LTO vindt het verheugend dat het nieuwe coalitieakkoord trots en vertrouwen uitstraalt in de innovatiekracht van de land- en tuinbouw, en in het vakmanschap van onze boeren en tuinders. Tegelijkertijd zullen de aangekondigde plannen in de komende jaren grote impact hebben op de agrarische sector. Dat blijkt uit het coalitieprogramma “Aan de slag: bouwen aan een beter Nederland” dat D66, CDA en VVD vandaag presenteerden. ‘Ondanks grote, openstaande punten legt het coalitieakkoord een basis die vertrouwen wekt,’ zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans. Het nieuwe kabinet houdt vast aan doelsturing en benadrukt dat zij toekomstig beleid samen met boeren en tuinders vorm wil geven. ‘Heel terecht en cruciaal voor succes,’ benadrukt Koopmans: ‘Maak van boeren en tuinders je partner in plaats van je gespreksonderwerp. Die handschoen pakken we graag op!’

Investeer in vertrouwen
‘Juist in tijden van verandering is het cruciaal om te investeren in wederzijds vertrouwen,’ zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans: ‘En na een decennium van wispelturig beleid is het ook écht noodzakelijk om dat serieus te nemen. Want de keuzes die de nieuwe coalitie maakt, zullen in de komende jaren grote effecten hebben voor onze boeren en tuinders. Juist daarom vind ik het positief dat de coalitiepartijen er nadrukkelijk voor kiezen om het beleid samen met boeren en tuinders vorm te geven. Zo kunnen we schouder aan schouder werken aan doelen op een manier die haalbaar en realistisch is, en die de sector écht toekomstperspectief biedt.’

Convenant gewasbeschermingsmiddelen
Het aangekondigde convenant gewasbeschermingsmiddelen is daarvan een goed voorbeeld. Koopmans: ‘Het produceren van gezond voedsel en mooi groen met steeds minder middelen is een breed gedeelde wens, maar het is ook topsport. En het is bij uitstek beleid dat niet achter een bureau gemaakt kan worden. Dus heel goed dat het kabinet dit samen met onze telers en tuinders op wil pakken!’

Van het stikstofslot
Om Nederland van het stikstofslot te halen kondigt de coalitie aan de kritische depositiewaarde (KDW) zo snel mogelijk uit de wet te willen halen en te vervangen door een juridisch houdbaar alternatief. Bij een gebleken geborgd reductiepakket wordt zo snel mogelijk een rekenkundige ondergrens ingevoerd. Voor de land- en tuinbouw geldt een reductieopgave van 42-46% in 2035 met een tussendoel in 2030. Deze reductiedoelen worden vertaald naar doelen per gebied en bedrijf. Wij gaan er van uit dat daarbij voortgebouwd wordt op het bouwstenendocument emissiereductie landbouw dat LTO eerder samen met NAJK, provincies, gemeenten en waterschappen opstelde.

Rijk moet regie nemen
LTO vindt het positief dat de Rijksoverheid meer regie wil nemen op het ruimtelijk domein. Voorkomen moet worden dat er te grote verschillen ontstaan tussen provincies bij de regionale uitwerking van landelijk beleid. ‘Uiteraard is maatwerk van groot belang,’ zegt Koopmans: ‘Regio’s verschillen van elkaar en dat moet tot uitdrukking komen in het beleid. Maar dat mag niet leiden tot bestuurlijke willekeur: een provinciegrens mag niet de meest bepalende factor zijn voor het toekomstperspectief van een boer of tuinder.’

Stapeling
Alle economische sectoren, inclusief de land- en tuinbouw, staan voor grote uitdagingen om Europese doelen voor natuur, milieu, water en klimaat te halen. Tegelijkertijd blijven nieuwe doelen vanuit Europa maar verder opstapelen. Het is van belang om deze opgaven in samenhang te blijven bezien. Terecht stelt het coalitieakkoord dat, bij het uitvoeren van de Natuurherstelverordening, een bredere afweging wordt gemaakt met andere belangen. LTO vindt het zorgwekkend dat het kabinet niet toezegt dat bij de implementatie van de nieuwe Natuurherstelverordening een impactanalyse wordt gemaakt voordat maatregelen doorgevoerd worden.

De boer aan het stuur
In het coalitieakkoord kondigt het nieuwe kabinet aan een zonering in te stellen rondom de meest stikstofgevoelige Natura2000-gebieden die nog niet onder de norm zitten, nieuw beleid om grondgebondenheid te versterken en bredere invoering van dierrechten. Het zijn voorbeelden van nieuwe plannen die grote gevolgen zullen hebben voor boeren en tuinders. Voor LTO is het randvoorwaardelijk dat dit beleid zo wordt vormgegeven dat de agrariër zelf aan het stuur staat – met respect voor zijn of haar vakmanschap – en in staat wordt gesteld om keuzes te maken die passen bij het karakter van het eigen bedrijf. Koopmans: ‘Wat een agrariër straks moet doen, moet hij ook kunnen doen: bedrijfsmatig, juridisch en financieel. Daar moeten de middelen uit het stikstoffonds van 20 miljard euro op focussen.

