Maandag 13 oktober vond Het Grote Landbouwdebat van LTO en Nieuwe Oogst plaats. We kijken terug op een prikkelend en informatief verkiezingsdebat, dat duidelijk maakt dat er écht iets te kiezen valt.

Onder leiding van presentator Roelof Hemmen gaven 7 politici hun visie op uiteenlopende onderwerpen als het stikstofslot, de bescherming van boerenland en doelsturing. Met rechtstreekse verhalen van het erf deelden boeren en tuinders hun ervaring en vragen aan de kandidaat-Kamerleden. Op de vraag “wat gaat u doen als u minister van Landbouw wordt?” gaven de politici een bevlogen pitch in 1 minuut.

Kijk terug: Het Grote Landbouwdebat – Nieuwe Oogst

Foto’s door Dirk Hol

Roelof Hemme

Caroline van der Plas(BBB) en Laura Bromet (GL-PvdA)

  Annemarijke Podt (D66) en Pieter Grinwis (CU)
  Jan-Arie Koorevaar (CDA) en Thom van Campen (VVD)

André Flach (SGP)
Esther de Snoor en Roelof Hemmen

De deelnemers aan het debat

  Reacties uit het publiek: Ger Koopmans

Gister ondertekende LTO samen met meerdere maatschappelijke organisaties een stembusakkoord voor een toekomstbestendig, weerbaar en welvarend Nederland. De brede maatschappelijke alliantie reikte vandaag 10 kernpunten aan die door lijsttrekkers van verschillende politieke partijen worden onderschreven.

Het medeopstellen en onderteken van een stembusakkoord is voor de ruim 35.000 leden van LTO van essentieel belang om een krachtige samenwerking tussen overheid en samenleving te bewerkstelligen.

“Deze tijd vraagt om verbinding. Het is daarom noodzakelijk de krachten te bundelen en op deze tien punten in de komende kabinetsperiode met concrete voorstellen te komen”, aldus de opstellers van het stembusakkoord. 

De 10 punten waarop de alliantie met de lijsttrekkers een stembusakkoord heeft gesloten zijn:  

• Stabiel, betrouwbaar en toereikend overheidsbeleid 

• Herstel van de concurrentiekracht met visie op de toekomst 

• Hulp voor werknemers in de transitie 

• Een robuust energiesysteem: slim CO2-vrij, betrouwbaar en betaalbaar 

• Prioriteit voor energiebesparing en energie uit eigen omgeving 

• Natuurherstel en kwaliteit van leefomgeving als randvoorwaarde 

• Ruimte voor burgers, ondernemers en gemeenschappen om zelf aan de slag te gaan 

• Naar emissievrije mobiliteit voor iedereen 

• Integrale aanpak van landbouw en landgebruik 

• Versterking van de uitvoeringskracht van Rijk en decentrale overheden  

Samenwerking
De alliantie bestaat uit 25 organisaties, van bedrijfsleven tot milieubeweging, inclusief de uitvoeringsoverleggen van het Klimaatakkoord. Zij benadrukken de noodzaak van een stabiel, voorspelbaar en toereikend overheidsbeleid op het terrein van energie en klimaat. Nederland en Europa moeten snel meer grip krijgen op energie en grondstoffen. Dat waarborgt de onafhankelijkheid en concurrentiepositie. Het houdt het energiesysteem betaalbaar en beperkt risico’s van klimaatverandering. “Uitstel is geen optie en leidt bovendien tot hogere kosten”, aldus de deelnemers van de Maatschappelijke Alliantie. 

 “De urgentie is groot. Er staat veel op het spel voor burgers, ondernemers, werknemers en hun gemeenschappen. Iedereen heeft dringend perspectief nodig. Wij werken graag samen aan een duurzaam en welvarend Nederland”, stelt de alliantie tot slot in haar brief. 

Lees hier de tien punten: 10 voor de Transitie – ondertekend

Politieke partijen GroenLinks-PvdA CDA ChristenUnie Volt Nederland, VVD, @Nieuwsociaalcontract en D66 tekenden gistermiddag het akkoord met maatschappelijke organisaties VNO-NCW, CNV, Energie Beheer Nederland, Interprovinciaal Overleg, MKB-Nederland, @NationaalKlimaatPlatform, MVO Nederland, Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), Natuur & Milieu, TenneT, Urgenda, VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), Natuurmonumenten, Netbeheer Nederland, Aedes vereniging van woningcorporaties

De vakantieperiode is voorbij, agenda’s lopen vol met bijeenkomsten in onze sector. Dat zijn leuke dingen. Maar ook verkiezingen komen op ons pad. Weet wat in verkiezingsprogramma’s staat, want dat kan gevolgen hebben voor onze sector en uw bedrijf.

