In Spanje is volgens bevestigde berichten een besmetting met Afrikaanse varkenspest (AVP) met wilde zwijnen. Het betreft de regio net ten noordwesten van Barcelona.

Tot nu toe zijn er 40 kadavers gevonden waarvan vooralsnog 9 positief testen op AVP. Rondom de vindplaats van de eerste besmette kadavers is een beperkingszone met een straal van 6 kilometer ingesteld. Binnen deze straal zijn maatregelen getroffen waaronder een volledige sluiting van natuurgebieden voor het publiek en een verbod op alle jacht- en bosbouw- en recreatieve activiteiten.

Ook worden de gebruikelijke maatregelen getroffen om verdere verspreiding van AVP onder wilde zwijnen en naar varkenshouderijen te voorkomen. Dit wordt onder andere gedaan door het plaatsen van wildrasters en het implementeren van strikte bioveiligheidsmaatregelen. Naast de 6 kilometer beperkingszone is een extra beperkingszone met een straal van 20 kilometer ingesteld. In deze zone liggen in totaal 39 varkenshouderijen. Voor al deze varkenshouderijen zijn per direct transportverboden en verhoogde hygiënemaatregelen ingesteld. Deze bedrijven zijn verplicht aan extra monitoring op AVP te voldoen. De eerste uitslagen van de bedrijven zijn negatief.

Extra alertheid noodzakelijk
Deze uitbraak van Afrikaanse varkenspest bij wilde zwijnen in Spanje komt als een verrassing, maar is illustrerend voor de verspreidingsvorm die AVP in Europa al jaren laat zien. De uitbraak vindt plaats ver van bestaande uitbraakgebieden in andere lidstaten en kan alleen zijn veroorzaakt doordat iemand het virus over lange afstand heeft meegenomen (menselijk handelen).

Deze uitbraak verandert niet direct het risico op insleep naar Nederland. Toch blijven we aandacht vragen voor het in acht nemen van de nodige bioveiligheidsmaatregelen op het primaire bedrijf én in de logistieke sector.

Door strikt alle bioveiligheidsmaatregelen na te leven kunnen we alleen samen er alles aan doen om AVP buiten Nederland te houden.

LTO roept alle sectoren op breed te communiceren om:

• Bioveiligheidsmaatregelen in acht te nemen, lege en geladen vervoermiddelen voor evenhoevigen, die terugkeren of komen uit landen met AVP moeten onmiddellijk na binnenkomst in Nederland een extra reiniging en ontsmetting (R&O) ondergaan. (meer info);
• laat geen varkensproducten achter in de natuur of bij een varkenshouderij;
• wees alert om een besmetting bij een houderij of wild zwijn, let op verschijnselen bij varkens en wilde zwijnen die lijken op AVP en meld die zo snel mogelijk bij de NVWA;
• alle kadavers van doodgevonden wilde zwijnen dienen bij de lokale grofwildcoorindator te worden gemeld.

LTO benadrukt nogmaals dat de impact van een uitbraak van Afrikaanse Varkenspest impact heeft op de totale veehouderij sector, met name bij een uitbraak onder wilde zwijnen. LTO vraagt daarnaast ook sectoren die intensief werken met seizoensarbeiders om extra aandacht te besteden aan bewustwording en informeren van hun medewerkers over de risico’s van het meenemen van mogelijk materiaal uit het thuisland.

De NVWA heeft verschillende folders beschikbaar om seizoensarbeiders in verschillende talen te informeren. Ook is het van belang om:

• Geen vleeswaren zoals gedroogde worst, salami of andere varkensproducten mee naar Nederland te nemen.
• Nooit etensresten achter te laten in de natuur. Gooi ze in een goed afgesloten afvalbak.
• Nooit varkens en wilde zwijnen te voeren, en zeker geen etensresten, ook niet op bijvoorbeeld een kinderboerderij.
• Je schoenen schoon te houden: ook onder je schoenen kun je het Afrikaanse varkenspest-virus mee naar Nederland nemen. Maak de schoenen waarmee je in de natuur komt dus goed schoon voor terugkomst naar Nederland en draag ze niet als je bijvoorbeeld naar een varkensbedrijf of kinderboerderij gaat.

Meer info:
Plan van aanpak preventie en bestrijdingsvoorbereiding Afrikaanse varkenspest (AVP) Wilde zwijnen

AVP voorkomen en bestrijden

Gister ondertekende LTO samen met meerdere maatschappelijke organisaties een stembusakkoord voor een toekomstbestendig, weerbaar en welvarend Nederland. De brede maatschappelijke alliantie reikte vandaag 10 kernpunten aan die door lijsttrekkers van verschillende politieke partijen worden onderschreven.