Dierwaardigheid
LTO vindt het positief dat de coalitie aangeeft het Convenant Dierwaardige Veehouderij, de autoriteit en de Algemene maatregel van bestuur (AMvB) in samenhang met elkaar te willen bezien. Maar we maken ons zorgen over het feit dat hiervoor geen financiële middelen worden gereserveerd.

Sociaaleconomisch domein
Het coalitieakkoord zet in op economische groei, investeringen en stabiliteit. Dat is ook voor de land- en tuinbouw van groot belang. Boeren en tuinders zijn ondernemers, vaak gezinsbedrijven en werkgevers, die keuzes maken voor de lange termijn. Voor LTO is het daarom belangrijk dat de uitwerking van het beleid bijdraagt aan een gezond verdienvermogen, behoud van werkgelegenheid en continuïteit van bedrijven. LTO onderschrijft voorstellen van de coalitie om loondoorbetaling bij ziekte meer werkbaar te maken voor werkgevers, met name in het midden- en kleinbedrijf. Alleen met duidelijkheid en voorspelbaarheid kunnen ondernemers blijven investeren en hun bedrijf verder ontwikkelen. Samen met andere partijen in het sociaaleconomisch domein, zoals binnen de SER, zien we goede kansen voor afspraken die zorgen voor duidelijkheid en perspectief voor boeren en tuinders.

In de komende dagen bestuderen we het coalitieakkoord in detail.

Voor boeren en tuinders eindigt 2025 met een nieuwe golf van juridische onduidelijkheid. Het 8^e actieprogramma Nitraatrichtlijn, dat op 1 januari 2026 van start had moeten gaan, is eind vorige week door een meerderheid van de Tweede Kamer afgewezen. Vandaag kwam daar het bericht bovenop dat de Europese Commissie het Nederlandse derogatieverzoek heeft afgewezen. Maar zijn de voorwaarden die aan het oude derogatiebesluit hingen daarmee ook van tafel? LTO-voorzitter Ger Koopmans benadrukt dat boeren en tuinders alwéér niet weten waar ze aan toe zijn en welke regels er voor hen gaan gelden.

LTO heeft de inzet van minister Wiersma voor een nieuwe vorm van derogatie gewaardeerd. Inhoudelijk zijn daar ook goede argumenten voor. Verreweg de meeste bedrijven die gebruik maakten van de derogatie, voldeden aan de waterkwaliteitsnormen. We weten dat juist het verlies van de derogatie negatieve gevolgen kan hebben voor de waterkwaliteit. LTO deelt dan ook de teleurstelling van de minister dat Eurocommissaris Jessika Roswall het nieuwe derogatieverzoek afwijst.

Koopmans: “Dit terwijl lidstaat Ierland vorige maand juist wél een nieuwe derogatiebeschikking heeft gekregen. De voorwaarden die aan die nieuwe Ierse derogatiebeschikking hangen zijn nog niet openbaar gemaakt, maar zullen we zodra dat kan nauwgezet analyseren. En wat de afwijzing van het Nederlandse derogatieverzoek betekent voor de oude derogatie-voorwaarden, daar moet ook snel duidelijkheid over komen. LTO zal zo snel mogelijk een stevige juridische analyse uit laten voeren naar de verschillende stukken en besluiten.” “Maar,” zegt Koopmans afsluitend: “dat boeren en tuinders nu alwéér het jaar afsluiten zonder perspectief en duidelijkheid over de toekomst, is niet goed te praten. Hier moeten de Europese én de nationale politiek snel over de brug komen!”

Vandaag presenteerden informateur Sybrand Buma en fractieleiders Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) het tussenverslag “Samen aan de slag voor een sterker Nederland”. LTO zal het verslag de komende dagen nauwgezet bestuderen. Bij eerste lezing zien we veel waardevolle voorstellen die een goede basis bieden voor verdere uitwerking. We herkennen oplossingen die LTO de voorbije tijd heeft aangedragen. Tegelijkertijd zien we ook voorstellen die vragen en, in een enkel geval, zorgen oproepen. We hopen dat het verslag niet alleen een ‘uitgestoken hand’ is naar andere politieke partijen voor verdere uitwerking, maar ook naar maatschappelijke organisaties. Vanuit LTO werken we daar graag aan mee.

