Gister ondertekende LTO samen met meerdere maatschappelijke organisaties een stembusakkoord voor een toekomstbestendig, weerbaar en welvarend Nederland. De brede maatschappelijke alliantie reikte vandaag 10 kernpunten aan die door lijsttrekkers van verschillende politieke partijen worden onderschreven.

Het medeopstellen en onderteken van een stembusakkoord is voor de ruim 35.000 leden van LTO van essentieel belang om een krachtige samenwerking tussen overheid en samenleving te bewerkstelligen.

“Deze tijd vraagt om verbinding. Het is daarom noodzakelijk de krachten te bundelen en op deze tien punten in de komende kabinetsperiode met concrete voorstellen te komen”, aldus de opstellers van het stembusakkoord. 

De 10 punten waarop de alliantie met de lijsttrekkers een stembusakkoord heeft gesloten zijn:  

• Stabiel, betrouwbaar en toereikend overheidsbeleid 

• Herstel van de concurrentiekracht met visie op de toekomst 

• Hulp voor werknemers in de transitie 

• Een robuust energiesysteem: slim CO2-vrij, betrouwbaar en betaalbaar 

• Prioriteit voor energiebesparing en energie uit eigen omgeving 

• Natuurherstel en kwaliteit van leefomgeving als randvoorwaarde 

• Ruimte voor burgers, ondernemers en gemeenschappen om zelf aan de slag te gaan 

• Naar emissievrije mobiliteit voor iedereen 

• Integrale aanpak van landbouw en landgebruik 

• Versterking van de uitvoeringskracht van Rijk en decentrale overheden  

Samenwerking
De alliantie bestaat uit 25 organisaties, van bedrijfsleven tot milieubeweging, inclusief de uitvoeringsoverleggen van het Klimaatakkoord. Zij benadrukken de noodzaak van een stabiel, voorspelbaar en toereikend overheidsbeleid op het terrein van energie en klimaat. Nederland en Europa moeten snel meer grip krijgen op energie en grondstoffen. Dat waarborgt de onafhankelijkheid en concurrentiepositie. Het houdt het energiesysteem betaalbaar en beperkt risico’s van klimaatverandering. “Uitstel is geen optie en leidt bovendien tot hogere kosten”, aldus de deelnemers van de Maatschappelijke Alliantie. 

 “De urgentie is groot. Er staat veel op het spel voor burgers, ondernemers, werknemers en hun gemeenschappen. Iedereen heeft dringend perspectief nodig. Wij werken graag samen aan een duurzaam en welvarend Nederland”, stelt de alliantie tot slot in haar brief. 

Lees hier de tien punten: 10 voor de Transitie – ondertekend

Politieke partijen GroenLinks-PvdA CDA ChristenUnie Volt Nederland, VVD, @Nieuwsociaalcontract en D66 tekenden gistermiddag het akkoord met maatschappelijke organisaties VNO-NCW, CNV, Energie Beheer Nederland, Interprovinciaal Overleg, MKB-Nederland, @NationaalKlimaatPlatform, MVO Nederland, Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), Natuur & Milieu, TenneT, Urgenda, VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), Natuurmonumenten, Netbeheer Nederland, Aedes vereniging van woningcorporaties

Vanochtend publiceerde De Telegraaf een artikel over de aanstaande mestbrief van minister Wiersma, op basis van anonieme Haagse bronnen.

LTO is ontstemd van de inhoud van dit artikel. De sector heeft eerder dit jaar een samenhangend mestplan aangeboden aan voormalig minister Adema. Daarin staan verschillende stevige maatregelen, zoals afroming buiten familieverband in de melkveehouderij. Voor ons mestplan geldt echter dat maatregelen die de sector kan en wil nemen, onlosmakelijk samenhangen met het verlengen van (een vorm van) derogatie en verbeterde mogelijkheden tot mestverwerking.

Voor de pluimvee- en varkenssector geldt dat deze beperkt bijdragen aan het mestoverschot en een groot aantal deelnemers hebben in de lopende vrijwillige opkoopregelingen. Gedwongen krimp van deze sectoren, bij buitenfamiliale overname, is dan ook niet te verdedigen.

We wachten de Kamerbrief van minister Wiersma met alle samenhangende voorstellen af, en zullen dan nader inhoudelijk reageren.

Vandaag stuurde minister Piet Adema een brief aan de Tweede Kamer over de uitwerking van het mestbeleid door het demissionaire kabinet. In plaats van voor te sorteren op een zorgvuldige overdracht van dit complexe dossier aan de toekomstige minister, noemt de brief een aantal vergaande maatregelen die haaks staan op de ambities uit het hoofdlijnenakkoord. Daarmee leidt deze brief tot nodeloze onrust en onduidelijkheid. LTO roept het ministerie op om pas op de plaats te maken, en nieuwe wetgeving over te laten aan een volgend kabinet. Het voorbereiden van wetgeving zonder draagvlak onder de formerende partijen en in de sector, dient geen constructief belang.

