Het kabinet heeft de voorgenomen maatregelen rondom geitenhouderij en gezondheid van omwonenden (VGO) verder uitgewerkt. LTO Geitenhouderij, NGZO en het Platform Melkgeitenhouderij vragen om zorgvuldigheid, proportionaliteit en een stevige wetenschappelijke onderbouwing bij de verdere besluitvorming. Ook moet er perspectief blijven voor bestaande bedrijven. De sector werkt ondertussen actief aan oplossingen via het eigen sectorplan.

Afstandsnorm vraagt om perspectief
Het kabinet wil een afstandsnorm van 500 meter invoeren. Voor de geitenhouders én voor de woningbouwmogelijkheden zijn dit verstrekkende maatregelen. Geitenbedrijven in de nabijheid van woonkernen kunnen daardoor niet uitbreiden of zich nieuw vestigen. Ook woningbouwontwikkelingen binnen de zone kunnen worden geraakt. Over de gevolgen van de afstandsnorm voor bedrijven binnen de zone is nog veel onduidelijk. De sector vindt daarom dat een dergelijke norm tijdelijk van aard moet zijn en periodiek moet worden herijkt op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten.
De zorgen van omwonenden over hun gezondheid verdienen de juiste aandacht. Het is belangrijk voor iedereen dat maatregelen eerlijk, proportioneel en wetenschappelijk goed onderbouwd zijn.

“Als deze verstrekkende maatregelen worden genomen op basis van bestaande onzekerheden, dan moeten deze ook tijdelijk van aard zijn en opnieuw worden beoordeeld zodra nieuwe onderzoeksresultaten beschikbaar komen. De diverse recente wetenschappelijke twijfels ondersteunen ons om met overheden te bespreken of en hoe we deze maatregelen kunnen verbeteren om onnodige gevolgen voor de samenleving te beperken.”  Jos Tolboom, voorzitter van LTO Geitenhouderij.

Oproep tot beëindiging moratoria buiten de 500 meter zone
LTO Geitenhouderij, NGZO en het Platform Melkgeitenhouderij doen de oproep richting provincies om de bestaande moratoria op korte termijn in lijn te brengen met landelijk voorgenomen beleid. Het kabinet kiest voor een landelijke afstandsnorm van 500 meter en daarmee ligt het volgens de sector voor de hand dat bedrijven buiten deze zone weer ontwikkelruimte krijgen. Voor bedrijven binnen de zone is maatwerk nodig, zodat ook zij zicht houden op een toekomstbestendige ontwikkeling.

Besluiten moeten gebaseerd zijn op actuele inzichten
De sector benadrukt dat de aangekondigde epidemiologische vervolgstudie van essentieel belang is. Hierdoor worden nieuwe beleidskeuzes zoveel mogelijk gebaseerd op de meest actuele inzichten. De sector blijft daarnaast scherp kijken naar andere wetenschappelijke ontwikkelingen. Eerder publiceerde Stat-Gent een onafhankelijke wetenschappelijke review over de onderzoeken naar geitenhouderij en gezondheid van omwonenden. Daarnaast verscheen deze week ook een artikel in het NRC, waarin diverse wetenschappers met uiteenlopende disciplines grote kanttekeningen plaatsen bij de conclusies die uit VGO getrokken worden. Zowel de review als het artikel laten zien dat er nog altijd belangrijke kennisvragen openstaan en dat zorgvuldig onderzoek noodzakelijk blijft voordat definitieve conclusies kunnen worden getrokken.

Samen werken aan gedragen oplossingen
LTO Geitenhouderij, NGZO en het Platform Melkgeitenhouderij blijven in gesprek met ministeries, provincies, Kamerleden en andere betrokken partijen. De sector gaat verder met neemt haar verantwoordelijkheid en werkt actief mee aan oplossingen. Er wordt hard gewerkt aan de uitvoering van het sectorplan, waarin onder meer wordt ingezet op emissiereducerende maatregelen. Tegelijkertijd doet de sector nadrukkelijke oproep om beleid te baseren op robuuste wetenschappelijke inzichten, proportionaliteit, maatwerk en perspectief voor bedrijven.

Een breed consortium van partijen uit de landbouw-, energie- en financiële sector heeft deze week de versnellingsaanpak ‘Het kan wél: Nederland van het slot door groen gas met RENURE’ aangeboden aan staatssecretaris Jo-Annes de Bat. Namens het consortium is het voorstel ondertekend door Ger Koopmans, voorzitter van LTO Nederland.