Stikstof
De voorgestelde stikstofaanpak biedt een goede basis voor verdere uitwerking. We herkennen belangrijke elementen uit de Bouwsteen emissiereductie die LTO en NAJK samen met IPO, VNG en UvW heeft opgesteld. Zoals een wettelijk vastgesteld stikstofdoel voor 2035 met een tussendoel in 2030, en vervanging van de KDW. Het is goed dat in de verdere stikstofaanpak meer aandacht wordt gegeven aan het meten en monitoren van de feitelijke staat van de natuur. Een gebiedsgerichte aanpak focust terecht op de meest urgente gebieden, maar dit moet beperkt worden tot twee tot vijf drukgebieden zoals is voorgesteld in de Bouwsteen die we met IPO en andere partijen opstelden. Een dergelijke aanpak leent zich niet voor verbreding naar alle Natura2000-gebieden. LTO is verheugd over het belang dat de opstellers hechten aan doelsturing, waarbij boeren zelf bepalen hoe zij de gestelde reductiedoelen waarmaken. De inzet op groen gas en groene waterstof kan waardevol zijn in relatie tussen mestverwerking en -vergisting.

Zeer zorgwekkend is wat ons betreft de voorgestelde volgordelijkheid waarbij ruimte voor nieuwe vergunningen pas wordt vrijgegeven nadat er ‘voldoende stikstof is gereduceerd’. Kern uit de Bouwsteen emissiereductie is bij uitstek het vertrekpunt dat emissiereductie én vergunningverlening twee kanten van dezelfde medaille zijn die gelijktijdig geïmplementeerd moeten worden. Juist daarmee komen we uit de huidige impasse: boeren en tuinders kunnen niet investeren in emissiebeperkende maatregelen omdat zij daarvoor geen vergunning krijgen. De noodzaak van gelijktijdige inzet op aanpassing van de wet zodat vergunningverlening mogelijk wordt én geborgde emissiereductie is juridisch stevig onderbouwd in het zogenaamde Houthoff-rapport. Om het emissiedoel voor 2035 te kunnen halen is het randvoorwaardelijk dat dit wordt vastgesteld in een spoedwet die uiterlijk 1 juli 2026 van kracht wordt.

Plantaardige sectoren
LTO gaat graag met de opstellers in gesprek over het aangekondigde convenant gewasbeschermingsmiddelen. De inzet op geïntegreerde gewasbescherming en nieuwe CRISPR-Cas veredelingstechnieken bieden goede kansen om verdere stappen te blijven zetten op verduurzaming van plantaardige teelten. Het is goed dat partijen inzetten op versnelde toelating van groene gewasbeschermingsmiddelen. Tegelijkertijd is het cruciaal om in een dergelijk convenant te bewaken dat er geen nationale koppen worden doorgevoerd waardoor Nederlandse telers en tuinders in hun concurrentiepositie benadeeld worden ten opzichte van Europese lidstaten waarvoor die beperkingen niet gelden. Om het verdienvermogen en de concurrentiepositie van de agrarische sector op peil te houden, moet een volgend kabinet ook werken aan het stimuleren van arbeidsbesparende technologie.

Dierlijke sectoren
Een belangrijk onderwerp dat in het tussenverslag niet aan de orde komt, is dierwaardigheid. Om verdere stappen te zetten op dierwaardigheid verdient de inzet op gunstige randvoorwaarden prioriteit. Het uitbreiden van het stelsel van dierrechten naar alle landbouwhuisdieren is een precair proces dat grote economische gevolgen kan hebben. Consequenties van deze aanpak kunnen sterk verschillend uitwerken voor verschillende dierlijke sectoren. Dit voorstel vereist grote zorgvuldigheid in de nadere uitwerking.

Het voorstel om dier- en fosfaatrechten af te romen bij buitenfamiliale overdracht, komt enkele dagen nadat minister Wiersma heeft aangekondigd om de bestaande afroming per 1 december te beëindigen. Daarmee zou dit voornemen een wrang voorbeeld zijn van de beleidsmatige wispelturigheid waar agrarische ondernemers juist onder gebukt gaan. We gaan er daarbij vanuit dat de recent gemaakte afspraken worden nagekomen, en zullen dat ook bewaken.

Agrarische sector
Het is verheugend dat het verslag de grote maatschappelijke en economische waarde van de Nederlandse land- en tuinbouw erkent, en het belang van een robuust voedselsysteem. Terecht benadrukt het verslag dat de uitvoeringskracht in de sector versterkt moet worden. De opstellers spreken uit in overleg met sectorpartijen verder vorm te willen geven aan hoe dit doelmatig en effectief bereikt kan worden. Vanuit LTO werken we graag samen aan de vormgeving van deze ‘productschappen 2.0’.

De partners binnen de Eerlijke Mestketen, LTO Nederland, Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV), Cumela en Transport en Logistiek Nederland (TLN), benadrukken de dringende noodzaak om de pilot mineralenconcentraat te verlengen. Deze pilot loopt af op 31 december 2025, terwijl de toelating van RENURE-producten naar verwachting pas in de loop van het eerste kwartaal van 2026 in werking zal treden.

