Afgelopen donderdag organiseerden LTO Nederland en de Dierenbescherming een ontbijtsessie over het convenant ‘Stappen naar een Dierwaardige Veehouderij’, dat vorig jaar werd gesloten. Hierbij was een brede vertegenwoordiging van de Kamer aanwezig met VVD, CDA, BBB, PvdD en Groep Markuszower. 

Bij het convenant zijn verschillende sectoren, overheid, markt en maatschappelijke organisaties betrokken. Het doel van het convenant is om de stappen richting een nog dierwaardigere veehouderij mogelijk te kunnen maken richting 2040. Zodat niet alleen de veehouder aan zet is, maar ook de markt en de overheid.

Na een opening door LTO Nederland-voorzitter Ger Koopmans en Dierenbescherming-directeur Ellen Bien, gingen Elbert Roest (voorzitter convenant), Gemma Willemsen (Dierenbescherming), Amber Laan (NAJK) en Kees de Jong (LTO Pluimveehouderij) in verschillende presentaties in op wat er nodig is om het convenant te laten slagen. In het rondetafelgesprek dat volgde, met ook bijdragen van POV, ZuivelNL en Caring Farmers, werd ingegaan op de randvoorwaarden van het convenant, het oprichten van de onafhankelijk autoriteit en het realiseren van afzetmarkten en verdienmodellen.

LTO Nederland en de Dierenbescherming kijken terug op een geslaagde bijeenkomst en danken de Kamerleden voor hun komst.

LTO vindt het verheugend dat het nieuwe coalitieakkoord trots en vertrouwen uitstraalt in de innovatiekracht van de land- en tuinbouw, en in het vakmanschap van onze boeren en tuinders. Tegelijkertijd zullen de aangekondigde plannen in de komende jaren grote impact hebben op de agrarische sector. Dat blijkt uit het coalitieprogramma “Aan de slag: bouwen aan een beter Nederland” dat D66, CDA en VVD vandaag presenteerden. ‘Ondanks grote, openstaande punten legt het coalitieakkoord een basis die vertrouwen wekt,’ zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans. Het nieuwe kabinet houdt vast aan doelsturing en benadrukt dat zij toekomstig beleid samen met boeren en tuinders vorm wil geven. ‘Heel terecht en cruciaal voor succes,’ benadrukt Koopmans: ‘Maak van boeren en tuinders je partner in plaats van je gespreksonderwerp. Die handschoen pakken we graag op!’

Investeer in vertrouwen
‘Juist in tijden van verandering is het cruciaal om te investeren in wederzijds vertrouwen,’ zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans: ‘En na een decennium van wispelturig beleid is het ook écht noodzakelijk om dat serieus te nemen. Want de keuzes die de nieuwe coalitie maakt, zullen in de komende jaren grote effecten hebben voor onze boeren en tuinders. Juist daarom vind ik het positief dat de coalitiepartijen er nadrukkelijk voor kiezen om het beleid samen met boeren en tuinders vorm te geven. Zo kunnen we schouder aan schouder werken aan doelen op een manier die haalbaar en realistisch is, en die de sector écht toekomstperspectief biedt.’

Convenant gewasbeschermingsmiddelen
Het aangekondigde convenant gewasbeschermingsmiddelen is daarvan een goed voorbeeld. Koopmans: ‘Het produceren van gezond voedsel en mooi groen met steeds minder middelen is een breed gedeelde wens, maar het is ook topsport. En het is bij uitstek beleid dat niet achter een bureau gemaakt kan worden. Dus heel goed dat het kabinet dit samen met onze telers en tuinders op wil pakken!’

Van het stikstofslot
Om Nederland van het stikstofslot te halen kondigt de coalitie aan de kritische depositiewaarde (KDW) zo snel mogelijk uit de wet te willen halen en te vervangen door een juridisch houdbaar alternatief. Bij een gebleken geborgd reductiepakket wordt zo snel mogelijk een rekenkundige ondergrens ingevoerd. Voor de land- en tuinbouw geldt een reductieopgave van 42-46% in 2035 met een tussendoel in 2030. Deze reductiedoelen worden vertaald naar doelen per gebied en bedrijf. Wij gaan er van uit dat daarbij voortgebouwd wordt op het bouwstenendocument emissiereductie landbouw dat LTO eerder samen met NAJK, provincies, gemeenten en waterschappen opstelde.

Rijk moet regie nemen
LTO vindt het positief dat de Rijksoverheid meer regie wil nemen op het ruimtelijk domein. Voorkomen moet worden dat er te grote verschillen ontstaan tussen provincies bij de regionale uitwerking van landelijk beleid. ‘Uiteraard is maatwerk van groot belang,’ zegt Koopmans: ‘Regio’s verschillen van elkaar en dat moet tot uitdrukking komen in het beleid. Maar dat mag niet leiden tot bestuurlijke willekeur: een provinciegrens mag niet de meest bepalende factor zijn voor het toekomstperspectief van een boer of tuinder.’

Stapeling
Alle economische sectoren, inclusief de land- en tuinbouw, staan voor grote uitdagingen om Europese doelen voor natuur, milieu, water en klimaat te halen. Tegelijkertijd blijven nieuwe doelen vanuit Europa maar verder opstapelen. Het is van belang om deze opgaven in samenhang te blijven bezien. Terecht stelt het coalitieakkoord dat, bij het uitvoeren van de Natuurherstelverordening, een bredere afweging wordt gemaakt met andere belangen. LTO vindt het zorgwekkend dat het kabinet niet toezegt dat bij de implementatie van de nieuwe Natuurherstelverordening een impactanalyse wordt gemaakt voordat maatregelen doorgevoerd worden.

