Royal GD heeft voor het eerst in Nederland het European Shamondavirus (SHAV-EU) aangetoond in een bloedmonster van een paard met neurologische verschijnselen. Eerder werd het virus vooral vastgesteld bij runderen, maar in Duitsland, Zwitserland en Frankrijk zijn inmiddels ook besmettingen bij paarden beschreven.

SHAV-EU virus behoort tot dezelfde virusgroep als het Schmallenbergvirus en wordt vermoedelijk verspreid door knutten. Bij runderen veroorzaakt het virus onder meer koorts, diarree, melkproductiedaling en abortus. Bij paarden lijken de ziekteverschijnselen vooral samen te hangen met aantasting van het zenuwstelsel. Over de gevolgen van het virus voor paarden is nog veel onbekend. In Zwitserland en Duitsland werd het virus eerder aangetoond in hersenweefsel van paarden met neurologische aandoeningen. De recente Nederlandse en Franse gevallen laten zien dat het virus ook in bloed kan worden aangetoond. GD roept dierenartsen en paardeneigenaren op alert te zijn op neurologische verschijnselen bij paarden en verdachte gevallen te melden.

De vondst van het SHAV-EU virus bij een paard maakt duidelijk dat Nederland moet investeren in meer kennis over dit nieuwe opkomende virus. Op dit moment zijn er nog veel vragen over de verspreiding van het virus, de gevolgen voor paarden en andere diersoorten en de rol die het virus mogelijk speelt bij neurologische aandoeningen. LTO roept de overheid daarom op om middelen beschikbaar te stellen meer diagnostiek en onderzoek te doen om beter inzicht te krijgen in de verspreiding van het virus, de klinische betekenis en de mogelijke impact voor de paardensector. Dergelijk onderzoek levert waardevolle informatie op voor paardeneigenaren, dierenartsen, de sector en de overheid en is essentieel om de ontwikkeling van deze nieuwe virusinfectie goed te kunnen volgen.

Bij nieuwe dierziekten is kennis cruciaal. Als we willen weten welke gevolgen dit virus heeft voor paarden en andere diersoorten, moeten we ervoor zorgen dat dieren met verdachte ziekteverschijnselen ook daadwerkelijk onderzocht kunnen worden. Bij eerdere opkomende dierziekten, zoals blauwtong en het Schmallenbergvirus, heeft de overheid eveneens geïnvesteerd in onderzoek en monitoring in het belang van de diergezondheid. LTO roept de overheid op om ook nu op korte termijn middelen beschikbaar te stellen, zodat snel meer inzicht ontstaat in de verspreiding en mogelijke gevolgen van het SHAV-EU virus.

Meer info over het SHAV-EU virus staat hier.

De voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland heeft het verzoek van LTO, POV, Vee&Logistiek en KAVB (de belangenbehartigers) om het Woo-besluit over agrarische gegevens (Woo/2023/066) te schorsen, afgewezen. Daardoor staat het de minister vrij de gevraagde informatie aan Mobilisation for the Environment (MOB) te verstrekken en openbaar te maken. We zijn teleurgesteld over deze uitkomst en maken ons grote zorgen over de gevolgen voor agrarische ondernemers en hun gezinnen.

Oordeel voorzieningenrechter
De rechtbank behandelt in de uitspraak uitvoerig de aangevoerde belangen en beroepsgronden. De voorzieningenrechter oordeelt onder meer dat de collectieve belangenorganisaties belanghebbende zijn en dat geen sprake is van misbruik van procesrecht.

De gevolgde zienswijzeprocedure via een publicatie in de Staatscourant acht de voorzieningenrechter voldoende geschikt en zorgvuldig. De publicatie was volgens de rechter wel verwarrend, omdat daarin werd gesproken over gegevens van “veehouders”, terwijl de openbaarmaking ook akkerbouwers raakt. Ook de brief waarmee derde-belanghebbenden over het Woo-besluit zijn geïnformeerd sloot niet goed aan bij het besluit en vermeldde ten onrechte dat bezwaar in plaats van beroep openstond. Volgens de voorzieningenrechter zijn agrariërs hierdoor echter niet zodanig of onevenredig in hun belangen geschaad dat dit tot schorsing moet leiden.

