Stel: de Japanse kever is ergens gevonden, hoe kun je dan de crisis beheersen? Vrijdag 19 juni is dit fictief geoefend met ondernemers uit de boomkwekerijsector, bestuurders van vakorganisaties en overheden. De crisisoefening was mede-georganiseerd door LTO.

Ieder jaar vindt in een boomkwekerijgemeente een bijeenkomst plaats over quarantaine-organismen: met als doel om het bewustzijn rond Q-organismen, impact na een vondst of een uitbraak, te verhogen dan wel op peil te houden. Risico op introductie van schadelijke organismen in Nederland en de EU blijft immers altijd aanwezig. Vrijdag vond de Landelijke Crisisoefening Q-organismen plaats in Alphen aan den Rijn, georganiseerd door Greenport Boskoop, gemeente Alphen aan den Rijn, NVWA, Naktuinbouw, LTO Nederland en Royal Anthos.

Fictief scenario
Voor de oefening was een fictief scenario bedacht: er komt een notificatie binnen van een andere EU-lidstaat over een Japanse kever (Popillia japonica) die gevonden zou zijn in een exportpartij planten. Op last van EU-regels is een gebied afgebakend waarin de NVWA- maatregelen moet nemen: daaronder vernietiging van besmette planten en een verplaatsingsverbod voor planten met aanhangende grond.

In kleine groepjes is dit fictief scenario verder uitgewerkt, per groep bekeken vanuit een bepaald perspectief: gedupeerde kweker, handelaar in relevante waardplanten, particulier in afgebakend gebied, gemeenteambtenaar crisisbeheersing of communicatieprofessionals.

Vervolgens zijn de bevindingen met alle aanwezigen besproken. Belangrijk bij een vondst of een uitbraak is de impact in kaart brengen, snelheid van omgevingsonderzoek en traceerbaarheid van planten. Naast maatregelen (wat moet, wat kan niet) is het ook belangrijk voor betrokkenen om te weten: wat kan wél. Een uitbraak kan immers verregaande gevolgen hebben voor een regio en/of een sector.

Leaflet ‘Houd Nederland vrij van de Japanse kever’
Wat is de Japanse kever, welke (EU-)maatregelen gelden na een vondst van de kever en wat kunt u doen om deze kever buiten Nederland te houden? Alle informatie hierover staat in deze leaflet die is samengesteld door LTO, vakgroep Bomen, Vaste planten en Zomerbloemen alsmede andere sectororganisaties in de sierteeltketen, in samenwerking met de NVWA en Naktuinbouw.

De samenwerking tussen overheid, sector en brancheorganisaties in de boomkwekerij staat centraal in de aanpak van Q-organismen. Alleen door gezamenlijk en snel te handelen kan verspreiding worden voorkomen.

Samenwerking doorgezet in gehele sierteeltketen
De samenwerking is begin 2026 doorgezet naar alle schakels in de sierteeltketen: van uitgangsmateriaal tot retail. Diverse Q-organismen in de EU hebben waardplanten die niet alleen in de boomkwekerij worden geproduceerd en verhandeld in de keten, maar ook in andere sierteeltsectoren zoals de glastuinbouw.

Hiertoe loopt onder penvoerderschap van LTO het Kennis op Maat-project ‘Een fytosanitair weerbare sierteeltketen’. Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen Universiteit & Research. Daarnaast doen deze organisaties mee: Royal FloraHolland, VGB, Tuinbranche Nederland, Plantum, Glastuinbouw Nederland, Royal Anthos, Tree Centre Opheusden, Treeport Zundert, Greenport Boskoop en Boomteeltstudieclub Horst aan de Maas.

Via tweewekelijkse nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang rondom het Convenant Gewasbescherming. In deze derde nieuws-update geven we onder andere een toelichting op het leden-webinar dat BO Akkerbouw, Greenports, LTO en NAJK organiseren, en ons pleidooi voor een ‘Autoriteit Gewasbescherming’.

Convenant gewasbescherming
Lees hier de eerste nieuws-update terug over het Convenant Gewasbescherming waarin we meer informatie geven over het proces, de planning en de rol van onze organisaties. Lees hier de tweede nieuws-update met onder andere het verslag van de werkbezoeken van staatssecretaris Silvio Erkens en onafhankelijk voorzitter Gert-Jan Segers.

Het proces om tot een convenant op hoofdlijnen te komen is met één week verschoven. Op vrijdag 26 juni ontvangen partijen aan de kerntafel de hoofdlijnen van het concept-convenant. Vervolgens kunnen de betrokken organisaties deze bespreken met hun achterban, en aandachtspunten en reacties ophalen voor het vervolg van het proces. Vanuit LTO zullen we onze reactie bepalen in samenspraak met de aan LTO gelieerde sectororganisaties KAVB, NFO, Glastuinbouw Nederland en Biohuis, – en uiteraard doen we dat ook gezamenlijk met onze regio’s en vakgroepen LTO Akkerbouw, LTO Vollegrondsgroenten en LTO Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen.

Het streven is dat de partijen aan de kerntafel in de week van 6 juli een convenant-op-hoofdlijnen ondertekenen. Na de zomer hebben partijen de rest van het jaar de tijd voor de concrete uitwerking en voor sectorale deelconvenanten richting uitvoering.

