Het EU-voorstel voor een handelsverdrag met Australië heeft beperkte invloed op de handel in land- en tuinbouwproducten. De Nederlandse-Australische handel in land- en tuinbouwproducten is relatief klein, zeker in vergelijking met landen als Brazilië. Het belang is strategisch in tijden van groeiend protectionisme en de handelstarieven van Trump.

Het voordeel voor de Nederlandse land- en tuinbouw schuilt vooral in betere uitzichten voor deelname aan het verbond van 11 landen ronde de Stille Oceaan, het CPTPP (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership). Hier zijn elf landen bij aangesloten: Australië, Brunei, Canada, Chili, Japan, Maleisië, Mexico, Nieuw Zeeland, Peru, Singapore, het Verenigd Koninkrijk en Vietnam. De EU and CPTPP werken al samen bij het doen van voorstellen voor hervorming van de wereldhandelsorganisatie, zoals deze week in Kameroen op de ministeriële WTO-vergadering.

Export is belangrijk
De Nederlandse land- en tuinbouw is afhankelijk van internationale markten. Volgens cijfers van CBL en Wageningen Universiteit heeft Nederland in 2025 voor 137,5 miljard euro aan land- en tuinbouwproducten uitgevoerd. De Nederlandse economie heeft in 2024 naar schatting afgerond 49,1 miljard euro verdiend aan de export van land- en tuinbouwproducten, waarvan 42,5 miljard euro dankzij de export van Nederlandse makelij. Nederland importeerde in 2025 voor 95,1 miljard euro aan land- en tuinbouwproducten, zoals cacao, koffie, thee, soja, palmolie en tropisch fruit.

Globaal blijft 40% van wat boeren en tuinders produceren in Nederland; 40% gaat naar de rest van de EU en 20% gaat naar derde landen. Per product verschilt dit aanzienlijk; bijvoorbeeld 90% van onze pootaardappelen, snijbloemen en uien gaan de grens over.

Om deze reden is LTO Nederland in principe vóór het wegnemen van onnodige handelsbelemmeringen om zo de handel in onze kwaliteitsproducten te bevorderen, mits er voldoende bescherming wordt geboden aan de kwetsbare deelsectoren. In elk handelsakkoord zijn offensieve en defensieve belangen te identificeren. De inzet van LTO Nederland is er op gericht deze belangen zo goed mogelijk in kaart te brengen en over het voetlicht te brengen bij de onderhandelaars van de verdragen

Australië
De topproducten die de EU naar Australië exporteert zijn graanproducten zoals pasta (€ 573 miljoen in 2024), fruit- en groentebereidingen (€ 443 miljoen) en varkensvlees (€ 334 miljoen). Ook wijn, bier, chocolade en zuivelproducten, zoals kaas, staan in de top tien. Nederland exporteert jaarlijks ook 50 miljoen bloembollen. Momenteel betaalt de EU op deze producten een invoertarief tussen de vier en 11%. Met het handelsakkoord zouden deze tarieven naar nul herleid worden.

In ruil zal ook de EU de invoertarieven op een aantal Australische landbouwproducten laten vallen, met uitzondering van enkele gevoelige producten zoals rundvlees en suiker. De EU importeert uit Australië voornamelijk oliehoudende zaden en eiwitgewassen (€1,1 miljard in 2024), wijn (€ 161 miljoen), rund- en kalfsvlees (€96 miljoen) en andere dierlijke producten (€ 222 miljoen). De Australische tarief-vrije export van rundvlees en lamsvlees wordt beperkt tot respectievelijk 35.000 en 25.000 ton per jaar. Voor suiker wordt de deur geopend voor een hoeveelheid van 35.000 ton rechtenvrije ruwe rietsuiker. In het productiejaar 2023-2024 exporteerde Australië daarvan twee ton naar de EU.

Voor land en tuinbouwproducten als geheel heeft de EU nu een positieve handelsbalans met Australië, ter waarde van 2,3 miljard euro in 2024. Zo exporteerden we voor 4,2 miljard euro en importeerden voor 1,9 miljard euro.

Vervolg
Het gaat nog om een voorstel. De nieuwe handelsmaatregelen gaan nu dus nog niet in werking treden. Eerst moeten de 27 EU-lidstaten in de Raad en het Europees Parlement de deal nog goedkeuren. De tekst moet bovendien ook nog groen licht krijgen bij de Australische parlementsleden.