Voorkom een gat tussen pilot en RENURE
De Europese besluitvorming over de toelating van RENURE, een belangrijke stap richting vervanging van kunstmest door hoogwaardige herwonnen producten uit dierlijke mest, bevindt zich in de laatste fase.
De bezwaartermijn loopt immers bijna af. Hoewel dit perspectief biedt, ontstaat er zonder overgangsperiode een gat van meerdere maanden waarin ondernemers geen gebruik kunnen maken van de huidige pilot én nog geen RENURE-producten mogen toepassen.

Een dergelijke situatie zou ertoe leiden dat waardevolle mineralenstromen per 1 januari 2026 opnieuw als dierlijke mest moeten worden afgezet, terwijl daar in de praktijk onvoldoende geen plaatsingsruimte voor beschikbaar is.
Dit kan leiden tot logistieke knelpunten, hogere kosten, stagnatie bij mestverwerkers en onnodige belasting van een keten die juist in transitie is naar meer circulariteit. Verwerkers maken zich zorgen dat zij hun installaties moeten stilleggen met een mogelijk faillissement tot gevolg.

Belang van continuïteit en zorgvuldigheid
De sector investeert al jaren in verwerkingsmethoden die bijdragen aan een duurzamere, eerlijkere en beter controleerbare mestketen. We waarderen de inzet van het ministerie in de lobby voor RENURE en de benodigde Europese toestemming.
Ook is het positief dat de pilot in eerste instantie is voortgezet, zodat ondernemers konden blijven investeren in deze kunstmestvervanger. Echter is het voor ondernemers van groot belang dat zij hun processen kunnen voortzetten totdat RENURE volledig is toegelaten en zij in de gelegenheid zijn geweest om de benodigde certificering te behalen.

Daarnaast vergen de Europese eisen voor RENURE, zoals aanvullende normen voor pathogenen, mogelijk extra aanpassingen aan installaties en zijn borgingsprocessen nodig. Een verlengde pilotperiode geeft ondernemers de tijd om deze te onderzoeken en door te voeren. Hierdoor kan de overgang naar RENURE beheerst, betrouwbaar en met behoud van kwaliteit plaatsvinden.

Oproep aan het ministerie
De Eerlijke Mestketen roept de minister daarom op om zo spoedig mogelijk duidelijkheid te geven over een verlenging van de pilot mineralenconcentraat, zodat ondernemers zich tijdig en verantwoord kunnen voorbereiden op de officiële invoering van RENURE.

De partners van de Eerlijke Mestketen staan klaar om met het ministerie in gesprek te gaan over de praktische invulling van deze overgangsperiode, inclusief monitoring en borging, zodat Nederland deze belangrijke stap richting circulaire mestverwerking zonder onderbreking kan zetten.

In 2025 zijn 22 GLB-pilots afgerond die in opdracht van het ministerie van LVVN innovatieve maatregelen en werkwijzen voor het GLB hebben ontwikkeld en getest. Deze pilots leverden een rijke oogst op aan lessen en aanbevelingen voor een toekomstbestendige landbouw. BoerenNatuur en LTO Nederland publiceren vandaag de handreiking ‘Van pilots naar beleid en praktijk’ met aanbevelingen om beleid en pilots beter met elkaar te verbinden, zodat met de pilots meer impact kan worden gerealiseerd. Eén van de belangrijke conclusies, is dat met de handreiking in de hand, wederzijdse verwachtingen en doelen scherp gemaakt kunnen worden. Ook verschijnt een overzicht met alle inhoudelijke beleidsaanbevelingen uit de pilots.

Handreiking voor toekomstige pilotregelingen

De handreiking ‘Van pilots naar beleid en praktijk’ is gebaseerd op gesprekken met pilots en andere betrokkenen. De handreiking biedt reflecties en praktische adviezen om toekomstige pilots meer impact te laten maken, zoals:

• organiseer een structurele uitwisseling tussen beleid en pilots vanaf de start;
• werk in thema-clusters met een duidelijke procesregie;
• zorg voor een zorgvuldige borging en opschaling van lessen in beleid en praktijk door actief kennis te delen tussen pilots en beleid, versnellen we innovatie en maken we oplossingen breder toepasbaar.

BoerenNatuur, LTO Nederland en de betrokkenen bij de pilots roepen op om de lessen uit de handreiking te benutten bij toekomstige pilotregelingen. Thijs Rompelberg (LTO Nederland): “Pilots zijn waardevol om input te leveren voor beleid. Denk wel vooraf beter na over het doel en de vragen waar het ministerie echt iets mee wil, dan doen we de juiste dingen.” Marije Klever (BoerenNatuur) beaamt dat: “En zorg voor meer contact met het ministerie, aan het begin, tijdens en na afloop van de pilots. Want uitwisseling zorgt voor betere oplossingen en voor snellere effecten op beleid.”