Leden-Webinar
Naast deze bestuurlijke afstemming vinden we het belangrijk om ook onze leden en achterban te betrekken bij onze standpuntbepaling. Op donderdag 2 juli om 20:00 – 21:15u organiseren BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO en NAJK een gezamenlijk webinar. Tijdens dit webinar is er ruimschoots gelegenheid om reacties, vragen, zorgen en aandachtspunten aan ons mee te geven. De reacties uit het webinar worden meegenomen in het vervolg van het convenantproces.

Meer informatie over dit webinar delen we op korte termijn via de gebruikelijke ledenkanalen en nieuwsbrieven.

Voorstel van plantaardige sectoren: een ‘Autoriteit Gewasbescherming’
Hoe kunnen we de milieubelasting van gewasbescherming verder verlagen én tegelijkertijd telers voldoende mogelijkheden bieden om gewassen gezond te houden? Die vraag staat centraal in het convenantproces. Een van de voorstellen die momenteel wordt verkend, is de ontwikkeling van een onafhankelijke Autoriteit Gewasbescherming. Deze autoriteit is geïnspireerd op de succesvolle aanpak van antibioticareductie in de veehouderij via de Autoriteit Diergeneesmiddelen.

De voorgestelde werkwijze draait om één gezamenlijke indicator voor milieubelasting (de Milieu-Indicator Gewasbescherming), benchmarking van telers en adviseurs, gerichte kennis en ondersteuning en transparante rapportages over de voortgang op sectorniveau. Zo ontstaat een systeem van continu leren en verbeteren. Het doel is om duurzame keuzes te stimuleren, kennisuitwisseling te versterken, milieubelasting stap voor stap verder terug te dringen en weerbare teeltsystemen verder te versnellen. De werkwijze is in deze visuele kaart samengevat. Het voorstel vereist nog verdere uitwerking, maar is positief ontvangen door de partners aan de kerntafel.

Meer achtergrond over het voorstel voor een Autoriteit Gewasbescherming is te vinden in dit artikel, in deze column en in deze podcast met André Hoogendijk, directeur van BO Akkerbouw. Volgens BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO en NAJK kan benchmarking en het sturen op een breed gedragen milieubelastings-indicator helpen om de milieubelasting van gewasbescherming verder te verlagen, terwijl telers handelingsperspectief behouden.

Inbreng ketenpartners
Ketenpartners zijn onmisbaar om de doelen uit het convenant te realiseren. Dat geldt voor toeleverende partners en voor partners die product afnemen voor handel, bewerking en verwerking. Onder begeleiding van Adri Bom-Lemstra, voorzitter van Greenports Nederland, en in aanwezigheid van Gert-Jan Segers vond met beide groepen een apart overleg plaats. Tijdens de bijeenkomsten gaven ketenpartijen aan welke rol ze nu al vervullen, en welke mogelijkheden er zijn richting verdere verduurzaming. Daarbij ging het onder andere over een evenwichtige verdeling van risico’s, kosten en verantwoordelijkheden in de keten. En over de internationale context met markteisen en wettelijke (fytosanitaire) regels. Daarnaast kwamen ook kennisdeling, stimulering van duurzame keuzes en samenwerking binnen de keten aan bod. Op basis van de gesprekken zal de inbreng van ketenpartners een plek krijgen in het convenant-op-hoofdlijnen en bij de verdere uitwerking na de zomer.

LTO-bestuurders spreken met Gert-Jan Segers
“Ga vol vertrouwen het proces in en houdt elkaar als partijen zo lang mogelijk vast!” Dat was de oproep die Gert-Jan Segersvorige week deed tegen bestuurders van de plantaardige LTO-vakgroepen en sectororganisaties KAVB, Biohuis en NFO. Tijdens een overleg sprak Segers de voorzitters van plantaardige vakgroepen en van de sectororganisaties bij over het proces om tot een Convenant Gewasbescherming te komen. Segers sprak ook separaat met het bestuur van BO Akkerbouw en de achterban van Greenports Nederland.

Segers benadrukte dat hij in zijn gesprekken de voorbije weken breed de maatschappelijke urgentie voelde om goede afspraken te maken over het verlagen van de milieubelasting van gewasbeschermingsmiddelen. Niet alleen bij omwonenden maar nadrukkelijk ook bij telers, die smachten naar rechtszekerheid, naar helder en eenduidig beleid, en naar handelingsperspectief om ook in de toekomst gezonde teelten in de benen te houden. Lees hier het verslag van de bijeenkomst.

Nieuwe rassen kunnen ook in de toekomst snel hun weg vinden naar telers. Fytosanitaire kwaliteitscontrole blijft behouden en de basis onder gezonde gewassen blijft overeind. Dat is de belangrijkste conclusie van het akkoord dat het Europees Parlement en de EU-lidstaten bereikt hebben over nieuwe regels voor zaden, jonge planten en ander plantaardig teeltmateriaal (PRM). LTO Nederland en Glastuinbouw Nederland zien in het akkoord belangrijke verbeteringen ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie. Tegelijkertijd blijven er zorgen over de extra administratielasten en -kosten die uit de PRM-verordening voortvloeien. Nieuwe EU-wetgeving was niet nodig geweest volgens de sector.