De boer aan het stuur
In het coalitieakkoord kondigt het nieuwe kabinet aan een zonering in te stellen rondom de meest stikstofgevoelige Natura2000-gebieden die nog niet onder de norm zitten, nieuw beleid om grondgebondenheid te versterken en bredere invoering van dierrechten. Het zijn voorbeelden van nieuwe plannen die grote gevolgen zullen hebben voor boeren en tuinders. Voor LTO is het randvoorwaardelijk dat dit beleid zo wordt vormgegeven dat de agrariër zelf aan het stuur staat – met respect voor zijn of haar vakmanschap – en in staat wordt gesteld om keuzes te maken die passen bij het karakter van het eigen bedrijf. Koopmans: ‘Wat een agrariër straks moet doen, moet hij ook kunnen doen: bedrijfsmatig, juridisch en financieel. Daar moeten de middelen uit het stikstoffonds van 20 miljard euro op focussen.

Dierwaardigheid
LTO vindt het positief dat de coalitie aangeeft het Convenant Dierwaardige Veehouderij, de autoriteit en de Algemene maatregel van bestuur (AMvB) in samenhang met elkaar te willen bezien. Maar we maken ons zorgen over het feit dat hiervoor geen financiële middelen worden gereserveerd.

Sociaaleconomisch domein
Het coalitieakkoord zet in op economische groei, investeringen en stabiliteit. Dat is ook voor de land- en tuinbouw van groot belang. Boeren en tuinders zijn ondernemers, vaak gezinsbedrijven en werkgevers, die keuzes maken voor de lange termijn. Voor LTO is het daarom belangrijk dat de uitwerking van het beleid bijdraagt aan een gezond verdienvermogen, behoud van werkgelegenheid en continuïteit van bedrijven. LTO onderschrijft voorstellen van de coalitie om loondoorbetaling bij ziekte meer werkbaar te maken voor werkgevers, met name in het midden- en kleinbedrijf. Alleen met duidelijkheid en voorspelbaarheid kunnen ondernemers blijven investeren en hun bedrijf verder ontwikkelen. Samen met andere partijen in het sociaaleconomisch domein, zoals binnen de SER, zien we goede kansen voor afspraken die zorgen voor duidelijkheid en perspectief voor boeren en tuinders.

In de komende dagen bestuderen we het coalitieakkoord in detail.

In Friesland is een melkkoe met antistoffen tegen vogelgriep aangetroffen. Er zijn geen aanwijzingen voor actieve viruscirculatie van vogelgriep onder de melkkoeien op dit bedrijf in de gemeente Noardeast-Fryslân. Ook zijn er geen signalen van vogelgriep bij andere melkveebedrijven. Momenteel vindt vervolgonderzoek plaats. We vragen iedereen alert te zijn op signalen.

Actuele situatie
Eind december is naar aanleiding van een op vogelgriep positief geteste kat bron- en contactonderzoek uitgevoerd door de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA). Hieruit is een relevant contact met een melkveebedrijf naar voren gekomen. Op het bedrijf zijn bij meerdere runderen melkmonsters en één tankmelkmonster genomen voor onderzoek op de aanwezigheid van vogelgriepvirus en antistoffen tegen het virus. Er werd geen vogelgriepvirus in de monsters aangetoond, maar er is wel bij één melkkoe antistoffen tegen vogelgriep aangetoond. De aanwezigheid van antistoffen duidt op een doorgemaakte infectie met het virus. De betreffende koe had in december te maken met uierontsteking en ademhalingsproblemen. Dit zijn verschijnselen die kunnen worden gezien bij een melkkoe met een vogelgriepinfectie. Op het moment van monstername was deze koe genezen.

Om mogelijke verspreiding binnen het bedrijf in kaart te brengen, is in januari vervolgonderzoek gedaan door NVWA, GGD en GD. Bij dit bezoek zijn bij alle aanwezige runderen bloed- en melkmonsters afgenomen. Ook is opnieuw een tankmelkmonster genomen. Vandaag, 23 januari 2026, zijn de PCR-uitslagen (virusonderzoek) binnengekomen van deze testen. Op 5 monsters na zijn alle individuele PCR testen negatief. Ook de tankmelk was PCR-negatief. De 5 resterende individuele melkmonsters hebben een testfout opgeleverd in het laboratorium en worden dit weekend opnieuw getest. Op basis van de tot nu toe bekende PCR-uitslagen is er geen aanwijzing voor actieve viruscirculatie van vogelgriep op het bedrijf. Dit weekend volgen de 5 laatste PCR-uitslagen. Indien hier onverhoopt een positief resultaat uit volgt, zal aanvullende berichtgeving volgen. Daarnaast zullen in de loop van volgende week de uitslagen volgen van het onderzoek naar de antistoffen. De onderzoeken naar de antistoffen zijn van belang om vast te stellen of meer dieren in aanraking zijn geweest met het virus wat kan duiden op viruscirculatie in het verleden. Andere zoogdieren op het bedrijf (zoals honden, katten en paarden) hebben op dit moment geen ziekteverschijnselen.

Mogelijk inzetten van maatregelen
HPAI (hoogpathogene aviaire influenza) bij runderen is geen meldingsplichtige dierziekte. Er gelden dus ook geen Europese verplichte bestrijdingsmaatregelen. Het is wel mogelijk om nationale maatregelen te treffen, die zijn gebaseerd op de Wet Dieren. De mogelijk te nemen nationale maatregelen en overwegingen hierbij zijn in het draaiboek “Vogelgriep bij melkkoeien” beschreven.