Afroming
Een belangrijk onderdeel van de Kamerbrief is de aankondiging van een nieuwe wet waarin dertig procent afroming van fosfaat- en dierrechten bij buitenfamiliale overname wordt vastgelegd voor de melkvee-, pluimvee- en varkenshouderij. LTO-voorzitter Ger Koopmans reageert verbolgen: ‘Als landbouw tasten we in het duister over welke reductiedoelen de minister wil bereiken met deze maatregel voor de korte termijn en welk aandeel de verschillende sectoren daarin hebben. We weten dat inmiddels ruim 1.400 bedrijven hebben ingetekend voor de verschillende beëindigingsregelingen. Maar informatie over welke mestreductie daarmee al gerealiseerd wordt, ontbreekt.’

POV-voorzitter Linda Verriet valt Koopmans bij: ‘De varkenshouderij zit al jaren onder het mestproductieplafond en heeft al substantieel geleverd middels afname POR rechten, Subsidie Sanering varkenshouderij (SRV), en de autonome ontwikkeling. Daarnaast wordt het grootste gedeelte van de mestproductie verwerkt. Wij zijn dus fel tegen deze afroming.’

Voorzitter Kees de Jong van LTO-vakgroep Pluimveehouderij: ‘Nederlandse pluimveemest wordt hoofdzakelijk verwerkt tot korrels of voor energieproductie en drukt in het geheel niet op de mestmarkt. Hier richt de minister zijn pijlen op een innovatieve sector die de voorbije jaren de mestafzet geregeld heeft. Desondanks wordt de pluimveesector wel geconfronteerd met afroming van productierechten. Dat is ronduit onrechtvaardig.’ Koopmans: ‘Voor LTO is verplichte afroming van dierrechten voor deze innovatieve sectoren niet bespreekbaar. Wij roepen de Kamer en met name ook de nieuwe coalitie op om dit disproportionele pad niet in te slaan.’

De vastgelopen mestmarkt leidt tot grote problemen in de melkveehouderij. Om een koude sanering te voorkomen, is het cruciaal dat het kabinet op korte termijn met concrete maatregelen komt die bedrijven binnen enkele maanden concreet perspectief en ruimte bieden. Erwin Wunnekink, voorzitter LTO-vakgroep Melkveehouderij: ‘Wij waarderen het dat de minister in zijn Kamerbrief uitspreekt “op zijn vroegst begin volgend jaar” opnieuw in gesprek te willen gaan met de Europese Commissie over een nieuwe of aangepaste derogatie. Maar het starten van deze gesprekken, en het nadenken over en uitwerken van een nieuwe derogatievorm kan niet tot volgend jaar wachten. Voor de melkveesector is het cruciaal dat er al op korte termijn stappen gezet worden om lucht in de mestmarkt te brengen. Maar in de Kamerbrief ontbreekt de aanzet om tot dergelijke korte termijn maatregelen te komen. De minister komt met vergaande beleidsvoorstellen voor de lange termijn, maar biedt met deze brief geen oplossing voor de problemen waar melkveehouders nu acuut mee te maken hebben.’ Afroming van fosfaatrechten in de melkveehouderij is één onderdeel van de toekomstvisie die alle melkveepartijen gezamenlijk hebben opgesteld. Dit onderwerp maakte daarmee ook onderdeel uit van het ‘mestcrisisplan’ dat LTO, NAJK, NZO en De Natuurweide vorige maand gezamenlijk publiceerden. Wunnekink: ‘Dertig procent afroming van fosfaatrechten bij buitenfamiliale overname in de melkveehouderij maakt onderdeel uit van ons aanbod aan het kabinet. Maar wel in combinatie met tal van andere maatregelen waar het integraal mee samenhangt. Juist in samenhang bieden deze maatregelen de melkveehouderij een goed toekomstperspectief. In die samenhang zijn wij bereid hierover met het ministerie door te spreken. Maar dan moet de minister niet aan cherrypicking doen, en de maatregel niet uit verband trekken.’

Mestcrisisplan
Vorige maand presenteerden LTO, NAJK, NZO en De Natuurweide een ‘crisisplan mestaanpak’. Dit plan was en is erop gericht dat de overheid en de sector gezamenlijk stappen zetten om te voorkomen dat duizenden bedrijven in een koude sanering terecht komen. Met dit plan willen agrarische partijen zelf een aantal stappen zetten onder de nadrukkelijke voorwaarde dat de regering zich in Brussel hard maakt voor een nieuwe of verlengde regionale derogatie. Wunnekink: ‘Uit bestuurlijk overleg is de voorbije weken gebleken dat deze minister niet bereid is om op dit moment met die boodschap naar de Europese Commissie te gaan. Maar ons aanbod is helder. Het is: bijdragen aan een oplossing, maar dan ook zicht krijgen op die oplossing. Vanuit die samenhang en balans blijven wij bereid om hierover door te spreken met het ministerie. Maar we gaan niet proberen om bij te dragen aan een oplossing als ‘de overkant van de tafel’ die oplossing niet op tafel legt.’