LTO Nederland ziet mest als een waardevolle grondstof voor zowel de landbouw als het energiesysteem. Door mest te benutten voor de productie van groen gas ontstaat een duurzame energiebron die bijdraagt aan energiezekerheid en een robuust energiesysteem. Tegelijkertijd kan deze aanpak zorgen voor lagere stikstof- en broeikasgasemissies en de productie van circulaire meststoffen mogelijk maken, waardoor de afhankelijkheid van kunstmest afneemt.

Groen gas uit mest biedt daarmee perspectief voor meerdere maatschappelijke opgaven tegelijk: verduurzaming van de landbouw, vermindering van emissies, versterking van de energievoorziening en een toekomstbestendig verdienvermogen voor ondernemers. Samen met partners uit de landbouw-, energie- en financiële sector zet LTO Nederland zich in om deze kansen verder te ontwikkelen en belemmeringen voor realisatie weg te nemen.

Met de aanbieding van de versnellingsaanpak start de volgende fase waarin overheid en betrokken sectoren samenwerken aan de verdere uitwerking en uitvoering van concrete projecten.

Afgelopen week is het kwaliteitssysteem *Renugarant officieel ter notificatie aangeboden aan de Europese Commissie. Hiermee start de zogenoemde standstillperiode van ongeveer drie maanden. In deze periode kunnen de Europese Commissie en de andere lidstaten de regeling beoordelen en eventuele opmerkingen maken. Als de notificatie zonder bezwaren wordt afgerond, brengt dat de invoering van Renugarant weer een stap dichterbij.

De notificatie verandert op dit moment niets aan de voorwaarden voor de productie van RENURE. Producenten die RENURE willen produceren, moeten zich registreren bij RVO. Dit geldt ook voor bedrijven die deelnemen aan de pilot Mineralenconcentraat of de pilot Kunstmestvrije Achterhoek. Na registratie wordt voor RENURE-mineralenconcentraat gebruikgemaakt van de nieuwe mestcode 132. De huidige mestcode 120 voor mineralenconcentraat uit de pilot komt daarmee te vervallen. Producenten die zich niet registreren, mogen mestcode 120 nog gebruiken tot en met 23 juli 2026. Daarna valt het product weer onder de reguliere regels voor dierlijke mest. Registratie op korte termijn is dus belangrijk.

Met de notificatie van Renugarant komt de verdere implementatie van RENURE dus opnieuw een stap dichterbij. RENURE biedt mogelijkheden om waardevolle nutriënten uit dierlijke mest beter te benutten en de afhankelijkheid van minerale kunstmest te verminderen. Daarmee wordt een volgende stap gezet richting een meer circulair nutriëntengebruik. Een zorgvuldige en werkbare invoering is essentieel. Daarom blijft LTO Nederland zich inzetten voor een praktische implementatie, waarbij registratie, certificering en de uitvoering in de praktijk goed op elkaar aansluiten en ondernemers weten waar zij aan toe zijn.

*Renugarant is het kwaliteitssysteem waarmee de productie en het gebruik van RENURE-meststoffen op een uniforme en betrouwbare manier worden geborgd. Op termijn wordt certificering via Renugarant wettelijk verplicht. Tot die tijd blijft registratie de basis voor bedrijven die RENURE willen produceren.

Registratie kunt u voltooien via de website van RVO. Klik hier.

Twee weken geleden publiceerde LVVN-minister Van Essen de kabinetsplannen voor landbouw, stikstof en natuur. Sindsdien organiseerden LTO Nederland, LTO Noord, ZLTO en LLTB vijf grote regiobijeenkomsten in Apeldoorn, Drachten, Den Bosch, Breukelen en Baexem. Ongeveer 1.500 LTO-leden bezochten de bijeenkomsten om vragen te stellen, zorgen te delen en de LTO-bestuurders richting mee te geven voor vervolggesprekken met het kabinet en de provincies.

Ondanks regionale verschillen was de boodschap opvallend eensluidend. Boeren en tuinders zijn boos en maken zich grote zorgen over de gevolgen voor hun bedrijf, hun ontwikkelmogelijkheden en de toekomst van hun gezin en opvolgers. Cruciale onderdelen van de stikstofaanpak, zoals de voorgestelde zonering en de omgang met grondgebondenheid, stuitten op massaal onbegrip én verzet. De boodschap aan LTO-bestuurders was helder: die onderdelen moéten anders. Tegelijkertijd was er tijdens alle bijeenkomsten ook een sterke wens om met feiten, argumenten en goed onderbouwde alternatieven invloed uit te oefenen op de verdere uitwerking van het beleid.