Op 16 december 2025 heeft de Europese Commissie een omnibuspakket voor Food & Feed Safety gepresenteerd. De wetsvoorstellen in dit pakket met betrekking tot gewasbescherming hebben als doel om verduurzaming in de land- en tuinbouw te versnellen. Deze week heeft de Tweede Kamer een rondetafelgesprek over het pakket. Naar aanleiding van misverstanden die zijn ontstaan rond een aantal van de voorstellen in het pakket heeft de Europese Commissie een lijst met Vragen en Antwoorden gepubliceerd.

In de Europese Unie kan het tot wel tien jaar duren voordat een nieuw middel wordt toegelaten, terwijl dit in andere landen vaak binnen twee jaar mogelijk is. Dit betekent dat telers in de EU langer afhankelijk blijven van bestaande middelen dan soms noodzakelijk is, terwijl er al duurzamere alternatieven bestaan. Dit belemmert zowel de verduurzaming van gewasbescherming als het concurrentievermogen van Europese telers. Een modernisering van de toelatingsprocedure is daarom hard nodig, zoals ook eerder naar voren kwam in het rapport ‘Transitie zonder gereedschap’. Het standpunt van LTO Nederland over het Food & Feed omnibuspakket kunt u hier lezen.

Snellere beschikbaarheid van groene middelen centraal
Een belangrijk doel van het pakket is het versnellen van de toelating van biocontrolmiddelen: gewasbeschermingsmiddelen van natuurlijke oorsprong die vaak duurzamer zijn. Door een Europese definitie, verplichte prioritering van aanvragen, snellere beoordelingsprocedures en versterkte samenwerking tussen lidstaten moeten deze middelen sneller beschikbaar komen voor telers. Dit zijn belangrijke stappen voor de verduurzaming van gewasbescherming.

Handhaving strenge Europese toelatingsnormen
De Europese Commissie benadrukt in de lijst met vragen en antwoorden dat het pakket de strenge toelatingscriteria en het hoge beschermingsniveau voor mens en milieu handhaaft. Tegelijk beoogt het voorstel een wendbaarder en effectiever beoordelingssysteem voor werkzame stoffen, zodat nieuwe wetenschappelijke inzichten sneller worden meegenomen en beter kan worden ingespeeld op opkomende risico’s. In de huidige situatie worden alle stoffen op vaste momenten opnieuw beoordeeld, wat mede door beperkte capaciteit leidt tot aanzienlijke vertragingen in herbeoordelingen en noodgedwongen verlengingen van toelatingen. Ook het CTGB ziet meerwaarde in een gerichter systeem van herbeoordelingen, met de aanvullende randvoorwaarde dat dit gepaard gaat met een Europees systeem voor tijdige signalering van nieuwe risico’s en een verplicht werkprogramma van de Europese Commissie, een voorstel dat LTO ondersteunt.

Ruimere respijtperiode onder strenge voorwaarden
Het voorstel van de Europese Commissie bevat ook een verruiming van de maximale respijtperiode voor gewasbeschermingsmiddelen, van 18 naar 36 maanden. Deze periode geeft landen de mogelijkheid om het gebruik van bestaande voorraden van middelen waarvan de toelating niet is verlengd tijdelijk nog toe te laten. Een langere respijtperiode mag alleen worden toegepast als er geen directe risico’s zijn voor mens, dier en milieu en wanneer er geen redelijke alternatieven beschikbaar zijn voor telers. De langere respijtperiode moet voorkomen dat lidstaten vaker gebruik moeten maken van noodtoelatingen zoals nu vaak het geval is. Het blijft daarbij aan lidstaten zelf om te besluiten of en hoelang een respijtperiode wordt toegekend. In Nederland ligt deze afweging bij het CTGB, dat hierbij ook de risico’s voor mens, dier en milieu meeweegt.

Uitzondering alleen bij acute noodsituaties en niet voor schadelijke stoffen
De mogelijkheid om werkzame stoffen tijdelijk toe te laten blijft strikt beperkt tot situaties waarin sprake is van een ernstig gevaar voor de plantgezondheid en -productie waarbij geen redelijke alternatieven beschikbaar zijn. Deze uitzondering geldt niet voor stoffen met de meest ernstige risico’s en toelating is altijd tijdelijk (maximaal vijf jaar), met verplichte risicobeperkende maatregelen en vastgestelde residulimieten. Deze mogelijkheid bestaat nu al, en de voorgestelde wijzigingen zijn vooral bedoeld om deze te verduidelijken en administratieve lasten te verminderen, zonder afbreuk te doen aan het beschermingsniveau voor mens, dier en milieu.