Het medeopstellen en onderteken van een stembusakkoord is voor de ruim 35.000 leden van LTO van essentieel belang om een krachtige samenwerking tussen overheid en samenleving te bewerkstelligen.

“Deze tijd vraagt om verbinding. Het is daarom noodzakelijk de krachten te bundelen en op deze tien punten in de komende kabinetsperiode met concrete voorstellen te komen”, aldus de opstellers van het stembusakkoord. 

De 10 punten waarop de alliantie met de lijsttrekkers een stembusakkoord heeft gesloten zijn:  

• Stabiel, betrouwbaar en toereikend overheidsbeleid 

• Herstel van de concurrentiekracht met visie op de toekomst 

• Hulp voor werknemers in de transitie 

• Een robuust energiesysteem: slim CO2-vrij, betrouwbaar en betaalbaar 

• Prioriteit voor energiebesparing en energie uit eigen omgeving 

• Natuurherstel en kwaliteit van leefomgeving als randvoorwaarde 

• Ruimte voor burgers, ondernemers en gemeenschappen om zelf aan de slag te gaan 

• Naar emissievrije mobiliteit voor iedereen 

• Integrale aanpak van landbouw en landgebruik 

• Versterking van de uitvoeringskracht van Rijk en decentrale overheden  

Samenwerking
De alliantie bestaat uit 25 organisaties, van bedrijfsleven tot milieubeweging, inclusief de uitvoeringsoverleggen van het Klimaatakkoord. Zij benadrukken de noodzaak van een stabiel, voorspelbaar en toereikend overheidsbeleid op het terrein van energie en klimaat. Nederland en Europa moeten snel meer grip krijgen op energie en grondstoffen. Dat waarborgt de onafhankelijkheid en concurrentiepositie. Het houdt het energiesysteem betaalbaar en beperkt risico’s van klimaatverandering. “Uitstel is geen optie en leidt bovendien tot hogere kosten”, aldus de deelnemers van de Maatschappelijke Alliantie. 

 “De urgentie is groot. Er staat veel op het spel voor burgers, ondernemers, werknemers en hun gemeenschappen. Iedereen heeft dringend perspectief nodig. Wij werken graag samen aan een duurzaam en welvarend Nederland”, stelt de alliantie tot slot in haar brief. 

Lees hier de tien punten: 10 voor de Transitie – ondertekend

Politieke partijen GroenLinks-PvdA CDA ChristenUnie Volt Nederland, VVD, @Nieuwsociaalcontract en D66 tekenden gistermiddag het akkoord met maatschappelijke organisaties VNO-NCW, CNV, Energie Beheer Nederland, Interprovinciaal Overleg, MKB-Nederland, @NationaalKlimaatPlatform, MVO Nederland, Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), Natuur & Milieu, TenneT, Urgenda, VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), Natuurmonumenten, Netbeheer Nederland, Aedes vereniging van woningcorporaties

Zojuist publiceerde de Gezondheidsraad in het kader van VGO-III haar deeladvies ‘Advies Gezondheidsrisico’s rond veehouderijen 2025: deel I’. De gezondheidsraad concludeert dat er ‘waarschijnlijk een oorzakelijk verband bestaat’ tussen longontstekingen en wonen in de nabijheid van geitenhouderijen. LTO-voorzitter Geitenhouderij Jos Tolboom neemt met zorg kennis van het advies: “De gezondheid van omwonenden is voor ons als sector uiteraard van groot belang. We nemen de uitkomst dan ook uiterst serieus en willen passende maatregelen nemen om eventuele risico’s te beperken. Welke maatregelen zich daarvoor lenen, moet mede bepaald worden op basis van het tweede deeladvies dat de Gezondheidsraad over enkele maanden publiceert.”

Samenhang
Voor het einde van het jaar publiceert de Gezondheidsraad het tweede deel van haar advies, waarin nader wordt ingegaan op de aard van deze gezondheidseffecten. Die studie zal belangrijke informatie voortbrengen over welke maatregelen de sector kan nemen om gezondheidsrisico’s weg te nemen of te beperken. In een brief die de minister van VWS en de minister van LVVN zojuist aan de Tweede Kamer stuurden, schrijven zij: “Voor het bepalen van een vervolgaanpak is informatie uit de beide deeladviezen nodig.” De Gezondheidsraad schrijft ook zelf: “Om te bepalen welk type maatregelen passend en effectief kan zijn, zal de commissie in het tweede deeladvies dieper ingaan op de aard en ernst van de gezondheidsrisico’s.”

Al eerder heeft LTO Geitenhouderij haar medewerking toegezegd aan een ander lopend onderzoek van Wageningen University & Research naar de mogelijkheden om emissie van ziekteverwekkers uit geitenstallen te verminderen. De oplevering van dit onderzoek wordt begin volgend jaar verwacht.