Ruimte voor innovatie behouden
Een belangrijk aandachtspunt voor Nederlandse telers en veredelaars was een verplichte duurzaamheidstoets voor nieuwe groente- en fruitrassen. De sector waarschuwde dat zo’n verplichting zou leiden tot hogere kosten, minder innovatie en een afname van het aantal groente- en fruitrassen. Groenten en fruit kennen veel verschillende marktsegmenten, waar het oorspronkelijke voorstel onvoldoende rekening mee hield. Daardoor dreigde veredeling voor speciale en vaak kleinere rassen als cherrytomaten of torentjesbloemkool te duur te worden en zouden minder nieuwe rassen beschikbaar komen.

Met het bereikte akkoord lijkt deze dreiging grotendeels te zijn afgewend. De duurzaamheidstoets wordt vrijwillig, wat voor een enorme lastenverlichting voor deze kleinere, unieke gewassen zorgt. De kosten voor een verplichte duurzaamheidstoets raamde de Europese Commissie voor telers namelijk op €400 miljoen per jaar. Zo blijft de grote diversiteit aan rassen die Nederland wereldwijd onderscheidend maakt geborgd.

Daarnaast is ook ruimte behouden voor innovatie in de keten. Veredelaars en telers kunnen nieuwe rassenmateriaal onder praktijkomstandigheden blijven testen vóór volledige registratie. Dit is essentieel voor snelle rassenontwikkeling en de introductie van nieuwe ziekteresistenties in de praktijk. Wel blijft de sector kritisch op de uitvoeringspraktijk en de extra administratieve eisen rond proef- en testmateriaal.

Basis onder gezonde gewassen blijft intact
De sector heeft zich tijdens de onderhandelingen sterk gemaakt voor behoud van fytosanitaire kwaliteitsborging, certificering en toezicht op uitgangsmateriaal. Deze systemen beschermen telers tegen kwaliteitsproblemen en beperken de verspreiding van plantenziekten. LTO Nederland en Glastuinbouw Nederland constateren dat registratie, certificering, traceerbaarheid en fytosanitaire controles ook in het akkoord een centrale plaats behouden, ondanks een groeiende roep in Europa tot een groot aantal uitzonderingen hierop. Daarmee blijft de basis onder gezonde gewassen en een betrouwbare internationale handel in uitgangsmaterialen overeind.

Ook bij import van uitgangsmateriaal blijft de bestaande praktijk overeind. Wereldwijde zaadproductie met verwerking en kwaliteitscontrole binnen de EU kan doorgaan zoals nu. Daardoor behoudt de EU haar rol als belangrijke schakel in de internationale zaadketen en houden telers toegang tot hoogwaardig uitgangsmateriaal. De sector blijft wel alert op mogelijke extra eisen rond traceerbaarheid en documentatie bij import.

Uitwisseling teeltmateriaal tussen telers
Uiterst kritisch was de sector over de verruiming van de mogelijkheid tot uitwisseling van teeltmateriaal tussen telers vanwege de fytosanitaire risico’s. Het akkoord biedt hier meer ruimte voor, maar wel onder strikte voorwaarden, alleen in natura en op beperkte schaal.

Aandacht voor uitvoerbaarheid
Ondertussen betekent het akkoord een omvangrijke herziening van de bestaande regelgeving. Tien huidige EU-richtlijnen worden vervangen door één Europese verordening die voor alle lidstaten gaat gelden. De organisaties blijven daarom kritisch volgen hoe de nieuwe regels verder worden uitgewerkt en op gewasniveau uitvallen. Voor de Nederlandse land- en tuinbouw is het van belang dat de uiteindelijke uitvoeringsregels voldoende rekening houden met de verschillen tussen de gewassen en teeltomstandigheden. LTO Nederland en Glastuinbouw Nederland volgen de uitwerking van de PRM de komende tijd daarom nauwgezet.

Voor de 6e keer op rij wordt ook dit jaar weer een landelijke dag georganiseerd voor jonge ondernemers en werknemers in de boomkwekerijsector.

Op 9 oktober 2026 staan de deuren van Van Riel Sierplantenkwekerij in Beringe (Noord-Limburg) open om jou te ontvangen en een informatieve  – en natuurlijk gezellige –  middag te laten beleven.

Met een bomvol programma van van 13.00 – 19.00 uur met workshops over onder andere;

• Toekomst
• Data en AI
• Drones
• Robots

En nog veel meer!

Uiteraard wordt deze dag afgesloten met een afterparty met BBQ.

Luuk Peeters, Thijs Lucassen en Renske van Riel zijn erbij. Jij ook?
Aanmelden kan via deze link: https://forms.gle/TVDxszf6pPigh4FM9

Deze dag wordt georganiseerd door de vakgroep Bomen, vaste planten en zomerbloemen samen met LLTB en Colland.

Volgende week vrijdag 26 juni presenteert minister Van Essen hoe het kabinet de doelen voor stikstofreductie en natuurherstel wil halen. En hoe zij vergunningverlening weer mogelijk wil maken. Deze aanpak zal gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering van veel boeren. LTO Nederland organiseert samen met LTO Noord, ZLTO en LLTB een regiotour door het land. Op vijf bijeenkomsten gaan we met jullie in gesprek over de plannen van het kabinet en over onze inzet. Tijdens de bijeenkomsten is er volop ruimte voor vragen, zorgen, aandachtspunten én om je inbreng voor de vervolgaanpak aan ons mee te geven.

