Het is niet voor iedere particuliere paardenbezitter inzichtelijk aan welke regels moet worden voldaan om een paard te kunnen vervoeren. Al langere tijd was het onduidelijkheid wanneer vervoer van paarden wordt gezien als economische bedrijvigheid en wanneer niet. De NVWA (Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit) heeft in samenwerking met de sectorraad Paarden, waar LTO onderdeel van is, nu uitgelegd hoe de Europese Transportverordening moet worden toegepast. Daardoor is duidelijker in welke gevallen een transportvergunning nodig is en welke uitzonderingen gelden. De nieuwe uitgangspunten gaan in op 1 juni 2026.

Uitzonderingen
Het uitgangspunt is dat iedereen die een paard vervoert onder de Europese Transportverordening valt. Daarop zijn twee uitzonderingen. Zo gelden bij vervoer van eigen paarden binnen 50 kilometer van het eigen bedrijf met eigen middelen alleen de algemene welzijnsregels. Ook particulier vervoer van een eigen paard, bijvoorbeeld voor een wedstrijd, training, buitenrit of bezoek aan de dierenarts, wordt niet gezien als economische activiteit.

Extra verplichtingen
Van economische bedrijvigheid is wél sprake in situaties zoals vervoer voor verkoop, lease of verhuur, transport naar een markt of slachthuis, verblijf op een bedrijfsmatige locatie, vervoer van circus- of werkpaarden of wanneer een professioneel vervoersbedrijf wordt ingeschakeld. In die gevallen kunnen extra verplichtingen gelden, zoals een vervoerdersvergunning, vakbekwaamheidseisen en transportdocumenten.

Europees Diergezondheidsverordening
Daarnaast wijst de NVWA erop dat bij vervoer van paarden naar het buitenland ook regels uit de Europese Diergezondheidsverordening van toepassing kunnen zijn. Om paardeneigenaren te helpen is een online regelhulp beschikbaar gesteld, waarmee zij kunnen nagaan welke regels in hun situatie gelden.

Lees voor meer informatie: NVWA verduidelijkt regels voor particulieren die een paard vervoeren | NVWA

Het 8^e Actieprogramma Nitraatrichtlijn wordt uitgesteld. Dat heeft minister Van Essen van LVVN in een brief aan de Tweede Kamer bekend gemaakt. De minister wil kijken naar een meer integrale aanpak binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof en de Stroomgebiedsbeheerplannen. LTO Nederland kan zich vinden in die redenatie om het 8^e Actieprogramma uit te stellen.

Het uitstel van het 8^E Actieprogramma Nitraatrichtlijn zorgt voor langere onzekerheid bij agrarische ondernemers. Naar verwachting wordt een aantal maatregelen uit het nieuwe 8^e Actieprogramma per 1 januari 2028 ingevoerd. LTO Nederland ziet hierdoor een mogelijk risico ontstaan dat ondernemers in de tweede helft van 2027 geconfronteerd worden met nieuwe maatregelen. LTO Nederland zet zich in om dit te voorkomen.

In de Kamerbrief van 22 mei licht minister van Essen de afwegingen en de nieuwe tijdlijn toe. Binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof wordt momenteel gewerkt aan een plan van het kabinet om stikstof terug te dringen in samenhang met de natuur- en milieuopgaves, waaronder ook de opgave voor waterkwaliteit. Grondgebondenheid, beekdalen en grondwaterbeschermingsgebieden worden hierin meegenomen. De keuzes op deze thema’s hebben direct of indirect effect op de waterkwaliteit. Daarnaast worden eind 2026 de ontwerp stroomgebiedbeheerplannen vanuit de Kaderrichtlijn Water ter inzage voorgelegd.

Aandachtsgebieden
Ondanks dat het uitstel te begrijpen is, is dit een hard gelag voor de aandachtsgebieden die op basis van fosfaat zijn aangewezen. Deze gebieden worden in 2027 nog steeds geconfronteerd met een generieke stikstofkorting en dat is onwenselijk. LTO Nederland heeft daarom herhaaldelijk aangegeven dat deze generieke maatregel het draagvlak ondermijnt en niet bijdraagt aan een effectief waterbeleid. LTO roept op om dit per 1 januari 2027 alsnog te wijzigen.

Tijdlijn
Voor de integraliteit en het vaststellen wat de waterkwaliteitsopgave precies is, is het logisch om de keuzes in de Taskforce en de Stroomgebiedsbeheerplannen eerst af te wachten voordat er een concept 8^e Actieprogramma wordt opgesteld. Het concept 8^e Actieprogramma wordt in het eerste kwartaal 2027 ter consultatie verwacht om deze per 1 juli 2027 in te voeren. LTO Nederland benut deze extra tijd om de lobby te versterken voor een uitvoerbaar en realistisch beleid.