Lees hier onze inhoudelijke analyse van de brief.

Vandaag ontvingen Tweede Kamerleden van Kees de Jong, voorzitter van LTO/NOP vakgroep Pluimveehouderij, mede namens NAJK, een zakje mestkorrels. Met de overhandiging van de mestkorrels laat de pluimveesector symbolisch zien dat het geen mestprobleem heeft. 

Het verkorrelen van pluimveemest is één van de manieren waarop de pluimveesector de afgelopen decennia heeft gezorgd voor een zorgvuldige afzet van pluimveemest. Daar zijn forse investeringen voor gedaan. Samen met energieopwekking en export van pluimveemest zorgt dat ervoor dan 95% van de pluimveemest niet op de Nederlandse bodem terechtkomt. Doordat de pluimveemest nagenoeg niet op Nederlandse bodem terechtkomt kán de sector ook niet bijdragen aan een oplossing van de huidige problematiek. 

De Tweede Kamerleden zijn door LTO/NOP en NAJK dringend verzocht om te zorgen dat de voorstellen voor korting van productierechten van de pluimveesector uit de plannen van de minister worden gehaald.

Demissionair minister Adema kondigde vandaag aan dat voor sectoren met een mestproductie­plafond, namelijk de pluimvee-, varkens- en melkveehouderij, hun sectorspecifieke plafonds naar beneden moet worden bijgesteld. LTO en POV zijn van mening dat dit geen effectief beleid is voor het verbeteren van de waterkwaliteit. Dit zijn wéér meer middelvoorschriften in plaats van het werken naar doelvoorschriften. Daarnaast is het totaal niet realistisch, gezien het korte tijdspad dat sectoren nu wordt opgelegd. Het kan niet zo zijn dat dit leidt tot generieke kortingen en – doordat bedrijven daarmee ernstig in hun verdienvermogen worden aangetast – de facto tot een koude sanering van de veehouderij.

Uiteindelijk is dit een eerste stap om de nationale plafonds per 2025 nog eens 10% te verlagen, naar 440 miljoen kg stikstof en 135 miljoen kg fosfaat. Een gedeelte hiervan kan worden ingevuld door de opkoop en het doorhalen van productierechten zoals dit in de Lbv en Lbv+ regelingen is opgenomen. Wat deze beëindigingsregelingen zullen opleveren is nog onduidelijk. Dit zal naar grote waarschijnlijkheid onvoldoende zijn en dat betekent dat er nog extra maatregelen nodig zijn. Hoe deze worden ingevuld is nog onderwerp van gesprek bij LNV. Wat LTO en POV betreft moet een generieke korting ten alle worden voorkomen. Daarnaast vragen zij zich af of het überhaupt haalbaar en rechtvaardig is om verlaging van de plafonds in zo’n korte tijd te doen. De beëindigingsregelingen hebben lang op een goedkeuring van de Europese Commissie gewacht en konden daardoor ook pas later worden opengesteld. Dit maakt dat het tijdspad verschuift. Daarnaast zijn de innovatie- en verplaatsingsregelingen nog niet duidelijk. LTO en POV zijn dan ook van mening dat eerst deze regelingen hun werk moeten doen voordat er andere vergaande maatregelen worden ingevoerd.

Verkeerde instrument
LTO melkveehouderij vindt de daling van het mestplafond absoluut niet realistisch in een tijdspad van slechts 1 jaar. ”Met 10% krimp in slechts één jaar is het wachten op grote ongelukken” aldus Erwin Wunnekink voorzitter van de Vakgroep Melkveehouderij. De sector kan 10% krimp op het eigen productieplafond incasseren maar alleen als het wordt weggezet in de tijd. Door het al ingezette beleid op vrijwillige opkoop en afroming van fosfaatrechten en daarbij het natuurlijke verloop in de sector en verdere efficiëntie gaat het de sector lukken. Maar een termijn van slechts 1 jaar is financieel niet op te vangen en legt de sector lam voor investeringen die ook voor andere doelen nodig zijn. LTO Melkveehouderij is daarom ook faliekant tegen een generieke korting.

De vakgroep Pluimveehouderij kan zich totaal niet vinden in de korting die aan de pluimveesector wordt opgelegd. Vakgroepvoorzitter Kees de Jong: “De pluimveesector heeft haar mestafzet al jaren geleden opgelost. 95% van de Nederlandse pluimveemest komt niet op de Nederlandse bodem en wordt verwerkt of er wordt energie mee opgewekt. De pluimveesector heeft part nog deel aan de problematiek. Op deze wijze wordt een sector die vooroploopt door de minister afgestraft. Zeer frustrerend. Dit helpt niet in het terugwinnen van het vertrouwen in de overheid.”

POV is tegen een verlaging van het mestproductieplafond. De varkenshouderij heeft in het verleden nog nooit het sectorale productieplafond overschreden. Daarnaast wordt het grootste gedeelte van de mestproductie verwerkt en is er een buffer nodig voor de verduurzaming van de varkenshouderij.

