LTO Nederland is blij met de aangenomen Tweede Kamer motie van CDA, SGP, VVD en CU die de overheid de opdracht geeft om afgewezen eco-regelingen 2025 opnieuw te beoordelen. LTO Nederland had hier op aangedrongen.

De afgelopen weken hadden veel leden zich bij LTO gemeld met vragen over de afwijzingen.

LTO-voorzitter Ger Koopmans: ” Ik ben blij dat de Tweede Kamer naar onze zorgen luistert. Ik ga ervan uit dat de boeren snel worden geïnformeerd over de herbeoordeling van hun afgewezen eco-regeling. Bovendien hebben zij duidelijkheid nodig over de beoordeling van hun aanvraag voor 2026. Dit is in het belang van duurzaamheid; niemand zit erop te wachten dat boeren afhaken”.

Het Convenant Verlagen Ruw Eiwit Rantsoenen Melkveebedrijven (Convenant Voerspoor) lanceert vandaag, 23 april, de landelijke campagne ‘Verlaag ruw eiwit, dat loont’. De campagne laat zien wat melkveehouders en hun voeradviseurs samen kunnen doen om lagere mestafzetkosten en minder stikstofuitstoot te bereiken.

Het convenant is een initiatief van organisaties voor de melkveehouderij, de zuivel- en diervoedersector en adviseurs en kennisinstellingen. Met de campagne biedt het melkveehouders perspectief voor een actueel probleem. Door het vervallen van de derogatie mogen melkveebedrijven minder mest uitrijden op eigen land. Het aandeel ruw eiwit verlagen in het rantsoen leidt tot een lagere stikstofconcentratie in de mest. Dat betekent minder mest afvoeren en lagere kosten. Sturen op ruw eiwit is daarmee één van de manieren waarmee een melkveehouder de bedrijfsresultaten kan optimaliseren.

‘In gesprekken met leden,’ zegt Jos Verstraten, voorzitter vakgroep Melkveehouderij LTO, ‘heb ik ervaren dat veel ondernemers goed op de hoogte zijn van de eiwitbenutting-effecten op het verlagen van de mestafzetkosten. De uitdaging is om samen met de voeradviseur het optimale eruit te halen en dat te gaan doén. Omdat het loont.’

Praktijk laat zien dat het kan
Het Convenant Voerspoor bouwt voort op kennis uit onder meer de praktijkpilot Koe en Eiwit (2022-2026), uitgevoerd door Wageningen University & Research, waaraan 155 melkveehouders door heel Nederland deelnamen. De conclusie: een lager ruw eiwit in het rantsoen en dus een lagere stikstofemissie is mogelijk met behoud van melkproductie en de gezondheid van de koe.

Met de campagne wil het Convenant Voerspoor vooral bedrijven bereiken die nog niet op ruw eiwitverlaging sturen. Daarbij is aandacht voor de diversiteit in grondsoorten in Nederland: bij bedrijven met overwegend gras in het rantsoen is het aandeel eiwit van hoger dan bij bedrijven met meer mais, maar ruw eiwitverlaging is ook daar mogelijk.

Stap voor stap
Het convenant werkt aan hulpmiddelen waarmee melkveehouders inzicht krijgen in wat een verlaging concreet oplevert op hun bedrijf en hoe zij daar stapsgewijs mee aan de slag kunnen. Denk aan rekenvoorbeelden, praktijkinformatie per bedrijfstype en ervaringen van collega-melkveehouders.

Een concreet startpunt is het gesprek met de voeradviseur, die gemiddeld elke vier tot acht weken bij het melkveebedrijf langsgaat en het rantsoen kan doorrekenen op ruw eiwit. Het convenant brengt daarvoor de kennis en hulpmiddelen bij elkaar.

Meer informatie
Het Convenant Voerspoor is een samenwerkingsverband van dertien partijen: LTO Nederland, Dutch Dairymen Board, Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, De Natuurweide, Netwerk GRONDig, ZuivelNL, Nederlandse Zuivel Organisatie, Nevedi, Boerenverstand, PPP-Agro Advies, Groeikracht, Vereniging voor Accountants en Belastingsadviseurs, en Wageningen University & Research levert wetenschappelijke ondersteuning.