Doelsturing
LTO Nederland is blij dat er ondanks het uitstel van het 8^e Actieprogramma wel wordt doorgewerkt aan doelsturing en dat er eind 2026 begonnen kan worden met meten. Het opbouwen van inzicht, ervaring en kennis is belangrijk om doelsturing succesvol te maken.

LTO Nederland blijft zich inzetten op een werkbaar systeem waarin vakmanschap wordt beloond en handelingsperspectief wordt geboden. Het is belangrijk om verbetering te realiseren daar waar het nodig is. Dat vraagt om een gerichte doelmatige aanpak. Zwaarder generiek beleid past daar niet bij.

Volgende maand presenteert de ministeriële Taskforce Landbouw, Natuur & Stikstof hoe het kabinet de doelen voor stikstofreductie en natuurherstel wil halen. En hoe zij vergunningverlening weer mogelijk wil maken. Deze aanpak zal gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering van veel boeren. Via wekelijkse nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang van het proces en over de inzet van LTO. Dit bericht is de eerste (en daardoor extra lange) wekelijkse nieuws-update over de Taskforce.

Wat doet de Taskforce Landbouw, Natuur & Stikstof?
In de ministeriële Taskforce Landbouw, Natuur & Stikstof werkt het kabinet aan de opgaven voor natuur en stikstof in samenhang met de opgaven op water, gewasbescherming, klimaat en dierwaardigheid. Op 27 maart j.l. presenteerde LVVN-minister Van Essen het proces en de doelen van de Taskforce Landbouw, Natuur & Stikstof. Het kabinet kiest voor een aanpak op basis van zeven pijlers. De eerste pijler draait om generieke stikstofreductie. Het kabinet stuurt op een ammoniakreductie van 23-25% (in 2030) en 42-46% (in 2035) ten opzichte van 2019. Om dat te bereiken worden verschillende instrumenten voorbereid. Daarbij gaat het om bedrijfsspecifieke emissienormen, het invoeren van grondgebondenheid in de melkveehouderij uiterlijk in 2032, afroming van productierechten bij verhandeling en het verbreden van het stelsel van dier- en fosfaatrechten. Het kabinet blijft inzetten op vrijwillige beëindigingsregelingen voor ondernemers die willen stoppen.

De tweede pijler betreft de gebiedsgerichte aanpak. Het kabinet kiest ervoor om rondom kwetsbare Natura 2000-gebieden te werken met zonering. In die zones gelden strengere eisen aan emissiereductie en wordt het grondgebruik aangepast aan de natuurdoelen. De Veluwe, de Peel, het Groene Hart, Hart van het Noorden en Noordwest-Overijssel worden genoemd als prioritaire gebieden.

Andere pijlers richten zich onder andere op natuurherstel (betere monitoring, betere verankering van agrarisch natuurbeheer als belangrijk instrument) en wettelijke aanpassingen. Het kabinet wil de KDW-systematiek vervangen door wettelijk vastgelegde emissiedoelen voor landbouw, industrie en mobiliteit, en werkt aan een juridisch houdbare rekenkundige ondergrens. Bovenal moet het vraagstuk rondom ‘additionaliteit’ worden opgelost zodat vergunningverlening weer mogelijk wordt.

Wat is de rol van LTO?
Onderdeel van het proces is een ‘maatschappelijk overleg Landbouw, Natuur en Stikstof’: een klankbordgroep onder voorzitterschap van Elbert Dijkgraaf. Vanuit de landbouwsector nemen onder andere LTO Nederland, NAJK, Biohuis, BO Akkerbouw, BoerenNatuur, Avined, Coviva en ZuivelNL hieraan deel. Ook keten- en bedrijfsorganisaties als FNLI, Rabobank, Greenports Nederland/Glastuinbouw Nederland, VNO-NCW en Bouwend Nederland zijn betrokken. Vanuit NGO’s nemen Natuurmonumenten, LandschappenNL, Natuur & Milieu en de Dierenbescherming deel.

In deze klankbordgroep zet LTO zich er maximaal voor in om te beïnvloeden dat de voorgestelde aanpak ook in praktijk haalbaar en realistisch is, dat voldoende financiële middelen beschikbaar zijn zodat boeren en tuinders de gevraagde stappen ook kunnen zetten. En, bovenal, dat de agrarische sector ook toekomst- en handelingsperspectief krijgt.