Het ministerie van LNV heeft vandaag aan LTO Nederland gemeld dat agrarische ondernemers sloten, andere landschapselementen en onderhoudspaden in eigendom van de waterschappen en andere overheden in de Gecombineerde Opgave op mogen geven als landschapselementen voor het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Daarbij geldt als belangrijke voorwaarde wel dat het landschapselement binnen een straal van 5 meter grenst aan de rand van het betreffende landbouwperceel.

Landschapselementen waterschappen en andere overheden subsidiabel
In het nieuwe GLB worden landschapselementen in het bezit van waterschappen en andere overheden namelijk gezien als onderdeel van het perceel en zijn deze daarom subsidiabel en te gebruiken om te voldoen aan de basiseisen. Ook kunnen deze gebruikt worden bij deelname aan de ecoregeling. Enkele waterschappen, zoals de Waterschappen Scheldstromen, Hollands Noorderkwartier en Noorderzijlvest gaven agrarische ondernemers al groen licht om dergelijke landschapselementen, die in het bezit van deze waterschappen zijn, op te geven in de Gecombineerde Opgave, zodat zij er GLB-betalingen en subsidies voor kunnen aanvragen. LNV stelt daarnaast dat dit op ook bijdraagt aan de nationale doelstellingen van het GLB, het Nationaal Strategisch Plan (NSP).

RVO schrijft er het volgende over op haar website:
Voor het mee laten tellen van een waterloop van een waterschap, is onderhoud (of medeonderhoud) geen voorwaarde. Het waterschap moet wel toestemming geven, zodat u de sloot op kunt geven. Ook blijven andere voorwaarden voor het intekenen van landschapselementen van kracht. Het waterschap kan bovendien aanvullende voorwaarden stellen om een sloot op te geven, bijvoorbeeld deelname aan de eco-regeling. 

Reactie LTO
’LTO Nederland is verheugd met het feit dat dit initiatief, dat al door verschillende waterschappen toegepast werd, nu bevestigt is en ondersteunt wordt door LNV’, zo stelt Joris Baecke, portefeuillehouder Bodem en Water. Over de interpretatie van de voorwaarden was eerder al discussie ontstaan. ‘Er ontstond ruis omdat advieskantoren andere signalen aangeven. Met deze extra bevestiging van LNV is elke twijfel weggenomen. En kunnen we ook naar de volgende jaren kijken. Bovendien biedt het ook duidelijkheid voor andere waterschappen.’

Uit onderzoek is gebleken dat de nabijheid van waterwegen en natuurgebieden een hoger risico vormt voor introductie van vogelgriep op een pluimveebedrijf. Deze informatie is niet nieuw. Maar hoe hoog is het risico bij nieuwe plannen voor natte natuur en hoe kun je dit samen met lokale en regionale overheden bespreken? Daarvoor zijn nu praktische documenten voor lokale en regionale overheden beschikbaar, zodat weloverwogen keuzes kunnen worden gemaakt bij de ontwikkeling van nieuwe natte natuur in de nabijheid van pluimveebedrijven.

Om voorgaande vragen te beantwoorden is een onderzoek uitgevoerd naar het insleeprisico van vogelgriep bij de planvorming voor inrichting van de Overijsselse Vecht en uiterwaard (plan Vechtrijk Gramsbergen fase 1). De pluimveesector is hierbij één van de belanghebbenden, vanwege mogelijke verhoogde risico’s op de insleep van vogelgriepvirus op pluimveebedrijven door de aantrekkelijkheid van de nieuwe natte natuur voor wilde watervogels. Om deze risico’s mee te kunnen wegen, is de pilot uitgevoerd in samenwerking met de gemeente Hardenberg en waterschap Vechtstromen. Het WBVR en Sovon Vogelonderzoek Nederland hebben een belangrijke rol gespeeld bij de uitvoering.

Aanpak: onafhankelijke wetenschappelijke kennis bundelen en risico inschatten
Om het risico op insleep van vogelgriep voor de omringende pluimveebedrijven in te schatten zijn de volgende drie stappen uitgevoerd:

1. Ontwikkeling van een factsheet met achtergrondinformatie over vogelgriep en de relatie met wilde vogels en pluimveebedrijven;
2. Realisatie van een checklist als hulpmiddel voor het uitvoeren van een gebiedsinventarisatie en risicoanalyse bij de ontwikkeling van nieuwe natte natuur;
3. Uitvoeren gebiedsinventarisatie plan Vechtrijk Gramsbergen fase 1.

De volgende uitgangspunten waren hierbij van belang: het inzetten van onafhankelijke en wetenschappelijke kennis én de ontwikkeling van praktische documenten voor andere lokale en regionale overheden.

Resultaat: vogelgrieprisico ingeschat en praktische hulpmiddelen beschikbaar
Deze aanpak heeft niet alleen geleid tot het kunnen inschatten van het vogelgrieprisico voor het gebied in Vechtrijk, maar ook tot praktische documenten voor lokale en regionale overheden. Zodat deze overheden tot een weloverwogen keus kunnen komen bij de ontwikkeling van nieuwe natte natuur in de nabijheid van pluimveebedrijven. De documenten zijn openbaar zodat er gebruik gemaakt van kan worden bij gesprekken met lokale en regionale overheden over mogelijke nieuwe natte natuur. De documenten zijn via onderstaande links te vinden.