Grote zorgen over zonering en grondgebondenheid
Veruit de meeste vragen gingen over zoneringen en beperkende maatregelen rond Natura2000-gebieden, in beekdalen en grondwaterbeschermingsgebieden. Er is veel onduidelijkheid over nut en noodzaak van deze zones, aangezien stikstofsneerslag over afstanden boven 250 meter niet meer echt herleidbaar is tot een bron. Met name in gebieden waar veel bedrijven en landbouwgrond binnen toekomstige zones vallen, leven grote zorgen over waardeverlies van grond, beperkingen bij bedrijfsontwikkeling en onzekerheid voor de volgende generatie. Verschillende leden droegen voorbeelden aan die zichtbaar maakten hoe groot de impact regionaal kan zijn. Daarbij werd gewezen op honderden bedrijven en tienduizenden hectares landbouwgrond die mogelijk geraakt worden. In alle bijeenkomsten was de oproep om ervoor te zorgen dat deze zones doelmatig en efficiënt worden uitgewerkt: Zo klein mogelijk, met ruimte voor maatwerk, rekening houdend met de ligging van stikstofgevoelige habitats binnen Natura2000-gebieden.

Ook de voorgestelde norm voor grondgebondenheid van 2,6 GVE per hectare riep veel vragen op. Melkveehouders vragen zich af waarom zij aan deze norm gehouden worden als zij aan kunnen tonen dat ze de doelen voor waterkwaliteit aantoonbaar halen. Het feit dat het kabinet bij de uitwerking van grondgebondenheid afwijkt van wat ze zelf in het regeerakkoord heeft afgesproken (een eenvoudige norm óf doelsturing) bevestigt voor veel leden het beeld van een onbetrouwbare overheid die er gemakkelijk voor kiest om afspraken met de agrarische sector zonder tekst of uitleg te schenden. Ieder draagvlak ontbreekt voor deze maatregelen, die niet gericht zijn op emissiereductie maar uitsluitend op platte krimp.

Innovatie als onderdeel van de oplossing
Ook de bedrijfsemissienorm van 0,164 kg NH3 per kilo fosfaat leidt tot veel vragen onder melkveehouders. Duidelijk is dat boeren die norm niet kunnen halen door scherpe keuzes te maken in het voerspoor en voor maximale weidegang te kiezen. Voor veel ondernemers lijkt het onvermijdelijk om daarbovenop ook voor innovaties en technische maatregelen te kiezen. Daarbij leven er vragen over de betrouwbaarheid, betaalbaarheid en praktische uitvoerbaarheid van die technische oplossingen.

Tijdens de bijeenkomsten werd breed erkend dat innovatie noodzakelijk blijft. Tegelijkertijd werd ook duidelijk dat veel leden vinden dat technologische oplossingen alleen onvoldoende zijn om de volledige opgave te realiseren. De discussie draaide daarom niet alleen om techniek, maar vooral om de vraag hoe ondernemers zelf regie houden op hun toekomst.

Provincies worden bepalend
Een belangrijke conclusie van de regiobijeenkomsten is dat de discussie niet eindigt bij de landelijke plannen. Veel onderdelen van de stikstofaanpak moeten nog worden uitgewerkt in provinciaal beleid. Daardoor verschuift een belangrijk deel van het speelveld naar de provincies en waterschappen.

Leden riepen LTO daarom op om niet alleen in Den Haag stevig te blijven ageren tegen de plannen, maar juist ook provinciaal te investeren in de uitwerking van het beleid. Daarbij werd meermaals benadrukt dat boeren en tuinders zelf met alternatieven en gebiedsgerichte voorstellen kunnen en moeten komen. LTO-voorzitter Ger Koopmans kondigde aan dat LTO Nederland samen met de regionale LTO-organisaties ‘gebieds-teams’ in wil stellen die per gebied actief sturen op maatwerk, werkbare oplossingen en behoud van toekomstperspectief.

Steun voor de koers, maar ook een duidelijke oproep aan LTO
Naast de plannen van het kabinet was ook de rol van LTO zelf een terugkerend onderwerpen in de verschillende bijeenkomsten. Veel leden waarderen de inzet aan de overlegtafels, maar vroegen nadrukkelijk of LTO niet steviger oppositie zou moeten voeren tegen onderdelen van de plannen. In alle regio’s klonk de behoefte aan zichtbare resultaten en krachtige belangenbehartiging. Tijdens verschillende bijeenkomsten kwam die discussie scherp naar voren toen leden vroegen of het niet tijd was om harder actie te voeren.