Let op: positieve laboratoriumuitslagen van monsters van zoogdieren, dus ook koeien, zijn wél meldingsplichtig. Het lab zal positieve uitslagen melden bij de NVWA.

Vogelgriep bij melkkoeien: achtergrond, verspreiding en ziekteverschijnselen
Antistoffen tegen vogelgriep zijn niet eerder aangetoond bij melkvee in Europa. Sinds maart 2024 zijn er in de Verenigde Staten vele uitbraken met vogelgriepvirus geweest onder melkvee. Het betrof daar een variant van het vogelgriepvirus dat niet in Europa voorkomt.

Runderen kunnen besmet raken door contact met besmette vogels, via besmette melksystemen en materialen of via het voederen van besmette rauwe melk. De incubatieperiode (het contactmoment tot het laten zien van de eerste verschijnselen) bedraagt 12 – 21 dagen. De ziekteverschijnselen zijn vaak vrij algemeen, of passen bij een acute uierontsteking. Het virus wordt door koeien zelf met name uitgescheiden via de melk. Het is van belang om de melk van koeien met mastitis niet te voeren aan andere dieren, zoals: kalveren, katten e.d.

Melkkoeien laten voornamelijk de volgende verschijnselen zien: plotselinge daling in de melkproductie, dikke verkleurde (roze, geel, bruin) melk, koorts en verlies van eetlust. Luchtwegklachten kunnen daarnaast ook worden gezien. Gemiddeld 10-15% van de melkkoeien op een besmet bedrijf vertoond verschijnselen. De meeste koeien met ziekteverschijnselen komen na verloop van tijd weer terug op hun oude melkproductie niveau.

Volksgezondheidsrisico voor nu laag
Vogelgriep is een zoönose: een ziekte die van mens op dier, en andersom, overdraagbaar is. Een mens kan besmet raken door het contact met besmette lichaamsvloeistoffen en het drinken/bewerken van (producten met) rauwe melk. Gepasteuriseerde melk is veilig en kan geconsumeerd worden. Het risico voor de algemene bevolking wordt door het RIVM op basis van de nu bekende gegevens geschat op zeer laag. Volgende week vindt een nieuwe risicobeoordeling plaats. Omdat er geen aanwijzingen zijn voor viruscirculatie, lijkt de kans niet groot dat het virus zich vanaf de koe verder heeft kunnen verspreiden.

In de Verenigde Staten zijn meerdere mensen besmet geraakt met het vogelgriepvirus na contact met besmette runderen. Al eerder heeft Bureau Risicobeoordeling en Onderzoek van de NVWA (BuRO) op verzoek van het ministerie van VWS onderzoek gedaan naar de beheersing van voedselveiligheidsrisico’s van HPAI-virus in de melk. In dit onderzoek wordt bevestigd dat het pasteuriseren van melk het aanwezige vogelgriepvirus volledig inactiveert. De melk is dan veilig voor humane consumptie en vormt geen risico voor de volksgezondheid en verspreiding van het virus. De risicobeoordeling van BURO is hier te lezen. Het is belangrijk dat rauwe melk en rauwmelkse zuivelproducten van met vogelgriep besmette koeien niet worden geconsumeerd.

Alertheid gevraagd
We vragen dierhouders en dierenartsen alert te zijn op mogelijke ziekteverschijnselen. Mochten er (tussentijds) belangrijke ontwikkelingen of inzichten zijn, dan zullen we dit uiteraard melden. Op de websites van WBVR en Royal GD is meer informatie beschikbaar over het vogelgriep-virus.

In Spanje is volgens bevestigde berichten een besmetting met Afrikaanse varkenspest (AVP) met wilde zwijnen. Het betreft de regio net ten noordwesten van Barcelona.

Tot nu toe zijn er 40 kadavers gevonden waarvan vooralsnog 9 positief testen op AVP. Rondom de vindplaats van de eerste besmette kadavers is een beperkingszone met een straal van 6 kilometer ingesteld. Binnen deze straal zijn maatregelen getroffen waaronder een volledige sluiting van natuurgebieden voor het publiek en een verbod op alle jacht- en bosbouw- en recreatieve activiteiten.

Ook worden de gebruikelijke maatregelen getroffen om verdere verspreiding van AVP onder wilde zwijnen en naar varkenshouderijen te voorkomen. Dit wordt onder andere gedaan door het plaatsen van wildrasters en het implementeren van strikte bioveiligheidsmaatregelen. Naast de 6 kilometer beperkingszone is een extra beperkingszone met een straal van 20 kilometer ingesteld. In deze zone liggen in totaal 39 varkenshouderijen. Voor al deze varkenshouderijen zijn per direct transportverboden en verhoogde hygiënemaatregelen ingesteld. Deze bedrijven zijn verplicht aan extra monitoring op AVP te voldoen. De eerste uitslagen van de bedrijven zijn negatief.

Extra alertheid noodzakelijk
Deze uitbraak van Afrikaanse varkenspest bij wilde zwijnen in Spanje komt als een verrassing, maar is illustrerend voor de verspreidingsvorm die AVP in Europa al jaren laat zien. De uitbraak vindt plaats ver van bestaande uitbraakgebieden in andere lidstaten en kan alleen zijn veroorzaakt doordat iemand het virus over lange afstand heeft meegenomen (menselijk handelen).

Deze uitbraak verandert niet direct het risico op insleep naar Nederland. Toch blijven we aandacht vragen voor het in acht nemen van de nodige bioveiligheidsmaatregelen op het primaire bedrijf én in de logistieke sector.