Lees hier de volledige handreiking

Beleidsaanbevelingen uit de praktijk

De pilots onderzochten hoe het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) kan worden verbeterd en kan bijdragen aan thema’s als veenweidebeheer, kringlooplandbouw en biodiversiteit. Er zijn uiteenlopende inzichten en ervaringen opgedaan, te vinden in de afzonderlijke rapportages. De rode draden van de aanbevelingen zijn:

• Zorg voor stabiel langetermijnbeleid, zodat ondernemers durven investeren.
• Maak de transitie financieel haalbaar, met ruimte voor stapeling en tijdelijke ondersteuning.
• Vereenvoudig het beleidsinstrumentarium, zodat verduurzaming sneller gaat.
• Werk toe naar doelsturing in plaats van middelsturing.
• Stel mens, ondernemer en gebied centraal, met maatwerk en lokaal eigenaarschap.

BoerenNatuur, LTO Nederland en de betrokkenen bij de pilots roepen op om de uitkomsten uit de pilots te delen met de mensen en organisaties die het betreft.

Meer over de inhoudelijke inzichten en aanbevelingen

Beide rapportages zijn te downloaden via:
https://boerennatuur.nl/project/toekomstbestendige-landbouw-nieuw-glb/

LTO maakt zich hard voor een goede waterkwaliteit. Maar de nieuwe voorstellen die in de internetconsultatie voor lagen gaan daar niet toe leiden. Die waarschuwing geeft LTO in een reactie op de internetconsultatie over de aangepaste stikstofgebruiksnormen en de aandachtsgebieden stikstof.

Stikstofnormen
De aangepaste stikstofnormen zijn deels gebaseerd op modelberekeningen en verouderde gegevens. En houden geen rekening met de variatie in bodems, gewassen en weersomstandigheden. Vooral de lagere normen in het zuidelijk zand- en lössgebied hebben grote gevolgen: deze liggen ver onder het landbouwkundig optimale bemestingsadvies. Bovendien roepen de nieuwe normen veel vragen op. Gewassen die eerder niet-uitspoelingsgevoelig waren, zoals suikerbieten en boomkwekerijgewassen, zijn dat nu ineens wel. LTO vindt dat deze herindeling teruggedraaid moet worden. Een herindeling moet gebaseerd zijn op actuele, langjarige praktijkdata. We roepen het ministerie op om de looptijd van het 8e actieprogramma te benutten voor verder (praktijk)onderzoek naar bemesting, – en het beleid op basis van die informatie te herzien.

LTO-portefeuillehouder Bodem & Water Joris Baecke: “Boeren willen bijdragen aan verbetering van de waterkwaliteit, maar dat kan alleen met realistische normen die aansluiten op de bemestingsbehoefte van gewassen. Gebruiksnormen die daar (op basis van onvolledige data) ver onder liggen, missen draagvlak en zullen juist contraproductief uitpakken.”

Grasland
Ook benadrukt LTO het belang van voldoende stikstofruimte voor grasland. Het graslandareaal staat onder druk en lagere normen vergroten die druk, terwijl grasland aantoonbaar bijdraagt aan een stabiele waterkwaliteit. Het is noodzakelijk om gras naar zijn potentie te bemesten en te benutten. Voor een goede waterkwaliteit en om minder afhankelijk te worden van ingevoerde eiwitten. Dat is beter voor klimaat- en stikstofdoelen.

Aandachtsgebieden stikstof In de nieuwe Uitvoeringsregeling worden de voormalige nv-gebieden (nutriënten-verontreinigde gebieden) vervangen door zogenaamde ‘aandachtsgebieden stikstof’. Een belangrijk kritiekpunt op deze aandachtsgebieden, is dat het schaalniveau van de indeling te grof is. Hierdoor zijn lokale verschillen onvoldoende zichtbaar en worden sommige regio’s ten onrechte als aandachtsgebied aangemerkt. Bovendien blijft de extra korting op stikstofgebruiksnormen in deze gebieden een punt van zorg. In bepaalde regio’s kan de totale korting oplopen tot twintig procent, bovenop de in sommige gevallen al fors verlaagde normen.

LTO pleit voor een fijnmaziger gebiedsaanpak. Baecke: ‘’De aanwijzing van aandachtsgebieden moeten gebaseerd zijn op actuele, lokaal herkenbare data. Bovendien moeten ook andere factoren (zoals inlaatwater, kwel, riool-overstorten en RWZI’s) worden meegenomen. In veel gebieden spelen deze een grote rol bij de nutriëntenbelasting. Boeren hebben recht op duidelijkheid en een aanpak die klopt met de werkelijkheid in het veld.’’ LTO pleit voor een landelijke hulplijn of meldpunt zodat ondernemers duidelijkheid krijgen over de aanwijzing van gebieden en de gevolgen voor hun bedrijfsvoering.

Gister ondertekende LTO samen met meerdere maatschappelijke organisaties een stembusakkoord voor een toekomstbestendig, weerbaar en welvarend Nederland. De brede maatschappelijke alliantie reikte vandaag 10 kernpunten aan die door lijsttrekkers van verschillende politieke partijen worden onderschreven.