De planning van de ledenbijeenkomsten is als volgt:

Aanmelden
Aanmelden voor deze bijeenkomsten is verplicht. Na aanmelding ontvang je een e-mail met aanvullende informatie.

Klik hier om je aan te melden voor een van de ledenbijeenkomsten van LTO Noord.
Klik hier om je aan te melden voor de ledenbijeenkomst van ZLTO.
Klik hier om je aan te melden voor de ledenbijeenkomst van LLTB.

Planning
Op 26 juni in de middag, na de ministerraad, zal LVVN-minister Van Essen een persconferentie houden waarin hij de uitkomsten van de Taskforce presenteert. Gelijktijdig zal hij daarover een brief aan de Tweede Kamer sturen. Later die (na)middag zullen wij onze eerste reactie op de plannen publiceren.

We vinden het belangrijk om zo snel mogelijk na de bekendmaking het gesprek met jullie aan te gaan. LTO-voorzitter Ger Koopmans, regiobestuurders en specialisten van LTO Nederland gaan graag met jullie in gesprek over het voorstel van het kabinet, over onze inzet in de voorbije weken en maanden, en bovenal over onze vervolginzet in de komende tijd.

Vanaf maandag 29 juni starten we met vijf ledenbijeenkomsten, verspreid over het land. Mocht je verhinderd zijn voor een bijeenkomst in je eigen regio, dan ben je als LTO-lid van harte welkom om een van de andere bijeenkomsten bij te wonen.

Convenant Gewasbescherming
Het proces om tot een Convenant Gewasbescherming te komen is met één week uitgesteld en loopt dus niet parallel met de brief van 26 juni. Op donderdag 2 juli van 20:00 – 21:15u organiseren we samen met NAJK, BO Akkerbouw en Greenports Nederland een leden-webinar over het Convenant Gewasbescherming. Tijdens dit webinar is volop ruimte voor vragen én om aandachtspunten aan ons mee te geven voor de verdere uitwerking. Meer informatie over dit webinar en over de voortgang rondom het convenant volgt spoedig.

Meer informatie
Tijdens het proces van de Taskforce Landbouw, Stikstof & Natuur hebben we regelmatig nieuwsberichten gepubliceerd over de voortgang van het traject.

• Lees hier de eerste nieuwsbrief terug met meer informatie over het proces en de planning;
• Lees hier de brief die Ger Koopmans op 5 juni stuurde aan LTO-leden;
• Lees hier het bericht naar aanleiding van Ger Koopmans’ interview in Buitenhof;
• Lees hier ons bericht naar aanleiding van de gelekte informatie van 16 juni.

De overheid en de rundveesector werken samen aan een landelijke aanpak om Bovine Virus Diarree (BVD) verder terug te dringen en uiteindelijk uit Nederland te krijgen.
De start van het nationale bestrijdingsprogramma zal op 1 januari 2028 van start gaan met uiterlijk 1 januari 2030 goedkeuring door de Europese Commissie.

Het programma zal vertaald worden in een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) waarbij de aanpak volgens de Europese regels verloopt… Er is dan geen overgangsfase via het bestaande private programma, zoals wel het geval is bij IBR .

Door meteen aan de EU-regels te voldoen, kan Nederland sneller officieel BVD-vrij worden verklaard. Dit levert voordelen op voor diergezondheid én voor de exportpositie. Zodra het programma is goedgekeurd door de Europese Unie gelden er strengere handelsvoorwaarden voor runderen uit gebieden zonder BVD EU-vrijstatus.

Voor het aanvragen van een EU-vrijstatus moeten 99,8% van de inrichtingen, die ten minste 99,9% van de runderpopulatie vertegenwoordigen, vrij zijn van BVD, mag er gedurende achttien maanden geen BVD zijn aangetoond bij een gehouden rund én moet vaccinatie tegen BVD verboden zijn voor gehouden runderen.

Dit zou, bij goed verloop van het bestrijdingsprogramma, binnen drie tot vijf jaar haalbaar moeten zijn na inwerkingtreding van het bestrijdingsprogramma.

Wat kunt u nu al doen?

• alert blijven op BVD op uw bedrijf;
• alleen dieren aanvoeren met een bekende en bij voorkeur BVD-vrije status;
• inspelen op komende veranderingen in de handel;
• IBR start op 1 januari 2027, neem ook meteen BVD mee in de aanpak om uw veestapel IBR en BVD vrij te krijgen.

De praktijkpilot Koe en Eiwit laat zien dat melkveehouders met gerichte rantsoensturing succesvol minder ruw eiwit kunnen voeren, zonder in te leveren op melkproductie of diergezondheid. Door het ruw eiwitgehalte in het rantsoen te verlagen, komt er minder stikstof in de mest terecht en hoeft er minder mest te worden afgevoerd. Die bewezen aanpak vormt de basis voor het Convenant Verlagen ruw eiwit rantsoenen melkveebedrijven (Convenant Voerspoor), dat inzet op praktische ondersteuning en kennisdeling om melkveehouders hierbij te helpen. Tijdens een netwerkbijeenkomst op de KNVB-Campus in Zeist werden vandaag de resultaten gedeeld van vier jaar praktijkervaring met ruim 150 melkveehouders. LTO Nederland is één van de convenantpartners en zet zich in om deze vrijwillige, praktische route vanuit de melkveesector verder te brengen.