Inhoudelijk kwalificeert de voorzieningenrechter huisvestingsgegevens, locatiegegevens en dieraantallen als emissiegegevens. Dat een deel van deze informatie eerder openbaar is gemaakt, dat het om historische gegevens gaat of dat gegevens betrekking hebben op oudere huisvestingssystemen, staat volgens de rechter niet aan hernieuwde openbaarmaking in de weg. Gegevens uit de landbouwtelling over landgebruik en gewascodes worden als milieugegevens aangemerkt. Voor die gegevens bestaat ruimte voor een belangenafweging, maar de voorzieningenrechter laat het belang van openbaarheid in dit geval zwaarder wegen dan het belang van agrariërs bij niet-openbaarmaking. Ook de ingeroepen uitzonderingsgronden uit de Wet open overheid leiden volgens de rechter niet tot weigering van openbaarmaking.

Grote impact op agrarische gezinnen
We beseffen hoe groot de impact van deze openbaarmaking is. Naar schatting beschikt circa 50 procent van de agrariërs buiten hun schuld niet over een volledige vergunning voor alle activiteiten. Zij mochten er op basis van het destijds geldende overheidsbeleid op vertrouwen dat daarvoor geen aanvullende vergunning nodig was en hebben vanuit dat uitgangspunt vaak forse investeringen gedaan.

Dat MOB nu gegevens over een lange reeks jaren uit de landbouwtelling en de Gecombineerde opgave kan ontvangen, zorgt voor extra onzekerheid en stress en heeft een diepe impact op agrarische gezinnen. We houden er rekening mee dat MOB de historische gegevens gebruikt om referentiesituaties vast te stellen en de gegevens inzet voor handhavingsverzoeken of verzoeken tot intrekking van vergunningen. Juist tegen de achtergrond van de bestaande vergunningenproblematiek vergroot dit de zorgen op het boerenerf.

Vertrouwen in de overheid onder druk
Agrariërs hebben gegevens in de Gecombineerde opgave steeds aan de overheid verstrekt in de veronderstelling dat daarmee vertrouwelijk wordt omgegaan. Openbaarmaking van gevoelige, tot individuele bedrijven en gezinnen herleidbare informatie zet dat vertrouwen ernstig onder druk. We vinden dat de wetgever en overheid oog moet hebben voor de context waarin deze gegevens zijn verstrekt en voor de reële gevolgen van openbaarmaking.

Maak werk van uitvoering van Kamermoties
We vinden het van groot belang dat de regering uitvoering geeft aan de aangenomen Kamermoties die oproepen tot inzet op herziening van de Europese regels over de openbaarmaking milieu-informatie. Het doel moet zijn dat gevoelige agrarische gegevens uitsluitend op een hoger abstractieniveau openbaar worden gemaakt, zodat deze niet tot individuele boerenbedrijven en -gezinnen zijn te herleiden. Transparantie en bescherming van de persoonlijke en bedrijfsmatige belangen van agrariërs moeten daarbij beter met elkaar in balans worden gebracht.

Nu het verzoek om een voorlopige voorziening is afgewezen, staat de door de belangenbehartigers verzochte voorlopige voorzieningen openbaarmaking niet meer in de weg. We onderzoeken de impact van de nog lopende verzoeken voor voorlopige voorzieningen van andere belanghebbenden (o.a. van individuele agrariërs) op de openbaarmaking. Verder bestuderen we de uitspraak en bespreken op korte termijn met de betrokken partijen en de advocaat welke vervolgstappen nog zinvol en mogelijk zijn.

Lees hier de volledige uitspraak.

Hoe zorgen we ervoor dat talent, ondernemerschap en leiderschap in de agrarische sector alle ruimte krijgen, ongeacht of iemand man of vrouw is? Die vraag staat centraal tijdens de Agri-Inspiratiedag op 29 oktober in de Rijtuigenloods in Amersfoort. Organisatoren LTO Noord, ZLTO en LLTB verwachten honderden bezoekers uit de hele sector en roepen vrouwen én mannen op om deel te nemen aan de dag.