Het medeopstellen en onderteken van een stembusakkoord is voor de ruim 35.000 leden van LTO van essentieel belang om een krachtige samenwerking tussen overheid en samenleving te bewerkstelligen.

“Deze tijd vraagt om verbinding. Het is daarom noodzakelijk de krachten te bundelen en op deze tien punten in de komende kabinetsperiode met concrete voorstellen te komen”, aldus de opstellers van het stembusakkoord. 

De 10 punten waarop de alliantie met de lijsttrekkers een stembusakkoord heeft gesloten zijn:  

• Stabiel, betrouwbaar en toereikend overheidsbeleid 

• Herstel van de concurrentiekracht met visie op de toekomst 

• Hulp voor werknemers in de transitie 

• Een robuust energiesysteem: slim CO2-vrij, betrouwbaar en betaalbaar 

• Prioriteit voor energiebesparing en energie uit eigen omgeving 

• Natuurherstel en kwaliteit van leefomgeving als randvoorwaarde 

• Ruimte voor burgers, ondernemers en gemeenschappen om zelf aan de slag te gaan 

• Naar emissievrije mobiliteit voor iedereen 

• Integrale aanpak van landbouw en landgebruik 

• Versterking van de uitvoeringskracht van Rijk en decentrale overheden  

Samenwerking
De alliantie bestaat uit 25 organisaties, van bedrijfsleven tot milieubeweging, inclusief de uitvoeringsoverleggen van het Klimaatakkoord. Zij benadrukken de noodzaak van een stabiel, voorspelbaar en toereikend overheidsbeleid op het terrein van energie en klimaat. Nederland en Europa moeten snel meer grip krijgen op energie en grondstoffen. Dat waarborgt de onafhankelijkheid en concurrentiepositie. Het houdt het energiesysteem betaalbaar en beperkt risico’s van klimaatverandering. “Uitstel is geen optie en leidt bovendien tot hogere kosten”, aldus de deelnemers van de Maatschappelijke Alliantie. 

 “De urgentie is groot. Er staat veel op het spel voor burgers, ondernemers, werknemers en hun gemeenschappen. Iedereen heeft dringend perspectief nodig. Wij werken graag samen aan een duurzaam en welvarend Nederland”, stelt de alliantie tot slot in haar brief. 

Lees hier de tien punten: 10 voor de Transitie – ondertekend

Politieke partijen GroenLinks-PvdA CDA ChristenUnie Volt Nederland, VVD, @Nieuwsociaalcontract en D66 tekenden gistermiddag het akkoord met maatschappelijke organisaties VNO-NCW, CNV, Energie Beheer Nederland, Interprovinciaal Overleg, MKB-Nederland, @NationaalKlimaatPlatform, MVO Nederland, Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), Natuur & Milieu, TenneT, Urgenda, VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), Natuurmonumenten, Netbeheer Nederland, Aedes vereniging van woningcorporaties

LTO Nederland is zeer verheugd met de positieve stemming in het Nitraatcomité die vandaag plaats vond over de toelating van RENURE als kunstmestvervanger. Daarmee komt een lang gekoesterde wens dichterbij: de mogelijkheid om hoogwaardige, herwonnen meststoffen uit dierlijke mest op een duurzame manier in te zetten als alternatief voor kunstmest. Vanuit LTO hebben we jarenlang intensief in Brussel gelobbyd om dit voor elkaar te krijgen. Het markeert een belangrijke stap richting circulaire landbouw en biedt bovendien perspectief voor het verlichten van de druk op de mestmarkt, die na het wegvallen van de derogatie flink is toegenomen.

RENURE staat voor ‘Recovered Nitrogen from Manure’ en is een hoogwaardig eindproduct dat ontstaat na scheiding en zuivering van dierlijke mest. Hoewel deze producten qua samenstelling en werking nauwelijks te onderscheiden zijn van gangbare minerale (kunst)meststoffen, werden ze tot nu toe juridisch als dierlijke mest aangemerkt. Hierdoor vielen ze onder de 170 kg stikstof per hectare-norm uit de Europese Nitraatrichtlijn die geldt voor kwetsbare gebieden. Dat belemmerde de inzet van RENURE-producten in de praktijk, ondanks de duurzaamheidswinst en andere voordelen die RENURE-producten bieden ten opzichte van kunstmest.

Brusselse traject
De instemming van het Nitraatcomité van vandaag is een belangrijke stap om deze meststoffen, binnen bepaalde voorwaarden, toe te laten bovenop de bestaande (dierlijke) gebruiksnorm. Na goedkeuring van het Nitraatcomité volgt echter een formele fase waarin het Europees Parlement en de Raad nog bezwaar kunnen maken op het voorstel. Er kunnen dus geen inhoudelijke wijzigingen meer gedaan worden, maar de bezwaarperiode moet eerst verstrijken voordat de wetswijziging van kracht wordt.

