarte Zee voor de scheepvaart en de vernietiging van opslag- en distributiefaciliteiten door bombardementen staat de aanvoer verder onder druk. In de regio Kyiv en langs de frontlinie zou naar schatting 80 tot 90 procent van de opslagfaciliteiten zijn beschadigd of vernietigd.

Beperkte Europese steun
De Europese Commissie heeft het GLB-crisisfonds iets uitgebreid om boeren tegemoet te komen in de gestegen kosten. Nederland ontvangt uit dit fonds bijna 15 miljoen euro. Lidstaten moeten uiterlijk 30 september aan Brussel melden hoe zij deze middelen willen inzetten. Daarbij bestaat de mogelijkheid om de Europese bijdrage met maximaal 200 procent aan te vullen met nationale middelen. LTO Nederland is benieuwd met welke invulling het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) komt. Tegelijkertijd is duidelijk dat de Europese bijdrage voor veel boeren slechts een druppel op de gloeiende plaat zal zijn. Of hogere marktprijzen voldoende compensatie bieden voor tegenvallende opbrengsten, moet nog blijken. Agrariërs kunnen bovendien niet altijd profiteren van hogere prijzen, bijvoorbeeld omdat zij gebonden zijn aan contracten of specifieke kwaliteitseisen.

Verschillen tussen lidstaten
Andere Europese lidstaten trekken aanzienlijk meer geld uit om hun agrarische sector te ondersteunen.
Frankrijk kondigde op vrijdag 4 september een steunpakket aan van ruim 1 miljard euro. Oostenrijk maakt 240 miljoen euro vrij. Deze steun zal waarschijnlijk worden vormgegeven als staatssteun, bovenop de middelen uit het GLB-crisisfonds.

LTO ziet dat de gevolgen van de droogte en hitte per regio sterk kunnen verschillen. Tegelijkertijd baart het verschil in steunmaatregelen tussen lidstaten zorgen. Een gelijk speelveld op de interne Europese markt is van groot belang voor de concurrentiepositie van Nederlandse boeren en tuinders.
LTO blijft de ontwikkelingen en de gevolgen van droogte, hitte en de internationale marktsituatie nauwlettend volgen. Waar nodig zal LTO in Den Haag en Brussel aandacht blijven vragen voor passende ondersteuning en een gelijk speelveld voor Nederlandse boeren en tuinders.

LTO Nederland, VLB en NAJK hebben gezamenlijk gereageerd op de voorgestelde wijziging van de Bor &DSR. Deze wijziging is het resultaat van een jarenlange lobby en een stap in de goede richting. Tegelijkertijd is de eis van noodzakelijke vruchtwisseling in de uitgaande pacht een overbodige eis die in de praktijk grote belemmeringen gaat vormen. De partijen geven in hun reactie aan dat het van belang is dat de noodzakelijkheidstoets wordt losgelaten, als ook enkele andere technische aanpassingen. 

De voorgestelde wijziging erkent het belang van vruchtwisseling. Het is het resultaat van een lange lobby waarin LTO, VLB en NAJK meermaals hebben benadrukt dat vruchtwisseling en de bijbehorende tijdelijke uitruil grote maatschappelijke en agrarische waarde heeft, zoals het behoud en de verbetering van bodemkwaliteit en reductie van gewasbeschermingsmiddelengebruik. Bovendien is het onwenselijk dat boeren en tuinders hierbij het risico op een fiscale rekening dragen.

Boeren en tuinders ruilen, in het kader van vruchtwisseling, regelmatig tijdelijk gronden met elkaar uit. In het geval van een akkerbouwer en een melkveehouder, kan voor de verpachting van de melkveehouder aan de akkerbouwer een teeltpachtovereenkomst worden gesloten, maar de andere kant op niet. Hierdoor loopt de akkerbouwer het risico dat de verpachte gronden buiten de BOR en DSR-ab vallen. Een groot fiscaal risico voor een maatschappelijk gewenste werkwijze.

Noodzakelijkheidstoets onnodig
In het wetsvoorstel is ervoor gekozen dat, indien een ondernemer land pacht via een teeltpachtovereenkomst, op dat moment een verpachting onder de BOR en DSR-ab kan blijven vallen, in een verhouding 1:2. In de ogen van LTO Nederland had het wetsvoorstel hier moeten eindigen. Echter, bevat het wetsvoorstel ook een noodzakelijkheidstoets voor de verpachting: er moet worden aangetoond dat de verpachting noodzakelijk is voor de instandhouding of verbetering van de grondkwaliteit van de verpachter.

Dit zorgt in de praktijk echter voor een onwerkbare situatie. Zo moet deze noodzakelijkheid onder andere aangetoond worden middels vakstudies. Echter wordt hiermee volledig overgeslagen aan het feit dat vruchtwisseling afhankelijk is van onder andere de grond, de ligging, de omstandigheden, het risico dat een ondernemer wilt lopen en eventuele private afspraken.