De Agri-Inspiratiedag vindt plaats in het kader van het door de Verenigde Naties uitgeroepen International Year of the Woman Farmer. Daarmee wordt wereldwijd aandacht gevraagd voor de belangrijke bijdrage van vrouwen aan voedselproductie, ondernemerschap, innovatie en de leefbaarheid van het platteland.

Hoewel vrouwen al generaties lang een onmisbare rol spelen op agrarische bedrijven, is hun economische positie niet altijd goed geregeld. Ook zijn zij nog onvoldoende zichtbaar in beleid en regelgeving, bestuurskamers, belangenorganisaties en andere leidinggevende functies. Volgens de organisatoren is dat niet alleen een gemiste kans voor vrouwen zelf, maar voor de hele sector.

“De landbouw staat voor grote uitdagingen. Juist daarom hebben we alle talenten nodig. Functies en verantwoordelijkheden zouden moeten worden ingevuld op basis van kwaliteiten, kennis en ambitie, niet op basis van traditionele rolpatronen of verwachtingen”, zegt Helma Vermuë, voorzitter van LTO Vrouw & Bedrijf en melkveehouder.

Een van de hoogtepunten van de dag is de keynote van olympisch kampioen en boerendochter Irene Schouten. In een openhartig verhaal deelt zij haar ervaringen over doorzettingsvermogen, keuzes maken en het combineren van verschillende rollen in het leven.

Daarnaast biedt het programma onder meer:

• interactieve sessies over leiderschap, storytelling en ondernemerschap;
• gesprekken over de dynamiek binnen familiebedrijven;
• workshops rond zelfvertrouwen en mentale fitheid;
• paneldiscussies met vertegenwoordigers uit de agrarische sector;
• uitgebreide netwerkmogelijkheden.

De organisatoren verwachten zo’n 400 deelnemers te verwelkomen. De bijeenkomst is nadrukkelijk niet alleen bedoeld voor vrouwen. Juist door mannen en vrouwen samen aan tafel te brengen ontstaat ruimte voor nieuwe inzichten, meer begrip en een sector waarin iedereen de kans krijgt zich te ontwikkelen en invloed uit te oefenen.

De Agri-Inspiratiedag vindt plaats op donderdag 29 oktober in de Rijtuigenloods in Amersfoort. Meer informatie en tickets zijn beschikbaar via www.agri-inspiratiedag.nl.

De vakgroep LTO Paardenhouderij is blij om te melden dat Gerbert Oosterlaken per 1 oktober voorzitter van de vakgroep is. Gerbert heeft veel bestuurlijke ervaring, kennis van diverse sectoren en is nauw betrokken bij de paardenhouderij. Hieronder stelt Gerbert zich graag aan u voor.

Mijn naam is Gerbert Oosterlaken, 67 jaar en getrouwd met Antonet. Onze drie kinderen wonen inmiddels op zichzelf en bouwen daar ieder aan hun eigen carrière. Tot 2024 hadden we een gecombineerd bedrijf, bestaande uit varkenshouderij en akkerbouw. Onze zoon zet het akkerbouwgedeelte van ons bedrijf voort.

In 2024 hebben we het varkensgedeelte na 42 jaar verkocht aan een collega. Tijd voor een ander soort leven vond Antonet en inmiddels wonen we op een nieuwe locatie met 12 ha grond. De laatste jaren voor de verkoop van het bedrijf heb ik mijn, op een laag pitje staande, hobby weer opgepakt: het fokken van dressuurpaarden. Momenteel hebben we 4 drachtige merries en ruimte voor 15 opfokpaarden.

Besturen als rode draad
Besturen binnen verschillende organisaties loopt als een rode draad door mijn carrière van de afgelopen 45 jaar. Nu ik wat meer tijd heb, merkte ik dat het begon te kriebelen om naast mijn andere activiteiten weer iets nieuws op te pakken. Op dat moment kwam de vacature bij LTO Nederland op mijn pad.

Het lijkt mij een mooie uitdaging om de paardenhouderij te vertegenwoordigen: een sector met veel verschillende ondernemers en uiteenlopende manieren waarop paarden worden ingezet. Dat vraagt om een toegankelijke houding, goed luisteren naar ondernemers en signalen uit de achterban serieus oppakken.