Tegelijkertijd was er in elke zaal ook begrip voor het feit dat resultaten worden geboekt via politieke beïnvloeding en het bouwen van meerderheden. Protest levert op zichzelf geen vergunningen op, en blijvende invloed wordt uiteindelijk vooral via argumenten en politieke druk bereikt. Hoe begrijpelijk de behoefte ook is om als sector een duidelijke streep te trekken en het plan ‘door te scheuren’.

De boodschap aan LTO was helder: blijf zichtbaar, blijf stevig invloed uitoefenen, blijf verbeteringen afdwingen en zorg ervoor dat ruimte voor ondernemerschap, bedrijfsontwikkeling en opvolging behouden blijft. Leden vragen van LTO een combinatie van strijdbaarheid, realisme en resultaatgerichtheid, met als uiteindelijk doel een toekomstbestendige landbouwsector mét perspectief voor boeren en tuinders.

Hoewel de stikstofaanpak tijdens alle bijeenkomsten zeer kritisch werd ontvangen, was er ook aandacht voor de positieve elementen die in het plan zitten. Zoals het invoeren van een rekenkundige ondergrens, waardoor het grootste deel van de PAS-melders en interimmers gelegaliseerd kan worden. Over het feit dat handhavingsverzoeken voor PAS-melders met dit pakket kunnen worden afgewezen. Over het verwijderen van de Kritische Depositiewaarde uit de wet. Over het (te trage!) loskomen van vergunningverlening. En over het feit dat ook natuurherstel in de toekomst geborgd en afrekenbaar wordt.

Terugblik
“Kortom: werk aan de winkel”, concludeert LTO-voorzitter Ger Koopmans in zijn tergblik op de bijeenkomsten: “Met de politiek, in de regering, in de Tweede en Eerste Kamer, met provinciale en gedeputeerde staten in de 12 provincies en met waterschapbestuurders gaan en blijven we indringend spreken voor verandering van de plannen. Ook is er contact met andere landbouworganisaties om verschillen te overbruggen en zoveel mogelijk samen op te trekken. We blijven dag en nacht voor de belangen van onze leden en hun gezinnen opkomen!”

De Nederlandse schapensector heeft op donderdag 9 juli het actieplan Kracht van de kudde aangeboden aan het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN).
Het actieplan bevat zes concrete oplossingsrichtingen, met bijbehorende voorstellen en aanbevelingen, om de economische draagkracht van de schapensector structureel te versterken en daarmee een toekomstbestendige schapensector te behouden.

Met de overhandiging van het actieplan, waar de minister van LVVN helaas niet bij aanwezig kon zijn, roept de sector de minister wel op om de voorgestelde maatregelen voortvarend op te pakken en samen met de sector en andere betrokken partijen te werken aan de uitvoering ervan. Alleen door gezamenlijke actie kan de unieke maatschappelijke en landschappelijke waarde van de Nederlandse schapensector ook voor de toekomst worden behouden.

Het actieplan is het resultaat van een intensief traject van rondetafelgesprekken onder leiding van aanjager Bart Krol, waaraan vertegenwoordigers van de sector, overheden, terrein beherende organisaties, waterschappen, kennisinstellingen en andere betrokken partijen hebben deelgenomen.

Schapensector staat onder grote druk
De aanleiding voor het actieplan is de zorgwekkende situatie waarin de Nederlandse schapensector zich bevindt. Uit onderzoek naar de economische draagkracht van de sector bleek dat schapenhouders te maken hebben met een opeenstapeling van uitdagingen, waaronder stijgende kosten, dierziekten zoals blauwtong, de terugkeer van de wolf, beperkte toegang tot grond en regelgeving die niet altijd aansluit bij de praktijk. Mede naar aanleiding van dit onderzoek vroeg de toenmalige minister van LVVN aan Bart Krol om als onafhankelijk aanjager samen met betrokken partijen te verkennen welke maatregelen nodig zijn om de sector duurzaam toekomstperspectief te bieden.

Veel meer dan alleen vlees en wol
Volgens de opstellers van het actieplan is het behoud van de schapensector van groot maatschappelijk belang. Schapen spelen een onmisbare rol in het beheer van natuurgebieden, heidevelden, dijken, uiterwaarden en andere landschappen. Zij dragen bij aan biodiversiteit, landschapskwaliteit, waterveiligheid en het behoud van bijzondere landschappen en cultureel erfgoed. Tegelijkertijd leveren schapenhouders hoogwaardige producten zoals lamsvlees en wol en vormen zij een onmisbare schakel in de leefbaarheid van het platteland.