Verduurzaming teeltsystemen betekent meer dan snellere toelating groene middelen
LTO Nederland benadrukt in aanloop naar het rondetafelgesprek dat groene middelen één van de bouwstenen zijn voor een duurzame land- en tuinbouw. De land- en tuinbouw kent vele uitvoeringsvormen of transitiepaden, van hoog-intensief, biologisch, natuur inclusief, multifunctionele landbouw, zoals beschreven in de toekomstvisie van LTO Nederland. LTO pleit daarbij om naast het omnibuspakket aanvullende stappen te nemen:

1. Ondersteuning van onderzoek en implementatie van de verschillende vormen van geïntegreerde gewasbescherming met als onderdeel groene middelen. Dit onderzoek staat nu nog in de kinderschoenen en biedt onvoldoende handvatten voor boeren en tuinders voor het zetten van stappen;
2. Een belangrijke voorwaarde om deze stappen te kunnen zetten is dat de ketenpartijen (van handelaar tot en met de retail) de inzet van boeren en tuinders waardeert en dus ook structureel financieel beloont. Ketenpartijen hebben dus een sleutelrol in de verduurzaming en het ondersteunen van de verschillende transitiepaden. Een transitie in de gehele keten vraagt meer dan alleen de inzet van boeren en tuinders, iedereen moet in beweging komen.

Meer informatie over het Food & Feed Omnibuspakket:

• Voorstel van de Europese Commissie: https://food.ec.europa.eu/horizontal-topics/simplification-legislation_en
• Algemene vragen en Antwoorden door de Europese Commissie: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/qanda_25_3082
• Vragen en Antwoorden door de Europese Commissie in reactie op zorgen: https://food.ec.europa.eu/horizontal-topics/simplification-legislation/pesticides-and-mrls_en
• LTO position paper over het Food & Feed Omnibuspakket: https://www.lto.nl/wp-content/uploads/2026/03/Omnibus-voorstel-gewasbescherming-draagt-bij-aan-verduurzaming-land-en-tuinbouw-1.pdf

De Europese Commissie werkt aan een herziening van de richtlijn tegen oneerlijke handelspraktijken in de voedselketen (UTP-richtlijn). In dat kader organiseerde landbouwcommissaris Christophe Hansen afgelopen 6 maart een Implementation Dialogue met vertegenwoordigers uit verschillende lidstaten. Namens LTO en POV nam Hendrik Jan ten Cate, vakgroepbestuurder Akkerbouw, deel aan het gesprek.
Tijdens de bijeenkomst bracht LTO verschillende knelpunten onder de aandacht die akkerbouwers in de praktijk ervaren. Hoewel de richtlijn een belangrijke stap is geweest om oneerlijke handelspraktijken tegen te gaan, blijkt uit de praktijk dat er nog steeds situaties voorkomen waarin boeren en tuinders een zwakke positie hebben in contractonderhandelingen.

Prijsafspraken soms pas achteraf
In bepaalde sectoren, zoals de frietaardappelsector, worden producten wel gecontracteerd, maar wordt de uiteindelijke prijs (voor een deel van het gecontracteerde deel) pas tijdens het seizoen of zelfs achteraf bepaald. Bij een eenzijdige bekendmaking achteraf hebben telers vaak geen reële onderhandelingspositie meer. LTO pleit ervoor dat, wanneer een prijs niet vooraf vastligt, de uiteindelijke prijs altijd tot stand moet komen via overleg met de teler of producentenorganisatie en niet eenzijdig door de afnemer kan worden vastgesteld.

Tussentijdse contractwijzigingen
Hoewel de richtlijn eenzijdige contractwijzigingen verbiedt, zien telers dat dit verbod soms wordt omzeild. Als voorbeeld werd de recente casus uit de aardappelsector genoemd, waarbij telers na de oogst werden gevraagd akkoord te gaan met strengere kwaliteitskortingen. LTO vindt dat de richtlijn nadrukkelijker moet vermelden dat contractwijzigingen niet onder druk of met dreiging van negatieve gevolgen mogen plaatsvinden en dat kwaliteitseisen niet achteraf kunnen worden aangescherpt nadat de oogst al heeft plaatsgevonden.

Productierisico’s liggen nu vooral bij de boer
Door strengere regelgeving en het wegvallen van bepaalde gewasbeschermingsmiddelen nemen risico’s in de teelt toe. Tegelijkertijd blijven afnemers vaak dezelfde cosmetische kwaliteitseisen hanteren, of worden deze zelfs aangescherpt wanneer het aanbod groot is. LTO vindt dat contracten meer aandacht moeten besteden aan het delen van risico’s in de keten, bijvoorbeeld door flexibiliteit in kwaliteitsnormen of afspraken over hoe wordt omgegaan met teeltrisico’s door extreme weersomstandigheden of veranderingen in middelenpakket.