We roepen dan ook op om de resultaten van het tweede advies van de Gezondheidsraad en de resultaten van de WUR-studie naar mogelijke maatregelen mee te nemen in de uitwerking van welke maatregelen effectief en haalbaar zijn om de volksgezondheid te waarborgen, maar ook de geitenhouderij duidelijkheid en perspectief te bieden.

Oorzaak onbekend
Het vandaag gepubliceerde onderzoek laat zien dat er niet één oorzaak is die de waarschijnlijke relatie met longontstekingen verklaart. De Gezondheidsraad acht het aannemelijk dat “longontstekingen niet zo zeer het gevolg zijn van één specifieke ziekteverwekker maar eerder van een samenspel van factoren.” Kenmerken van geitenhouderijen én gevoeligheid voor longontstekingen spelen daarin een rol.

Lumpy Skin Disease (LSD) rukt op in Zuid-Europa, de afgelopen dagen zijn in Italië en Frankrijk meerdere besmettingen van LSD gemeld. Vorige week is er in Orani (regio Sardinië, Italië) op een bedrijf bij 7 runderen (koppelgrootte: 131) LSD vastgesteld. De eerste verschijnselen zijn op 20 juni waargenomen en op 21 juni is LSD bevestigd. In het zuiden van Frankrijk gaat het om een bedrijf met 58 runderen in Chambéry (regio Auvergne-Rhône-Alpes). Op 23 juni werden de eerste verschijnselen gezien, op 29 juni is de besmetting vastgesteld. Tot dusver zijn 15 dieren klinisch ziek en is één doodgegaan.

Maatregelen
De bedrijven zijn inmiddels geblokkeerd en beperkingszones zijn ingesteld zoals de Europese wetgeving voorschrijft, tot zover bekend zijn de betreffende bedrijven nog niet geruimd maar dat zal wel gebeuren.

Er wordt een risicoanalyse door de NVWA uitgevoerd naar riskante contacten tussen deze landen/regio’s en Nederland, onder andere de aanvoer van levende dieren en producten. Op deze manier kan beoordeeld worden hoe groot de kans is dat LSD-virus in de afgelopen periode vanuit Frankrijk en/of Italië naar Nederland is verplaatst. Voor Italië is inmiddels vastgesteld dat er geen risicovolle directe transporten hebben plaatsgevonden; voor Frankrijk wordt dit nu nagegaan.

Achtergrondinformatie
LSD is een categorie A-ziekte (bestrijdingsplichtig) bij bizons, runderen, buffels, schapen en geiten. De ziekte wordt veroorzaakt door een pokkenvirus, dat verwant is met het schapen- en geitenpokkenvirus.

Verspreiding vindt plaats vooral via vectoren (diverse vliegen, knutten en muskieten) maar ook, zij het in mindere mate, door direct contact tussen besmette dieren. Verschijnselen die worden waargenomen zijn koorts, slechte eetlust, vergrote lymfeknopen, kwijlen, en reductie van de melkgift. Ook kunnen oogontstekingen voorkomen. Later ontstaan pijnlijke pokken over het lichaam (in het bijzonder op de kop, nek, uier en perineum) en kunnen ook ontstekingen in bek, luchtwegen, uier en gewrichten en/of pezen ontstaan. Besmette dieren kunnen doodgaan aan de ziekte.

Op de websites van Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) en de Gezondheidsdienst voor Dieren (Royal GD) is meer informatie beschikbaar over LSD.

Als LTO blijven we oproepen om alert te blijven ook op de aanvoer van gevoelige dieren uit Frankrijk en Italië, en om verdenkingen te melden bij de NVWA en de bioveiligheidsmaatregelen in acht te nemen.

De huidige stand van zaken met betrekking tot de MKZ-uitbraak in Hongarije en Slowakije is, dat er in Hongarije 4 uitbraken zijn bevestigd (de laatste op 2 april) en in Slowakije 6 uitbraken (de laatste op 5 april). Vooralsnog is het goed nieuws dat er geen nieuwe uitbraken zijn gemeld maar we bevinden ons nog altijd binnen de incubatieperiode na de vondst van de laatste besmetting. Het is te vroeg om te concluderen dat de epidemie onder controle is.

Beide landen hebben onderdrukkende vaccinatie ingezet op besmette bedrijven in afwachting op de ruimingen, die veel tijd in beslag namen. Alle dieren op besmette bedrijven zijn inmiddels gedood. Screening van gehouden dieren en wild gaat door.

Slowakije en Hongarije treffen diverse aanvullende maatregelen voor handel en bijvoorbeeld doorvoer van levende gevoelige dieren. Ten slotte heeft het EU-referentielaboratorium onderzoek gedaan naar de veldstam en beschikbare vaccins. Het vaccin dat Nederland in januari heeft gekocht, en waarvan er nog 50.000 in voorraad zijn na de hulp aan Slowakije, heeft een goede werkzaamheid tegen het type virus dat rondgaat. Duitsland heeft inmiddels de MKZ-vrij status weer terug.