Meer achtergrondinformatie is te vinden in het convenant (zie link hierboven). Nevedi heeft onlangs een video gepubliceerd over het sturen op ruw eiwit. Daarin wordt toegelicht waarom het convenant van belang is en welke concrete rol voeradviseurs hebben bij het samen met melkveehouders sturen op het ruw eiwitgehalte in rantsoenen.

In januari van dit jaar kondigde de Europese Commissie aan om met een Meststoffenactieplan te komen. Door de ontwikkelingen in het Midden-Oosten is het belang om snel maatregelen te nemen nog groter geworden. LTO roept op om op korte termijn aanpassingen te doen aan de Nitraatrichtlijn zodat dierlijke meststoffen beter benut kan worden en prijsdruk op kunstmest wordt tegengegaan.

Ook vóór de oorlog in het Midden-Oosten was er al sprake van stijgende kunstmestprijzen. Naar aanleiding van de boerenprotestacties in Brussel kwamen EU-landbouwministers in januari bijeen om over de zorgen van de landbouwsector te spreken. De stijgende kunstmestprijzen zijn toen als punt van zorg aangedragen door Europese landbouwkoepelorganisatie Copa Cogeca. In reactie daarop heeft de Europese Commissie importtarieven op kunstmeststoffen voor 1 jaar opgeheven en werd aangekondigd om op korte termijn met een Meststoffenactieplan te komen om het gebruik van dierlijke meststoffen te stimuleren.

Voor dat Meststoffenactieplan heeft LTO via koepelorganisatie Copa Cogeca nadrukkelijk de oproep gedaan om de nitraatrichtlijn aan te passen om zo dierlijke mest beter te kunnen benutten. Door de oorlog in het Midden-Oosten is daar nu extra haast bij geboden. Daarom roept LTO nu ook de Europese Commissie op om de maatregelen in een stroomversnelling te brengen. Specifiek roept LTO op om de gebruiksnormen voor dierlijke mest aan te passen, de beperking van 80 kg N/ha voor RENURE te schrappen en het gebruik van RENURE-producten van verschillende technieken toe te staan.

Daarnaast roept LTO op om te voorkomen dat marktverstoring op de kunstmestmarkt, door ontwikkelingen in het Europees klimaatbeleid, wordt afgewenteld op primaire producenten. Tegelijk kiest LTO niet voor volledige opschorting van kunstmest uit CBAM: het doel moet zijn om dubbele prijsdruk te voorkomen, leveringszekerheid te bewaken en de omslag naar een groene en circulaire kunstmestketen te versnellen.

Lees hier meer over het standpunt van LTO Nederland voor een Europees Kunstmeststoffenactieplan.

Bij Woo-besluiten die grote groepen boeren en tuinders betreffen, worden zij niet meer individueel aangeschreven en geïnformeerd over het voornemen om informatie die hen betreft openbaar te maken. Dat liet minister Van Essen (LVVN) vorige week middels een Kamerbrief weten. De minister wil boeren uitsluitend via een kennisgeving in de Staatscourant op de hoogte stellen. LTO Nederland, POV, KAVB en Vee&Logistiek Nederland roepen de minister op om dit besluit terug te draaien en agrariërs via persoonlijke aanschrijving te informeren.

In de Algemene Wet Bestuursrecht (artikel 3:41) staat dat bekendmaking van besluiten aan belanghebbenden via ‘toezending of uitreiking’ plaats behoort te vinden. Onder voormalig minister Wiersma bleek dat deze persoonlijke aanschrijving ook via geautomatiseerde processen praktisch uitvoerbaar is. Eerder had ook de rechtbank Den Haag in een uitspraak bevestigd dat de minister via persoonlijke aanschrijving een zienswijzeprocedure in mag richten.

Het besluit van minister Van Essen betekent dat boeren en tuinders niet meer individueel geïnformeerd worden over de mogelijkheid om een zienswijze te geven op voorgenomen openbaarmakingsbesluiten. Ook worden boeren bij dergelijke procedures niet meer individueel geïnformeerd over het besluit tot openbaarmaking en over hun mogelijkheden om daartegen in bezwaar te gaan. Dit vergroot het risico dat relevante openbaarmakingen zich aan hun blikveld onttrekken.

Actieve aanschrijving
Agrariërs lezen de Staatscourant niet en dit is dan ook geen geschikt middel om boeren en tuinders te informeren. Recent bleek ook dat juist door persoonlijke aanschrijving boeren breed kennis konden nemen van Woo-procedures en de mogelijkheid hadden om daar op effectieve wijze op te reageren.