Verschillen tussen lidstaten
Tot slot wees LTO op verschillen in de manier waarop lidstaten de richtlijn interpreteren en handhaven en pleit voor een harmonsatie in definities, implementatie en handhaving ter bevordering van het level-playing-field in de Europeese interne markt.

Kennisniveau van de toezichthouder schiet tekort
LTO en POV contacteren ook dat bij de behandeling van klachten het bij de toezichthouder, in dit geval de ACM, vaak aan specifieke kennis van de landbouwmarkten ontbreekt. Bijvoorbeeld: in de praktijk stuurt de afnemer vaak een ‘afrekening’ naar de levernacier in plaats van dat de leverancier een rekening stuurt. Dit verhindert snelle en adequat behandeling van klachten, en de uitspraak valt daardoor nogal eens in het voordeel uit van de grote afnemer. Dit terwijl de wetgeving bedoeld is om de kleine leverancier te beschermen tegen de macht van de grote afnemer.

Vervolg
De inbreng van LTO en POV is van belang omdat de Europese Commissie later in 2026 met een voorstel voor herziening van de wetgeving wil komen. De organisaties steunen de wetgeving maar constateren dat er nog het nodige verbeterd kan worden om de effectiviteit te vergroten.

Voor boeren en tuinders eindigt 2025 met een nieuwe golf van juridische onduidelijkheid. Het 8^e actieprogramma Nitraatrichtlijn, dat op 1 januari 2026 van start had moeten gaan, is eind vorige week door een meerderheid van de Tweede Kamer afgewezen. Vandaag kwam daar het bericht bovenop dat de Europese Commissie het Nederlandse derogatieverzoek heeft afgewezen. Maar zijn de voorwaarden die aan het oude derogatiebesluit hingen daarmee ook van tafel? LTO-voorzitter Ger Koopmans benadrukt dat boeren en tuinders alwéér niet weten waar ze aan toe zijn en welke regels er voor hen gaan gelden.

LTO heeft de inzet van minister Wiersma voor een nieuwe vorm van derogatie gewaardeerd. Inhoudelijk zijn daar ook goede argumenten voor. Verreweg de meeste bedrijven die gebruik maakten van de derogatie, voldeden aan de waterkwaliteitsnormen. We weten dat juist het verlies van de derogatie negatieve gevolgen kan hebben voor de waterkwaliteit. LTO deelt dan ook de teleurstelling van de minister dat Eurocommissaris Jessika Roswall het nieuwe derogatieverzoek afwijst.

Koopmans: “Dit terwijl lidstaat Ierland vorige maand juist wél een nieuwe derogatiebeschikking heeft gekregen. De voorwaarden die aan die nieuwe Ierse derogatiebeschikking hangen zijn nog niet openbaar gemaakt, maar zullen we zodra dat kan nauwgezet analyseren. En wat de afwijzing van het Nederlandse derogatieverzoek betekent voor de oude derogatie-voorwaarden, daar moet ook snel duidelijkheid over komen. LTO zal zo snel mogelijk een stevige juridische analyse uit laten voeren naar de verschillende stukken en besluiten.” “Maar,” zegt Koopmans afsluitend: “dat boeren en tuinders nu alwéér het jaar afsluiten zonder perspectief en duidelijkheid over de toekomst, is niet goed te praten. Hier moeten de Europese én de nationale politiek snel over de brug komen!”

Het belang van voedselzekerheid en een toekomstbestendige land- en tuinbouw  politiek wordt steeds meer erkent in Brussel. Oplossingen in beleid blijven vaak nog uit. De Europese landbouwkoepel Copa Cogeca, waar LTO lid van is, organiseert vandaag een grootschalige protestmars om de Europese Unie op te roepen haar beloftes voor een betere toekomst voor boeren en tuinders waar te maken.

In de nieuwe voorstellen voor de Europese begroting wordt ingezet op drastische vermindering van het landbouwbudget, prijzen komen onder druk door oneerlijke handel en de regeldruk vanuit Brussel blijft vooralsnog enorm. LTO leden en bestuurders sluiten aan bij de protestactie. LTO Hoofdbestuurslid Thijs Rompelberg gaat vandaag met de vertegenwoordigers van landbouworganisaties uit heel Europa in gesprek met Eurocommissaris Christophe Hansen.

Bij de protestmars zijn boeren aanwezig uit alle 27 landen van de Europese Unie. Zij lopen een protestmars dwars door de Europese wijk van Brussel. De mars stopt op verschillende plekken. Op grote podia worden speeches gehouden door landbouwvertegenwoordigers uit alle EU-landen.
Terwijl de boeren op straat protesteren, komen bij de Europese Raad alle staatshoofden bijeen om te spreken over de Europese Begroting en het Mercosur handelsverdrag.