Resultaten uit de praktijk
Het Convenant Voerspoor bouwt voort op kennis uit de praktijkpilot Koe en Eiwit (2022–2026), uitgevoerd door Wageningen University & Research, waaraan ruim 150 melkveehouders door heel Nederland deelnamen. De deelnemers realiseerden gemiddeld 10 gram minder ruw eiwit per kg droge stof in het rantsoen – wat neerkomt op bijna 10% minder ammoniakemissie, terwijl de melkproductie en diergezondheid op peil bleven. Een bewezen, kosteneffectieve aanpak die bijdraagt aan het stikstofvraagstuk én ruimte creëert op de mestmarkt.

“De kennis is er. We weten wat werkt, op welke bedrijven en hoe je het stap voor stap aanpakt,” zei Paul Galama (WUR, projectleider Koe en Eiwit) tijdens de bijeenkomst. “Nu is het zaak om dat bereik te vergroten. Dat is precies wat Convenant Voerspoor doet.”

Concrete tools voor elke melkveehouder
In de bijeenkomst kwam ook het pakket kennisproducten aan de orde dat het Convenant Voerspoor aan melkveehouders en voeradviseurs beschikbaar stelt. Het gaat onder meer om praatplaten voor in adviesgesprekken, rekentools waarmee melkveehouders direct zien wat ruw eiwitverlaging hun bedrijf oplevert en webinars voor zowel grasrijke als maïsrijke bedrijven. De tools zijn (binnenkort) beschikbaar via de campagnewebsite verlaagruweiwit.nl.

“Minder ruw eiwit in het rantsoen betekent minder stikstof in de mest, en dus minder mest die je moet afvoeren,” aldus Erwin Wunnekink (Nevedi), een van de initiatiefnemers van het convenant.

Sector neemt zelf verantwoordelijkheid
Convenant Voerspoor is een vrijwillig privaat sectorakkoord gesloten in 2025. De 13 convenantpartners werken samen aan een sectordoelstelling van 158 gram ruw eiwit per kilogram droge stof in 2026. De aanpak richt zich op bewustwording en handelingsperspectief, niet op verplichting.

Bijeenkomsten, webinars en studiegroepen worden in de komende maanden ingezet om de kennis te verspreiden. Voeradviseurs spelen daarbij een centrale rol als schakel tussen het convenant en de individuele melkveehouder.

Het ministerie van LVVN ondersteunt het Convenant Voerspoor financieel.

Meer informatie
Meer informatie over Convenant Voerspoor is te vinden op verlaagruweiwit.nl.

Het Convenant Voerspoor is een samenwerkingsverband van 13 partijen: LTO Nederland, Dutch Dairymen Board, Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, De Natuurweide, Netwerk Grondig, ZuivelNL, Nederlandse Zuivel Organisatie, Nevedi, Boerenverstand, PPP-Agro Advies, Groeikracht, VLB en Wageningen University & Research levert wetenschappelijke ondersteuning.

LTO publiceert met regelmaat artikelen in het vakblad De Hippische Ondernemer. 3 maanden na publicatie in het offline magazine is het artikel ook op de sectorpagina Paarden te lezen.

Hieronder treft u het artikel van De Hippische ondernemer, nummer 2, jaargang 2026

De impact van de Wet open overheid op de paardenhouderij

De Wet open overheid (WOO) verplicht de overheid om bepaalde gegevens openbaar te maken, zodat deze voor iedereen toegankelijk zijn. Het doel is een transparante en toegankelijke overheid, waarin burgers goed geïnformeerd zijn en de overheid kunnen controleren. Voor agrarische bedrijven kan de impact aanzienlijk zijn, omdat ook bedrijfsgevoelige informatie onder omstandigheden openbaar kan worden gemaakt. Dit raakt niet alleen veehouders en akkerbouwers, maar ook hippische ondernemers. LTO legt uit wat dit voor uw bedrijf kan betekenen en welke stappen u kunt zetten.

De Wet open overheid is op 1 mei 2022 in werking getreden en vervangt de voormalige Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Iedereen kan een Woo-verzoek indienen om overheidsinformatie op te vragen. Begin 2026 heeft de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) naar aanleiding van twee Woo-verzoeken besloten om een groot aantal gegevens openbaar te maken. Dit betreft het besluit met kenmerk Woo/2024/073 en het besluit met kenmerk Woo/2024/040.

Woo/2024/073 en Woo/2024/040
De Woo maakt het mogelijk om privacygevoelige informatie van bedrijven op te vragen. Dit raakt hippische ondernemingen, omdat veel gegevens openbaar kunnen worden gemaakt. Het besluit met kenmerk Woo/2024/073 betreft de gegevens uit de gecombineerde opgave van alle agrarische ondernemingen in Nederland tussen 9 december 2022 en 11 maart 2024. Het gaat hierbij onder andere om het Uniek Bedrijfsnummer (UBN), adressen, aantal geregistreerde landbouwhuisdieren, staltype waarin de dieren verblijven en of deze onderneming actief is, gestopt of tijdelijk niet actief is.