In de brief onderkent de minister dat hij meer boeren bereikt middels actieve aanschrijving. Dat lijkt de minister echter problematisch te vinden, omdat de inbreng van boeren en tuinders die hierdoor bereikt worden leidt tot hogere uitvoeringslasten en langere afhandelingstermijnen. Het is onbestaanbaar om de hogere uitvoeringslasten – die primair het gevolg zijn van de onbeperkte mogelijkheden om kosteloos Woo-verzoeken in te dienen – af te wentelen op de belanghebbenden die daardoor geraakt worden. LTO Nederland, POV, KAVB en Vee&Logistiek Nederland hechten zeer aan de wettelijke waarborgen die de wetgever biedt aan belanghebbenden om te reageren op Woo-verzoeken waarbij gevoelige gegevens over hen openbaar gemaakt worden. Wij roepen minister Van Essen op om agrariërs wél via persoonlijke aanschrijving te informeren over zienswijzeprocedures en over de nadere besluitvorming bij Woo-procedures. Ook vragen we de minister om met onze sectororganisaties het gesprek aan te gaan bij Woo-verzoeken die veel boeren en tuinders betreffen. LTO Nederland, POV, KAVB en Vee&Logistiek Nederland zullen hierover met de minister het gesprek aangaan.

LTO is teleurgesteld over de opvolger legalisatieprogramma PAS-melders die minister Van Essen (LVVN) afgelopen vrijdag aan de Tweede Kamer stuurde. Het programma biedt PAS-melders géén zekerheid op legalisatie. Het kabinet erkent dat PAS-melders buiten hun schuld in een illegale situatie zijn beland, maar in het voorstel ontbreekt de noodzakelijke juridische doorbraak om deze problematiek op te lossen. LTO herhaalt dat de eerder voorgestelde aanpak in de Bouwsteen emissiereductie noodzakelijk is om deze doorbraak wel te realiseren.

Bouwsteen emissiereductie
LTO heeft nu ruim een jaar geleden een onderbouwde juridische handreiking gedaan met het rapport ‘Meer dan papier’ van Houthoff advocaten. LTO roept het kabinet op om uiterlijk vóór de zomer 2026 wetsvoorstellen in procedure te brengen, die per 1 januari 2027 in werking treden, en die voorzien in:

1. Juridische borging van de legaliseerbaarheid van PAS-melders, door vast te leggen dat deze niet langer afhankelijk is van de huidige projectgebonden toepassing van additionaliteit;
2. Aanpassing van het vergunningstelsel, waarbij vergunningverlening wordt gebaseerd op geborgde emissiereductie in plaats van de huidige depositiesturing;
3. Vastlegging van een afdwingbaar tijdpad in wet- en regelgeving, zodat de uitvoering van legalisatie en vergunningverlening niet opnieuw wordt uitgesteld;
4. Een juridisch sluitende oplossing voor alle PAS-melders, waarbij de wettelijke systematiek zodanig wordt ingericht dat legalisatie niet beperkt blijft tot een deel van de doelgroep.

Het is voor LTO onbestaanbaar dat de overheid niet in staat is om PAS-melders in de komende negen jaar te legaliseren. Als deze lijn voor de hele stikstofaanpak wordt doorgezet, komt Nederland nooit van het slot. Volgens LTO kan de PAS-problematiek alleen worden opgelost als zowel het juridische kader én geborgde emissiereductie onlosmakelijk samen worden ontwikkeld. Alleen een combinatie van geborgde emissiereductie én een aangepast vergunningstelsel maakt vergunningverlening weer mogelijk.

PAS-melders blijven in de knel
Het Ministerie van LVVN voorspelt nu al dat niet voor iedere PAS melder een oplossing gevonden kan worden. De minister schetst dat de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof op zoek gaat naar oplossingen, maar neemt er in de Kamerbrief een voorschot op dat ‘additionaliteit’ niet voor elk gebied ingevuld zal kunnen worden. Zonder die invulling kan er niet intern of extern gelegaliseerd worden en is voor de meeste PAS-melders geen oplossing mogelijk.