Mijn doel is om bij te dragen aan een sterke toekomst voor de paardenhouderij in al haar diversiteit, zodat ondernemers hun bedrijf met vertrouwen kunnen voortzetten. Dat kan alleen als we samen de schouders eronder zetten. Ik hoop daarbij ook meer ondernemers te laten ervaren dat een lidmaatschap van LTO waarde toevoegt en echt iets kan betekenen voor hun bedrijf.

Staatssecretaris Eerenberg van Financiën heeft in de Algemene Financiële Beschouwingen (AFB) aangegeven niet te willen tornen aan de landbouwvrijstelling. Eerder berichtte het Financieel Dagblad dat het kabinet de landbouwvrijstelling ter discussie zou willen stellen. LTO Nederland heeft in haar inbreng op de Algemene Financiële Beschouwingen nadrukkelijk opgeroepen om de landbouwvrijstelling in stand te houden.

Rust op fiscaal gebied is nu geboden
Een werkend fiscaal kader is van wezenlijk belang voor de agrarische sector. Vooral nu er al heel veel afkomt op boeren en tuinders. Het bedrijf doorgeven aan de volgende generatie is essentieel en daarvoor is rust op fiscaal gebied nu van belang.

Het Financieel Dagblad berichtte eerder dat het kabinet zou overwegen om de landbouwvrijstelling af te schaffen. LTO Nederland heeft zich daarom ingezet richting Kamer en kabinet om de landbouwvrijstelling te behouden. In reactie op Kamerlid Theunissen (PvDD) heeft Staatssecretaris Eerenberg bevestigd dat het kabinet op dit moment niet wil tornen aan de landbouwvrijstelling.

De staatssecretaris gaf aan dat hij en de rest van het kabinet niet ‘nog een nieuw gesprek met de sector wil openen’ naast het stikstofdossier. Eerenberg: ‘Er speelt veel in de sector op dit moment en dat betekent dat een van de afwegingen kan zijn: laten we de sector die volop met het stikstofpakket bezig is, één uitdaging tegelijk geven’.

Behoud landbouwvrijstelling
LTO Nederland houdt dit scherp in de gaten en zet zich in voor het behoud van de landbouwvrijstelling. Het afschaffen van de landbouwvrijstelling leidt ertoe dat stijgingen van de WEVAB-waarde (Waarde Economisch Verkeer bij Agrarische Bestemming) van grond belast worden. De waardestijgingen vinden jaarlijks plaats, maar afrekening gebeurt alleen bij herwaardering. Het meest voorkomende geval van herwaardering is bij verkoop, en dus bij bedrijfsoverdracht van de stoppende ondernemer naar de opvolger.

De landbouwvrijstelling is van belang om liquiditeit te genereren bij overdracht en grondmobiliteit mogelijk te maken. Daarnaast wordt de waardestijging van grond vaak gebruikt als pensioenpot voor de stoppende ondernemer. Dit komt doordat de rentabiliteit van de onderneming soms te weinig ruimte kent voor de opbouw van een goede pensioenpot. Door het te belasten blijft er minder over voor de stoppende ondernemer. Vaak is de stoppende ondernemer niet zomaar iemand, maar vaak de ouder of familielid van de opvolger. De opvolger zal dus altijd zorgen voor een goed pensioen van de stopper.

Indien er dan minder overblijft uit de waardestijging van de grond, zullen andere liquide middelen nodig zijn om voor een goede oude dag te zorgen voor de stopper. Het gevolg ervan is dat er dan minder liquide middelen overblijven voor de opvolger om te gebruiken in investeringen in bijvoorbeeld stikstof, dierwaardigheid of waterkwaliteit.

Actie op fiscaal gebied geboden
LTO Nederland blijft daarom scherp toezien op het behoud van de landbouwvrijstelling. Daarnaast zet het zich in op andere fiscale dossiers zoals vruchtwisseling en de familievrijstelling. Op het thema van de familievrijstelling roepen wij staatssecretaris Eerenberg en minister Van Essen ook nadrukkelijk op om in actie te komen. Het recent gepubliceerde standpunt van de Belastingdienst over de familievrijstelling blokkeert agrarische bedrijfsopvolging. Wij hebben hier eerder over bericht en roepen wederom op tot actie. LTO Nederland roept de Tweede Kamer op om deze nieuwe benadering te verruimen zodat bedrijfsoverdrachten niet om fiscale redenen stil komen te liggen en de familievrijstelling blijft bijdragen aan het doel.