Het andere Woo-verzoek met kenmerk Woo/2024/040 betreft informatie uit de Basiskaart Agrarisch Bedrijfssituatie (BAB) over de periode 9 december 2022 tot en met 7 februari 2024. In de BAB staan gegevens zoals huisvesting (per diersoort), RAV-code (Regeling Amoniak en Veehouderij), omschrijving RAV-code, gemiddeld aantal dieren, jaar ingebruikname bedrijf en de X- en Y-coördinaten van de locatie.

Naast deze twee Woo-verzoeken worden er tal van verzoeken die hippische ondernemingen raken ingediend. Deze verzoeken kunnen ook betrekking hebben tot vergunningen, subsidies, paspoortgegevens van paarden en milieueisen.

Tegelijkertijd kent de Woo belangrijke uitzonderingsgronden. Niet alle informatie wordt automatisch openbaar gemaakt. Gegevens kunnen deels geweigerd of (gedeeltelijk) geanonimiseerd worden voordat het openbaar wordt gemaakt. Weigering gebeurt wanneer het openbaar maken van de gevraagde informatie in strijd is met wettelijke belangen die zwaarder wegen dan de publieke belangen van de overheid. Ook als het direct de privacy van de ondernemer schaadt, kunnen de gegevens worden geanonimiseerd.

Waarom raakt dit de paardenhouderij?
Paardenhouderijen staan bij verschillende overheidsinstanties geregistreerd, doordat ze te maken hebben met onder andere vergunningen, subsidies en toezichthouders. Daardoor is veel informatie vastgelegd bij de gemeenten en provincies, maar ook bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Deze gegevens kunnen, voor zover zij binnen de reikwijdte van de Woo vallen, onderwerp worden van een openbaarmakingsverzoek.

Daarnaast zijn paardenhouderijen vaak sterk locatiegebonden en zichtbaar in het buitengebied, waardoor openbaar gemaakte informatie relatief eenvoudig te herleiden kan zijn tot een specifiek bedrijf. In combinatie met de huidige maatschappelijke aandacht voor landbouw, stikstof en dierenwelzijn maakt dit de sector extra gevoelig voor de mogelijke gevolgen van Woo-verzoeken. Transparantie is het uitgangspunt van de wet, maar in de praktijk kan openbaarmaking leiden tot extra juridische, administratieve en maatschappelijke druk.

Risico’s en gevolgen
Het openbaar maken van gegevens kan voor ondernemers verschillende risico’s met zich meebrengen. Zo kan informatie leiden tot reputatieschade of maatschappelijke discussie, bijvoorbeeld over dierenwelzijn, milieueisen of vergunning naleving. Ook bedrijfsgevoelige informatie kan zichtbaar worden voor concurrenten, wat gevolgen kan hebben voor de concurrentiepositie van het bedrijf.

Om deze risico’s te beperken, is het belangrijk om tijdig juridisch advies te raadplegen. Een deskundige kan ondernemers helpen in te schatten welke gegevens openbaar mogen worden gemaakt en welke onder de uitzonderingsgronden van de Woo vallen. Zo kunnen gegevens die vertrouwelijk of bedrijfsgevoelig zijn, worden beschermd tegen ongewenste openbaarmaking.

De Wet open overheid vraagt van hippische ondernemers een bewuste omgang met administratie, communicatie en naleving, met het besef dat deze gegevens onderdeel kunnen worden van het publieke domein.

Wat kunt u doen?
Voor hippische ondernemers is het essentieel om goed op de hoogte te zijn van de gevolgen en hun rechten binnen de Wet open overheid (Woo). Bedrijfsgevoelige informatie kan namelijk openbaar worden als de overheid dit niet tijdig of correct afschermt. Hierbij is het noodzakelijk dat u weet wat u kunt doen en speelt een proactieve houding een grote rol.

Wanneer een Woo-verzoek betrekking heeft op een specifiek hippisch bedrijf, moet de betreffende ondernemer in de gelegenheid worden gesteld om een zienswijze in te dienen voordat tot openbaarmaking wordt overgegaan. Het is daarom van belang om tijdig juridisch advies op te vragen en alert te reageren op kennisgevingen van overheidsinstanties zoals de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Een gestructureerde voorbereiding en administratie vormt de basis van de bescherming tegen de Woo. Geregistreerde gegevens bij overheidsinstanties moeten regelmatig worden gecontroleerd en geactualiseerd. Stallijsten, vergunningen en andere relevante gegevens dienen up-to-date te zijn. Dit maakt dossiers overzichtelijk en zorgt ervoor dat tijdens een Woo-verzoek de kans op fouten zo klein mogelijk wordt.

Proactief reageren op Woo-verzoeken helpt om ongewenste openbaarmaking van gevoelige informatie te voorkomen. Door tijdig zienswijzen in te dienen en vertrouwelijke gegevens goed af te schermen, kunt u als ondernemer controle houden over uw bedrijfsinformatie. Dit verkleint ook de kans op reputatieschade, blootstelling van concurrentiegevoelige informatie of maatschappelijke discussie over dierenwelzijn, milieu of vergunning naleving.

Daarnaast is het nuttig om te leren van praktijkvoorbeelden. Voorbeelden van onder andere stallijsten en subsidies voor paardenhouderijen, geven inzicht in welke informatie gevoelig kan zijn. Zo kunnen ondernemers beter inschatten welke maatregelen nodig zijn om hun belangen te beschermen.