Saskia Cahuzak, voorzitter Ketenorganisatie Schapenhouderij Nederland: “De Nederlandse schapensector bevindt zich op het snijvlak van landbouw en natuur. Wanneer de sector verder krimpt, verdwijnen niet alleen schapenbedrijven, maar verliezen we ook kennis, vakmanschap, natuurbeheer en karakteristieke landschappen. Dat raakt de hele samenleving.”

Samen werken aan structurele oplossingen
Het actieplan bevat zes oplossingsrichtingen die gezamenlijk moeten zorgen voor een sterker fundament onder de sector. De voorstellen richten zich onder meer op een krachtigere sectororganisatie, betere toegang tot grond, een stabielere financiering van begrazingskuddes, een hogere waarde voor Nederlandse wol als biobased bouwmateriaal, beter passende mest- en stikstofregels en een sterkere positie van de schapenhouderij binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB).

Oproep aan overheid en partners
Met de overhandiging van Kracht van de Kudde vraagt de schapensector niet om incidentele steun, maar om een gezamenlijke langetermijnvisie waarin overheid, sector en maatschappelijke partners samenwerken aan een economisch gezonde en maatschappelijk waardevolle schapensector. Het actieplan is dan ook geen vrijblijvend document, maar bedoeld als vertrekpunt voor een duurzame samenwerking tussen de schapensector, overheden, ketenpartners, terreinbeheerders, kennisinstellingen en andere betrokken organisaties.

De sector heeft met dit actieplan haar verantwoordelijkheid genomen en spreekt het vertrouwen uit dat de voorgestelde oplossingsrichtingen een stevig fundament bieden voor verdere samenwerking. Tegelijkertijd zal de waarde van het plan uiteindelijk worden bepaald door de bereidheid van alle betrokken partijen om de voorstellen gezamenlijk om te zetten in concrete acties. Juist daarin ligt de uitdaging voor de komende periode.

LTO Nederland is samen met de Vereniging van Slachterijen en Vleesverwerkende bedrijven, Vee & Logistiek Nederland en de Nederlandse Schapen- en Geitenfokkers Organisatie mede-oprichter van de Ketenorganisatie Schapenhouderij Nederland (KOS).

Bron foto: LVVN

Pluimvee en klimaat: sturen op stal, systeem en economie

Op woensdag 14 oktober 2026 vindt in de Evenementenhal Hardenberg het eerste Nationaal Pluimveecongres plaats. Een nieuwe, jaarlijkse ontmoetingsplek waar de pluimveesector samenkomt om de koers voor de toekomst te bespreken.

Het congres wordt georganiseerd door LTO Pluimveehouderij, Nieuwe Oogst en EasyFairs en vormt de officiële aftrap van de Dutch Pork & Poultry Expo.

Voor pluimveehouders, toeleveranciers, overheden, onderwijs en bedrijfsleven – met de pluimveehouder in de hoofdrol – staat één thema centraal: hoe sturen we op emissiereductie en gaan we met vergunningen naar een toekomstbestendig klimaat in de pluimveehouderij? Zowel in de stal als in de keten.

De sector staat voor scherpe keuzes én nieuwe kansen. Dit congres brengt kennis, praktijk en strategie bij elkaar.

Programma (globaal):

• Inloop vanaf 11.30 uur
• Start met broodjeslunch
• Inhoudelijk programma van 12.30 tot 14.30 uur
• Aansluitend netwerkborrel
• Daarna toegang tot de beursvloer van de Expo

Noteer 14 oktober 2026 alvast in je agenda! Verdere informatie volgt binnenkort, maar één ding is duidelijk: dit is een dag die je als pluimveehouder of als je werkt voor de pluimveesector, niet wilt missen.

Lees ook: Pluimvee en klimaat: sturen op stal, systeem en economie – Nieuwe Oogst

Het Rijk en de zeven weidevogelprovincies hebben een Afsprakenkader Aanvalsplan Grutto ondertekend om het herstel van de grutto te versnellen. De aanpak richt zich op 35 kansrijke leefgebieden, met meer samenhang tussen waterbeheer, agrarisch natuurbeheer en predatiebeheer. Ook wordt gesproken over langjarige beheercontracten voor boeren binnen het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer.