Ondanks de grote diversiteit in landbouw door de EU, verenigden de boeren zich rond drie oproepen:

• Houd de begroting van het gemeenschappelijk landbouwbeleid op peil;
• verlaag de regeldruk en zorg voor werkbare Europese milieuregels en juridische zekerheid voor boeren en tuinders;
• zorg voor eerlijke concurrentie en een gelijk speelveld in handelsafspraken met landen buiten de EU.

Landbouwvertegenwoordigers benadrukken in het gesprek met Eurocommissaris Hansen om voedselzekerheid in de Europese Unie serieus te nemen en dat er integraal gekeken moet worden naar alle knelpunten waar boeren tegenaanlopen. LTO Nederland blijft zich in Brussel, samen met Copa Cogeca, inzetten om de oproepen van het protest op te volgen met beleidsmakers.

Beluister het interview bij BNR Nieuwsradio met Thijs Rompelberg https://youtu.be/mkMDLXWjy4E

De Europese Commissie heeft vandaag een breed pakket van maatregelen gepresenteerd om er voor de zorgen dat groene gewasbeschermingsmiddelen sneller op de markt gebracht kunnen worden. Het gaat om gewasbeschermingsmiddelen van een natuurlijke oorsprong, zoals schimmels, bacteriën of plantextracten. Deze middelen zijn vaak een stuk duurzamer. Deze ontwikkeling draagt bij aan bij de inzet van LTO Nederland om te komen tot weerbare planten en teeltsystemen.

Dit pakket is goed nieuws voor de verduurzaming van de landbouw, want op dit moment duurt het in Europa vaak tot wel 10 jaar voordat deze groene middelen goedgekeurd worden, terwijl dit in andere delen van de wereld meestal binnen 1-2 jaar gebeurt. Daardoor duurt het ook langer voordat telers over kunnen stappen op deze groenere middelen ten opzichte van bestaande chemische middelen. Doordat de groene middelen nu een duidelijke definitie krijgen en prioriteit krijgen in beoordeling zullen deze alternatieven dus ook sneller beschikbaar komen.

Daarnaast worden aanvullende maatregelen genomen om te zorgen dat de prioritering van groene middelen niet af doet aan de bestaande grondigheid van de risicobeoordeling van andere middelen. Zo wordt voorgesteld om extra middelen vrij te maken voor personeel bij de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) voor beoordelingen. Dit komt overeen met de oproep die het Europees Parlement eerder deed: een overgrote meerderheid uit het hele politieke spectrum wil een snellere toelating van groene middelen en tegelijkertijd de grondigheid van de beoordeling waarborgen.

Bekijk de vlog van Ron Mulders, domeinhouder Plant.

Het Europees Parlement heeft met overweldigende meerderheid, 590 van de 650 stemmen, ingestemd met de oproep om groene gewasbeschermingsmiddelen sneller toe te laten. De brede steun onderstreept het belang dat Europarlementariërs uit het hele politieke spectrum hechten aan de versnelde beschikbaarheid van alternatieven voor chemische middelen, die steeds vaker wegvallen. LTO Nederland reageert positief op deze ontwikkeling, die nauw aansluit bij de aanbevelingen die LTO-domeinhouder Plant, Ron Mulders, eerder met Europarlementariërs deelde.

 Eerder deze maand hadden de landbouw- en milieucommissie al hun steun uitgesproken voor een versnelling van de toelating van groene gewasbeschermingsmiddelen.
Daarbij zijn verschillende voorstellen gedaan om de toelatingsprocedure te verbeteren. De Nederlandse Europarlementariërs Anna Strolenberg (Volt) en Jeanette Baljeu (VVD) waren als onderhandelaars nauw betrokken bij de totstandkoming van het rapport, met wie Mulders in het verleden meerdere gesprekken voerde.

Mulders benadrukte dat het, naast de inzet op alternatieven, essentieel is om de knelpunten die ontstaan door het wegvallen van bestaande middelen scherp in beeld te brengen en realistisch te blijven over wat op korte termijn haalbaar is.
Ook riep hij op te investeren in kennis en een zo compleet mogelijke onderzoekagenda, zodat de uitdagingen waar boeren en tuinders nu tegenaan lopen stuk voor stuk kunnen worden aangepakt. Deze aanbevelingen zijn duidelijk terug te vinden in de eerdere oproep van de landbouw- en milieucommissies, die nu brede steun krijgt van het voltallige Europees Parlement.