Wat wordt er besproken?
Tijdens de laatste bijeenkomst van de klankbordgroep (woensdag 27 mei 2026) riep LTO-voorzitter Ger Koopmans op om het stikstof-reductiepercentage van 42-46% te vervangen door feitelijke, absolute getallen per sector. Ger Koopmans: “We merken dat het percentage van 42-46% emissiereductie voor de landbouw in 2035 ten opzichte van 2019 tot veel onduidelijkheid leidt. Het percentage roept – ten onrechte – het beeld op alsof alle boeren in Nederland deze taakstelling krijgen opgelegd. Dat is nadrukkelijk niet het geval. Het percentage is een landelijke opgave. Voor, bijvoorbeeld, boeren die de voorbije jaren al stappen gezet hebben, moet de opgave kleiner zijn. Die onzekerheid moet van tafel gehaald worden: Communiceer een harde, nationale totaalopgave voor de land- en tuinbouw van in totaliteit van 45 tot 50 kiloton minder stikstofuitstoot in 2035 ten opzichte van 2019, rechtvaardig onderverdeeld naar de verschillende sectoren. Uiteraard moeten de stappen die sinds 2019 al zijn gezet, zoals de effecten van de stoppersregelingen en het verlies van derogatie, hierin worden meegenomen.”

Een ander onderwerp waar LTO aandacht voor vroeg, is de noodzaak voor bedrijven om te kunnen ontwikkelen. Ger Koopmans: “Het overgrote deel van alle agrariërs heeft inmiddels te maken met een situatie waarin zij PAS-melder of interimmer zijn, positief-geweigerde, of op een andere manier in onzekerheid verkeren door de gerechtelijke uitspraken in de Rendac en Amercentrale (18 december 2024) of de Greenpeace-uitspraak (22 januari 2025). Tal van ondernemers zijn geconfronteerd met een handhavingsverzoek, of dreigen daarmee geconfronteerd te worden. Ondernemers en agrarische gezinsbedrijven die vaak al jarenlang in onzekerheid leven, die niet in hun bedrijf kunnen investeren en die niet weten wat de toekomst brengt. Juist in onze sector wordt de noodzaak om vergunningverlening weer op gang te krijgen breed gedeeld en urgent gevoeld. Maar verduurzaming zonder de mogelijkheid om bedrijven toekomstgericht door te laten ontwikkelen, is geen verduurzaming. Dat is platte krimp. Daar kan geen sprake van zijn. Boeren en tuinders moeten de mogelijkheid krijgen om in hun bedrijf te investeren, op een manier die aansluit bij het unieke karakter van het eigen bedrijf. Alleen dan kan de sector écht investeren in verdere verduurzaming.”

Andere onderwerpen die door ons zijn ingebracht, gaan over de noodzaak om in toekomstige gebiedsprocessen wettelijke herverkaveling (WILG) in te kunnen zetten, over de noodzaak om ‘additionaliteit’ juridisch op te lossen, en over het in beeld brengen van de impact (ruimtelijk en economisch) van de zonering die het kabinet in wil voeren. Ook in deze zones gaan we ervan uit dat het volledige ‘trappetje van Remkes’ tot de mogelijkheden behoort: de keuze om te extensiveren, te innoveren, te verplaatsen of om een bedrijfsomslag te maken.

Hoe ziet de planning eruit?
Het kabinet heeft aangekondigd dat de Taskforce de uitwerking van haar aanpak op 26 juni a.s. aan de Tweede Kamer stuurt. In de week van 29 juni, waarschijnlijk op woensdag 1 juli, debatteert de Tweede Kamer hierover met het kabinet. Vanuit LTO spreken we doorlopend met Kamerleden, bewindspersonen, ambtenaren en collega-organisaties over de uitwerking van de samenhangende aanpak.

LTO Nederland en Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV) zijn kritisch op het conceptprogramma voor de maatwerkaanpak van PAS-projecten. Zeven jaar na het wegvallen van het PAS zitten duizenden ondernemers die handelden volgens overheidsbeleid nog altijd zonder legalisatie. Volgens LTO biedt ook deze aanpak onvoldoende uitzicht op een echte oplossing.

“Het is onbestaanbaar dat ondernemers die deden wat de overheid vroeg, nog steeds in onzekerheid verkeren,” stelt LTO. “Het systeemfalen wordt nu feitelijk afgewenteld op individuele ondernemers, terwijl de overheid verantwoordelijk blijft voor legalisatie.”

Volgens LTO Nederland is legalisatie van PAS-melders vooral een papieren exercitie. De emissies van deze bedrijven zitten al in de AERIUS-modellen en zorgen feitelijk niet voor extra uitstoot. Daarom pleit LTO opnieuw voor het juridisch mogelijk maken van zogenoemde natuurtoestemmingsvervangende besluiten, zoals eerder voorgesteld in het Houthoff-rapport Meer dan papier.

Daarnaast roept LTO het kabinet op om fundamenteel anders naar stikstofbeleid te kijken. De organisatie wil af van de huidige KDW-systematiek en pleit voor sturen op emissiereductie in plaats van vergunningverlening koppelen aan de staat van de natuur.

Om Nederland van het slot te halen vraagt LTO om spoedwetgeving vóór de zomer van 2026. Daarbij noemt de organisatie onder meer:

• juridische borging van legalisatie van PAS-melders;
• invoering van een rekenkundige ondergrens;
• ruimte voor vergunningverlening van innovaties;
• een afdwingbaar tijdpad voor legalisatie.