Door strikt alle bioveiligheidsmaatregelen na te leven kunnen we alleen samen er alles aan doen om AVP buiten Nederland te houden.

LTO roept alle sectoren op breed te communiceren om:

• Bioveiligheidsmaatregelen in acht te nemen, lege en geladen vervoermiddelen voor evenhoevigen, die terugkeren of komen uit landen met AVP moeten onmiddellijk na binnenkomst in Nederland een extra reiniging en ontsmetting (R&O) ondergaan. (meer info);
• laat geen varkensproducten achter in de natuur of bij een varkenshouderij;
• wees alert om een besmetting bij een houderij of wild zwijn, let op verschijnselen bij varkens en wilde zwijnen die lijken op AVP en meld die zo snel mogelijk bij de NVWA;
• alle kadavers van doodgevonden wilde zwijnen dienen bij de lokale grofwildcoorindator te worden gemeld.

LTO benadrukt nogmaals dat de impact van een uitbraak van Afrikaanse Varkenspest impact heeft op de totale veehouderij sector, met name bij een uitbraak onder wilde zwijnen. LTO vraagt daarnaast ook sectoren die intensief werken met seizoensarbeiders om extra aandacht te besteden aan bewustwording en informeren van hun medewerkers over de risico’s van het meenemen van mogelijk materiaal uit het thuisland.

De NVWA heeft verschillende folders beschikbaar om seizoensarbeiders in verschillende talen te informeren. Ook is het van belang om:

• Geen vleeswaren zoals gedroogde worst, salami of andere varkensproducten mee naar Nederland te nemen.
• Nooit etensresten achter te laten in de natuur. Gooi ze in een goed afgesloten afvalbak.
• Nooit varkens en wilde zwijnen te voeren, en zeker geen etensresten, ook niet op bijvoorbeeld een kinderboerderij.
• Je schoenen schoon te houden: ook onder je schoenen kun je het Afrikaanse varkenspest-virus mee naar Nederland nemen. Maak de schoenen waarmee je in de natuur komt dus goed schoon voor terugkomst naar Nederland en draag ze niet als je bijvoorbeeld naar een varkensbedrijf of kinderboerderij gaat.

Meer info:
Plan van aanpak preventie en bestrijdingsvoorbereiding Afrikaanse varkenspest (AVP) Wilde zwijnen

AVP voorkomen en bestrijden

Vandaag presenteerden informateur Sybrand Buma en fractieleiders Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) het tussenverslag “Samen aan de slag voor een sterker Nederland”. LTO zal het verslag de komende dagen nauwgezet bestuderen. Bij eerste lezing zien we veel waardevolle voorstellen die een goede basis bieden voor verdere uitwerking. We herkennen oplossingen die LTO de voorbije tijd heeft aangedragen. Tegelijkertijd zien we ook voorstellen die vragen en, in een enkel geval, zorgen oproepen. We hopen dat het verslag niet alleen een ‘uitgestoken hand’ is naar andere politieke partijen voor verdere uitwerking, maar ook naar maatschappelijke organisaties. Vanuit LTO werken we daar graag aan mee.

Stikstof
De voorgestelde stikstofaanpak biedt een goede basis voor verdere uitwerking. We herkennen belangrijke elementen uit de Bouwsteen emissiereductie die LTO en NAJK samen met IPO, VNG en UvW heeft opgesteld. Zoals een wettelijk vastgesteld stikstofdoel voor 2035 met een tussendoel in 2030, en vervanging van de KDW. Het is goed dat in de verdere stikstofaanpak meer aandacht wordt gegeven aan het meten en monitoren van de feitelijke staat van de natuur. Een gebiedsgerichte aanpak focust terecht op de meest urgente gebieden, maar dit moet beperkt worden tot twee tot vijf drukgebieden zoals is voorgesteld in de Bouwsteen die we met IPO en andere partijen opstelden. Een dergelijke aanpak leent zich niet voor verbreding naar alle Natura2000-gebieden. LTO is verheugd over het belang dat de opstellers hechten aan doelsturing, waarbij boeren zelf bepalen hoe zij de gestelde reductiedoelen waarmaken. De inzet op groen gas en groene waterstof kan waardevol zijn in relatie tussen mestverwerking en -vergisting.

Zeer zorgwekkend is wat ons betreft de voorgestelde volgordelijkheid waarbij ruimte voor nieuwe vergunningen pas wordt vrijgegeven nadat er ‘voldoende stikstof is gereduceerd’. Kern uit de Bouwsteen emissiereductie is bij uitstek het vertrekpunt dat emissiereductie én vergunningverlening twee kanten van dezelfde medaille zijn die gelijktijdig geïmplementeerd moeten worden. Juist daarmee komen we uit de huidige impasse: boeren en tuinders kunnen niet investeren in emissiebeperkende maatregelen omdat zij daarvoor geen vergunning krijgen. De noodzaak van gelijktijdige inzet op aanpassing van de wet zodat vergunningverlening mogelijk wordt én geborgde emissiereductie is juridisch stevig onderbouwd in het zogenaamde Houthoff-rapport. Om het emissiedoel voor 2035 te kunnen halen is het randvoorwaardelijk dat dit wordt vastgesteld in een spoedwet die uiterlijk 1 juli 2026 van kracht wordt.