Daarnaast zijn aanbevelingen van LTO overgenomen omtrent de toelatingsprocedure zelf en het vrijmaken van extra middelen voor personeel bij de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). Het is nu aan de Europese Commissie om met een wetsvoorstel te komen. Dit wordt dit najaar verwacht.

In 2025 zijn 22 GLB-pilots afgerond die in opdracht van het ministerie van LVVN innovatieve maatregelen en werkwijzen voor het GLB hebben ontwikkeld en getest. Deze pilots leverden een rijke oogst op aan lessen en aanbevelingen voor een toekomstbestendige landbouw. BoerenNatuur en LTO Nederland publiceren vandaag de handreiking ‘Van pilots naar beleid en praktijk’ met aanbevelingen om beleid en pilots beter met elkaar te verbinden, zodat met de pilots meer impact kan worden gerealiseerd. Eén van de belangrijke conclusies, is dat met de handreiking in de hand, wederzijdse verwachtingen en doelen scherp gemaakt kunnen worden. Ook verschijnt een overzicht met alle inhoudelijke beleidsaanbevelingen uit de pilots.

Handreiking voor toekomstige pilotregelingen

De handreiking ‘Van pilots naar beleid en praktijk’ is gebaseerd op gesprekken met pilots en andere betrokkenen. De handreiking biedt reflecties en praktische adviezen om toekomstige pilots meer impact te laten maken, zoals:

• organiseer een structurele uitwisseling tussen beleid en pilots vanaf de start;
• werk in thema-clusters met een duidelijke procesregie;
• zorg voor een zorgvuldige borging en opschaling van lessen in beleid en praktijk door actief kennis te delen tussen pilots en beleid, versnellen we innovatie en maken we oplossingen breder toepasbaar.

BoerenNatuur, LTO Nederland en de betrokkenen bij de pilots roepen op om de lessen uit de handreiking te benutten bij toekomstige pilotregelingen. Thijs Rompelberg (LTO Nederland): “Pilots zijn waardevol om input te leveren voor beleid. Denk wel vooraf beter na over het doel en de vragen waar het ministerie echt iets mee wil, dan doen we de juiste dingen.” Marije Klever (BoerenNatuur) beaamt dat: “En zorg voor meer contact met het ministerie, aan het begin, tijdens en na afloop van de pilots. Want uitwisseling zorgt voor betere oplossingen en voor snellere effecten op beleid.”

Lees hier de volledige handreiking

Beleidsaanbevelingen uit de praktijk

De pilots onderzochten hoe het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) kan worden verbeterd en kan bijdragen aan thema’s als veenweidebeheer, kringlooplandbouw en biodiversiteit. Er zijn uiteenlopende inzichten en ervaringen opgedaan, te vinden in de afzonderlijke rapportages. De rode draden van de aanbevelingen zijn:

• Zorg voor stabiel langetermijnbeleid, zodat ondernemers durven investeren.
• Maak de transitie financieel haalbaar, met ruimte voor stapeling en tijdelijke ondersteuning.
• Vereenvoudig het beleidsinstrumentarium, zodat verduurzaming sneller gaat.
• Werk toe naar doelsturing in plaats van middelsturing.
• Stel mens, ondernemer en gebied centraal, met maatwerk en lokaal eigenaarschap.

BoerenNatuur, LTO Nederland en de betrokkenen bij de pilots roepen op om de uitkomsten uit de pilots te delen met de mensen en organisaties die het betreft.

Meer over de inhoudelijke inzichten en aanbevelingen

Beide rapportages zijn te downloaden via:
https://boerennatuur.nl/project/toekomstbestendige-landbouw-nieuw-glb/

Gister ondertekende LTO samen met meerdere maatschappelijke organisaties een stembusakkoord voor een toekomstbestendig, weerbaar en welvarend Nederland. De brede maatschappelijke alliantie reikte vandaag 10 kernpunten aan die door lijsttrekkers van verschillende politieke partijen worden onderschreven.

Het medeopstellen en onderteken van een stembusakkoord is voor de ruim 35.000 leden van LTO van essentieel belang om een krachtige samenwerking tussen overheid en samenleving te bewerkstelligen.

“Deze tijd vraagt om verbinding. Het is daarom noodzakelijk de krachten te bundelen en op deze tien punten in de komende kabinetsperiode met concrete voorstellen te komen”, aldus de opstellers van het stembusakkoord. 