Op woensdag 30 september, tijdens een werkbezoek aan bouwbedrijf Heijmans, heeft de SER het advies Van aankomst naar toekomst: Naar volwaardige arbeidsdeelname van nieuwkomers overhandigd aan minister Thierry Aartsen.

Vaardigheden en ambities van asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden worden nog onvoldoende benut. De SER adviseert daarom om veel sneller in beeld te brengen wat iemand kan en wil. Door werk, scholing, taalontwikkeling en inburgering vanaf het begin beter met elkaar te verbinden, kunnen nieuwkomers sneller aan het werk en hun talenten beter benutten.

Om dit te bereiken doet de SER drie aanbevelingen. Ten eerste moeten werk en ontwikkeling leidend worden in het beleid. Nieuwkomers moeten al in een vroeg stadium ondersteuning krijgen bij taal, opleiding, werkervaring en begeleiding naar werk, zodat zij zich kunnen ontwikkelen en duurzaam kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt. Daarnaast roepen werkgevers- en werknemersorganisaties sectoren met personeelstekorten op om afspraken te maken over instroom, opleiding, begeleiding en doorgroei van nieuwkomers. Tot slot adviseert de SER om de samenwerking tussen sociale partners, gemeenten, onderwijsinstellingen, UWV en het Rijk verder te versterken.

LTO Nederland verwelkomt deze aanbevelingen. Het is belangrijk dat nieuwkomers sneller toegang krijgen tot de arbeidsmarkt en kansen krijgen om zich verder te ontwikkelen. Een goede begeleiding naar werk, gecombineerd met scholing en taalontwikkeling vergroot niet alleen de kansen van nieuwkomers op een duurzame arbeidsmarktpositie maar kan ook bijdragen aan het verminderen van de aanhoudende personeelstekorten in verschillende sectoren.

Minister Aartsen heeft het advies positief ontvangen. De aanbevelingen sluiten aan bij de ambitie van het kabinet om in 2030 75.000 extra statushouders en asielzoekers aan het werk te hebben. Daarbij zet het kabinet in op een betere combinatie van werk, scholing en inburgering en op afspraken met sectoren over banen en opleidingstrajecten.

Met dit advies zet de SER een belangrijke stap naar een arbeidsmarkt waarin talenten beter worden benut en nieuwkomers sneller perspectief krijgen op passend en duurzaam werk. LTO Nederland ziet het advies als een basis voor verdere samenwerking tussen overheid, sociale partners en sectoren om de arbeidsdeelname van nieuwkomers te versterken.

Foto: Jeroen Poortvliet

NAJK, BoerenNatuur, LandschappenNL, Biohuis en LTO Nederland roepen gezamenlijk op om voldoende structureel budget beschikbaar te stellen voor landbouw, natuur en groenblauwe diensten, passend bij de opgaven die de komende jaren moeten worden gerealiseerd.

Het Nederlandse landschap wordt voor een groot deel beheerd door boeren, tuinders en terreinbeheerders. Naast voedsel- en groenproductie leveren zij belangrijke maatschappelijke diensten. Zoals het versterken van biodiversiteit, bijvoorbeeld door weidevogels te beschermen en het onderhouden van het landschap.

Met de voorstellen voor het EU-budget 2028-2034 en de introductie van NRPP’s (Nationale en Regionale Partnerschapsplannen) verandert de Europese financiering ingrijpend. Lidstaten krijgen meer ruimte voor eigen interpretatie en om nationale prioriteiten te stellen. Zo zit in het NRPP 25% vrije ruimte om door de lidstaten in te vullen. Dat biedt kansen voor maatwerk, maar brengt ook risico’s met zich mee. Met deze voorstellen komen budgetten onder druk, maatschappelijke opgaven gaan dus nog meer met elkaar concurreren en verschillen tussen lidstaten dreigen het gelijke speelveld op Europees niveau voor boeren en tuinders aan te tasten.