Juridische aanpassingen
Zolang PAS-melders niet intern of extern kunnen salderen en de rekenkundige ondergrens niet wordt ingevoerd, is het legalisatieprogramma voor de meeste PAS-melders een lege huls. Sowieso is intern salderen pas mogelijk als provincies weer innovatieve stalsystemen vergunnen. Het is daarom belangrijk dat er voor de verschillende stalsystemen op korte termijn ‘passende beoordelingen’ beschikbaar komen zodat – als additionaliteit geregeld is – er weer direct vergund kan worden.

Uit de Kamerbrief blijkt dat het Rijk vergunningverlening blijft koppelen aan de kritische depositiewaarde (KDW) en aan de staat van de natuur, waarop agrariërs geen directe invloed hebben. Deze aanpak staat haaks op het Bouwstenendocument en op het recent gepubliceerde stikstofrapport ‘De Nederlandse stikstofcrisis, van verwarring naar verbinding’ en is ook niet in lijn met het voornemen van het kabinet om de KDW uit de wet te halen. Zolang deze systematiek niet wordt aangepast, blijven we gevangen in een oneindig probleem waarbij verschillende gebieden inclusief 25 kilometer-zone niet van het slot zullen komen.

LTO Nederland zal een reactie indienen op de internetconsultatie van het concept opvolger legalisatieprogramma PAS-melders (2026–2028). Deze reactie zullen we ook openbaar maken.

Telers en ketenpartners in de plantaardige ketens onderschrijven de inzet van de coalitie om te komen tot convenanten gewasbescherming. Minder milieubelasting door inzet van gewasbeschermingsmiddelen moet daarbij hand in hand gaan met meer rechtszekerheid voor telers en met randvoorwaarden om gewassen gezond te houden. Dit stellen BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO Nederland, KAVB, NFO, Biohuis, Glastuinbouw Nederland en NAJK in reactie op de Kamerbrief die staatssecretaris Silvio Erkens (LVVN) vandaag publiceerde.

Inzet plantaardige ketens
Telers en ketenpartners willen zich hard maken om met ‘weerbare teeltmethoden’ verdere stappen te zetten op het verlagen van de milieubelasting door het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen. Tegelijkertijd ervaren telers nu al dat het in praktijk steeds lastiger wordt om gewassen overeind te houden. Klimaatverandering leidt tot de introductie van nieuwe ziekten en plagen en het wordt moeilijker om bekende plagen te beheersen. Daarnaast vervalt de toelating van steeds meer gewasbeschermingsmiddelen. Terwijl de beschikbaarheid van nieuwe, groene alternatieven en de toepassing van innovatieve technieken en robotisering op zich laten wachten.

Randvoorwaarden
De convenanten zullen dus óók moeten gaan over randvoorwaarden die nodig zijn zodat telers en tuinders voldoende opbrengst van goede kwaliteit kunnen oogsten. Dat gaat enerzijds over middelen en maatregelen die het mogelijk maken om doelen te kunnen realiseren. En anderzijds over rechtszekerheid, over het versnellen van ICM (integrated crop management) en over de vraag hoe om te gaan met hogere oogstrisico’s.

LTO-voorzitter Ger Koopmans: “De toezegging in de Kamerbrief van vandaag dat gemeenten meedraaien “in het convenant traject om te zorgen voor meer uniformiteit in gebiedsgerichte regels over gewasbeschermingsmiddelen” is een positief, vertrouwenwekkend eerste signaal dat wij zeker waarderen.”

Achterban betrekken
De voorbije periode hebben onze organisaties de inzet van telers en ketenpartners al verkend met betrokken partijen. Gedurende het traject zullen de organisaties voortdurend afstemmen met hun achterbannen en met andere relevante organisaties over de inhoudelijke uitwerking. De overheid streeft daarbij naar een convenant op hoofdlijnen (voor de zomer) en deelconvenanten per sector (na de zomer). Onze organisaties onderkennen dat deze naast ‘zoet’ ook ‘zuur’ zullen bevatten, waarbij voortdurend beoordeeld wordt of dit in een juiste balans is.

Vanuit LTO Nederland zal de inzet gedurende het gehele opstelproces – naast de genoemde sectororganisaties – ook in nauwe samenspraak worden opgepakt met en namens de plantaardige vakgroepen: LTO Akkerbouw, Vollegrondsgroenten, Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen en Paddenstoelen.