Het is 2045. In het hart van de Nederlandse boomkwekerijregio draait een moderne kwekerij geruisloos op zonne-energie. Drones zoemen boven de percelen, scannen elk blad op ziekten met multispectrale camera’s.

Detecteert het systeem een afwijking, dan stuurt het automatisch een zwerm precisierobots aan die slechts microdoses biologische gewasbescherming toedienen. Chemische bestrijdingsmiddelen zijn al jaren verboden in Europa.

De teelten zijn sterk veranderd. Klimaatbestendige soorten domineren het landschap: droogteresistente laanbomen, zouttolerante heesters, en inheemse variëteiten die CO₂ opslaan en biodiversiteit bevorderen. Data uit sensoren in de bodem sturen real-time informatie naar een centrale AI, die de bemesting per plant op het exacte moment en in de exacte hoeveelheid die nodig is, volledig circulair, met nutriënten uit hergebruikte organische reststromen toedient.

Markten zijn inmiddels wereldwijd gekoppeld via blockchainplatforms die de herkomst, duurzaamheidsscore en klimaatafdruk van elke boom transparant maken. Gemeenten en landschapsarchitecten eisen klimaatadaptieve soorten met meetbare ecosysteemdiensten.

Door de opwarming van Europa zijn de groeiseizoenen langer, maar ook grilliger. Boomkwekers werken daarom samen in pan-Europese netwerken, delen genetische data en ontwikkelen via CRISPR-technologie robuuste rassen die overleven in extreme hitte én zware regenval.

De boomkweker van 2045 is geen traditionele teler meer, maar data-analist, ecosysteembeheerder en klimaatonderhandelaar in één. Wat ooit ambacht was, is nu hightech, maar met hetzelfde doel: de wereld mooier en groener maken, boom voor boom.

Vrij recent hadden we een bijeenkomst waar we de toekomstvisie 2045 voor de boomkwekerij bespraken, die we als LTO en Anthos gezamenlijk opstellen. Tijdens deze bijeenkomst ben ik zo vrij geweest om ChatGPT de volgende vraag te stellen: “Maak een verhaal over de toekomst van de boomkwekerij in 2045, hoe zien onze teelten eruit in Nederland en in Europa in relatie met gewasbescherming en bemesting en welke technieken en data worden er gebruikt en hoe ziet de markt eruit in relatie tot klimaatverandering?”

Hierboven kunt u lezen hoe de boomkwekerij eruitziet volgens AI. De toekomst zal uitwijzen hoe het landschap er dan uitziet. Misschien niet zoals hierboven, maar veranderen zal het zeker.

Hopelijk mag ik 2045 nog mee maken, maar ik ben zeer benieuwd!

Jan Veltmans

Bestuurlid LTO Bomen, Vaste Planten en Zomerbloemen

Wat we wél zeker weten: de wereldbevolking groeit, en daarmee wordt ruimte steeds schaarser. Die ruimte hebben we hard nodig voor voedselproductie, woningbouw én natuur. Het wordt dus krap, ook voor onze sector.

Onlangs gingen we met een groep ondernemers in gesprek over de ontwikkelingen binnen de boomkwekerij, vaste planten en zomerbloemen. Robotisering kwam uitgebreid aan bod. Veel bedrijven zijn hier al volop mee bezig, en vooral het afgelopen jaar is er veel in beweging. Van spotspraying en oogstrobots tot het inzetten van AI; de technologische vooruitgang gaat snel. Dat vraagt ook om andere vaardigheden van onze (toekomstige) medewerkers.

Een ander belangrijk thema was bedrijfsovername. We zien dat sommige ondernemers stoppen en hun grond verkopen, waardoor het bedrijf verdwijnt. Tegelijkertijd ontstaan er op andere plekken samenwerkingen met meerdere aandeelhouders, en zelfs buitenlandse investeerders vinden hun weg naar onze sector.