Nederland pleit traditioneel voor een kleinere Europese begroting. Dat klinkt aantrekkelijk vanuit het perspectief van de nationale schatkist, maar het is een eigen doelpunt. De Nederlandse economie profiteert enorm van de Europese samenwerking. Vele banen zijn er van afhankelijk. De Nederlandse inzet roept ook de vraag op wie uiteindelijk betaalt voor de maatschappelijke diensten die boeren, tuinders en terreinbeheerders leveren. Boeren- en natuurorganisaties roepen daarom gezamenlijk op om voldoende structureel budget beschikbaar te stellen voor landbouw, natuur en groenblauwe diensten, passend bij de opgaven die de komende jaren moeten worden gerealiseerd. Wij pleiten ervoor om de vrije ruimte maximaal te benutten voor inzet voor landbouw en natuur. Het incidentele stikstoffonds van €20 miljard biedt daarvoor geen structurele oplossing. Wie maatschappelijke prestaties en wettelijke resultaten verlangt, moet ook zorgen voor een stabiele, voorspelbare en meerjarige financiële basis.

De nieuwe Europese financieringsstructuur moet er niet toe leiden dat landbouw, natuur en water met andere nationale prioriteiten én met elkaar gaan concurreren. Nederland moet zich daarom inzetten voor voldoende afzonderlijk budget voor elk deze beleidsterreinen. Daarbij moet ook ruimte worden gecreëerd om groenblauwe diensten daadwerkelijk te kunnen belonen, zodat deze structureel kunnen bijdragen aan het verdienvermogen van agrariërs én aan het realiseren van natuur-, klimaat- en waterdoelen.
Boeren- en natuurorganisaties roepen de Tweede Kamer daarom op tot:

• Een toereikend Europees budget voor landbouw, natuur en water, passend bij de maatschappelijke opgaven en wettelijke verplichtingen;
• Hierbij hoort ruimhartige cofinanciering. De voorstellen van de Europese Commissie bevatten namelijk een verplichte cofinanciering van de diverse maatregelen, zoals voor groenblauwe diensten die agrariërs leveren;
• Het realiseren van een krachtig GLB dat groenblauwe diensten niet alleen kostendekkend vergoedt, maar als volwaardig onderdeel van het verdienmodel kan belonen;
• Een zelfstandig en herkenbaar budget voor natuur en water, voor investeringen in natuurgebieden, watersystemen, hydrologisch herstel en klimaatbestendige landschappen;
• Tijdige en structurele betrokkenheid van boeren-, natuur-, landschaps- en milieuorganisaties bij de voorbereiding, uitvoering en monitoring van het Nederlandse NRPP. Als 2028 te snel komt, moet er snel duidelijkheid komen over een verlenging van de huidige regelingen.

Een toekomstbestendig landelijk gebied vraagt om langjarige keuzes en structurele financiering. Een gezonde en concurrerende agrarische sector, sterke biodiversiteit, schoon en voldoende water en een klimaatbestendig landschap zijn geen concurrerende ambities, maar versterken elkaar. Een volwaardige beloning van maatschappelijke prestaties versterkt het verdienvermogen van boeren en stelt hen in staat om structureel bij te dragen aan natuur-, klimaat- en waterdoelen.

Dit is een gezamenlijke oproep van NAJK, BoerenNatuur, LandschappenNL, Biohuis en LTO Nederland.

De Tweede Kamer heeft 8 september jl. meerdere moties aangenomen over het wolvenbeleid. Daarmee zet zij een belangrijke stap naar meer landelijke regie en meer mogelijkheden voor provincies en veehouders om op te treden. LTO Nederland is positief over deze ontwikkeling.

De Kamer wil onder andere meer aansluiting bij de Duitse aanpak. Ook moet er meer duidelijkheid komen over de Centraal-Europese wolvenpopulatie, landelijke regels voor preventie en schadevergoeding en mogelijkheden om sneller in te grijpen als wolven voor problemen zorgen. Daarmee erkent de Kamer dat de verschillen tussen provincies in regels, ondersteuning en uitvoering voor veehouders vaak onduidelijk zijn.

Daarnaast zijn moties aangenomen om wolven beter te volgen, structureel aanvallende roedels in kaart te brengen en maatregelen eenvoudiger uit te voeren. Deze voorstellen sluiten aan bij de wensen van provincies en veehouders, die al langer vragen om meer duidelijkheid en handelingsruimte.