LTO onderschrijft dat herstel van de grutto belangrijk is. De grutto hoort bij het Nederlandse boerenland en veel boeren zetten zich al jarenlang in voor weidevogels. Tegelijk roept het afsprakenkader zorgen op. Door de Europese inbreukprocedure over de Vogelrichtlijn is de bestuurlijke druk en het afbreukrisico in de uitvoering erg groot. Juist daarom moet worden voorkomen dat haast leidt tot afspraken die op papier goed lijken, maar in de praktijk onvoldoende of niet uitvoerbaar zijn.

Voor boeren kan het afsprakenkader potentieel veel betekenen. In gruttogebieden kan de druk toenemen om mee te doen aan zwaar weidevogelbeheer, zoals later maaien, plas-dras, kruidenrijk grasland, hogere waterpeilen en extensiever beheer. Dat biedt kansen áls daar langjarige zekerheid en een eerlijke vergoeding tegenover staan. Maar het kan ook grote gevolgen hebben voor bedrijfsvoering, ruwvoerwinning, pacht, grondwaarde, investeringsruimte en gezinsinkomen. De effecten verschillen sterk per regio. In veenweidegebieden spelen andere vragen rond waterpeil en bodem dan in klei- of gemengde gebieden. Ook predatiedruk, ganzenproblematiek, verkaveling en samenwerking met terreinbeheerders verschillen per gebied. Eén landelijke blauwdruk werkt daarom niet.

LTO vindt het positief dat waterbeheer, agrarisch natuurbeheer en predatiebeheer in samenhang worden genoemd. Maar hectares aanwijzen leidt niet vanzelf tot herstel. Daarvoor moeten de ecologische randvoorwaarden kloppen: open grasland, voldoende voedsel, bodemleven, plas-dras, rust, goed waterbeheer en effectieve predatieaanpak. Zonder die voorwaarden ontstaat papieren natuurherstel, terwijl boeren wel met zwaardere verwachtingen worden geconfronteerd. LTO deelt daarom de zorgen van BoerenNatuur dat het afsprakenkader nog te veel bestaat uit intenties en procesafspraken. Financiële garanties, harde deadlines, een concreet verdienmodel en de rol van collectieven zijn niet of nog onvoldoende uitgewerkt. Als collectieven, die straks de uitvoering moeten dragen, niet volwaardig zijn meegenomen, is de uitvoerbaarheid van het afsprakenkader onzeker.

Voor LTO is helder: boeren en collectieven moeten vanaf het begin aan tafel zitten. Deelname moet vrijwillig blijven en juridisch worden geborgd. Er mogen geen nieuwe claims op landbouwgrond ontstaan via gebiedsprogramma’s, waterpeilbesluiten of provinciale regels. Boeren die bijdragen aan gruttoherstel moeten langjarig en concurrerend worden beloond, ook voor opbrengstderving, extra arbeid en bedrijfsrisico’s. Daarnaast waarschuwt LTO voor een te eenzijdige focus op de grutto. Agrarische natuur omvat ook akkervogels, landschapselementen, insecten, bodem, waterkwaliteit en andere opgaven. Extra middelen mogen niet volledig door één dossier worden opgeslokt.

LTO wil meewerken aan herstel van de grutto, maar alleen via een aanpak die werkt voor natuur én landbouw: vrijwillig, eerlijk beloond, regiospecifiek, ecologisch effectief en zonder nieuwe juridische druk op boerenland.

De Europese Commissie heeft haar langverwachte EU-strategie voor de veehouderij gepubliceerd. In deze strategie erkent de Commissie nadrukkelijk het belang van de veehouderij voor voedselzekerheid, de economie en de strategische autonomie van Europa. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat veehouderij in verschillende delen van Europa onder druk staat wat heeft geleid tot een afname van de veestapel en veehouderijen. De strategie zet daarom niet in op verdere krimp van de veehouderij als beleidsdoel, maar op een sterke en toekomstbestendige sector die kan blijven produceren én verder kan verduurzamen.

Ger Koopmans, voorzitter van LTO Nederland: “Het is positief dat de Europese Commissie expliciet kiest voor een toekomst mét veehouderij in Europa. Niet krimp, maar toekomstperspectief staat centraal. Die boodschap moet nu ook doordringen in de komende gebiedsplannen van de stikstofaanpak, bij het kabinet en in alle provinciehuizen.”

De strategie bevat een breed pakket aan voorstellen voor de veehouderij. Daarbij gaat het onder meer om vergunningverlening, dierenwelzijn, diergezondheid, innovatie, verduurzaming en een beter verdienvermogen voor veehouders.