De 10 punten waarop de alliantie met de lijsttrekkers een stembusakkoord heeft gesloten zijn:  

• Stabiel, betrouwbaar en toereikend overheidsbeleid 

• Herstel van de concurrentiekracht met visie op de toekomst 

• Hulp voor werknemers in de transitie 

• Een robuust energiesysteem: slim CO2-vrij, betrouwbaar en betaalbaar 

• Prioriteit voor energiebesparing en energie uit eigen omgeving 

• Natuurherstel en kwaliteit van leefomgeving als randvoorwaarde 

• Ruimte voor burgers, ondernemers en gemeenschappen om zelf aan de slag te gaan 

• Naar emissievrije mobiliteit voor iedereen 

• Integrale aanpak van landbouw en landgebruik 

• Versterking van de uitvoeringskracht van Rijk en decentrale overheden  

Samenwerking
De alliantie bestaat uit 25 organisaties, van bedrijfsleven tot milieubeweging, inclusief de uitvoeringsoverleggen van het Klimaatakkoord. Zij benadrukken de noodzaak van een stabiel, voorspelbaar en toereikend overheidsbeleid op het terrein van energie en klimaat. Nederland en Europa moeten snel meer grip krijgen op energie en grondstoffen. Dat waarborgt de onafhankelijkheid en concurrentiepositie. Het houdt het energiesysteem betaalbaar en beperkt risico’s van klimaatverandering. “Uitstel is geen optie en leidt bovendien tot hogere kosten”, aldus de deelnemers van de Maatschappelijke Alliantie. 

 “De urgentie is groot. Er staat veel op het spel voor burgers, ondernemers, werknemers en hun gemeenschappen. Iedereen heeft dringend perspectief nodig. Wij werken graag samen aan een duurzaam en welvarend Nederland”, stelt de alliantie tot slot in haar brief. 

Lees hier de tien punten: 10 voor de Transitie – ondertekend

Politieke partijen GroenLinks-PvdA CDA ChristenUnie Volt Nederland, VVD, @Nieuwsociaalcontract en D66 tekenden gistermiddag het akkoord met maatschappelijke organisaties VNO-NCW, CNV, Energie Beheer Nederland, Interprovinciaal Overleg, MKB-Nederland, @NationaalKlimaatPlatform, MVO Nederland, Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), Natuur & Milieu, TenneT, Urgenda, VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), Natuurmonumenten, Netbeheer Nederland, Aedes vereniging van woningcorporaties

Volgende week stemt de Europese milieuraad over de Bodemmonitoringsrichtlijn. Daarna zal er nog plenair in het Europees Parlement over worden gestemd. Als de richtlijn bij beide stemmingen op een meerderheid kan rekenen, treedt deze in werking. LTO geeft al langer aan geen voorstander van een nieuwe bodemrichtlijn te zijn, en wil voorkomen dat Nederland zich committeert aan nog meer onhaalbare en onuitvoerbare doelen. Daarom roept LTO Nederlandse Europarlementariërs en Tweede Kamerleden nogmaals op om tegen de Bodemmonitoringsrichtlijn te stemmen.

LTO blijft herhalen tegen nieuwe Europese bodemwetgeving te zijn. Bodemgezondheid is belangrijk en vormt de basis voor een veerkrachtige landbouw. Maar de bodem is een onderwerp met een lokaal karakter: er zijn grote onderlinge verschillen binnen Europa. Daar is geen nieuwe Europese richtlijn voor nodig. Bovendien kent Nederland al ruim 40 jaar wet- en regelgeving op bodemgebied. LTO is van mening dat bodembeheer primair aan de gebruikers én beheerders van de bodem overgelaten moet worden en pleit voor maatwerk, stimulansen en een vrijwillige benadering.

Oproep LTO-voorzitter
LTO-voorzitter Ger Koopmans roept nogmaals op om tegen de Bodemmonitoringsrichtlijn te stemmen. Koopmans doet daarbij een beroep op het subsidiariteitsbeginsel: alleen op Europees niveau regelen wat niet op nationaal niveau geregeld kan worden.

LTO is teleurgesteld dat het kabinet gevallen is. Met het wegvallen van de steun van de PVV is de coalitie haar meerderheid kwijt. Nieuwe vertraging is niet in het belang van Nederland en niet in het belang van de Nederlandse land- en tuinbouw.

LTO-voorzitter Ger Koopmans: “Voor de landbouw betekent dit, alwéér, dat de onzekerheid waarin boeren en tuinders nu al jarenlang leven, verder voortduurt. Het is zonde van alle tijd en energie die het voorbije jaar, door tal van partijen, gestoken is in het vinden van oplossingen voor de uitdagingen waar de landbouw voor staat. Ongeacht wat er in de komende tijd gaat gebeuren, zal LTO constructieve voorstellen aan blijven dragen aan alle politieke partijen om te werken aan toekomstperspectief voor onze boeren en tuinders. Dat is keihard nodig.”