Handel
Transport van voor MKZ gevoelige dieren blijft een belangrijke risicofactor voor de verspreiding. Daarom hebben sommige lidstaten anders dan Slowakije en Hongarije extra nationale maatregelen ingesteld, onder andere ten aanzien van doorvoer en transport, deze vindt u hieronder:

• Tsjechië: Regulation of the State Veterinary Administration of the Czech Repuublic against the risk of intrusion of a dangerous contagious disease – foot-and-mouth disease (hereinafter referred to as “FMD”) from Hungary | Embassy of the Czech Republic in Budapest
• Oostenrijk: Foot and Mouth Disease – AGES
• Polen: extra grenscontroles MAPA – Punkty przejść granicznych FMD
• Kroatië: extra grenscontroles en R&O bij twee grensposten met Hongarije (Goričan HR-Letenye HU en Duboševica HR-Udvar HU).

Als LTO blijven we oproepen om alert te blijven, en om verdenkingen te melden bij de NVWA en de bioveiligheidsmaatregelen in acht te nemen. Daarbij is het belangrijk dat dierhouders of hun medewerkers géén producten van dierlijke oorsprong meenemen uit landen met MKZ besmettingen. En ook seizoensarbeiders in de plantaardige sectoren te wijzen op de risico’s van meegebracht voedsel niet alleen ivm met MKZ maar ook Afrikaanse Varkenspest kan meegenomen worden door besmette producten zoals vlees.

Meer info
Reiniging en ontsmetting: https://www.nvwa.nl/onderwerpen/reinigen-en-ontsmetten-van-diertransportmiddelen/ro-stappenplan

Ontsmettingsmiddelen: https://www.nvwa.nl/onderwerpen/reinigen-en-ontsmetten-van-diertransportmiddelen/desinfectiemiddelen

Info over MKZ: Wageningen Bioveterinary Research en de Gezondheidsdienst voor Dieren

Volgend op eerdere berichten over een MKZ-besmetting in Hongarije en over drie besmettingen in Slowakije, zijn er sindsdien helaas nieuwe besmettingen in beide landen bijgekomen. Met dit bericht geven we een overzicht van de huidige stand van zaken van de uitbraak van mond-en-klauwzeer in Hongarije en Slowakije.

Situatie in Slowakije
Er is inmiddels een vierde besmetting gemeld op een bedrijf met 279 runderen (meststieren en vaarzen) in dezelfde regio (Mala Luc). Dit bedrijf lijkt in een rechte lijn ten noordwesten van de andere 3 besmette bedrijven te liggen, ondanks dat er geen directe wegen tussen deze 4 bedrijven liggen.

Het ruimen van het bedrijf in Baka (met 1300 dieren) is inmiddels in de afrondende fase. De karkassen worden vernietigd en verwerkt in een destructiebedrijf (en dus niet begraven). Op de bedrijven in Med’vedov en Narad is een tijdelijke onderdrukkende noodvaccinatie uitgevoerd, in afwachting van het ruimen van deze bedrijven. De beperkingszone van 10 kilometer rondom het bedrijf in Mala Luc ligt deels op Oostenrijks grondgebied. Vooralsnog zijn er geen aanwijzingen dat een bedrijf in Oostenrijk besmet is met MKZ. Op alle bedrijven zijn meerdere dieren positief getest met PCR, maar ook met een ELISA (tegen antilichamen). Dat zou kunnen betekenen dat de infectie er al wat langer is. Het is opvallend dat op alle vier de bedrijven slechts een klein deel van de runderen verschijnselen vertoonde (zoals speekselen, laesies in de bek, laesies op de uier).  Het is op basis van de testuitslagen en de klinische verschijnselen niet met zekerheid te zeggen welk van de vier bedrijven het eerste besmet is geraakt.

Situatie in Hongarije
In Hongarije is een tweede besmetting bevestigd op een groot bedrijf (3.000 dieren) in Levél. Dit bedrijf bevindt zich op 40 kilometer afstand van het eerder besmette bedrijf in Hongarije in Kisbajcs. Hier is een noodvaccinatie uitgevoerd en is begonnen met het ruimen van het bedrijf. Een deel van de dieren zal worden begraven op minimaal 5-7 meter diepte, op 15 kilometer afstand van het bedrijf. Er zijn op het betreffende bedrijf in maart geen dieren aan- of afgevoerd. Hongarije heeft extra maatregelen ingesteld: een grotere beperkingszone dan 10 kilometer, een verbod op buiten grazen in de beperkingszone, het slachten van dieren (thuis) is enkel nog toegestaan onder toezicht. Eventuele verdere onderdrukkende vaccinatie in het gebied wordt serieus overwogen. Er is een jachtverbod in het betreffende gebied en eventuele karkassen van wilde dieren worden opgespoord en bemonsterd. Contactbedrijven zijn bemonsterd en negatief bevonden.