LTO ondersteunt het voornemen om vóór maart 2028 voor iedere PAS-melder een passende oplossing te vinden, maar waarschuwt dat het huidige kabinet nog onvoldoende handelingsperspectief biedt. “Vrijwillige beëindiging mag nooit de impliciete uitkomst worden van een ondeugdelijk vergunningenstelsel,” aldus LTO.

Tot slot benadrukt LTO dat ook interimmers, positief geweigerden en andere bedrijven zonder juiste natuurtoestemming een oplossing nodig hebben. De organisatie hoopt dat de integrale stikstofaanpak die het kabinet deze zomer presenteert wél voldoende perspectief biedt voor ondernemers én vergunningverlening in Nederland.

De reactie van LTO kunt u hier lezen.

In mei startte het traject om tot een convenant gewasbescherming te komen. Dit proces moet in juli leiden tot een convenant-op-hoofdlijnen, dat na de zomer sectoraal wordt uitgewerkt. In tweewekelijkse nieuwsberichten en podcasts informeert LTO Nederland boeren en tuinders, beleidsmakers en overige geïnteresseerden over de voortgang van het proces, de inzet van plantaardige sectoren en de belangrijkste ontwikkelingen aan de kerntafel.

Aanleiding
De aanleiding voor een Convenant Gewasbescherming ligt in de grote maatschappelijke opgaven rondom gewasbescherming. Het maatschappelijke en politieke debat wordt op het scherpst van de snede gevoerd. De druk op waterkwaliteit, biodiversiteit en leefomgeving moeten verder verlaagd worden. Maar tegelijkertijd moeten ondernemers kunnen blijven telen, investeren en ondernemen.

In het regeerakkoord heeft het kabinet daarom als ambitie opgenomen: “Met de glastuinbouw, de akkerbouw en ketenpartijen sluiten we nationale, bindende convenanten om het gebruik van schadelijke gewasbeschermingsmiddelen (op basis van milieubelastingspunten) fors te beperken. Er komt meer ruimte voor geïntegreerde gewasbescherming”.

Convenant Gewasbescherming: nieuwsbericht 1 (26-05-2026)
Dit bericht is de eerste tweewekelijkse nieuws-update.
Convenant Gewasbescherming: nieuwsbericht 1 (26-05-2026) – LTO

Meer weten?
In de volgende nieuws-update gaan we nader in op de werkgroepen en op de voortgang aan de kerntafel. Meer achtergrondinformatie is beschikbaar via:

• Luister hier een thema-uitzending van de LTO Podcast over gewasbescherming;
• Kijk hier het leden-webinar terug van LTO, KAVB en NFO over het convenant gewasbescherming;
• Lees hier een achtergrondartikel en interview met Silvio Erkens van Nieuwe Oogst.

De arbeidsmarkt binnen de agrarische sector kent net als andere sectoren in ons land de nodige, vaak grote, uitdagingen. Vergrijzing, aanbod van personeel en hedendaagse vaardigheden eisen dat ook boeren en tuinders moeten meebewegen met wat nodig is voor een toekomstbestendige bedrijfsvoering en een duurzame arbeidsinzet. Vaardigheden worden daarbij steeds belangrijker.

LTO is als lid van de SER betrokken bij de ontwikkeling van de visie en kennisdeling op gebied van een Leven Lang Ontwikkelen. Er is meer nodig dan diploma’s en een goed cv. Vaardigheden – ookwel skills genoemd – moeten actueel blijven en beter in kaart gebracht worden. Ervaring, praktische kennis en ontwikkelvermogen is belangrijk voor een juiste inzet van werknemers en helpt bij een goede matching met bedrijf en arbeidspotentieel.
Met het kennisdocument dat de SER hierover heeft gepubliceerd kunnen vaardigheden, talenten en capaciteiten van werknemers optimaal in kaart worden gebracht en benut worden in o.a. het agrarisch bedrijf.

Voor meer informatie: Op weg naar een skillgerichte arbeidsmarkt

LTO Nederland vindt het een verstandige keuze van het kabinet om de plannen voor een versnelde verhoging van de AOW-leeftijd van tafel te halen. Vandaag kwam minister Vijlbrief met een reactie op het ultimatum van de vakbonden op voorstellen van het kabinet over AOW, WW en WIA.

“LTO hoopt dat dit een opening biedt voor werkgevers en bonden om met elkaar in gesprek te gaan over het sociaal stelsel voor een gezonde en duurzame arbeidsmarkt. Ook voor agrarische ondernemers en werknemers,” stelt voorzitter Ger Koopman. “LTO Nederland werkt samen met sociale partners aan passende en gedragen oplossingen.”