Plantaardige sectoren
LTO gaat graag met de opstellers in gesprek over het aangekondigde convenant gewasbeschermingsmiddelen. De inzet op geïntegreerde gewasbescherming en nieuwe CRISPR-Cas veredelingstechnieken bieden goede kansen om verdere stappen te blijven zetten op verduurzaming van plantaardige teelten. Het is goed dat partijen inzetten op versnelde toelating van groene gewasbeschermingsmiddelen. Tegelijkertijd is het cruciaal om in een dergelijk convenant te bewaken dat er geen nationale koppen worden doorgevoerd waardoor Nederlandse telers en tuinders in hun concurrentiepositie benadeeld worden ten opzichte van Europese lidstaten waarvoor die beperkingen niet gelden. Om het verdienvermogen en de concurrentiepositie van de agrarische sector op peil te houden, moet een volgend kabinet ook werken aan het stimuleren van arbeidsbesparende technologie.

Dierlijke sectoren
Een belangrijk onderwerp dat in het tussenverslag niet aan de orde komt, is dierwaardigheid. Om verdere stappen te zetten op dierwaardigheid verdient de inzet op gunstige randvoorwaarden prioriteit. Het uitbreiden van het stelsel van dierrechten naar alle landbouwhuisdieren is een precair proces dat grote economische gevolgen kan hebben. Consequenties van deze aanpak kunnen sterk verschillend uitwerken voor verschillende dierlijke sectoren. Dit voorstel vereist grote zorgvuldigheid in de nadere uitwerking.

Het voorstel om dier- en fosfaatrechten af te romen bij buitenfamiliale overdracht, komt enkele dagen nadat minister Wiersma heeft aangekondigd om de bestaande afroming per 1 december te beëindigen. Daarmee zou dit voornemen een wrang voorbeeld zijn van de beleidsmatige wispelturigheid waar agrarische ondernemers juist onder gebukt gaan. We gaan er daarbij vanuit dat de recent gemaakte afspraken worden nagekomen, en zullen dat ook bewaken.

Agrarische sector
Het is verheugend dat het verslag de grote maatschappelijke en economische waarde van de Nederlandse land- en tuinbouw erkent, en het belang van een robuust voedselsysteem. Terecht benadrukt het verslag dat de uitvoeringskracht in de sector versterkt moet worden. De opstellers spreken uit in overleg met sectorpartijen verder vorm te willen geven aan hoe dit doelmatig en effectief bereikt kan worden. Vanuit LTO werken we graag samen aan de vormgeving van deze ‘productschappen 2.0’.

In dit nieuwsbericht geven we een update over de ontwikkeling van Lumpy Skin Disease (LSD), ook wel bekend als nodulaire dermatose, in Europa.

Update Frankrijk
In Frankrijk is een besmetting vastgesteld op een rundveelocatie in het departement Jura. De locatie ligt ten noorden van de reeds bestaande beperkingsgebieden. Frankrijk heeft een nieuw beperkingsgebied met EU-maatregelen ingesteld. We hebben nog geen informatie over een geplande vaccinatie in het nieuwe beperkingsgebied, maar gelet op het  gevoerde beleid in Frankrijk is de verwachting dat ook hier zal worden gestart met vaccineren.

De NVWA is op basis van exportcertificering nagegaan of er risicovolle transporten van runderen uit de regio Jura hebben plaatsgevonden. Tot nu toe is bekend dat er de afgelopen zes weken ruim 120 runderen zijn aangevoerd uit het departement Jura, naar 6 bedrijven in Nederland. Deze 6 bedrijven zijn geblokkeerd en de runderen worden onderzocht.

Update Spanje
Ook in Spanje zijn er aanvullende besmettingen. Deze besmettingen zijn allemaal in het gebied waar eerder deze maand een eerste besmetting werd vastgesteld. De meest actuele informatie over Spanje is hier te vinden.

Voorkom risicotransporten en blijf alert
Zoals ook in eerdere update-berichten is aangegeven, is import van besmette dieren de belangrijkste risicofactor voor de introductie van LSD-virus in Nederland. De situatie in Frankrijk en Spanje is niet stabiel en de verwachting is dat de grenzen van de beperkingsgebieden de komende periode nog zullen wijzigen, omdat het virus verder wordt verspreid. Dit betekent dat importen van runderen uit gebieden grenzend aan de beperkingszones mogelijk riskant zijn. We vragen ieders aandacht om voorzichtig en terughoudend te zijn bij kopen en importeren van dieren uit deze gebieden nét buiten de beperkingszones

• Het importeren van runderen uit gebieden nabij beperkingszones is nog altijd risicovol.
• Transporteurs zijn verplicht bij terugkeer uit een land waar LSD is vastgesteld een tweede reiniging en ontsmetting (R&O) van het vervoermiddel uit te voeren.

Ziet u ziekteverschijnselen bij runderen, buffels of bizons? Neem dan direct contact op met uw dierenarts of meld het bij de NVWA via 045 – 5453188.

In dit bericht geven we een update over de ontwikkeling van Lumpy Skin Disease (LSD) in Europa. Deze week is een eerste geval van LSD vastgesteld in Spanje. Vorige week stuurde de minister van LVVN een draaiboek aan de Tweede Kamer voor het geval dat er een uitbraak in Nederland optreedt.

Besmetting met LSD in Spanje
Deze week is een eerste geval van LSD in Spanje vastgesteld. Het betreft een bedrijf met 123 vrouwelijke jonge runderen in de plaats Castelló d’Empúries, in de regio Girona in Catalonië. Zie Het betreffende bedrijf wordt geruimd. Er is een beschermingszone van 20 kilometer en een bewakingszone van 50 kilometer ingesteld, waarbinnen en waarvandaan volgens EU-regels verplaatsingen van levende runderen en dierlijke producten zijn beperkt. Zie hier een kaart met de besmette bedrijven en de zones in Spanje.