Beperkingszone
De Europese Commissie  heeft aan de lidstaten voorgelegd om een groter gebied aan te wijzen als beperkingszone, rondom de 6 getroffen bedrijven. Dit is strikter dan gebruikelijk. De lidstaten zijn daarmee akkoord gegaan. Deze beperkingszone ligt in Hongarije, Slowakije en Oostenrijk. Oostenrijk heeft de aanvoer van dieren uit Hongarije en Slowakije verboden. Gevoelige diersoorten (evenhoevigen) mogen de beperkingszone niet verlaten. Er is een uitzondering voor directe afvoer naar de slacht, mits in dezelfde lidstaat en wanneer een officiële dierenarts daaraan voorafgaand een controle heeft uitgevoerd.

Gevolgen voor Nederland
Het was al bekend dat er geen risicovolle aanvoeren vanuit Slowakije en Hongarije hebben plaatsgevonden. NVWA gaat na of er in de afgelopen periode aanvoeren uit Oostenrijk zijn geweest.  Er mogen geen gevoelige dieren of levende producten van gevoelige dieren naar of van de beperkingszone worden verplaatst.  Directe doorvoer van levende dieren door de beperkingszone is nog wel mogelijk. Hierbij mag niet worden gestopt en dient gebruik te worden gemaakt van de hoofdwegen.

Als LTO roepen we daarnaast op om alert te blijven, en om verdenkingen te melden bij de NVWA en de bioveiligheidsmaatregelen in acht te nemen. Daarbij is het belangrijk dat dierhouders of hun medewerkers géén producten van dierlijke oorsprong meenemen uit landen met MKZ besmettingen. En ook seizoensarbeiders te wijzen op de risico’s niet alleen ivm met MKZ maar ook Afrikaanse Varkenspest kan meegenomen worden door besmette producten zoals vlees.

We wijzen er ook op dat een 2e verplichte reiniging en ontsmetting (R&O) van terugkerende veewagens uit oa Hongarije al verplicht is (Artikel 6.3 van de Regeling veterinaire maatregelen specifieke dierziekten of zoönosen) vanwege de Afrikaanse varkenspestbesmettingen. Voor het transport van evenhoevigen wordt verwezen naar het R&O-stappenplan van de NVWA.

De nadruk hierbij ligt op:

• de reiniging van vervoermiddelen met (lauw)warm water te doen, in combinatie met een schuimreiniger, in plaats van alleen met koud water.
• de ontsmetting van vervoermiddelen met toegelaten en werkzame ontsmettingsmiddelen te doen, om het MKZ-virus af te doden c.q. af te weren.
• voor het R&O-proces van veewagens uitsluitend leidingwater te gebruiken, in verband met de gegarandeerde kwaliteit van het water.

Op de website van de NVWA staat een lijst met toegelaten ontsmettingsmiddelen tegen MKZ-virus.

Op de websites van Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) en de Gezondheidsdienst voor Dieren (Royal GD) is meer informatie over MKZ beschikbaar.

Op 7 maart werd bekend dat het mond- en klauwzeer-virus (MKZ) was aangetroffen op een veehouderij in het noordwesten van Hongarije, dichtbij de grens met Slowakije. De afgelopen weken waren twee zendingen schapen uit Slowakije aangekomen op een bedrijf in Nederland. Dit bedrijf was tijdelijk geblokkeerd door de NVWA. Onderzoek heeft aangetoond dat schapen op dit bedrijf géén klinische verschijnselen vertoonden. Ook de afgenomen bloedtesten (PCR én ELISA/VNT) zijn allen negatief. Het betreffende bedrijf is inmiddels weer vrijgegeven.

Vanuit Hongarije (en Slowakije) blijft het nieuws dat de MKZ-besmetting tot één bedrijf beperkt blijft. Er zijn geen nieuwe uitbraken gevonden. De contactbedrijven en bedrijven in de 3km-zone zijn bezocht en bemonsterd, alle onderzoeken zijn tot heden negatief. Ook op een andere verdenking in Hongarije zijn aanwezige dieren negatief getest op MKZ.

De uitbraak in Hongarije blijkt ook het serotype O-panasia 2 te betreffen, maar wel  een andere stam dan de eerdere MKZ-besmetting in Duitsland. De Hongaarse stam heeft gelijkenis met een ooit gemelde stam uit Pakistan. Meer informatie over de introductie in Hongarije is (nog) niet bekend.