Zorgen
De inzet van de coalitie komt mede voort uit maatschappelijke zorgen over de impact van gewasbeschermingsmiddelen op gezondheid, natuur en waterkwaliteit. Onze organisaties onderkennen die zorgen. Tegelijkertijd zullen ook de zorgen van telers en plantaardige ketens in de convenanten aan de orde moeten komen.

Luister hier de laatste aflevering van de LTO-Podcast waarin het convenant gewasbescherming centraal staat.

Steeds meer ondernemers in de land- en tuinbouw lopen aan tegen problemen met het T‑rijbewijs. Buitenlandse werknemers die in andere EU‑landen wél bevoegd zijn om met landbouwvoertuigen te rijden, mogen in Nederland vaak niet de openbare weg op. Om goed in beeld te krijgen hoe groot het probleem is en waar ondernemers tegenaan lopen, hebben LTO en Cumela een enquête opgesteld. De uitkomsten gebruiken we in gesprekken met beleid en politiek om te werken aan praktische oplossingen.

Sinds 1 juli 2025 zijn de regels aangescherpt en mogen alleen een Nederlands T‑rijbewijs, een Belgisch G‑rijbewijs, een Duits T‑rijbewijs of een C‑rijbewijs worden gebruikt. T‑rijbewijzen uit andere EU‑landen worden niet erkend, met grote gevolgen voor de dagelijkse bedrijfsvoering. Werk je met buitenlandse werknemers die een T‑rijbewijs uit hun eigen land hebben? En mogen zij daardoor in Nederland niet met landbouwvoertuigen de openbare weg op? Dan horen we graag wat dit betekent voor jouw bedrijf.

LTO is samen met Cumela hierover in gesprek met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het ministerie heeft aangegeven dat er meer praktijkvoorbeelden en cijfers nodig zijn om dit probleem goed te onderbouwen.

Met deze enquête willen we inzicht krijgen in:

• hoeveel werknemers dit raakt,
• wat de gevolgen zijn voor het werk op jouw bedrijf, en
• waarom bestaande alternatieven, zoals een Nederlands T‑rijbewijs of een C‑rijbewijs, in de praktijk vaak niet goed werken.

Misschien kun je werknemers niet overal inzetten. Of zorgt dit voor extra kosten, vertraging of gedoe in de planning. Juist daarom is jouw ervaring belangrijk.

Loop jij hier tegenaan? Vul dan de enquête in.

Dat kost maar een paar minuten en helpt om duidelijk te maken wat er moet veranderen.
Invullen kost 5 tot 10 minuten en kan tot en met 10 mei. Alvast hartelijk dank!

Na het uitstellen van het concept 8^ste Actieprogramma Nitraatrichtlijn eind 2025 is het speelveld rond het mest- en waterbeleid veranderd. Nieuwe bestuurlijke verhoudingen en een aangescherpte focus op waterkwaliteitsdoelen maken dat de invulling van het programma opnieuw wordt bepaald.

In de huidige fase ligt nog veel open. Wel is duidelijk dat de druk toeneemt om te komen tot verdergaande maatregelen. Ook de komst van doelsturing is nog geen uitgemaakte zaak. Zonder  sterke, geloofwaardige en uitvoerbare alternatieven dreigt een aanpak waarin te weinig ruimte overblijft voor maatwerk, vakmanschap en sturing op doelen in plaats van middelvoorschriften.

Tegen deze achtergrond heeft LTO haar aanpak herijkt. Waar LTO vorig jaar binnen het consortium doelsturing 8^e Actieprogramma vooral meedacht over de uitwerking van doelsturing, kiest LTO er nu bewust voor om samen met andere sectorpartijen ook in te zetten op de totaalaanpak van het 8^ste APN.  Die verbrede aanpak is nodig om invloed te houden op de randvoorwaarden waarbinnen doelsturing daadwerkelijk kan werken.

LTO zet de komende periode alles op alles om te beïnvloeden dat er een werkbaar 8^ste Actieprogramma komt, met een insteek die effectief bijdraagt aan betere waterkwaliteit én uitvoerbaar blijft voor ondernemers in de praktijk. Dat vraagt om een aanpak waarin maatregelen gericht en slim worden ingezet waar dat nodig is, in plaats van generieke aanscherpingen die overal hetzelfde uitwerken.