Door deze maatregelen actief toe te passen, behouden ondernemers meer controle over hun bedrijfsinformatie. Door proactief te handelen worden bedrijfsbelangen beschermd, risico’s verminderd en wordt bijgedragen aan veiligstellen van bedrijfsgevoelige informatie. Ook in situaties waarin gegevens openbaar kunnen worden gemaakt.

Inzet LTO
LTO Nederland zet zich kritisch in ten aanzien van de Wet open overheid. De organisatie voert juridische procedures en pleit voor herziening van de wet, omdat zij van mening is dat de huidige toepassing in de praktijk onevenredige en intimiderende effecten kan hebben op de agrarische sector. Volgens LTO mogen gevoelige bedrijfsgegevens niet zonder zorgvuldige afweging openbaar worden gemaakt, zeker niet wanneer dit de veiligheid, privacy of concurrentiepositie van ondernemers raakt. Met deze inzet beoogt de organisatie de belangen van haar ruim 30.000 aangesloten ondernemers actief te beschermen.

Geitenbedrijf Van de Wetering in Rosmalen (Brabant) ontving vorige week VVD-Eerste Kamerleden Marian Kaljouw en Karin Straus. Samen met onder anderen gedeputeerde Saskia Boelema, wethouder Roy Geers en betrokken medewerkers van provincie en gemeente gingen zij in gesprek over het dossier Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (VGO).

De aanwezigen kregen een duidelijk beeld van de uitdagingen waar de geitensector voor staat en van de inspanningen die ondernemers dagelijks leveren om verantwoord te ondernemen. Tijdens de rondleiding en het gesprek werd duidelijk hoe complex dit dossier is en wat de impact van beleidskeuze kan zijn op ondernemers, hun omgeving en de toekomst van de sector.

LTO heeft samen met ZLTO en de NGZO (Nederlandse Geitenzuivel Organisatie) benadrukt dat besluitvorming moet steunen op feiten, zorgvuldig onderzoek en een zorgvuldige afweging van alle belangen. De sector neemt haar verantwoordelijkheid voor de volksgezondheid serieus en vraagt ook om rationele keuzes die gebaseerd zijn op aantoonbare oorzaken en werkbare oplossingen. Daarbij was er nadrukkelijk aandacht voor het belang van vervolgonderzoek en een zorgvuldige duiding van de onderzoeksresultaten.

Werkbezoeken van politici en beleidsmakers zijn van grote waarde: ze verbinden beleid met de dagelijkse praktijk op het erf en dragen bij aan beter uitvoerbaar en effectiever beleid.

Het is inmiddels bijna een jaar geleden dat het Convenant Dierwaardige Veehouderij werd ondertekend door veehouderijsectoren, maatschappelijke organisaties, ketenpartijen en het ministerie van LVVN. Met het convenant is gezamenlijk de ambitie uitgesproken om stapsgewijs toe te werken naar een dierwaardigere veehouderij richting 2040.

Sinds de ondertekening is er zichtbaar voortgang geboekt. Er zijn zogenaamde “werkplaatsen” van start gegaan die de werkprogramma’s voor 2026 hebben opgesteld. Binnen deze werkplaatsen werken partijen samen aan praktische uitwerking, innovatie en kennisontwikkeling rondom dierwaardige houderijsystemen.

Autoriteit
De oprichting van de Autoriteit Dierwaardige Veehouderij is in wording. Deze onafhankelijke autoriteit moet de voortgang monitoren en beoordelen of de randvoorwaarden aanwezig zijn om vervolgstappen richting 2040 te zetten. Verkenners doen momenteel nog aanvullend onderzoek naar de inrichting en werkwijze van deze autoriteit. Het traject loopt dit jaar verder door.

Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB)
Naast het convenant loopt een apart traject onder verantwoordelijkheid van het ministerie van LVVN: de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) Dierwaardige Veehouderij. Dit is wetgeving die los van het convenant wordt ontwikkeld en zijn eigen besluitvormingsproces kent.

Afgelopen jaar zijn beide sporen parallel aan elkaar verlopen. Waar partijen in het convenant juist samen werken aan een praktisch uitvoerbare invulling richting 2040, is het ministerie tegelijkertijd bezig geweest met het uitwerken van wettelijke normen.

Met de komst van het nieuwe kabinet wordt het huidige concept van de AMvB opnieuw beoordeeld. Naar verwachting wordt deze zomer duidelijk hoe de wetgeving er definitief uit komt te zien. Dit wordt een belangrijk moment. De uitwerking van de wetgeving is bepalend voor de maatregelen waartoe ondernemers verplicht worden om invulling te geven aan dierwaardigheid.

Voor LTO is het van belang dat deze wetgeving het wettelijk minimum vormt die realistische en uitvoerbare maatregelen beschrijft en goed aansluit bij wat er in het convenant en in de praktijk wordt verder ontwikkeld. Te gedetailleerde of te ambitieuze eisen in de wet, remt juist vernieuwing en ondernemerschap af, zodat er minder ruimte overblijft voor ondernemers en ketens om zelf stappen te zetten en zich te onderscheiden in de markt.

“Juist daarin ligt de meerwaarde van het Convenant Dierwaardige Veehouderij. Het biedt ruimte om samen met ketenpartners en maatschappelijke organisaties te werken aan oplossingen die in de praktijk wél werken. Niet alleen via regels van bovenaf, maar juist via samenwerking, innovatie en afspraken die ook echt uitvoerbaar zijn op het boerenerf.” Dirk Bruins, bestuurslid LTO Nederland.