Zoals eerder gemeld in ons bericht vandaag is er een MKZ-besmetting aangetroffen op een melkveebedrijf in Hongarije. De besmetting vond plaats in de gemeente Győr-Moson-Sopron, regio Kisbajcs, in het noordwesten van Hongarije. Dit gebied ligt op de grens tussen Hongarije en Slowakije. Hongarije neemt de vereiste voorzorgsmaatregelen. Beperkende maatregelen in Nederland zijn niet vereist.

De Hongaarse overheid heeft, zoals de Europese diergezondheidsverordening (EU) 2020/687 voorschrijft, het bedrijf onmiddellijk geruimd en een beperkingszone ingesteld. Deze ligt deels in Slowakije (zie de geografische beperkingszone hier). Er is een vervoersverbod ingesteld in het gebied Transdanubia (het gehele grondgebied van Hongarije ten westen van de Donau) ingesteld voor ten minste 72 uur. Daarna wordt mogelijk, afhankelijk van de situatie, tot 17 maart vervoer toegestaan voor de slacht. Alle internationale verplaatsingen van dieren zijn per direct verboden. Verder is in de beperkingszone een jachtverbod ingesteld en worden wilde evenhoevigen onderzocht op MKZ. Ook tentoonstellingen met of verzamelingen van dieren zijn verboden, in elk geval tot 17 maart 2025. Locaties met dieren die door toeristen worden bezocht zijn gesloten.

Traceringsonderzoek op het bedrijf heeft tot nu toe geen resultaten opgeleverd die een aanwijzing vormen voor de besmettingsroute. Recent waren er geen dieren aangevoerd. Tot nu toe is één bedrijf waar dieren van het besmette bedrijf naartoe zijn vervoerd in de incubatieperiode geplaatst. Dit bedrijf wordt uiteraard nader onderzocht. Verder epidemiologisch onderzoek loopt. Onderzoek naar het MKZ-type loopt. Deze informatie helpt om te bepalen hoe het virus mogelijk is geïntroduceerd. Bovendien is het nodig om te bepalen welk vaccin werkzaam kan zijn in het geval een noodvaccinatie overwogen wordt.

De NVWA heeft naar aanleiding van dit bericht een risico-analyse uitgevoerd, om te beoordelen hoe groot de kans is dat MKZ-virus in de afgelopen periode vanuit Hongarije naar Nederland is verplaatst. Hierbij is gekeken naar transporten met voor MKZ gevoelige dieren (rundvee, varkens, kleine herkauwers) en hun (levende) producten. Deze analyse laat zien dat er sinds medio januari 2025 geen transporten met runderen of varkens vanuit de besmette regio in Hongarije, waarin de besmette locatie ligt, naar Nederland zijn geweest, m.u.v. één zending voor de directe slacht. Naar aanvoer van schapen en geiten wordt nog onderzoek gedaan. De NVWA zal met behulp van TRACES en I&R nog nauwkeuriger kijken naar eventuele contacten met Hongarije.

Vanuit LTO doen we een beroep op de MKZ-gevoelige sectoren om informatie over aanvoer van dieren uit Hongarije, die in TRACES niet direct vanuit de besmette regio in Hongarije te traceren zijn, zoals via verzamelcentra, door te geven aan de NVWA. De uitbraak in Duitsland liet zien dat indirecte transporten niet eenvoudig uit TRACES zijn te halen.

Als LTO roepen we daarnaast op om alert te blijven, en om verdenkingen te melden bij de NVWA en de bioveiligheidsmaatregelen in acht te nemen. Daarbij is het van belang dat dierhouders en hun medewerkers géén producten van dierlijke oorsprong meenemen uit landen met MKZ-besmettingen. Ook seizoensarbeiders moeten op deze risico’s gewezen worden, niet alleen vanwege MKZ maar ook wegens Afrikaanse Varkenspest, dat eveneens meegenomen kan worden door besmette producten zoals vlees.

We wijzen er op dat een 2^e verplichte reiniging en ontsmetting (R&O) van terugkerende veewagens uit Hongarije nu al verplicht is (Artikel 6.3 van de Regeling veterinaire maatregelen specifieke dierziekten of zoönosen) vanwege de Afrikaanse varkenspestbesmettingen. Voor het transport van evenhoevigen wordt verwezen naar het R&O-stappenplan van de NVWA.

De nadruk hierbij ligt op:

• de reiniging van vervoermiddelen met (lauw)warm water te doen, in combinatie met een schuimreiniger, in plaats van alleen met koud water.
• de ontsmetting van vervoermiddelen met toegelaten en werkzame ontsmettingsmiddelen te doen, om het MKZ-virus af te doden c.q. af te weren.
• voor het R&O-proces van veewagens uitsluitend leidingwater te gebruiken, in verband met de gegarandeerde kwaliteit van het water.