De krapte op de arbeidsmarkt en onzekerheid van een toekomstbestendige bedrijfsvoering met voldoende en goedgeschoold personeel is ook bij agrariërs een zorg. Voor de agrarische sectoren is het van belang dat het sociale zekerheidsstelsel eenvoudig en betaalbaar is voor boeren en tuinders én hun medewerkers voldoende zekerheden biedt. LTO werkt samen met partners in de Stichting van de Arbeid o.a. naar een beter stelsel van werk naar werk. Die bevindingen zullen we meenemen in de gesprekken met het kabinet en bonden.

Deze maand startte het traject om tot een convenant gewasbescherming te komen. Begin juli moet dit proces leiden tot een convenant-op-hoofdlijnen, dat na de zomer sectoraal wordt uitgewerkt. Via tweewekelijkse nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang van het proces, over de inzet van plantaardige sectoren en over de belangrijkste ontwikkelingen aan de kerntafel. Dit bericht is de eerste tweewekelijkse nieuws-update.

Aanleiding
De aanleiding voor een convenant gewasbescherming ligt in de grote maatschappelijke opgaven rondom gewasbescherming. Het maatschappelijke en politieke debat wordt op het scherpst van de snede gevoerd. De druk op waterkwaliteit, biodiversiteit en leefomgeving moeten verder verlaagd worden. Maar tegelijkertijd moeten ondernemers kunnen blijven telen, investeren en ondernemen. In het regeerakkoord heeft het kabinet daarom als ambitie opgenomen: “Met de glastuinbouw, de akkerbouw en ketenpartijen sluiten we nationale, bindende convenanten om het gebruik van schadelijke gewasbeschermingsmiddelen (op basis van milieubelastingspunten) fors te beperken. Er komt meer ruimte voor geïntegreerde gewasbescherming”.

Proces
In opdracht van LVVN-staatssecretaris Silvio Erkens en onder begeleiding van onafhankelijk voorzitter Gert-Jan Segers komt een zogenaamde ‘kerntafel’ wekelijks bijeen. Aan deze tafel zitten vertegenwoordigers van overheden (het ministerie van LVVN, het ministerie van I&W, IPO, VNG en UvW), natuurorganisaties (Natuur & Milieu en LandschappenNL), kennispartners (WUR), ketenpartijen (CBL) en vier agrarische partijen: BO Akkerbouw, Greenports, LTO Nederland en NAJK. Op woensdag 6 mei kwam de kerntafel voor het eerst bijeen. Daarnaast werken verschillende werkgroepen aan thema’s als water, natuur, leefomgeving en generieke maatregelen en instrumentarium.

Het streven is dat deze partijen uiterlijk 3 juli een bindend convenant-op-hoofdlijnen ondertekenen. Na de zomer hebben partijen de rest van het jaar de tijd voor de sectorale uitwerking richting uitvoering. Het convenant gewasbescherming valt politiek gezien onder de ministeriële Taskforce Landbouw, Natuur & Stikstof. In een Tweede Kamerbrief van 17 april 2026 schetst staatsecretaris Erkens de start van het proces.

Doel is om samen met de plantaardige sectoren te komen tot afspraken die bijdragen aan het terugdringen van emissies en milieubelasting, in lijn met onder meer de Kaderrichtlijn Water, terwijl ondernemers tegelijkertijd perspectief en rechtszekerheid houden. Het kabinet benadrukt dat gewasbescherming belangrijk blijft voor gezonde teelten en voedselproductie, maar dat verdere verduurzaming noodzakelijk is.

Naast het feitelijke onderhandelingsproces aan de kerntafel neemt onafhankelijk voorzitter Gert-Jan Segers ook het initiatief voor een zogenaamde ‘sociale dialoog’. Verschillende werkbezoeken en gesprekken tijdens het voorjaar en de zomer hebben als doel om het debat over gewasbescherming uit de polarisatie te halen. De ambitie is een gedragen middenweg te vinden die opgenomen kan worden in het convenant-op-hoofdlijnen. Onze organisaties bewaken dat Gert-Jan Segers en Silvio Erkens hierbij ook ruim aandacht hebben voor werkbezoeken aan telers en ketenpartners om te horen tegen welke dilemma’s en uitdagingen zij in praktijk aanlopen.

Samenwerking
De vier agrarische partijen aan de kerntafel (BO Akkerbouw, Greenports, LTO Nederland en NAJK) trekken gezamenlijk op en streven ernaar zoveel mogelijk dezelfde koers te varen. Zij stemmen hun inbreng met elkaar af in een eigen ‘kerngroep’. In zogenaamde ‘themagroepen’ werken specialisten van onze vier organisaties gezamenlijk aan de inhoudelijke uitwerking van vraagstukken.