Vandaag presenteerde Eurocommissaris Christophe Hansen voor landbouw een eerste ‘vereenvoudigings-pakket’ voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Met deze voorstellen wil Eurocommissaris Hansen de administratieve lasten voor Europese boeren en tuinders verlagen, en de eisen vanuit het GLB beter aan laten sluiten op de landbouwpraktijk. LTO Nederland is verheugd met dit pakket aan voorstellen, dat boeren zal helpen om beter in te spelen op de lokale omstandigheden van het boerenbedrijf.

Administratieve last
In zijn toekomstvisie voor de Europese landbouw was het een speerpunt voor Christophe Hansen: verminderen van de administratieve lasten voor boeren en tuinders. Vorige week zei de Eurocommissaris daar op een bijeenkomst in Polen over dat het een prioriteit is voor dit mandaat: “Onze boeren kunnen niet concurrerend produceren als ze teveel tijd kwijt zijn met het invullen van papier. Ik wil dat boeren echt ervaren hoeveel verschil het voor hen in hun dagelijkse werk maakt als er minder administratieve last op hen afkomt.”

LTO-voorzitter Ger Koopmans reageert verheugd op het vereenvoudigings-pakket: “Dit pakket is een eerste stap, waarmee de Commissaris laat zien dat zijn voornemens niet bij mooie woorden blijven. Er wordt echt gesnoeid in overbodige Brusselse regels. Natuurlijk is Hansen daarbij gebonden aan de beperkingen van het huidige GLB; binnen dié kaders is naar vereenvoudiging gezocht.” Om grote stappen te kunnen zetten op het verminderen van de Europese regeldruk is meer nodig, ziet Koopmans: “Het is van belang om het beleid fundamenteel te herzien bij het opstellen van het nieuwe GLB voor de periode 2028 – 2034. En het is cruciaal dat daarbij niet alleen naar landbouwmaatregelen in het GLB wordt gekeken, maar dat ook andere Eurocommissarissen – zoals Jessika Roswall van DG Milieu – meewerken aan beter beleid voor onze Europese voedselproducenten.”

Permanent grasland
De vandaag gepresenteerde voorstellen hebben vooral betrekking op de ‘basismaatregelen’ die van boeren worden geëist onder het GLB, de zogenaamde conditionaliteitseisen. Zo wordt de definitie van permanent grasland verlengd van grasland dat 5 jaar niet geploegd is naar grasland dat 7 jaar niet geploegd is. Onder de oude eis waren veel boeren genoodzaakt om hun grasland vroegtijdig te ploegen, ook als dit niet de planning was van het bouwplan. Door de verlengen naar 7 jaar krijgen boeren meer flexibiliteit in hun bouwplan, en wordt het aantrekkelijker om grasland langer dan 5 jaar niet te ploegen zonder aanvullende eisen. Het is een maatregel die de boer meer ruimte geeft én een gunstige bijdrage levert aan verduurzaming en klimaatadaptatie.

Veenweiden
Daarnaast komt er meer ruimte om maatregelen die genomen moeten worden in veenweidegebieden te belonen onder de eco-regelingen van het GLB. Op dit moment geldt voor landbouwers in veenweidegebieden een ploegverbod voor blijvend grasland en een maximale ploegdiepte van 40cm op bouwland (GLMC2). Lidstaten mogen deze eisen laten vervallen en gerichter zelf invullen via plattelandsbeleid of eco-activiteiten. Voor eisen op het gebied van bufferstroken langs waterwegen (GLMC4) krijgen lidstaten meer ruimte om zelf te bepalen wat aangemerkt wordt als een waterloop en wat niet.

Uitzonderingen biologische en kleine boeren
Biologische boeren worden op dit moment al uitgezonderd van GLB-eisen op het gebied van gewasrotatie. In de nieuwe voorstellen wordt deze uitzondering uitgebreid met uitzonderingen op het gebied van blijvend grasland (GLMC1), bufferstroken (GLMC4) en bodembedekking (GLMC6, ook GLMC3 en GLMC5). Met deze vereenvoudiging komt de Eurocommissaris tegemoet aan de specifieke maatregelen die sowieso al in de biologische landbouw genomen worden. Kleine boeren worden volledig uitgezonderd van de conditionaliteitseisen, en krijgen de mogelijkheid om een eenmalige betaling tot 2500 euro te ontvangen voor vrijwillige maatregelen onder het GLB. De consequenties deze laatste maatregel zijn afhankelijk van de definitie van ‘kleine boeren’. Vermoedelijk betreft dit bedrijven kleiner dan 10 hectare, waardoor deze maatregel voor Nederland geen impact zal hebben.