Nationale implementatie
Parallel aan het Europese besluitvormingstraject heeft LTO bij het ministerie van LVVN aangedrongen op een snelle en werkbare implementatie van RENURE in de Nederlandse wet- en regelgeving. LTO hecht er grote waarde aan dat agrarische ondernemers zo spoedig mogelijk gebruik kunnen maken van deze nieuwe mogelijkheid. We blijven ons inzetten om te waarborgen dat de nationale uitrol voortvarend, praktisch en zonder onnodige belemmeringen verloopt.

Voordelen RENURE
De toelating van RENURE biedt de land- en tuinbouwsector extra bemestingsruimte, maar draagt bovendien bij aan doelen op het gebied van circulariteit, bodemgezondheid en klimaat. Door het gebruik van herwonnen stikstof kan de afhankelijkheid van klimaatonvriendelijk fossiele kunstmest worden verminderd, wat aansluit bij de bredere ambities van Europa op het gebied van duurzame voedselproductie en wordt de afhankelijkheid van import van kunstmest verminderd. LTO ziet dit als een duidelijk signaal dat verduurzaming en praktische toepasbaarheid hand in hand kunnen gaan. Met dit besluit komt een einde aan jarenlange vertraging en onzekerheid. LTO Nederland ziet de uitrol van RENURE dan ook als een veelbelovende stap richting een landbouwsector waarin innovatie, milieuverantwoordelijkheid en economische haalbaarheid samenkomen.

LTO-voorzitter Ger Koopmans licht in deze vlog het besluit en het belang van een snelle, praktische implementatie van RENURE toe.

LTO Nederland ziet in het concept van het 8e Actieprogramma Nitraatrichtlijn (APN) een eerste stap richting de noodzakelijke omslag naar doelsturing. Deze koerswijziging, waar LTO zich al jaren hard voor maakt, biedt perspectief op een effectiever mestbeleid met meer ruimte voor vakmanschap en maatwerk. Tegelijkertijd roept het concept-8e APN op cruciale onderdelen nog veel vragen op en bevat het generieke maatregelen die onvoldoende zijn afgestemd op de praktijk van agrarische ondernemers. LTO heeft daarom een reactie ingediend op de internetconsultatie over het concept-8e APN. LTO roept het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) op om bij de definitieve vaststelling van het 8e APN rekening te houden met deze zorgen en de voorstellen van LTO nadrukkelijk mee te nemen.

Ruimte voor doelsturing vraagt om heldere randvoorwaarden
De richting naar perceelspecifieke doelsturing op basis van indicatoren N-mineraalmetingen (en nog te onderzoeken en ontwikkelen N-stikstofbodemoverschot) juicht LTO toe. Maar zonder meetprotocol (als meetinstructie), duidelijke streefwaarden en juridische borging blijft de invulling van doelsturing op dit moment nog ongewis. De ruimte voor ondernemers komt pas tot zijn recht wanneer het ministerie tijdig duidelijkheid biedt over de invulling, beoordeling en uitzonderingen die bij doelsturing horen.

Generieke maatregelen tasten draagvlak aan
Naast de positieve lijn richting doelsturing bevat het concept-APN een reeks generieke maatregelen die diep ingrijpen in de bedrijfsvoering. Voorbeelden hiervan zijn de voorgenomen aanwijzing van aandachtsgebieden en de actualisatie van stikstofgebruiksnormen. Over beide maatregelen ontbreekt op dit moment nog essentiële informatie, waardoor ondernemers onvoldoende duidelijkheid hebben over de impact op hun bedrijfsvoering. Met name de actualisatie van de stikstofgebruiksnormen roept veel vragen op, mede doordat het bijbehorende advies van de Commissie van Deskundigen Meststoffenwet (CDM) nog niet is gepubliceerd. Zonder deze informatie is het lastig voor ondernemers om tijdig en verantwoord te anticiperen op de nieuwe regels. Positief is dat binnen de aandachtsgebieden voortaan onderscheid wordt gemaakt tussen gebieden met een stikstof- en fosforprobleem en gebieden waar alleen een fosforprobleem speelt. Hierdoor worden onnodige stikstofkortingen voorkomen in gebieden waar dat milieukundig niet nodig is, wat bijdraagt aan een beter onderbouwd en evenwichtiger beleid.

Oproep tot realistische uitwerking
LTO roept het ministerie op om de ingezette lijn naar doelsturing vast te houden, maar deze wel consequent, werkbaar en juridisch houdbaar uit te werken. Daarbij hoort ook het heroverwegen van maatregelen waarvan de effecten nog niet bewezen zijn. Alleen dan ontstaat er beleid dat effectief is en bijdraagt aan de doelen én haalbaar voor de ondernemer is.

Volgende week stemt de Europese milieuraad over de Bodemmonitoringsrichtlijn. Daarna zal er nog plenair in het Europees Parlement over worden gestemd. Als de richtlijn bij beide stemmingen op een meerderheid kan rekenen, treedt deze in werking. LTO geeft al langer aan geen voorstander van een nieuwe bodemrichtlijn te zijn, en wil voorkomen dat Nederland zich committeert aan nog meer onhaalbare en onuitvoerbare doelen. Daarom roept LTO Nederlandse Europarlementariërs en Tweede Kamerleden nogmaals op om tegen de Bodemmonitoringsrichtlijn te stemmen.