Factsheet Vogelgriep (WUR)

Checklist aanleg nieuwe natte natuur (Sovon, WUR)

Vogelgrieprisico’s nabij de Vecht bij Gramsbergen (Sovon, WUR)

Inperkingen voor de hele agrarische sector, dat is wat de derogatiebeschikking naast een afbouw te bieden heeft. Enkele weken geleden heeft het Nitraatcomité gestemd over de concept derogatiebeschikking voor Nederland. En nu is deze voor finale goedkeuring en publicatie plots openbaar gemaakt. Na maanden van onderhandelen tussen kabinet en Europese Commissie, druk van agrarische belangenbehartigers en speculaties in de media is er eindelijk duidelijkheid voor Nederlandse boeren en tuinders – en die is ernstig. LTO pleit voor een heronderhandeling, betere invulling en om te beginnen een overgangsjaar om te voorkomen dat al ingezaaide gewassen en lopende contracten overhoop moeten.

De duidelijkheid is een hard gelag voor de sector. Niet alleen wordt kringlooplandbouw een utopie, ook het verbeteren van de waterkwaliteit wordt in de praktijk tot een halt geroepen. Daarbij krijgt het verdienvermogen van boeren en tuinders een grote klap te verduren. Dat geldt niet alleen boeren die gebruik maken en/of maakten van de derogatie maar het verdienvermogen van de hele sector.

Naast de afbouw van de derogatie worden er namelijk vele andere voorwaarden opgelegd. In deels onduidelijk of onbegrijpelijk gedefinieerde bepaalde gebieden extra hard getroffen. De beschikking heeft ook een grote impact voor plantaardige sectoren vanwege het verlagen van de gebruiksnormen. De veehouderijsectoren krijgen te maken met een verlaging van de mestproductieplafonds. Tot slot zal ook de administratieve last verhoogd worden door invoering van extra voorwaarden op o.a. registratie van gebruik van mineralen. Hoewel nog verschillende onderdelen hiervan ingevuld moeten worden, is in ieder geval duidelijk dat dit verstrekkende gevolgen met zich meebrengt.

1. Aanwijzen van verontreinigde gebieden

Aanwijzen verontreinigde gebieden per 1 januari 2024 op basis van slechte waterkwaliteit, ook bij een trend in toenemende eutrofiëring en een risico geëutrofiëerd te raken. Tot dat deze aanwijzing is gebeurd, zullen vanaf 1 januari 2023 onder de verontreinigde gebieden vallen: de Zuidelijke en Centrale zand- en lössgronden en de gebieden uit de Nationale Analyse Waterkwaliteit (2020, PBL) die een gemiddeld tot slechte waterkwaliteit hebben.

In deze verontreinigde gebieden zal de gebruiksnorm gradueel worden verlaagd naar uiteindelijk minus 20% per 1 januari 2025 ten opzichte van de gebruiksnormen zoals in het 7^e Actieprogramma (7^e APN).

2. Afbouw van de derogatie

In 2026 geen derogatie meer en dus naar een gebruiksnorm van 170 kg N/ha.

3. Gebieden uitsluiten van derogatie

Percelen uitsluiten van derogatie per 1 januari 2023 in:

• Grondwaterbeschermingsgebieden;
• N2000-gebieden,
• Nog nader te definiëren bufferzones rondom N2000-gebieden, dit gebeurt in het NPLG in 2023, worden per 1 januari 2024 uitgesloten van derogatie.

De grondwaterbeschermingsgebieden zullen ook nog een aanvullend pakket van verplichte maatregelen opgelegd krijgen per 1 januari 2024.

4. Jaarlijks bemestingsplan en invoering bemestingsregister

Alle bedrijven dienen een jaarlijks bemestingsplan voorafgaand aan het groeiseizoen op te stellen, inclusief gewasrotatie en geplande bemesting.

Per 1 januari 2024 invoering van een elektronisch bemestingsregister, waarin kunstmestgebruik, mestproductie en mestaanwending geregistreerd wordt. Per 1 januari 2025 dienen alle bedrijven dit register te gebruiken.

5. Mestproductieplafonds naar beneden bijstellen

De mestproductieplafonds mogen het niveau van 2020 niet overschrijden. In 2025 dienen de productieplafonds met zo’n 10% ten opzichte van 2020 afgenomen te zijn naar 440 miljoen kg stikstof en 135 miljoen kg fosfaat, als een resultaat uit de extra maatregelen die in het Addendum zijn aangekondigd.

6. Intensiveren uitrol versterkte handhavingsstrategie

Verder uitrollen van de versterkte handhavingsstrategie voor mestfraude, met daarbij o.a. invoering van rVDM per 1 januari 2023.