Ieder van de vier agrarische partijen heeft zelf ook een eigen achterban van leden of gelieerde partnerorganisaties waarmee intensief wordt afgestemd en samengewerkt. Voor LTO Nederland geldt dat we onze inbreng in de kerntafel gedurende het hele proces nauwgezet afstemmen met onze partnerorganisaties KAVB, NFO, Glastuinbouw Nederland en Biohuis. En uiteraard met onze plantaardige vakgroepen LTO Vollegrondsgroente, LTO Akkerbouw en LTO Bomen, Vaste Planten & Zomerbloemen. Besluitvorming wordt door ons altijd gezamenlijk met deze organisaties voorbereid en afgestemd. Tijdens het proces gaan we ook regelmatig in gesprek met leden, zoals op 7 mei tijdens ons (eerste) leden-webinar over het convenant gewasbescherming.

De ‘interne’ (agrarische partijen) en ‘externe’ (gezamenlijke) organisatie is samengevat in dit organogram.

Inhoud
Voor de plantaardige sectoren is het belangrijk om actief deel te nemen aan dit proces. Niet alleen omdat de opgaven groot zijn, maar ook omdat echte verandering alleen werkt als beleid en praktijk met elkaar verbonden blijven. De sector wil verantwoordelijkheid nemen voor verdere verduurzaming, maar benadrukt tegelijk dat afspraken uitvoerbaar, wetenschappelijk onderbouwd en praktisch werkbaar moeten zijn. Daarbij horen ook rechtszekerheid voor telers, heldere randvoorwaarden, financiële middelen en voldoende innovatiekracht.

In de gesprekken aan de kerntafel staan momenteel verschillende onderwerpen centraal. Denk aan emissiereductie, geïntegreerde gewasbescherming, innovatie, monitoring en doelsturing. Maar bijvoorbeeld ook de vraag hoe ondernemers voldoende handelingsperspectief houden in een periode waarin middelen verdwijnen en nieuwe ziekten en plagen toenemen. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan een gezamenlijke aanpak die moet voorkomen dat ondernemers te maken krijgen met uiteenlopende regels per gemeente of provincie. Juist landelijke en uniforme kaders zijn cruciaal voor een werkbare praktijk.

Meer weten?
In de volgende nieuws-update gaan we nader in op de werkgroepen en op de voortgang aan de kerntafel. Meer achtergrondinformatie is beschikbaar via:

• Luister hier een thema-uitzending van de LTO Podcast over gewasbescherming;
• Kijk hier het leden-webinar terug van LTO, KAVB en NFO over het convenant gewasbescherming;
• Lees hier een achtergrondartikel en interview met Silvio Erkens van Nieuwe Oogst.

Zaterdag 30 mei is het Internationale Aardappeldag. Een initiatief van de Verenigde Naties welke dit jaar op 28 mei gevierd wordt. Deze dag onderstreept het wereldwijde belang van de aardappel voor de voedselvoorziening. De Nederlandse aardappel, de spil onder de akkerbouwbedrijven, draagt overal ter wereld bij aan voedselzekerheid. Samen met alle schakels in de Nederlandse aardappelketen zorgen we voor gezond en duurzaam voedsel. Dat levert Nederland veel op: werkgelegenheid, technologische voorsprong en een sterk strategisch exportproduct. De Nederlandse aardappel is een icoon waar we trots op mogen zijn.

Nederland is wereldwijd de grootste exporteur van aardappelen en aardappelproducten, met een exportwaarde van € 4,6 miljard in 2025. Het Nederlandse uitgangsmateriaal staat internationaal bekend om zijn kwaliteit, betrouwbaarheid en hoge opbrengstpotentie. Daarmee leveren Nederlandse telers een directe bijdrage aan voedselzekerheid in Europa, Afrika, Azië en het Midden-Oosten. Ook de zetmeel- en consumptieaardappelteelt zijn van grote economische betekenis. De aardappelketen zorgt voor werkgelegenheid, innovatiekracht en miljarden aan exportwaarde.

“Van één zak Nederlandse pootaardappelen kunnen telers in het buitenland tien zakken aardappelen oogsten. Wereldwijd kunnen ruim 800 miljoen mensen worden gevoed dankzij hoogwaardig pootgoed dat in Nederland wordt geteeld”, aldus Tineke de Vries, voorzitter van de vakgroep Akkerbouw.

Internationale Aardappeldag
Sinds 2024 wordt op 30 mei de Internationale Aardappeldag gevierd. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties besloot in december 2023 deze dag in het leven te roepen. Wereldwijd wordt dan stilgestaan bij het belang van de aardappel: het derde belangrijkste voedselgewas ter wereld, dat dagelijks miljarden mensen voedt.

De oproep van de sector is helder: maak van elke dag een aardappeldag. Aardappelen zijn niet alleen veelzijdig, maar ook voedzaam en gezond. Ze bevatten veel vitamine C, zeker wanneer ze vers geoogst zijn. Per 100 gram bevatten aardappelen zelfs meer vitamine C dan bijvoorbeeld wortels of komkommers. Daarnaast bevat een portie gekookte aardappelen aanzienlijk minder calorieën dan een vergelijkbare portie gekookte pasta of rijst. Ook vanuit duurzaamheidsperspectief scoort de aardappel goed: de CO₂-voetafdruk van aardappelen is ongeveer een derde van die van rijst.