Volgens LTO is de uitwerking van de plannen nu belangrijk. Veehouders mogen niet te maken krijgen met regels die in de praktijk moeilijk uit te voeren zijn. Als er een landelijke norm voor preventie komt, moet die uitgaan van een redelijke inspanning van veehouders. Daarbij moet rekening worden gehouden met verschillen tussen gebieden en moet maatwerk mogelijk blijven.

LTO blijft daarnaast van mening dat de kosten van de aanwezigheid van de wolf niet bij individuele veehouders mogen terechtkomen. Preventiemaatregelen, schade en extra werkzaamheden brengen kosten met zich mee. Daarvoor is een structurele en uitvoerbare oplossing nodig.

LTO roept het kabinet op om de aangenomen moties in samenhang uit te werken. Dat moet leiden tot een landelijk, duidelijk en juridisch houdbaar wolvenbeleid dat in de praktijk goed werkt. Alleen dan krijgen provincies en veehouders de duidelijkheid en ondersteuning die zij nodig hebben.

Het bestuur van LTO Nederland heeft Gerda van den Heuvel benoemd als nieuw bestuurslid van de vakgroep Kalverhouderij. Zij volgt kalverhoudster Mariska Timmerman op. Mariska heeft ruim 7 jaar met grote betrokkenheid en inzet de belangen van de kalverhouders en kalversector als geheel behartigd, zowel in de vakgroep als daarbuiten. De vakgroep is haar daar zeer erkentelijk voor. Gerda van den Heuvel is per 1 september 2026 aangetreden voor een termijn van drie jaar.

Gerda is kalverhoudster in het Gelderse Putten, waar ze met haar man zowel rosé als blankvleeskalveren houdt. Ze is een gedreven bestuurder en al actief als bestuurslid van de afdeling Gelderse Vallei van LTO. De vakgroep bekijkt de werk- en taakverdeling binnenkort. Gerda zal in elk geval de werkzaamheden van de klankbordgroep Oost van Mariska overnemen.

Maandag 8 september bracht LTO-voorzitter Ger Koopmans een bezoek aan Stal ’s-Gravenweg in Vogelenzang. De pensionstal van Rutger en Petra van der Peet bevindt zich in een complexe situatie tussen twee Natura 2000-gebieden.

Naast Ger Koopmans namen namens LTO Nederland ook Matthijs Maat, voorzitter van de landelijke vakgroep Paardenhouderij, en Kim Harting, strategisch beleidsadviseur Paardenhouderij, deel aan het werkbezoek. Verder waren Michael Dobbe (voorzitter LTO Duin- en Bollenstreek), Bas Duineveld (bestuurder LTO Duin- en Bollenstreek), Huub Adank (voormalig boswachter bij Waternet) en Carmen Hartendorf (jurist bij Lexquis en vertegenwoordiger van grondeigenaren aan de gebiedstafel Zuid-Kennemerland) aanwezig om het gesprek aan te gaan met elkaar.

Tijdens het bezoek ging Ger in gesprek met de ondernemers en andere betrokkenen over de ontwikkelingen in het gebied, de vergunningverlening en de toekomst van de polder waarin Stal ’s-Gravenweg is gevestigd. De pensionstal ligt tussen twee Natura 2000-gebieden die de provincie via het Natuurnetwerk Nederland (NNN) met elkaar wil verbinden. Deze plannen hebben grote gevolgen voor de ontwikkelingsruimte van het bedrijf en zorgen voor onzekerheid over de toekomst van de onderneming. Het proces met de provincie verloopt moeizaam, waardoor agrarische ondernemers in het gebied nog altijd onvoldoende duidelijkheid hebben over hun toekomstperspectief.

Het werkbezoek maakte duidelijk hoe complex de opgaven in dit gebied zijn en welke impact ruimtelijke ontwikkelingen, natuurbeleid en vergunningstrajecten kunnen hebben op bestaande bedrijven. Voor LTO Nederland was het waardevol om de situatie ter plaatse te ervaren en het gesprek met de ondernemer aan te gaan. In het gesprek is benadrukt dat een zorgvuldige afweging nodig is tussen natuurdoelen en de belangen van ondernemers, zodat bedrijven die al jarenlang bijdragen aan de leefbaarheid en het beheer van het gebied ook in de toekomst perspectief houden.