7. Invoering bufferstroken

Bufferstroken langs alle waterlopen waar geen bemesting is toegestaan per 1 januari 2023:

• Langs ecologisch gevoelige waterlopen minimaal 5 meter;
• Andere waterlopen minimaal 3 meter;

In waterrijke gebieden kan dit tot maximaal 4% van het totale areaal oplopen, in geval van meer dan 4% dan:

• Maximaal 1 meter bij waterlopen niet breder dan 10 meter;
• Maximaal 0,5 meter in gebieden waar het maximum van 1 meter ook de 4% overschrijd.
• Langs droge waterlopen (droog tussen 1 april en 1 oktober) minimaal 1 meter.

Vervolg
Een nadere duiding en invulling moet nog worden gegeven, hiervoor zal LTO Nederland o.a. over in gesprek treden met het ministerie van LNV. Wat wel al als paal boven water staat is dat de derogatie die is ‘binnengehaald’ een schijnoverwinning is. Meer dan ooit heeft de sector behoefte aan perspectief. De Nederlandse overheid zal terug naar Brussel moeten om daar met de vuist op tafel te slaan en nog steviger te onderhandelen.

De Europese Commissie benadrukt in de beschikking dat de insteek is om hiermee de transitie van de landbouw, zoals in het NPLG staat beschreven, te ondersteunen. Maar gezien alle onduidelijkheid rondom de invulling van het op stapel staande beleid zal deze transitie een hele slechte start beleven. Onderdelen van het 7^e APN en het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB) moeten nog uitgewerkt worden door de overheid. Ook wat er volgens deze derogatiebeschikking precies tot ‘verontreinigde gebieden’ behoort is onduidelijk en zal tot discussies leiden. De invulling van het beleid is dus nog onzeker en ondernemers weten niet waar zij exact rekening mee moeten houden, terwijl dit beleid wel al per 2023 in zou moeten gaan.

Dat is volstrekt onwerkbaar. De eerste gewassen voor volgend teeltseizoen zijn alweer gezaaid en afspraken met andere telers of afnemers voor 2023 al zijn gemaakt. Om dit alles nog schrijnender te maken, wordt nu deze derogatiebeschikking gepresenteerd. Voor LTO Nederland is dan ook het onontkoombaar om 2023 aan te merken als overgangsjaar; met vereenvoudigingen binnen het GLB en uitstel van middelvoorschriften binnen het 7e APN tot 2024. LTO zet zich daar ten volste voor in.

Ook voor de periode daarna blijft LTO zich inzetten. Naast de fundamentele heronderhandeling zal bijvoorbeeld de aanwijzing van zo genoemde verontreinigde gebieden minimaal moeten zijn. De algemene maatregelen hebben al een gigantische impact, verdere verzwaring is niet gepast.

De volksvertegenwoordigers in de Tweede Kamer zullen zich, gezien de impact die de derogatiebeschikking heeft, ook uit moeten spreken over hoe ze dit willen rijmen met het ook door de Kamer gewenste toekomstperspectief.

Vandaag laat minister Staghouwer in een Kamerbrief weten dat boeren en tuinders nu nog géén duidelijkheid krijgen over derogatie voor het bijna afgeronde mestseizoen en de volgende jaren. LTO Nederland, gesteund door diverse Kamerleden, heeft herhaaldelijk aangedrongen dat het laten voortbestaan van onzekerheid fnuikend is voor het perspectief.

Zowel voor dit jaar als voor de jaren daarna blijft er onzekerheid over voortbestaan en inhoud van de derogatie. Zeker voor dit jaar is er sprake van onbehoorlijk bestuur. Het is inmiddels half juli en het bemestingsseizoen op gras nadert z’n einde. Achteraf zullen boeren dus pas te horen krijgen of ze wel of geen gebruik hadden kunnen maken van derogatie. Dat betekent dat boeren ofwel onnodig aangekochte kunstmest in plaats van dierlijke mest hebben gebruikt en dus onnodig hoge kosten hebben gemaakt , of achteraf het risico lopen zich niet aan de norm gehouden te hebben.

Deze situatie is wat LTO Nederland betreft onbestaanbaar. We roepen het kabinet en de coalitiepartijen in de Tweede Kamer dan ook op om alsnog en per omgaande te stellen dat derogatie in 2022 met dezelfde gebruiksnormen en onder dezelfde voorwaarden als in 2021 zal kunnen gelden. Ondernemers nu geen duidelijkheid bieden is weglopen voor de verantwoordelijkheid die de overheid heeft richting boeren en burgers. Het toch al zeer broze draagvlak zal hierdoor een volgende knauw krijgen.

Lees hier meer over het belang van derogatie en de inzet van LTO Nederland.

Op 14 juni organiseert LTO Nederland een webinar over de Kamerbrieven over stikstof, het Nationaal Programma Landelijk Gebied en het toekomstperspectief van de agrarische sector.

LTO verzet zich tegen de stikstofplannen van het kabinet, die een kaalslag van het platteland betekenen. De ‘perspectiefbrief’ bevat enige positieve handvatten maar benadrukt vooral wat er allemaal níet meer kan.