In dat kader bracht Tineke de Vries vandaag samen met partijen uit de aardappelketen, Avebe, NAO, BO Akkerbouw, Plantum en VAVI, het belang van de sector onder de aandacht van Tweede Kamerleden. Samen namen zij politici mee op een reis door de Nederlandse aardappelketen en benadrukten dat de overheid een belangrijke partner is om de akkerbouwsector hierin te ondersteunen met faciliterend beleid en gezamenlijke inzet voor oplossingen.

Innovatie als sleutel voor de toekomst
Tegelijkertijd staan telers voor grote uitdagingen. Denk aan prijsschommelingen, contractering, strengere milieueisen, de afnemende beschikbaarheid van gewasbeschermingsmiddelen en toenemende klimaatrisico’s. Het pakket aan gewasbeschermingsmiddelen wordt kleiner, terwijl ziekten zoals Phytophthora infestans een blijvende en zelfs toenemende bedreiging vormen. Deze ziekte kan een onbeschermd gewas binnen twee weken volledig vernietigen. Die situatie is kwetsbaar. Het mogelijke uitfaseren van bepaalde middelen, waaronder PFAS-houdende gewasbeschermingsmiddelen, leidt dan ook tot grote zorgen binnen de sector om op tijd genoeg alternatieven te vinden.

Om de sterke internationale positie van Nederland te behouden, is goede samenwerking binnen de keten essentieel. Veredelaars, telers, verwerkers, kennisinstellingen en handelspartijen trekken gezamenlijk op en gaan de uitdagingen niet uit de weg. Er wordt volop geïnvesteerd in teeltonderzoeken, weerbare teeltsystemen, een taskforce phytophthora, waterbeheer en robuuste aardappelrassen. Daarnaast worden stappen gezet om ervoor te zorgen dat phytophthoraresistente rassen ook door afnemers daadwerkelijk worden geaccepteerd en afgezet. De overheid is een belangrijke partner om de akkerbouwsector hierin te ondersteunen met faciliterend beleid en gezamenlijke inzet op oplossingen.

Alleen met blijvende investeringen in innovatie, samenwerking en toekomstbestendig beleid kan de Nederlandse aardappelketen haar wereldwijde koppositie behouden en ook in de toekomst bijdragen aan voedselzekerheid, duurzaamheid en economische kracht.

Als voorzitter van de vakgroep Vollegrondsgroente sta ik voor een sector die bekend staat om de uitzonderlijke kwaliteit van Nederlandse gewassen van bloemkool tot broccoli, van witlof tot spinazie, ijsbergsla en alle andere gewassen. Dat betekent dat wij vakmanschap en innovatie hoog in het vaandel hebben. Wij maken ons sterk voor toekomstperspectief en waardering voor de sector. 

 Het is bij iedereen met een land- en tuinbouwhart wel doorgedrongen dat er een spannende tijd voor de deur staat. In het coalitieakkoord is afgesproken dat er een convenant gewasbeschermingsmiddelen moet komen tussen de overheid en de plantaardige sectoren. Het belang is groot en de druk is hoog. Voor 3 juli moet er een getekend convenant op hoofdlijnen liggen. Na de zomer gevolgd door convenanten per sector, dus ook één voor de vollegrondsgroentesector.  

Het convenant moet leiden tot toekomstbestendige teeltsystemen met een lage milieubelasting. De vollegrondsgroente sector ondersteunt deze doelstelling. Nu al doen telers er alles aan om het gewas alleen dan te behandelen als het echt uiterste noodzaak is. Dit toont zich ook aan; het aantal gebruikte middelen en de hoeveelheid daarvan daalt al jaren op rij. Daarbij is onze vollegrondsgroente sector al jarenlang continu op zoek naar uiteenlopende alternatieven, gecombineerde technieken en nieuwe resistente rassen om zo schoon mogelijk te kunnen telen. 

De innovaties om tot alternatieve groene geïntegreerde gewasbescherming te komen zijn kostbaar en vragen soms jarenlang tijd om te ontwikkelen maar ook om terug te verdienen. De vollegrondsgroente sector kent daarnaast veel verschillende gewassen met elk zijn specifieke probleem qua insecten, bacteriën, schimmels en wortel aaltjes. Voor elke individuele teelt moet daarom een eigen geïntegreerd plan ontwikkeld worden.  

Naast steun van de overheid om deze innovaties te versnellen heeft de keten, van veredelaar, teler tot retailer van supermarkt tot consument, een belangrijke rol in de daadwerkelijke waardering van schone en gezonde producten die de vollegrondsgroente sector aanbiedt. Op het moment dat innovaties niet snel genoeg tot een oplossing komen voor verdwijnende gewasbeschermingsmiddelen kan dit leiden tot mogelijke tekorten of minder optisch aantrekkelijk producten door een vlekje, interne smet of meer insecten dan we op dit moment gewend zijn. 