Op de website van de NVWA staat een lijst met toegelaten ontsmettingsmiddelen tegen MKZ-virus.

Op de websites van Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) en de Gezondheidsdienst voor Dieren (Royal GD) is meer informatie over MKZ beschikbaar.

Het mond- en klauwzeer-virus (MKZ) is aangetroffen op een veehouderij in Kisbajcs, in het noordwesten van Hongarije. De laatste keer dat MKZ in Hongarije is aangetroffen, is meer dan 50 jaar geleden. Hongaarse autoriteiten hebben inmiddels de vereiste maatregelen genomen om het risico op verdere verspreiding te beperken.

Begin maart werden klassieke symptomen van MKZ waargenomen op een boerderij met 1.400 runderen. Uit laboratoriumonderzoek is aanwezigheid van het virus bevestigd. Het getroffen bedrijf is gesloten en wordt momenteel geruimd. In de regio vindt verder epidemiologisch brononderzoek plaats. Om verspreiding van MKZ te voorkomen, worden de gebruikelijke, strikte overheidsmaatregelen ingevoerd, conform Europees beleid, waaronder een verbod op transport van vatbare diersoorten en hun producten.

Momenteel wordt geïnventariseerd of er transporten van MKZ-gevoelige dieren hebben plaatsgevonden tussen Nederland en de getroffen regio. LTO staat in nauw contact met het ministerie van LVVN en de NVWA. We publiceren nadere, relevante informatie zodra die beschikbaar is.

Nu we voor blauwtong nog even in een rustigere periode zitten is het van belang om ons voor te bereiden op komend seizoen, want ook dan zal blauwtong weer de kop op kunnen steken en is het van belang om elkaar te informeren.

Er komen nog enkele meldingen binnen maar de knuttenactiviteit is bijna nihil. Er zijn nu 12 locaties waar een besmetting met BTV 12 is geconstateerd. Nieuwe meldingen zullen worden getest op BTV 3 en op BTV 12.

Ondertussen zijn ook de resultaten van de onderzoeken uitgevoerd door de Gezondheidsdienst voor Dieren klaar en afgelopen week gecommuniceerd.  Om veehouders te informeren over deze onderzoeken organiseert de Gezondheidsdienst voor Dieren in samenwerking met de WBVR (Wageningen Bioveterinairy research) een webinar op dinsdag 11 februari. Hierin worden onder andere de effecten van de vaccinatie besproken, de lopende onderzoeken en hun verwachtingen voor wat betreft blauwtong in 2025. Aanmelden kan via deze link.

Ook LTO organiseert een webinar op maandag 17 februari in samenwerking met de LTO vakgroep melkveehouderij en LTO vakgroep schapenhouderij en het Platform kleinschalige schapen en geiten (KSG). Wij zullen daar een ronde tafel gesprek hebben  waarbij we ook de   Gezondheidsdienst voor Dieren en Boehringer Ingelheim hebben uitgenodigd om kort een toelichting te geven over vaccinatiestrategie 2025. Er zal voldoende tijd zijn om vragen vanuit de leden te beantwoorden naast dat er mensen aanwezig zijn om via de chat vragen te beantwoorden Aanmelden kan via deze link.

Zojuist zijn de resultaten van VGO-III met de Tweede Kamer gedeeld. VGO-III moest antwoord geven op de vraag óf en zo ja waarom er meer longontstekingen voorkomen in de buurt van geitenhouderijen. De onderzoeken van VGO-III hebben niet de duidelijkheid opgeleverd waar de sector op hoopte. LTO roept overheden op om zorgvuldig om te gaan met de resultaten en de duiding van de Gezondheidsraad af te wachten.

Achtergrond
In 2017 verscheen het rapport VGO-II, waaruit bleek dat bij mensen die rondom geitenbedrijven wonen iets vaker longontstekingen voorkomen dan bij mensen die niet in de buurt van geitenhouderijen wonen. De Gezondheidsraad stelde in 2018 dat er op basis van deze statistiek geen sprake is van bewezen causaliteit. Vanwege deze onzekerheid/onduidelijkheid/tegenstelling is vervolgonderzoek opgestart.

LTO heeft deze onderzoeken altijd als waardevol bestempeld en waar mogelijk geholpen.

Resultaten VGO-III
In tegenstelling tot de verwachting vond men in VGO-III geen verklaring voor een mogelijke bron uit geitenstallen.  De onderzoekers wijzen op een brede groep bacteriën die voorkomen in het strooisel, in de stalmest, in de stallucht en in de omgeving van geitenstallen. Deze bacteriën zijn ook gevonden bij patiënten in de omgeving van geitenbedrijven, maar niet vaker dan bij patiënten die verder bij geitenbedrijven vandaan wonen. Dit is verklaarbaar, want veel van deze bacteriën komen algemeen voor in de omgeving. Ook werd bij omwonenden van geitenstallen niet vaker antibiotica voorgeschreven en werden omwonenden niet vaker opgenomen in een ziekenhuis (proefschrift Inge Roof 2024). De bacteriën in de stallen zijn volgens de onderzoekers een ondersteunende aanwijzing voor het verhoogde risico op longontstekingen, maar dit is nog steeds niet met zekerheid te zeggen.