De plannen die op 10 juni werden gepresenteerd komen hard binnen bij boeren en tuinders. Wij gaan daarom graag digitaal met u in gesprek over de Kamerbrieven, wat er aan vooraf ging, en waar we de komende tijd op inzetten.

Datum en tijdstip: dinsdag 14 juni, 20.00 – 21.30 uur

Registreren: noodzakelijk indien u vragen wil stellen, via deze link.

Meekijken: ook mogelijk zonder registratie, via deze link.

Sprekers:

Sjaak van der Tak, voorzitter

Trienke Elshof, portefeuillehouder Platteland en Omgeving

Erwin Wunnekink, voorzitter vakgroep Melkveehouderij

Mark Heijmans, themacoördinator

Herman Litjens, themaspecialist

Hans Van den Heuvel, algemeen directeur (moderator)

Zonder derogatie raakt kringlooplandbouw buiten bereik. Kabinetsambities voor vermindering van het kunstmestgebruik, een grondgebonden melkveehouderij en verbetering van de waterkwaliteit zijn nauw verbonden met Brusselse toestemming om meer dierlijke mest te mogen gebruiken bij het aanvullen van mineralen in de bodem. Afschaffing van derogatie kan bovendien tot twee derde van het inkomen van een gemiddelde melkveehouder kosten. Daarvoor waarschuwt LTO ministers Staghouwer en Van der Wal vandaag.

“De agrarische sector moet, kan en wil bijdragen aan oplossingen voor grote maatschappelijke uitdagingen zoals natuurherstel, klimaatverandering, waterkwaliteit, ruimtegebruik, voedselzekerheid en grondstoffenschaarste. Derogatie, oftewel lokaal meer gebruik van dierlijke mest in plaats van kunstmest dan de EU-brede norm, is daarbij een essentiële bouwsteen. Zonder derogatie raken de kabinetsambities voor kringlooplandbouw buiten bereik,” zegt Sjaak van der Tak, voorzitter van LTO Nederland.

Derogatie is van groot belang voor de Nederlandse land- en tuinbouw, zowel voor de plantaardige als dierlijke sectoren. Zo’n 17.000 ondernemers maken gebruik van de regeling, op ongeveer de helft van het agrarisch areaal in Nederland. Afschaffing leidt tot wel € 20.000 inkomensverlies per ondernemer. Derogatie is ook in belang van het milieu: de waterkwaliteit bij derogatiebedrijven is beter dan gemiddeld. Het is bovendien de ultieme vorm van kringlooplandbouw: een betere benutting van organische mest en minder kunstmestgebruik.

Derogatie wordt normaal gesproken voor vier jaar verleend. De laatste derogatie, van slechts twee jaar, liep vorig jaar af. Het is onbestaanbaar dat ondernemers midden in het seizoen nog in onzekerheid verkeren, LTO wil voor hen dus voor 1 mei duidelijkheid van het ministerie van LNV. Voor de periode tot 2025 pleit LTO daarnaast ook voor gewasderogatie. Dat is een keuzeoptie voor gras en bijvoorbeeld wintertarwe, waarmee koolstofvastlegging (in het kader van het klimaat) en bodemgezondheid wordt gestimuleerd. Voor de langere termijn is duidelijk dat de Nitraatrichtlijn, een verouderde Europese wet die geen rekening houdt met de actuele klimaat-  en stikstofdiscussie, en kringlooplandbouw frustreert, fundamenteel moet worden aangepast of ingetrokken.

Het ministerie van LNV heeft aangegeven zich in Brussel in te zetten voor verlenging van de derogatie. LTO Nederland vraagt van de overheid echter geen inspanningsverplichting maar een resultaatsverplichting. Zonder een juiste en passende derogatie is kringlooplandbouw onmogelijk en zullen ook andere grote transitievraagstukken zoals de gebiedsgerichte aanpak vanuit het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) onhaalbaar zijn.

Lees hier de brief van LTO Nederland aan ministers Staghouwer en Van der Wal. 

In het tweede deel van het LNV-hoofdlijnendebat was er in de Tweede Kamer meer aandacht voor de agrarische ondernemer. De focus lag terecht meer op het toekomstperspectief voor de sector, investeren in innovatie en legalisatie van de PAS-melders. In het eerste deel van het debat, vorige week, lag de nadruk veel te veel op opkoop. Ondanks verschillende terechte vragen en vele suggesties uit de Kamer deden ministers Staghouwer (LNV) en Van der Wal-Zeggelink (Natuur en Stikstof) nog te weinig concrete toezeggingen. Met name de inzet voor PAS-melders moet sneller en beter. LTO spreekt de komende dagen met verschillende Kamerleden om suggesties te doen die kunnen worden meegenomen in moties en stemmingen.