Binnen de gehele bewakingszone wordt nader onderzoek gedaan, zoals het bezoeken van andere bedrijven, het klinisch inspecteren en bemonsteren van dieren op die bedrijven. Er worden momenteel nog 2 bedrijven onderzocht die epidemiologisch verbonden zijn met het besmette bedrijf. Het gaat om een bedrijf met 821 melkkoeien en een bedrijf met nog 255 stuks jongvee.

Er is nauw contact tussen de Franse, Italiaanse en de Spaanse autoriteiten. Er zijn geen aanwijzingen voor recente verplaatsingen van dieren uit Frankrijk of Italië naar dit bedrijf.
De besmettingsroute is vooralsnog dus onduidelijk, maar ook hier wordt nader onderzoek naar gedaan. Zoals gebruikelijk worden risicovolle transporten getraceerd. De NVWA heeft op basis van exportcertificering nagegaan of er risicovolle transporten van runderen uit de betreffende Spaanse regio hebben plaatsgevonden. Er hebben voor zover op dit moment bekend in de afgelopen zes weken geen transporten uit die regio naar Nederland plaatsgevonden.

Actuele situatie in Frankrijk en Italie
In Frankrijk zijn tot nu toe 80 gevallen vastgesteld, waarvan het laatste geval in het departement Rhône. Vorige week is begonnen met noodvaccinatie rondom die besmettingslocatie.
In Italië blijven de besmettingen beperkt tot Sardinië (67 besmettingen) en 1 besmetting in Lombardije.

Voorkom risicotransporten
Import van besmette dieren is op dit moment de belangrijkste risicofactor voor de introductie van het LSD-virus in Nederland. De situatie in Frankrijk is niet stabiel. Dit betekent dat importen van runderen uit de departementen met de beperkingsgebieden mogelijk riskant zijn. We vragen ieders aandacht om voorzichtig en terughoudend te zijn bij kopen en importeren van dieren uit deze gebieden. Ook wijzen we nogmaals op de verplichting voor transporteurs om bij terugkeer uit lidstaten waar LSD is vastgesteld, een tweede reiniging en ontsmetting (R&O) uit te voeren van de transportmiddelen voor evenhoevigen. De NVWA houdt verscherpt toezicht op deze verplichting.

Voorbereiden op een eventuele uitbraak in Nederland
Vorige week is het draaiboek LSD naar de Tweede Kamer gestuurd, hierover is contact geweest met sectorpartijen en bestuurders. Ook wordt uit voorzorg voor Nederland een vaccinbank aangelegd, om snel te kunnen reageren mocht LSD in Nederland worden aangetoond en vaccinatie nodig zijn.

Tot slot
Het is in ons aller belang om te voorkomen dat de introductie van LSD-virus in Nederland plaatsvindt. We roepen daarom iedereen op om alert te blijven op verschijnselen van LSD en risicotransporten te voorkomen. Mocht u een vermoeden hebben dat uw runderen, buffels of bizons ziekteverschijnselen vertonen die kunnen wijzen op LSD? Contacteer dan uw dierenarts of meld het direct bij de NVWA (telefoonnummer: 045 – 5453188). Of indien u informatie heeft over mogelijke risicovolle indirecte transporten vanuit de regio’s (bijvoorbeeld via verzamelcentra), dan wordt u gevraagd dit te melden bij de NVWA.

Gister ondertekende LTO samen met meerdere maatschappelijke organisaties een stembusakkoord voor een toekomstbestendig, weerbaar en welvarend Nederland. De brede maatschappelijke alliantie reikte vandaag 10 kernpunten aan die door lijsttrekkers van verschillende politieke partijen worden onderschreven.

Het medeopstellen en onderteken van een stembusakkoord is voor de ruim 35.000 leden van LTO van essentieel belang om een krachtige samenwerking tussen overheid en samenleving te bewerkstelligen.

“Deze tijd vraagt om verbinding. Het is daarom noodzakelijk de krachten te bundelen en op deze tien punten in de komende kabinetsperiode met concrete voorstellen te komen”, aldus de opstellers van het stembusakkoord. 

De 10 punten waarop de alliantie met de lijsttrekkers een stembusakkoord heeft gesloten zijn:  

• Stabiel, betrouwbaar en toereikend overheidsbeleid 

• Herstel van de concurrentiekracht met visie op de toekomst 

• Hulp voor werknemers in de transitie 

• Een robuust energiesysteem: slim CO2-vrij, betrouwbaar en betaalbaar 

• Prioriteit voor energiebesparing en energie uit eigen omgeving 

• Natuurherstel en kwaliteit van leefomgeving als randvoorwaarde 

• Ruimte voor burgers, ondernemers en gemeenschappen om zelf aan de slag te gaan 

• Naar emissievrije mobiliteit voor iedereen 

• Integrale aanpak van landbouw en landgebruik 

• Versterking van de uitvoeringskracht van Rijk en decentrale overheden  

Samenwerking
De alliantie bestaat uit 25 organisaties, van bedrijfsleven tot milieubeweging, inclusief de uitvoeringsoverleggen van het Klimaatakkoord. Zij benadrukken de noodzaak van een stabiel, voorspelbaar en toereikend overheidsbeleid op het terrein van energie en klimaat. Nederland en Europa moeten snel meer grip krijgen op energie en grondstoffen. Dat waarborgt de onafhankelijkheid en concurrentiepositie. Het houdt het energiesysteem betaalbaar en beperkt risico’s van klimaatverandering. “Uitstel is geen optie en leidt bovendien tot hogere kosten”, aldus de deelnemers van de Maatschappelijke Alliantie. 