Doelsturing blijft voor LTO daarbij een essentieel instrument. Juist met duidelijke streefwaarden, heldere randvoorwaarden en ruimte voor vakmanschap en ondernemerschap kan doelsturing bijdragen aan het behalen van resultaten, terwijl ondernemers perspectief houden op een werkbare bedrijfsvoering met eigen handelingsperspectief.

De komende maanden zijn bepalend. Richting de zomer worden de contouren van het 8^ste Actieprogramma verder uitgewerkt, waarna politieke besluitvorming volgt met het oog op inwerkingtreding per 2027.

Alleen met een samenhangende en uitvoerbare aanpak kan worden gewerkt aan waterkwaliteitsdoelen én aan een toekomstbestendige land- en tuinbouw.

Sinds januari 2026 geldt de vernieuwde cafetariaregeling. Deze regeling biedt belastingvoordeel voor agrarische werkgevers en internationale seizoenarbeiders.

Een versoberd belastingplan zorgt ervoor dat extra kosten voor levensonderhoud sinds 1 januari 2026 niet meer uitgeruild kunnen worden. Hieronder vallen onder andere gas, water en licht, evenals extra telefoonkosten voor privédoeleinden met het land van herkomst.

Voor kosten voor levensonderhoud betekent dit concreet dat het niet langer is toegestaan om de volledige huisvestingskosten uit te ruilen. Werkgevers dienen voortaan onderscheid te maken tussen:
– de kale huur (wel uitruilbaar);
– de kosten voor gas, water en licht (niet uitruilbaar).

In de praktijk blijkt deze splitsing lastig uitvoerbaar. LTO is in gesprek met de Belastingdienst om te verkennen hoe tot een praktische en werkbare invulling van deze regeling kan worden gekomen. De voorkeur ligt bij vaste normbedragen. Hierdoor hoeft de werkgever de daadwerkelijke kosten niet uit te rekenen. Het blijkt lastig om tot een eenduidig normbedrag te komen. Tot die tijd blijft het noodzakelijk om de kosten te splitsen. Met de start van het seizoenswerk heeft LTO nadrukkelijk aandacht voor uitvoerbaarheid in de praktijk en het belang van een oplossing op korte termijn.

Uit de jaarlijkse Risicomonitor Stalbranden van het Verbond van Verzekeraars die vandaag is gepubliceerd, blijkt dat in 2025 het aantal stalbranden met omgekomen dieren licht is gedaald; naar 11 stalbranden ten opzichte van 16 in 2024. Het aantal dieren, voornamelijk pluimvee, dat omkwam door stalbranden daalde van 62.790 dieren in 2024 naar 60.427 in 2025.

Iedere stalbrand is er een te veel, daarom zet LTO zich onverminderd in voor verdere verbetering, onder andere via de recente campagne ‘Voorkom stalbrand.’ Deze kwam tot stand in een samenwerking met het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), Brandweer Nederland, Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV), Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) en het Verbond van Verzekeraars de campagne ‘Voorkom stalbrand’.

In 2021 is door de overheid het doel geformuleerd om in 2026 het aantal stalbranden, waarbij dieren omkomen en het totaal aantal omgekomen dieren, te halveren ten opzichte van 2020 toen er bij 16 stalbranden 108.794 dieren omkwamen. Dit doel is nagenoeg behaald. Waar in de periode 2016-2020 gemiddeld 160.000 dieren per jaar omkwamen door stalbranden, is dit aantal over de periode 2021-2025 gezakt naar ongeveer 60.000 omgekomen dieren per jaar.

Ger Koopmans, voorzitter van LTO Nederland: “Het aantal stalbranden moet verder omlaag, dat is logisch. Een, bijna, halvering in vijf jaar tijd is mooi, maar we zijn er nog niet, daarom is de campagne zo belangrijk. Gezien de grote verantwoordelijkheid die veehouders nemen om hun brandveiligheid verder te optimaliseren kijken we hier positief tegenaan. Ook de sectorpartijen nemen bovenwettelijke normen op in hun kwaliteitssystemen en blijven zich inzetten voor brandveilige stallen.”

De belangrijkste oorzaken van brand zijn, net als voorgaande jaren, falende elektra en werkzaamheden. Extra risicocomponenten voor ondernemers zijn zonnepanelen en luchtwassers, wat belangrijke ontwikkelingen zijn voor boerenbedrijven maar die brengen risico’s met zich mee. Elektrakeuringen, betere isolatiematerialen en scheiding van technische ruimte en de leefruimte van dieren worden al toegepast door veehouders.