De komende periode wordt bepalend: zowel voor de definitieve invulling van de wetgeving (AMvB) als voor de eerste resultaten uit de werkplaatsen binnen het convenant. Het blijft belangrijk om hierin scherp te blijven sturen op haalbaarheid, uitvoerbaarheid en perspectief voor onze leden. Alleen dan kan de beweging naar een dierwaardigere veehouderij ook in de praktijk worden waargemaakt.

Meer info:

https://www.lto.nl/onderwerpen/convenant-dierwaardige-veehouderij/

Podcast: LTO De Podcast | S1 – afl. 10. Tussen Erf en Overheid: Convenant dierwaardige veehouderij en de WOO – LTO | De Podcast | Podcast on Spotify

De Europese Commissie heeft voorgesteld om 300 miljoen euro vrij te maken om de landbouw-crisisreserve in het GLB aan te vullen tot 540 miljoen euro. Doel van deze verhoging is om boeren te kunnen compenseren voor de hoge kunstmestprijzen.

Veel details van het voorstel moeten nog verduidelijkt worden, maar LTO begrijpt uit de informatie die nu beschikbaar is het volgende:

• Nederland kan door middel van een wijziging van het Nationaal Strategisch Plan een beroep doen op 23 miljoen euro uit de aangevulde crisisreserve;
• Dit bedrag kan tot maximaal 200% gecofinancieerd worden met nationale middelen;
• Een kwart van het steunbedrag mag ingezet worden om boeren te compenseren voor de gevolgen van de gestegen kunstmestprijzen;
• Nederland krijgt in 2027 ruimte om geld over te hevelen van pijler 2 (plattelandsbeleid) naar pijler 1 (directe betalingen) tot maximaal 18,3 miljoen euro, en van pijler 1 naar pijler 2 tot 179,3 miljoen euro;
• Directe betalingen mogen in 2027 vervroegd uitbetaald worden, vanaf 16 oktober in plaats van 1 december.

LTO roept het kabinet op zich ervoor in te zetten dat de besluitvorming in Brussel rond deze aanvulling van het crisisfonds zo spoedig mogelijk verloopt. En dat Nederland deze fondsen inzet om boeren te compenseren voor de gestegen kunstmestprijzen. De snelste manier daartoe is door het bedrag in te zetten als aanvulling op de basispremie. Als Nederland de genoemde 23 miljoen euro aanvult met 200% cofinanciering zou dit zo’n 38 euro extra ondersteuning per hectare betekenen.

Het ontwikkelen van nieuwe regelingen om boeren te compenseren vergt veel tijd en afstemming, waardoor de fondsen mogelijk niet op tijd beschikbaar komen om daadwerkelijk te dienen als compensatie voor de huidige gestegen prijzen. In dat opzicht zou ook het eerder uitbetalen van de directe betalingen boeren en tuinders helpen om liquiditeitstekorten te voorkomen.

Het Europees Parlement heeft vandaag ingestemd met de nieuwe Europese verordening voor nieuwe veredelingstechnieken (NGT’s). Daarmee wordt het eindelijk mogelijk voor Europese plantenveredelaars om deze technieken te gebruiken. De toelating is een belangrijke doorbraak voor innovatie en verduurzaming in de land- en tuinbouw, na decennialange discussies die ervoor hebben gezorgd dat de Europese Unie achterop is geraakt ten opzichte van landen waar deze technieken al langer worden toegepast.

LTO Nederland pleit in Brussel al jarenlang voor de toelating van NGT’s, en verwelkomt de toelating als een historische stap voor verduurzaming van de land- en tuinbouw. Nieuwe veredelingstechnieken, zoals CRISPR-Cas, kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan weerbare teeltsystemen. Verbeterde plantenrassen kunnen veel sneller ontwikkeld worden dan voorheen. Zo komen er eerder rassen beschikbaar die beter bestand zijn tegen ziekten, plagen en de gevolgen van klimaatverandering. Dat is een noodzakelijke stap om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verder terug te dringen.

Met de nieuwe wet zal een vereenvoudigd toelatingsproces gaan gelden voor planten uit nieuwe veredelingstechnieken die ook uit conventionele veredelingstechnieken verkregen hadden kunnen worden. De verordening wordt 20 dagen na definitieve publicatie van kracht. Naar verwachting kunnen de technieken in 2028 daadwerkelijk gebruikt worden.

Tegelijkertijd blijft aandacht nodig voor enkele randvoorwaarden bij het gebruik van NGT’s. Het is belangrijk dat zowel telers als consumenten keuzevrijheid houden. Waar de gangbare land- en tuinbouw dringend behoefte heeft aan de inzet van NGT’s om verder te verduurzamen, wil de biologische sector juist dat haar teelten vrij blijven van deze technieken.

Het akkoord speelt hierop in door het gebruik van NGT’s in de biologische sector uit te sluiten. Dit vraagt nog verdere uitwerking. Daarom moeten afspraken over co-existentie en uitgangsmateriaal opnieuw worden bekeken en goed in de keten worden vastgelegd. Door regels voor transparantie en traceerbaarheid blijft het voor consumenten mogelijk om een bewuste keuze te maken.