LTO Nederland, NAJK en VLB vragen dan ook om het loslaten van de noodzakelijkheidstoets. Daarnaast zijn in de reactie nog enkele andere technische opmerkingen opgenomen.

Lees hier de volledige reactie op de internetconsultatie.

Morgen debatteert de Tweede Kamer over het rapport-Wennink, een onafhankelijk adviesrapport uit december 2025 over hoe Nederland haar economische groei en welvaart op de lange termijn kan veiligstellen. LTO Nederland onderschrijft de centrale boodschap: Nederland moet investeren in innovatie, productiviteit en toekomstig verdienvermogen om welvaart en publieke voorzieningen veilig te stellen. De land- en tuinbouw kan en wil hieraan een belangrijke bijdrage leveren.

Nederland behoort wereldwijd tot de kopgroep op het gebied van plantenveredeling, glastuinbouw, robotisering, precisielandbouw, biotechnologie en data gedreven productie. Het rapport-Wennink erkent deze positie deels. In de verdere uitwerking verdient de agrifoodsector echter een nadrukkelijke plek.

Innovatieve land- en tuinbouw als onderdeel van de oplossing
LTO constateert dat het rapport-Wennink de bijdrage van de land- en tuinbouw slechts beperkt weergeeft. Het rapport noemt de Wageningen Foodvalley-campus, maar er zijn veel meer voorbeelden die laten zien dat de land- en tuinbouw een voorloper is in innovatie. Juist op terreinen als plantenveredeling, glastuinbouw, voedseltechnologie, robotisering, precisielandbouw en biotechnologie behoort Nederland wereldwijd tot de kopgroep.

Dat blijkt ook uit de eigen cijfers van het rapport-Wennink. Alleen al binnen het domein life sciences en biotechnologie dienden partijen voor agrifood vier flagship-voorstellen in met een gezamenlijk investeringspotentieel van bijna € 11 miljard: Food2040 Talent en Infrastructuur (€ 4,62 miljard, met een verwacht additioneel verdienvermogen van € 90 tot € 110 miljard), Robotics en AI in land- en tuinbouw (€ 1,89 miljard), Biotechnologie voor veredeling van gewassen en fokkerij (€ 1,89 miljard) en Bio- en procestechnologie voor nieuwe ingrediënten (€ 2,58 miljard). De plannen liggen dus klaar. Wenninks eigen analyse laat bovendien zien dat niet financiering de grootste blokkade vormt, maar vooral regelgeving, vergunningverlening en testcapaciteit.

Van plan naar praktijk: versnelling in toelating, financiering en regelgeving
De uitdaging ligt niet alleen in nieuwe investeringen, maar vooral in de toepassing van innovaties in de praktijk. Technologie moet sneller kunnen worden getest, toegelaten en opgeschaald. De contourenbrief Agrifood Innovatieagenda van staatssecretaris Erkens biedt hiervoor belangrijke aanknopingspunten, onder meer met een garantiefonds voor landbouwrobots en een nationale innovatieagenda. LTO roept de Kamer op erop toe te zien dat deze plannen snel worden omgezet in concrete instrumenten waarmee ondernemers kunnen investeren, testen en opschalen.

Zonder mensen geen innovatie
Innovatie vraagt ook om vakmensen. Naast softwareontwikkelaars en data-experts zijn monteurs, servicetechnici, operators en ondernemers nodig die nieuwe technologie ontwikkelen, toepassen en onderhouden. Investeringen in technologie en vaardigheden moeten daarom hand in hand gaan.

Talentstrategie
Het kabinet heeft in aansluiting op het rapport-Wennink de Talentstrategie ontwikkeld vanuit de constatering dat de arbeidsmarkt structureel krap blijft. De land- en tuinbouw is niet als afzonderlijk domein of prioritaire sector opgenomen in de Talentstrategie. LTO pleit niet voor een aparte landbouwpijler binnen de Talentstrategie maar dat groene kennis en agrarisch vakmanschap worden erkend als een belangrijke randvoorwaarde voor veel van de maatschappelijke en economische opgaven waarvoor de strategie is ontwikkeld.

Strategische autonomie begint bij voedsel
Voedselzekerheid is een essentieel onderdeel van de strategische autonomie van Nederland en Europa. Met de combinatie van primaire productie, technologieontwikkeling, machinebouw, data, logistiek en kennisontwikkeling beschikt Nederland over een unieke agrifoodketen.

LTO roept de Kamer daarom op om de innovatieve kracht van agrifood en agritech volwaardig te betrekken bij de verdere uitwerking van de investeringsagenda van het rapport-Wennink en de Talentstrategie. Daarmee investeert Nederland in productiviteit, voedselzekerheid, strategische autonomie en brede welvaart.