Het is goed dat er in het debat – eindelijk – veel aandacht was voor het landbouwperspectief. Succesvol stikstofbeleid kan niet zonder rendabele en gezonde boerenbedrijven. Onder meer VVD, CDA, ChristenUnie, SGP en BBB wilden van de nieuwe ministers weten hoe ze het perspectief van de blijvers gaan verbeteren. Waar het vorige week vooral over opkoop van stoppende boeren ging was er nu meer aandacht voor de overgrote meerderheid, de blijvers, wiens toekomstperspectief een cruciale randvoorwaarde voor succes is. LTO pleit ervoor dat in de gebiedsgerichte aanpak het landbouwperspectief net zo zwaar meetelt als de gestelde doelen op het gebied van stikstof, water en klimaat. Boerenbedrijfsvoering mag nooit een sluitpost zijn!

PAS-melders
Inmiddels is er van links tot rechts aandacht voor de duizenden gedupeerde boeren die nu als PAS-melder wachten op legalisatie. LTO Nederland vroeg hier voorafgaand aan het debat aandacht voor in een interview in de Telegraaf. Voor onder meer CDA, VVD, ChristenUnie, SGP en BBB moet hier prioriteit op komen om het vertrouwen van de sector te krijgen voor de stikstofaanpak.

Minister Van der Wal gaf aan de urgentie te voelen en open te staan voor suggesties om tot snellere legalisering te komen. LTO staat hierover met LNV en Kamer in contact en ziet twee routes. Bij de ene route vindt een vorm van ‘generaal pardon’ plaats die wordt onderbouwd door het afgesproken pakket van maatregelen, het omvangrijke stikstoffonds en de gebiedsgerichte aanpak. Die inzet is voldoende robuust om deze groep te legaliseren. De andere route is een zogenaamde (regionale) ADC-toets (alternatief niet voor handen, dwingende redenen, compensatie volgt). Wat LTO betreft is rechtsstatelijkheid een zeer dwingende reden. Het risico op handhaving van een PAS-melder is op dit moment te groot en is voor LTO absoluut onaanvaardbaar.

Enthousiasme over innovatie
Uit de inbreng van de beide bewindspersonen bleek duidelijk dat opkoop de laatste tijd te veel aandacht heeft gekregen. Het kabinet staat volop achter innovatie, van staltechnieken tot management en extensivering. De waardering hiervoor bleek ook bij het bezoek van minister Van der Wal aan een bedrijf waar verschillende stikstofreducerende innovaties. Bij dit bezoek, op uitnodiging van LTO, was ook Caroline van der Plas (BBB) aanwezig. In het debat werd deze inspirerende middag verschillende malen aangehaald. Het stikstoffonds biedt ruimte voor innovatie en emissiearme technologieën, waarbij LTO volop inzet op een juiste verdeling van de budgetten

KDW en natuur
Minister Van der Wal wil pas op termijn kijken of er meer ruimte is om alternatieven te hanteren voor de kritische depositiewaarde (KDW). De minister wil zich niet blind staren op de KDW (alhoewel formeel vastgelegd in de wet!), maar ziet dat rechters deze vaak toepassen (want in de wet!) en dat Nederland deze fors overschrijdt. In de toekomst hoopt ze te kijken of er alternatieven mogelijk zijn.

Een onafhankelijke ecologische autoriteit kan deze alternatieven dan ook meenemen bij het vaststellen en monitoren van gebiedsgerichte processen. LTO roept op vanaf het eerste moment te kijken wat er in een gebied nodig is om natuur te verbeteren en daarnaar te handelen in balans met economisch en sociaalcultureel perspectief. Dat is ook waar de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR) vanuit gaat. Een strikte koers op enkel het behalen van stikstofnormen vormt een lange weg naar teleurstellingen met maar een beperkt effect op natuurherstel, laat staan het boerenperspectief.

En verder
Minister Staghouwer gaf aan de zorgen van boeren in de beekdalen te begrijpen. Het CDA en de SGP pleiten daarom bij de minister om de teeltvrijezones van 200 naar 25 meter terug te brengen. De minister hoopt boeren te kunnen helpen opdat zij niet te veel productiegrond verliezen, maar gaf aan dat er grote nitraatopgaven in het gebied zijn die moeten worden opgelost.

De landbouwminister deed in navolging van D66 een hartenkreet aan ketenpartijen om boeren in de transitie te ondersteunen. Het is immers een omslag die de boer niet alleen kan maken. Als ketenpartijen dit niet eigenhandig doen, zal het kabinet dit juridisch afdwingen. Ook de samenleving zal solidair moeten zijn nu zij vraagt om een transitie. Al ruim 70 jaar heeft de maatschappij geprofiteerd van goedkoop voedsel als gevolg van efficiënte landbouw. Ketenafspraken moeten duurzaamheidsbeprijzing inzichtelijk maken en kunnen consumenten zo helpen duurzamer boodschappen te doen.

Vervolg
Door het CDA is een Tweeminutendebat aangevraagd om moties in te kunnen dienen. Over minimaal een week zal dit ingepland worden in de Tweede Kamer. Daarnaast komen in juni de LNV-bewindspersonen met een Kamerbrief waarin zij concreet in zullen gaan op het toekomstperspectief van de Nederlandse boer.