 “De urgentie is groot. Er staat veel op het spel voor burgers, ondernemers, werknemers en hun gemeenschappen. Iedereen heeft dringend perspectief nodig. Wij werken graag samen aan een duurzaam en welvarend Nederland”, stelt de alliantie tot slot in haar brief. 

Lees hier de tien punten: 10 voor de Transitie – ondertekend

Politieke partijen GroenLinks-PvdA CDA ChristenUnie Volt Nederland, VVD, @Nieuwsociaalcontract en D66 tekenden gistermiddag het akkoord met maatschappelijke organisaties VNO-NCW, CNV, Energie Beheer Nederland, Interprovinciaal Overleg, MKB-Nederland, @NationaalKlimaatPlatform, MVO Nederland, Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), Natuur & Milieu, TenneT, Urgenda, VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), Natuurmonumenten, Netbeheer Nederland, Aedes vereniging van woningcorporaties

In Frankrijk is voor het eerst een uitbraak gemeld van Lumpy Skin Disease (LSD) in het Rhônegebied, ten westen van het reeds bestaande beperkingsgebied.

Actuele situatie in Frankrijk
In Frankrijk is een nieuwe uitbraak gemeld in een ander departement, namelijk in het Rhônegebied. Dit is verder weg van de eerder vastgestelde uitbraken. Er is dan ook een nieuw beperkingsgebied ingesteld. Frankrijk start komende week met een vaccinatiecampagne in dit gebied. Het totaal aantal besmettingen in Frankrijk komt hiermee op 79.

Tracering in Nederland
De NVWA is naar aanleiding van deze nieuwe uitbraak bezig met tracering van risicovolle transporten uit dit gebied. Bij tracering blokkeert de NVWA de bedrijven waar de mogelijke risicodieren in Nederland staan. Na de (negatieve) uitslag wordt het bedrijf vrijgegeven, maar de risico-dieren blijven geblokkeerd totdat de incubatieperiode zonder klinische verschijnselen is verlopen.

We roepen opnieuw op om, indien er mogelijke risicotransporten uit de besmette regio’s bij u bekend zijn, dit te melden bij de NVWA.

Voorkom risicotransporten
Import van besmette dieren is op dit moment de belangrijkste risicofactor voor de introductie van het LSD-virus in Nederland. De situatie in Frankrijk is niet stabiel. Dit betekent dat importen van runderen uit de departementen met de beperkingsgebieden mogelijk riskant zijn. We vragen ieders aandacht om voorzichtig en terughoudend te zijn bij kopen en importeren van dieren uit deze gebieden. Ook wijzen we nogmaals op de verplichting voor transporteurs om bij terugkeer uit lidstaten waar LSD is vastgesteld, een tweede reiniging en ontsmetting (R&O) uit te voeren van de transportmiddelen voor evenhoevigen. De NVWA houdt verscherpt toezicht op deze verplichting.

Tot slot
Het is in ons aller belang om te voorkomen dat de introductie van LSD-virus in Nederland plaatsvindt. We roepen daarom iedereen op om alert te blijven op verschijnselen van LSD en risicotransporten te voorkomen. Mocht u een vermoeden hebben dat uw runderen, buffels of bizons ziekteverschijnselen vertonen die kunnen wijzen op LSD? Contacteer dan uw dierenarts of meld het direct bij de NVWA (telefoonnummer: 045 – 5453188).

Het eerder aangekondigde wetsvoorstel over grondgebondenheid en verantwoorde mestafzet is op 1 september in consultatie gegaan. LTO bestudeert het voorstel zorgvuldig en zal inhoudelijke inbreng op de consultatie leveren om ervoor te zorgen dat de regelgeving werkbaar en toekomstbestendig is voor boeren. Als onze inbreng gereed is, zullen we deze ook openbaar maken.

NSC heeft samen met de ChristenUnie (CU) een voorstel gedaan om de landbouw in Nederland in te delen in twee type gebieden. Er wordt onderscheid gemaakt tussen een ‘Agrarische Hoofdstructuur’ (met een graslandnorm van 0,35 ha per GVE in 2034) en een ‘Maatschappelijke Landbouw’ (met een GVE-norm van 1,5 GVE per ha in 2034). Verder wordt Nederland in drie ‘Mestregio’s’ ingedeeld: Midden, Noord en Zuid. In deze regio’s dient mest binnen 100 km te worden afgezet. Zoals we in een eerder bericht aangaven, onderschrijft LTO de richting van de voorstellen, maar waarschuwt voor te rigide generieke regels die onvoldoende rekening houden met regionale verschillen en de diversiteit in bedrijfsvoering.