LTO blijft herhalen tegen nieuwe Europese bodemwetgeving te zijn. Bodemgezondheid is belangrijk en vormt de basis voor een veerkrachtige landbouw. Maar de bodem is een onderwerp met een lokaal karakter: er zijn grote onderlinge verschillen binnen Europa. Daar is geen nieuwe Europese richtlijn voor nodig. Bovendien kent Nederland al ruim 40 jaar wet- en regelgeving op bodemgebied. LTO is van mening dat bodembeheer primair aan de gebruikers én beheerders van de bodem overgelaten moet worden en pleit voor maatwerk, stimulansen en een vrijwillige benadering.

Oproep LTO-voorzitter
LTO-voorzitter Ger Koopmans roept nogmaals op om tegen de Bodemmonitoringsrichtlijn te stemmen. Koopmans doet daarbij een beroep op het subsidiariteitsbeginsel: alleen op Europees niveau regelen wat niet op nationaal niveau geregeld kan worden.

LTO is teleurgesteld dat het kabinet gevallen is. Met het wegvallen van de steun van de PVV is de coalitie haar meerderheid kwijt. Nieuwe vertraging is niet in het belang van Nederland en niet in het belang van de Nederlandse land- en tuinbouw.

LTO-voorzitter Ger Koopmans: “Voor de landbouw betekent dit, alwéér, dat de onzekerheid waarin boeren en tuinders nu al jarenlang leven, verder voortduurt. Het is zonde van alle tijd en energie die het voorbije jaar, door tal van partijen, gestoken is in het vinden van oplossingen voor de uitdagingen waar de landbouw voor staat. Ongeacht wat er in de komende tijd gaat gebeuren, zal LTO constructieve voorstellen aan blijven dragen aan alle politieke partijen om te werken aan toekomstperspectief voor onze boeren en tuinders. Dat is keihard nodig.”

Vanwege een bestuurlijke aanpassing worden binnen LTO Nederland drie nieuwe bestuurlijke functies ingesteld: een domeinhouder Dier, een domeinhouder Plant en een bestuurlijk gedelegeerde Mens, Ondernemerschap en Onderwijs (MOO). Geïnteresseerde kandidaten hebben tot 8 juni gelegenheid om hun belangstelling voor deze functies kenbaar te maken. Voor alle drie de functies worden bestuurders gezocht met een beschikbare capaciteit van 2,5 dag per week.

Domeinhouders
De domeinhouders Plant en Dier fungeren als bestuurlijk ‘regiepunt’ op respectievelijk het plantaardige en het dierlijke domein. Hun voornaamste taak is het strategisch positioneren van de plantaardige en dierlijke sectoren, in samenhang en met draagvlak. Het is de taak van de domeinhouder om een gezamenlijke intersectorale visie te ontwikkelen, af te stemmen en uit te dragen, met als resultaat een eenduidige koers die aansluit bij de LTO toekomstvisie 2030. De domeinhouder zit het overleg Plant of Dier voor, waaraan de voorzitters van vakgroepen en bestuursleden van sectororganisaties deelnemen. De domeinhouder vertegenwoordigt LTO op thema’s rondom plant- en diergezondheid. Strategisch denkvermogen, een overstijgende helikopterblik en een sterk verbindend vermogen zijn kerncompetenties van deze nieuwe bestuurders.

Lees hier het functieprofiel van de Domeinhouder Dier / Plant.

Bestuurlijk Gedelegeerde MOO
LTO Nederland is één van de drie centrale werkgeversorganisaties van Nederland en is lid van de Stichting van de Arbeid en de Sociaal-Economische Raad (SER). De bestuurlijk gedelegeerde Mens, Ondernemerschap en Onderwijs is namens LTO bestuurlijk verantwoordelijk voor de vertegenwoordiging in de ‘decentrale polder’. Belangrijke onderwerpen zijn het afsluiten van cao’s namens leden, betrokkenheid bij pensioenfonds BPL, arbeidsmarkt- en ontwikkelingsfonds Colland, vraagstukken rondom arbeidsmarkt en huisvesting en het onderhouden van relaties met groen- en agrarisch onderwijs. Representeren en verbinden zijn de belangrijkste competenties van de bestuurlijk gedelegeerde. Rondom relevante onderwerpen onderhoudt de gedelegeerde contact met de portefeuillecommissie Mens, Ondernemerschap & Onderwijs van LTO Nederland en draagt de daar ingenomen standpunten en visies in de decentrale polder uit.

Lees hier het functieprofiel van de Bestuurlijk Gedelegeerde MOO.

In de functieprofielen staat informatie over de wervingsprocedure en de wijze van solliciteren.