Vergunningsverlening
De Europese Commissie erkent in de strategie dat vergunningverlening een knelpunt is voor de veehouderij. In aanloop naar deze strategie heeft LTO hier herhaaldelijk aandacht voor gevraagd en benadrukt dat de huidige vergunningsproblematiek in Nederland investeringen in verduurzaming, dierenwelzijn en bedrijfsontwikkeling in de weg staat. Eerdere voorstellen van de Europese Commissie om vergunningverlening te versnellen waren vooral gericht op uitzonderingen voor andere sectoren, zoals industrie en energie-infrastructuur. Dat de problematiek nu ook expliciet wordt erkend voor de veehouderij is daarom een belangrijk signaal. Daarbij verwijst de Europese Commissie naar de lopende stress test van de Vogel- en Habitatrichtlijn, die later dit jaar wordt afgerond. LTO heeft hiervoor concrete voorstellen aangedragen voor maatregelen die de Europese Commissie kan nemen om knelpunten rond stikstof en vergunningverlening aan te pakken.

Nitraatrichtlijn en mestbeleid
Daarnaast wordt opnieuw aangekondigd dat de evaluatie van de Nitraatrichtlijn binnenkort wordt gepubliceerd. Op basis daarvan wil zij vooral kijken naar een betere uitvoering van de bestaande Nitraatrichtlijn, en wil de Commissie samen met lidstaten verkennen waar verdere vereenvoudiging mogelijk is. Voor LTO is het positief dat de Commissie oog heeft voor de uitvoerbaarheid van de regels, maar tegelijkertijd is een betere implementatie alleen niet voldoende. LTO pleit juist voor een herziening van de Nitraatrichtlijn, zodat beter rekening kan worden gehouden met technologische ontwikkelingen, innovatie in mestverwerking en het beter benutten van meststoffen uit dierlijke mest.

Nieuwe voorstellen voor dierenwelzijn
Eind 2026 komt de Europese Commissie met voorstellen voor nieuwe dierenwelzijnsregels voor pluimvee, waaronder de uitfasering van kooihuisvesting. Voor de varkenshouderij volgt naar verwachting in 2027 een voorstel over nieuwe huisvestingssystemen. In Nederland worden door het kabinet op dit vlak al stappen gezet, waaronder in het concept Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) Dierwaardige veehouderij. Voor LTO is het daarom belangrijk dat nieuwe Europese regels goed aansluiten bij ontwikkelingen die in lidstaten al in gang zijn gezet en bijdragen aan een gelijk speelveld binnen de Europese Unie. Daarbij zijn realistische overgangstermijnen essentieel, zodat ondernemers de tijd krijgen om gedane investeringen terug te verdienen. De Europese Commissie erkent zelf dat hogere dierenwelzijnseisen gepaard gaan met extra kosten voor veehouders en dat daar voldoende financiële ondersteuning en een passende beloning vanuit de markt tegenover moeten staan. Het is nu aan de Commissie om dat in de verdere uitwerking van de voorstellen ook daadwerkelijk mogelijk te maken.

Gelijk speelveld en verdienvermogen
Ook erkent de Europese Commissie dat hogere Europese standaarden op het gebied van dierenwelzijn, milieu en voedselveiligheid alleen houdbaar zijn als veehouders daar ook een eerlijke prijs voor ontvangen. De strategie zet daarvoor in op een sterkere positie van boeren in de keten en meer wederkerigheid in handelsrelaties. Daarbij wordt ook gekeken naar gelijkwaardige dierenwelzijnseisen voor geïmporteerde producten in handelsverdragen.

Via tweewekelijkse nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang rondom het Convenant Gewasbescherming. Deze week start de bestuurlijke consultatie van het Convenant Gewasbescherming. In deze nieuwsbrief informeren we je over het consultatieproces, de planning richting het ondertekenmoment en vind je de link om het webinar van 2 juli terug te kijken.

Wil je de eerdere nieuwsberichten teruglezen? Bekijk hier de eerste nieuwsupdate (proces, planning en rol van de sectororganisaties), de tweede nieuwsupdate en de derde nieuwsupdate, waarin onder meer het voorstel voor een Autoriteit Gewasbescherming wordt toegelicht.

Consultatieproces van start
De afgelopen weken hebben onze organisaties onder hoge tijdsdruk gewerkt aan de inhoud zoals die nu op papier staat en deze week ter consultatie gaat. Onze bestuurders deden dat aan de onderhandelingstafel (‘kerntafel’) en onze specialisten in werk- en schrijfgroepen. Dat proces verliep niet altijd gemakkelijk. Maar, het belang is groot.