Verbeteringen
De afgelopen jaren zijn, door de samenwerking van LTO en haar boeren, bovenwettelijke eisen opgenomen in de private kwaliteitsschema’s om het aantal stalbranden te verminderen. Een belangrijk element daarbij is elektrakeuring die in de kwaliteitsschema’s van de pluimveehouderij, varkenshouderij en kalverhouderij al verplicht is gesteld. In de praktijk zien we dat de elektrakeuring kan leiden tot minder risico’s. Een dergelijke keuring is een vereiste van de meeste verzekeraars voor het kunnen afsluiten van een verzekering.

Samenwerking
In de aanpak van stalbranden heeft LTO een langdurige samenwerking met de POV, de Dierenbescherming, het Verbond van Verzekeraars en Brandweer Nederland. Het uitgangspunt is het verbeteren van de stalbrandveiligheid, waarbij boeren worden geholpen om bij te dragen aan een integrale verduurzaming van de veehouderij. Voorlichting en innovatie zijn de focus om stallen brandveiliger te maken, zoals snellere detectie, het voorkomen van kortsluiting en methodes om in het geval van brand de gevolgen te beperken.

De prijzen van fossiele brandstoffen en kunstmest stijgen momenteel sterk als gevolg van de onrust in het Midden-Oosten. Voor boeren en tuinders betekent dit direct hogere kosten voor essentiële productiemiddelen zoals diesel, kunstmest en energie. Maar de impact blijft niet beperkt tot het boerenerf: het werkt door in de hele voedselketen en zet de betaalbaarheid van voedsel steeds meer onder druk.

“De land- en tuinbouw staat daarmee opnieuw voor een grote uitdaging. Energie, kunstmest en diesel zijn onmisbaar voor de productie van voedsel. Wanneer deze kosten snel stijgen en onvoldoende kunnen worden doorberekend, komen marges steeds verder onder druk te staan. Boeren en tuinders vangen dan een onevenredig groot deel van de prijsstijgingen op. Dat is op termijn niet houdbaar en raakt niet alleen de primaire sector, maar de hele keten en uiteindelijk de consument” zegt Ger Koopmans, voorzitter van LTO Nederland.

Oproep aan Den Haag: accijnsvrijstelling voor de land- en tuinbouw
Om deze prijsstijgingen te dempen is op korte termijn gerichte ondersteuning nodig. LTO maakt zich extra zorgen nu zij de uitgelekte plannen van het Kabinet zag. In die voorgenomen maatregelen lijkt de agrarische sector vergeten te zijn. LTO ziet voor boeren en tuinders geen kostenverlichting en roept het Kabinet en de Kamer op om dit spoedig te herstellen.

Zoals door ons eerder is aangegeven is juist een accijnsvrijstelling voor land- en tuinbouwbedrijven niet alleen een effectieve, maar ook een snel uitvoerbare en gerichte maatregel. Met een vrijstelling worden de directe kostenstijgingen voor brandstofgebruik gedempt, zodat boeren en tuinders kunnen blijven produceren zonder dat de kosten moeten worden doorgezet naar de consument.

Lange termijn: investeren in strategische autonomie
De huidige situatie laat echter zien hoe kwetsbaar het systeem is. Daarom zijn op de lange termijn structurele oplossingen nodig. Investeren in strategische autonomie is cruciaal om minder afhankelijk te worden van fossiele grondstoffen en instabiele internationale markten. Dat vraagt om:
– Ontwikkeling van kunstmestproductie zonder aardgas en andere fossiele grondstoffen, maar op basis van waterstof en biogas.
– Stimulering van biogasproductie door het toevoegen van monomestvergisters aan de Milieulijsten van MIA/Vamil.
– Versnelling van elektrificatie en stimuleren via de lopende Subsidie Emissieloos Landbouwmaterieel (SEL)-regeling.
– Verruiming van fiscale reserveringsmogelijkheden en subsidie voor duurzame alternatieven zoals kunstmestproductie.

Samen werken aan betaalbaar en duurzaam voedsel
Alleen door nu in te grijpen én tegelijkertijd te investeren in de toekomst, kan de voedselproductie duurzaam en betaalbaar blijven. Dat vraagt om verantwoordelijkheid van de hele keten én om een gericht en doordacht overheidsbeleid.