Zorgvuldigheid is van belang: wacht op de Gezondheidsraad
Aangezien het VGO-III rapport geen oorzaak aanwijst, is er nog steeds geen sprake van de bewezen causaliteit waar de Gezondheidsraad om vroeg. Daarom wil LTO oproepen tot zorgvuldigheid in de besluitvorming. De duiding van de Gezondheidsraad moet worden afgewacht. De Gezondheidsraad is een onafhankelijke wetenschappelijke adviesraad en kan de resultaten beoordelen met het oog op huidige en toekomstige overheidsbeleid voor de geitenhouderij.

Geitenmoratoria
In afwachting van een vervolgonderzoek van VGO-III hebben diverse provincies in 2017 besloten dat geitenstallen uitbreiden niet meer is toegestaan. Door de zogenoemde geitenmoratoria zit de sector in feite al 8 jaar op slot. Dit is een niet volhoudbare situatie. Nu de resultaten van VGO-III bekend zijn, is wat LTO betreft de einddatum van de geitenmoratoria in zicht. Het is van belang om de duiding van de Gezondheidsraad af te wachten zodat er geen tussentijdse, niet onderbouwde aanpassingen worden gedaan in beleid.

In deze negende MKZ-update van vrijdag 24 januari een toelichting op de actuele situatie in Nederland en Duitsland. In Nederland zijn geen dieren met MKZ gevonden. In Duitsland zijn geen nieuwe besmettingen geconstateerd. Maatregelen worden afgeschaald.

Situatie in Nederland
Vanochtend stuurde minister Wiersma een brief aan de Tweede Kamer over het onderzoek naar MKZ in Nederland en het afschalen van maatregelen. De NVWA heeft sinds 1 december in totaal 3.754 dieren onderzocht en bemonsterd, die waren aangevoerd uit Brandenburg, de Duitse regio waar het MKZ-virus op een bedrijf is vastgesteld. Geen van deze dieren had verschijnselen passend bij MKZ. 17 monsters worden nu nog hertest omdat de ELISA-test een vals-positieve uitslag gaf. Gezien de grote hoeveelheid tests is dit conform verwachting. De laatste 17 uitslagen zullen waarschijnlijk begin volgende week bekend zijn.

De minister laat de Kamer weten dat er geen reden meer is om het ingestelde afvoer- en bezoekersverbod te handhaven voor alle vleeskalverbedrijven in Nederland. Het volstaat om beperkingen te handhaven voor de resterende 12 bedrijven waar momenteel 17 hertesten worden uitgevoerd. Daarom heft de minister van LVVN per vrijdag 24 januari het afvoer- en bezoekersverbod op.

Kalverhouderij
De Stichting Brancheorganisatie Kalverhouderij SBK had woensdag besloten dat aanvoer van kalveren op SKV-aangesloten bedrijven weer mogelijk is vanaf donderdag 23 januari 0.01 uur. Dit geldt alleen voor bedrijven waar nu geen kalveren aanwezig zijn. SBK beëindigt,  nu de ministeriële LVVN-regeling niet meer van kracht is, ook het afvoerverbod voor het leven en het bezoekersverbod.

Situatie in Duitsland
Er zijn, naast de buffelhouderij in Hönow, geen nieuwe MKZ-besmettingen in Duitsland gevonden. Duitsland heeft de algehele vervoersbeperkingen door de deelstaat Brandenburg niet meer verlengd nu is aangetoond dat er geen andere bedrijven met MKZ besmet zijn. De beperkings- en bewakingszones van 3 en 10 kilometer rondom het getroffen waterbuffelbedrijf blijven tot minimaal 11 februari van kracht, dit is volgens Europese diergezondheidsregelgeving.

Overzicht
De voorbije week publiceerden wij dagelijks nieuwsberichten over de MZK-besmetting in Duitsland. Deze berichten gingen over de aangetroffen besmetting (bericht 1), over een dringend advies aan alle gevoelige sectoren (bericht 2), over de ministeriele regeling voor de kalverhouderij (bericht 3), over het hygiëneprotocol voor veetransport (bericht 4), over de lijst met toegelaten ontsmettingsmiddelen (bericht 5), over de voortgangsbrief van minister Wiersma (bericht 6), over het besluit van de Europese Commissie (bericht 7) en over de recente ontwikkelingen (bericht 8).

Met dit bericht sluiten we de reeks MKZ-update af.