Ook certificering kwam aan bod. De meningen hierover liepen sterk uiteen. Wat in de discussie duidelijk naar voren kwam: de markt moet leidend zijn. De voorkeur gaat uit naar een vrijwillige vorm van certificering, zonder dwang vanuit de overheid.

Tot slot spraken we over de multifunctionele inrichting van bedrijven. Hier liggen kansen die nog lang niet allemaal worden benut. De sector verkent nieuwe samenwerkingsvormen om het bedrijf breder in te zetten en multifunctioneler te maken.

Natuurlijk kwamen ook de bekende uitdagingen voorbij: ruimtegebrek, gewasbeschermingsverboden, beperkingen in teeltzones, personeelstekorten. Lastige onderwerpen die tot scherpe discussies leiden. En toch, als je de vraag stelt of onze sector nog toekomst heeft, is het antwoord steevast: absoluut!

En dát is precies waarom het zo mooi is om in deze sector te werken. Het is groen, toekomstgericht – en het doet ertoe.

Corine Fleuren

Bestuurslid LTO Bomen, Vaste Planten en Zomerbloemen

Gerard Schouw is de nieuwe voorzitter van het Convenant Milieu-impact potgrond en substraten. Dit convenant werd in 2022 ondertekend door vijftien partijen (overheid, bedrijfsleven, wetenschap en ngo’s). Doel van het convenant is het verduurzamen van substraten voor de professionele teelt van groenten, bloemen, fruit en planten en potgrond voor de consumentenmarkt.

Potgrond en substraten vormen de basis voor een efficiënte en duurzame teelt. Daarom worden ze veel gebruikt in de professionele teelt van groenten, fruit, bloemen en planten én door consumenten. Potgrond en substraten bevatten grondstoffen met een milieu-impact zoals veen. Daarom sloten de vijftien partijen een convenant met afspraken over het verduurzamen van substraten.

Vanuit het convenant is een uitgebreide studie door Wageningen University & Research uitgevoerd naar de beschikbaarheid van hernieuwbare grondstoffen voor substraten in 2030. Om deze studie verder te brengen is onlangs de Route- en Kansenkaart Hernieuwbare Grondstoffen voor Groeimedia gelanceerd. Deze Route- en Kansenkaart geeft een overzicht van wat er nodig is op het gebied van onderzoek, samenwerking en communicatie voor het veilig versnellen van de transitie.

Ervaren bestuurder met kennis van de sector
Gerard Schouw is een ervaren bestuurder. Hij was fractievoorzitter van D66 in de Eerste Kamer. Namens die partij was hij ook lid van de Tweede Kamer. Hij was daarnaast onder meer voorzitter van de Raad van Advies van de Raad voor Rechtsbijstand, wethouder in Dordrecht en directeur van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen. Schouw is ambassadeur namens de Drechtsteden bij Smart Delta.

Schouw over zijn aanstelling: “Ik ben een geboren Westlander en wilde eigenlijk boer worden. Daardoor weet ik hoe belangrijk potgronden en substraten zijn voor de teelt van groenten, fruit, bloemen en planten. Het convenant kun je zien als publiek-private afspraken om samen de productie van die mengsels te verduurzamen. Het is best een bijzondere samenwerking, waar we trots op mogen zijn. Want de partners van het convenant realiseren daadwerkelijk milieu-impact door hun gezamenlijke aanpak.”

Verbindend bestuurder
De convenantspartijen zijn blij met de aanstelling van Gerard Schouw als voorzitter. Hij is een verbindend bestuurder met veel kennis van de tuinbouw en veel ervaring op het gebied van samenwerking tussen bedrijven en overheid. Gerard Schouw kan het convenant helpen koersvast te blijven en de benodigde resultaten te boeken.

Gerard Schouw is op 1 maart 2025 aangesteld als voorzitter van het Convenant Milieu-impact potgrond en substraten. Hij volgt in die functie Arne Weverling op, die vorig jaar werd aangesteld als gedeputeerde van de Provincie Zuid-Holland.

De partners van het convenant zijn: Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, Ministerie Klimaat en Groene Groei, Vereniging Potgrond- en Substraatfabrikanten Nederland, LTO Nederland, Glastuinbouw Nederland, Plantum NL, Tuinbranche Nederland, Branchevereniging voor Organische Reststoffen, Vereniging van Groothandelaren in Bloemkwekerijproducten, Vereniging van Bloemenveilingen, Nederlandse Fruittelers Organisatie, Stichting RHP, Stichting RPP en Stichting Turfvrij.