De huidige consultatiefase is vervolgens via twee stappen ingericht. Afgelopen donderdag 2 juli organiseerden we een gezamenlijk webinar waar we input vanuit de achterban verzamelden. De reacties uit het webinar zijn afgelopen vrijdag meegenomen in het overleg met de kerntafel en krijgen een plek in het vervolg van het convenantproces. Deze week worden bestuurders via de interne structuren van onze organisaties bevraagd om tot besluitvorming/instemming te komen (vakgroepen, klankbordgroepen, algemeen bestuur, etc.). Dit proces loopt tot en met donderdag 9 juli en geldt voor alle partijen aan de kerntafel.

Instemming met de hoofdlijnen – en het eventueel ondertekenen daarvan in de week van 13 juli – is vooral een bevestiging dat we gezamenlijk verder willen werken aan deze uitwerking. De exacte datum van de ondertekening wordt nog bekend gemaakt. De definitieve inhoudelijke afspraken worden in de komende periode (na het zomerreces) verder ingevuld, in nauwe samenwerking met alle betrokken partijen.

Planning op een rij:

• Van 6 juli tot en met 9 juli bestuurlijke consultatie
• Week van 13 juli ondertekenmoment
• Na het zomerreces, inhoudelijke uitwerking van het convenant op hoofdlijnen en de doorvertaling naar sectorale deelconvenanten

Terugkijken webinar
Op 2 juli gingen Ger Koopmans (LTO), André Hoogendijk (BO Akkerbouw), Adri Bom-Lemstra (Greenports Nederland) en Hilde Coolman (NAJK) met elkaar én met leden in een webinar in gesprek over de hoofdlijnen van het Convenant Gewasbescherming. Het was een levendig en interactief webinar, waarin leden werden bijgepraat over de laatste stand van zaken van het convenantproces.

De sprekers gingen in op de belangrijkste dilemma’s die nog op tafel liggen en lichtten de inzet van de sectororganisaties toe. Tegelijkertijd ontstond er een open gesprek met de achterban, die via de chat volop vragen stelde, zorgen deelde en waardevolle suggesties aandroeg.

• Heb je het webinar gemist en/of wil je het terugkijken? Bekijk de opname via deze link;
• De PowerPoint die is besproken tijdens het webinar met daarin de stand van zaken en een overzicht van de inzet van de partners is hier te vinden;
• Niet alle vragen konden worden beantwoord gedurende het webinar. Een overzicht van de vragen en antwoorden delen we binnenkort via onze communicatiekanalen.

“We betreuren dit ten zeerste en realiseren ons dat dit het vertrouwen in onze sector schaadt. Het moet beter.” Zo reageert sectorvoorzitter Robbert Bekkers namens de konijnenhouderij op de beelden die Animal Rights naar buiten bracht over de omgang met laadprotocollen:

“Als sector voelen wij de verantwoordelijkheid om hiervan te leren en aantoonbaar verbeteringen door te voeren. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt in de eerste plaats bij onszelf. Daarom starten wij als sector op korte termijn een verbetertraject. De NVWA zullen wij actief betrekken bij dit traject. Om snelheid, onafhankelijkheid en voortgang te waarborgen, zijn wij bereid een onafhankelijke kwartiermaker aan te stellen die het verbetertraject begeleidt, de uitvoering monitort en rapporteert over de voortgang.”

Lees hier het volledige statement van de sector.

Kijk hier de reactie van sectorvoorzitter Robbert Bekkers.

Afgelopen donderdag 2 juli gingen Ger Koopmans (voorzitter LTO Nederland), Andre Hoogendijk (directeur BO Akkerbouw), Adri Bom – Lemstra (voorzitter Greenports Nederland) en Hilde Coolman (Portefeuillehouder akkerbouw NAJK) in gesprek over de hoofdlijnen van het Convenant Gewasbescherming.

Tijdens het webinar gaven zij een toelichting op de stand van zaken van de onderhandelingen, de belangrijkste dilemma’s die nog op tafel liggen en de inzet van de sectororganisaties.

Daarnaast was er volop ruimte voor vragen, zorgen en suggesties van leden. Deze input wordt meegenomen in de verdere uitwerking van het hoofdlijnenconvenant. Vragen die tijdens het webinar niet aan bod zijn gekomen, worden op een later moment schriftelijk beantwoord.

Moderatie was in handen van Mark Wijsman.

Bekijk hier de volledige webinaropname terug.