De vollegrondsgroente sector is bereid zicht te committeren aan de wetgeving maar vraagt daar van de overheid o.a. wel rechtszekerheid en continuïteit voor terug. Telers moeten weten aan welke regels ze zich moeten en kunnen vasthouden zonder dat deze eenzijdig, halverwege het proces, door welk overheidsonderdeel zoals gemeente of provincie, veranderd worden. 

Verder ziet de sector dat omringende landen andere, lossere, maatstaven hanteren dan in Nederland. Van alle groenten die Nederland consumeert wordt het overgrote deel in eigen land geconsumeerd. De sector is hier trots op en wil dit graag zo houden. Met het ongelijke speelveld dat gecreëerd is wordt het de sector wel moeilijk gemaakt deze unieke positie bekend om kwaliteit en vakmanschap te behouden.

Sjaak van der Tak
Voorzitter vakgroep Vollegrondsgroente

LTO Nederland en het Platform Leg- en Ligrechten hebben opnieuw overeenstemming bereikt over de (voorschot)tarieven voor gewasschade in 2026. De tarieven worden jaarlijks in overleg vastgesteld om agrarische ondernemers en netbeheerders duidelijkheid en houvast te bieden bij de afhandeling van schade als gevolg van kabel- en leidingwerkzaamheden.

Jaarlijkse afspraken tussen agrarische sector en netbeheerders
Het Platform Leg- en Ligrechten is een samenwerkingsverband van netbeheerders, georganiseerd vanuit Netbeheer Nederland en VEWIN. De vaststelling van de gewasschadetarieven vloeit voort uit de structurele afspraken die partijen al jarenlang met elkaar onderhouden.

De aanleg, vervanging en instandhouding van kabels en leidingen in agrarisch gebied leidt onvermijdelijk tot schade, waaronder directe schade aan gewassen. De jaarlijkse tarievenlijst biedt zowel grondeigenaren en grondgebruikers als leidingbeheerders een praktisch instrument bij het maken van afspraken over schadevergoedingen.

Veelgebruikt instrument voor schadeafhandeling
De tarievenlijst is opgesteld om in het merendeel van de schadegevallen in Nederland te voorzien in een adequate en werkbare schadeafhandeling. In de praktijk wordt de lijst door betrokken partijen breed toegepast en gewaardeerd vanwege de duidelijkheid en uniformiteit die deze biedt. De lijst wordt jaarlijks herzien op basis van actuele ontwikkelingen in de agrarische sector en de markt.

Voorschottarieven en ruimte voor maatwerk
Vanwege aanhoudende onzekerheden op de wereldmarkt, geopolitieke spanningen, ontwikkelingen in de internationale handel en logistieke knelpunten, benadrukken partijen dat het om voorschottarieven gaat. Dit betekent dat bij ieder kabel- of leidingproject maatwerkafspraken mogelijk blijven, ook voor gewassen die niet op de standaardlijst zijn opgenomen. Wanneer de daadwerkelijk geleden schade per vierkante meter hoger blijkt te zijn dan het opgenomen tarief, kan op basis van nacalculatie en aantoonbaar bewijs aanvullende schadevergoeding worden overeengekomen. Uitgangspunt blijft dat de kabel- en leidingbeheerder gehouden is tot volledige schadevergoeding. Schade aan gewassen die niet op de lijst staan vermeld, wordt altijd per individuele situatie beoordeeld en vergoed.

Ook aandacht voor overige schade
Naast gewasschade kunnen kabel- en leidingwerkzaamheden ook leiden tot andere vormen van schade. Voor deze overige schadecategorieën zijn op dit moment nog geen sectorbrede afspraken vastgesteld. Partijen volgen de ontwikkelingen op dit vlak nauwgezet.

Gewasschadetarieven 2026 beschikbaar
De gewasschadetarieven voor 2026 zijn vanaf nu beschikbaar.

Voor komende dagen is warm weer voorspeld en gaan de temperaturen flink stijgen, tot 25°C en hoger. Dit kan leiden tot hittestress bij dieren, ook tijdens het transport. Vanaf 27°C en hoger gaat het Nationaal Plan voor veetransport tijdens extreme temperaturen in werking. Het is belangrijk hier als veehouder rekening mee te houden en maatregelen te nemen die hittestress zoveel mogelijk voorkomen.

Via www.hittestresscheck.nl kun je op de hoogte worden gehouden van de hittestress voorspelling voor jouw diersoort en postcodegebied. Neem tijdig de juiste voorzorgsmaatregelen om hittestress bij dieren te vermijden. Denk daarbij aan voldoende drinkwater en schaduw. Meer informatie is te vinden via de website van de NVWA. Laat met de hashtag #geenhittestress ook zien op social media zien met welke preventieve maatregelen hittestress voorkomen kan worden.