We zijn terug van weggeweest. Na een korte zomerstop gaat de LTO | De Podcast verder met het tweede seizoen. En stilzitten deed het beleid de afgelopen maanden allerminst. De zomer bracht volop ontwikkelingen die van belang zijn voor land- en tuinbouw, van de stikstofaanpak tot het convenant gewasbescherming en de politieke ontwikkelingen in Den Haag.

In deze eerste aflevering van het nieuwe seizoen blikken we terug op de belangrijkste ontwikkelingen en bespreken we wat ze betekenen voor de sector. Te gast is LTO-voorzitter Ger Koopmans, Lobbyist Paul van Beuzekom en onze moderator Bjørn van den Boom (Manager Public Affairs & Communicatie).

Luister de aflevering:

Een succesvolle ronde tafel bracht verzekeraars, ondernemers, overheid en technologiepartijen samen rond de verzekerbaarheid van robotisering, digitalisering en AI.

LTO Nederland en het Verbond van Verzekeraars hebben op 22 september in Den Haag een succesvolle ronde tafel georganiseerd over de verzekerbaarheid van technologische innovaties in de land- en tuinbouw. Vertegenwoordigers van verzekeraars, sectororganisaties, overheid, kennisinstellingen en technologieleveranciers gingen met elkaar in gesprek over praktijkvragen, risico’s en oplossingsrichtingen rond de toepassing van nieuwe technologie.

De bijeenkomst maakte duidelijk dat verzekerbaarheid een belangrijke schakel is in de verdere ontwikkeling en toepassing van innovaties. Robotisering, digitalisering en kunstmatige intelligentie bieden kansen voor een toekomstbestendige land- en tuinbouw, maar vragen tegelijkertijd om duidelijkheid over aansprakelijkheid, veiligheid, regelgeving en risicobeheersing.

Verzekerbaarheid eerder onderdeel van innovatieproces
Tijdens de gesprekken werd breed gedeeld dat verzekeraars vaker aan de voorkant van innovatie betrokken zouden moeten worden. Door al tijdens de ontwikkeling van nieuwe technologie samen te werken, kunnen risico’s eerder inzichtelijk worden gemaakt en kan sneller worden gewerkt aan passende oplossingen voor toepassing in de praktijk.

De deelnemers onderschreven dat technologische innovatie niet alleen afhankelijk is van techniek. Ook randvoorwaarden zoals regelgeving, financiering, data, scholing en verzekerbaarheid bepalen of innovaties daadwerkelijk kunnen opschalen en breed toegepast kunnen worden.

Belangrijke schakel in de innovatieketen
De bijeenkomst leverde waardevolle inzichten op voor de verdere ontwikkeling van de werktafel Verzeker Innovatie binnen De Nieuwe Ploeg. De aanwezige partijen zagen verzekerbaarheid nadrukkelijk als een belangrijke schakel in de innovatieketen. Praktijkvragen van ondernemers en technologieontwikkelaars bieden daarbij een gezamenlijk vertrekpunt om belemmeringen weg te nemen en kansen te benutten.

De bijeenkomst bevestigde dat verzekeraars niet pas bij toelating van nieuwe technologie aan tafel moeten zitten, maar juist al tijdens de innovatieontwikkeling. Daarmee kunnen we sneller stappen zetten van idee naar toepassing.”
Eric Douma, portefeuillehouder Ondernemerschap & Innovatie, LTO Nederland

LTO Nederland en het Verbond van Verzekeraars constateren dat het gesprek nog maar aan het begin staat. De gedeelde ambitie om innovatie verantwoord en sneller naar de praktijk te brengen vraagt om verdere samenwerking tussen ondernemers, verzekeraars, overheid en technologiepartijen.

De opbrengsten van de ronde tafel worden de komende periode verder uitgewerkt binnen De Nieuwe Ploeg. De betrokken partijen hebben uitgesproken het gesprek voort te zetten en gezamenlijk te werken aan concrete vervolgstappen. Daarmee krijgt verzekerbaarheid een structurele plek in de bredere agenda rond robotisering, digitalisering en innovatie in de land- en tuinbouw.