De kranten staan er vol van: gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater. Er is dus werk aan de winkel. In het webinar ‘Emissiereductie: zo doe je dat!’ op maandag 24 maart geven een akkerbouwer, emissiecoach en inspecteur van de NVWA duiding bij de huidige normoverschrijdingen én wat jij praktisch kunt doen om emissie te voorkomen.

Tijdens het webinar op 24 maart vertelt een akkerbouwer over de maatregelen die hij heeft genomen om emissies te reduceren en waar hij tegenaan loopt. Emissiecoach Wim in ’t Veld zoomt in op tips en trics om erf- en perceelemissie te voorkomen. Dit doet hij vanuit zijn ervaring als emissiecoach op de Zuid-Hollandse eilanden. Een inspecteur van de NVWA vertelt over wat zij in de praktijk tegenkomen tijdens bedrijfscontroles en waar een akkerbouwer zelf op kan letten.

De akkerbouwer vertelt over zijn eigen werkwijze
Steeds meer akkerbouwers willen zelf meten in hun (perceel)sloten. Een gebiedsgerichte aanpak is ook de wens van het bedrijfsleven. Dit jaar start dan ook de landelijke pilot. Tjeerd Hoekstra vertelt over de opzet, waarbij in vijf gebieden samen met boeren extra gemeten wordt op waterkwaliteit. Hoekstra is hier als DAW-coördinator bij betrokken.

Het webinar start om 19.30 uur. Aanmelden kan hier. Iedereen die zich aanmeldt, ontvangt achteraf automatisch een terugkijk video.

#emissiereductiesprint
Het webinar wordt gehouden onder de vlag van #emissiereductiesprint, een samenwerking van BO Akkerbouw, Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW) en LTO Nederland. De waterkwaliteit verbeteren en normoverschrijdingen terugdringen, vormt al enkele jaren een speerpunt in de gezamenlijke inzet van deze drie partijen. Juist omdat voor akkerbouwers het steeds beperktere middelenpakket de grootste zorg is op het gebied van plantgezondheid. Alle reden om er samen, van fabrikant tot teler, stevig de schouders onder te zetten en die emissiereductiesprint tot een goed einde te brengen. Dit wordt ingevuld door ondernemers praktische informatie en inspirerende voorbeelden te geven hoe ze emissies kunnen voorkomen. Kijk hiervoor op de website: www.emissiereductiesprint.nu

Boeren en tuinders krijgen het advies om komend groeiseizoen het werken met een gesloten vulsysteem bij het vullen van gewasbeschermingsapparatuur in hun bedrijfsvoering op te nemen. Hoewel komend jaar nog niet verplicht, zetten LTO en verschillende samenwerkingspartners in op het sectorbreed invoeren van dit systeem.

LTO vindt het advies om nu al gesloten vulsystemen te gaan gebruiken van belang met het oog op de sectorbrede invoering in de toekomst en de bescherming van ondernemers en hun werknemers. Door het werken met een gesloten vulsysteem te integreren in de bedrijfsvoering, zorgen ondernemers er voor dat hun werkplek en die van hun werknemers veiliger wordt. Werkgevers hebben vanuit de arbo-wetgeving een belangrijke verantwoordelijkheid voor gezond en veilig werken. Ook wordt spetteren en morsen voorkomen waarmee de belasting op het milieu en waterkwaliteit sterk wordt verminderd.

Het gebruik van gesloten vulsystemen heeft ook andere voordelen zoals het direct kunnen spoelen van de verpakking en het direct afmeten van de dosering.

Meerdere gesloten systemen beschikbaar
De samenwerkende partijen zijn van mening dat er alle reden is om het gesloten vulsysteem snel en breed in te voeren in de komende anderhalf jaar. Aanbieders van deze systemen zijn er voldoende, de systemen zijn in de praktijk uitgebreid getest en in de loop van volgend jaar zullen er steeds meer cans komen die voorzien zijn van de uniforme doppen.  Deze oproep maakt onderdeel uit van het Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie Gewasbescherming 2030; een samenwerking van de ministeries van LVVN en I&W, LTO en andere brancheorganisaties.