Momenteel is het onrustig qua uitbraken van dierziekten in Europa. Afgelopen periode informeerden wij leden regelmatig over de uitbraak van Lumpy Skin Disease (LSD) in Frankrijk en Italië waar het zich nog steeds uitbreidt.
Met de vele toeristen die door Europa reizen blijft het risico van insleep van Afrikaanse varkenspest op de loer liggen. Met name Frankrijk ziet een enorme toename van blauwtong type 3 en 8 uitbraken. In Oost-Europa gelden extra maatregelen rondom transport in verband met uitbraken van schapen- en geitenpokken.
Hieronder een update van deze voornaamste ziekten:

Lumpy Skin Disease
De besmettelijke dierziekte Lumpy Skin Disease (LSD), oftewel nodulaire dermatose, rukt verder op onder gehouden rundvee in Frankrijk en Italië. De actuele situatie in deze landen is instabiel, met meerdere uitbraken op rundveebedrijven en aanpassingen van beperkingsgebieden tot gevolg. Op dit moment zijn in Italië 52 besmette locaties op Sardinië en lijkt het aantal besmettingen in Lombardije tot 1 beperkt te zijn geweest. In Frankrijk zijn op dit moment 74 besmette locaties vastgesteld, in de departementen Savoie en Haute-Savoie. Het beperkingsgebied worden telkens aangepast en uitgebreid naar aanleiding van de laatst bekende besmettingen. Wanneer diertransportmiddelen niet of onvoldoende worden gereinigd en ontsmet, kan het LSD-virus worden overgebracht op gehouden runderen. Dit vormt een aanzienlijk risico voor de bioveiligheid en de LSD-vrij status van Nederland. Een goede hygiëne tijdens het vervoer van runderen bevordert de gezondheid van de dieren en voorkomt indirecte verspreiding van het LSD-virus.

Blauwtong
In Frankrijk wordt sinds eind juli een stijging waargenomen in het aantal blauwtongbesmettingen (zowel blauwtong type 3- als type 8). In Nederland zijn uit de monitoringsronde van afgelopen juli geen positieve blauwtongbesmettingen gekomen. Tot nu toe zijn er weinig klinische verschijnselen van blauwtong waargenomen en gemeld. Daarnaast zijn alle ingestuurde bloedmonsters negatief gebleken. De eerste klinische bevestiging van blauwtong in Nederland is daarmee uitgebleven. Experts en sector houden de situatie nauwlettend in de gaten. Het is cruciaal dat dierhouder en dierenarts hun verdenkingen van blauwtong blijven melden bij de NVWA, zodat aan de hand van het formulier men snel kan schakelen als aan andere dierziekten of serotypes (in geval van blauwtong) wordt gedacht.

Meer info Gezondheidsdienst voor dieren hier.
NVWA/onderwerpen/blauwtong

Afrikaanse varkenspest
Afrikaanse varkenspest (AVP) is half juni gevonden bij wilde zwijnen in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen. De kans dat het virus de kop opsteekt in Nederland is weer een stap dichterbij. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit startte begin juli op sociale media een campagne die vakantiegangers waarschuwt geen vleesproducten mee te nemen naar Nederland, geen voedselresten in de natuur achter te laten en geen varkens te voeren op bijvoorbeeld kinderboerderijen.
Zie ook de recente artikelen in Nieuwe Oogst:
– Risico’s Afrikaanse varkenspest worden vaak nog onderschat – 11 aug. 2025
– Vragen over verspreiding Afrikaanse varkenspest – 12 aug. 2025

Schapen- en geitenpokken
In verband met een uitbraak van schapen- en geitenpokken (SGP) in Bulgarije, onder gemengde kuddes van schapen en geiten, moeten vervoermiddelen voor evenhoevigen (varkens, runderen, schapen, geiten en herten), die leeg of geladen vanuit Bulgarije naar Nederland terugkeren of komen, onmiddellijk na binnenkomst in ons land een extra reiniging en ontsmetting (2e R&O) ondergaan. De 2e R&O geldt al voor Roemenië vanwege eerder vastgestelde uitbraken van Pest de petit ruminant (PPR) en Afrikaanse varkenspest (AVP), onder gehouden dieren.
Momenteel geldt de 2^e R&O-verplichting voor vervoermiddelen van varkens, runderen, schapen, geiten en herten, die leeg of geladen terugkeren of komen uit de EU hoog-risicolanden Bulgarije, Duitsland, Estland, Frankrijk, Griekenland, Italië, Kroatië, Letland, Litouwen, Polen, Roemenië, Slowakije.
Zie hiervoor de website van de NVWA. Daarnaast geldt deze R&O-verplichting voor alle landen buiten de Europese Unie, oftewel derde landen.

Vanuit LTO attenderen we iedereen op de risico’s/het gevaar op insleep of verspreiding van dierziekten via diertransport en meenemen van vleeswaren. Wees altijd alert en neem geen risico’s!

Vanaf vandaag gaan de temperaturen stijgen richting de 27˚C en na morgen zelfs boven de 30˚C. Dit betekent dat het Nationaal Plan voor veetransport tijdens extreme temperaturen in werking treedt.

Hoge temperaturen kunnen leiden tot hittestress bij dieren, ook tijdens het transport. Het is belangrijk hier als veehouder rekening mee te houden en maatregelen te nemen die hittestress zoveel mogelijk voorkomen. Bij lange transporten (langer dan 8 uur) geldt dat het transport niet wordt gecertificeerd als de verwachte buitentemperatuur op enig moment tijdens het transport 30 °C of hoger is. Bij een buitentemperatuur van 35 °C of hoger is transport van dieren in Nederland verboden.
Meer info: Nationaal plan voor veetransport bij extreme temperaturen (HTSL-TRTPECOL-WLZVL-05) | Voorschrift | NVWA

Via www.hittestresscheck.nl kun je op de hoogte worden gehouden van de hittestress-voorspelling voor jouw diersoort en postcodegebied. Neem tijdig de juiste voorzorgsmaatregelen om hittestress bij dieren te voorkomen. Denk daarbij aan voldoende drinkwater en schaduw, de NVWA inspecteert dit jaar extra bij schapenhouders.
Laat met de hashtag #geenhittestress ook zien op social media met welke preventieve maatregelen hittestress voorkomen kan worden.

]]>