De zorglandbouw stond in de belangstelling tijdens een werkbezoek van Carsten Herstel, Directeur-Generaal Langdurige Zorg bij het ministerie van VWS. Op uitnodiging van de Federatie Landbouw en Zorg (FLZ) en de vakgroep Multifunctionele Landbouw (MFL) van LTO Nederland bezocht hij zorgboerderij De Buytenhof in Rhoon.

Het verdiepen van de kennis over de zorglandbouw stond centraal, evenals het bespreken van wet- en regelgeving die deze sector raakt. De Buytenhof vormde hiervoor een inspirerend voorbeeld. Het bedrijf combineert akker- en tuinbouw en een boomgaard met uiteenlopende activiteiten, zoals zorgverlening, een boerderijwinkel, een theeschenkerij met terras, vergadermogelijkheden en evenementen.

Ondernemer Wiard Visser gaf een bevlogen toelichting op de ontwikkeling van het bedrijf. Hij schetste hoe de verschillende activiteiten elkaar versterken en hoe zorg en landbouw op een waardevolle manier samenkomen. Daarbij ging hij ook in op de knelpunten waar zorgboeren in de praktijk tegenaan lopen, waarmee hij de bredere uitdagingen binnen de sector tastbaar maakte.

Een belangrijk onderdeel van het werkbezoek was het gesprek over actuele beleidsthema’s. Er werd uitgebreid stilgestaan bij de gevolgen van wet- en regelgeving zoals het wetsvoortsel Wibz en de Wtza (zie ook Ontwikkelingen bij Wibz en Wtza in de zorglandbouw – LTO). Vanuit de sector werd de wens uitgesproken om regels te vereenvoudigen en beter aan te laten sluiten op de dagelijkse praktijk.

Carsten Herstel gaf aan onder de indruk te zijn van de inzet en passie van ondernemers in de zorglandbouw. Hij benadrukte dat de manier waarop zij zorg en welzijn, landbouw en landschap met elkaar weten te verbinden, leidt tot waardevolle zorgzame gemeenschappen en aansluit op de visie die VWS hierop heeft.

Ook LTO-voorzitter Ger Koopmans en Bart Pijnenburg, voorzitter van de vakgroep Multifunctionele Landbouw, kijken terug op een geslaagd werkbezoek. Zij zien het bezoek als een belangrijke stap in het versterken van de samenwerking en de verdere ontwikkeling van de zorglandbouw in Nederland.

Het 8^e Actieprogramma Nitraatrichtlijn wordt uitgesteld. Dat heeft minister Van Essen van LVVN in een brief aan de Tweede Kamer bekend gemaakt. De minister wil kijken naar een meer integrale aanpak binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof en de Stroomgebiedsbeheerplannen. LTO Nederland kan zich vinden in die redenatie om het 8^e Actieprogramma uit te stellen.

Het uitstel van het 8^E Actieprogramma Nitraatrichtlijn zorgt voor langere onzekerheid bij agrarische ondernemers. Naar verwachting wordt een aantal maatregelen uit het nieuwe 8^e Actieprogramma per 1 januari 2028 ingevoerd. LTO Nederland ziet hierdoor een mogelijk risico ontstaan dat ondernemers in de tweede helft van 2027 geconfronteerd worden met nieuwe maatregelen. LTO Nederland zet zich in om dit te voorkomen.

In de Kamerbrief van 22 mei licht minister van Essen de afwegingen en de nieuwe tijdlijn toe. Binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof wordt momenteel gewerkt aan een plan van het kabinet om stikstof terug te dringen in samenhang met de natuur- en milieuopgaves, waaronder ook de opgave voor waterkwaliteit. Grondgebondenheid, beekdalen en grondwaterbeschermingsgebieden worden hierin meegenomen. De keuzes op deze thema’s hebben direct of indirect effect op de waterkwaliteit. Daarnaast worden eind 2026 de ontwerp stroomgebiedbeheerplannen vanuit de Kaderrichtlijn Water ter inzage voorgelegd.

Aandachtsgebieden
Ondanks dat het uitstel te begrijpen is, is dit een hard gelag voor de aandachtsgebieden die op basis van fosfaat zijn aangewezen. Deze gebieden worden in 2027 nog steeds geconfronteerd met een generieke stikstofkorting en dat is onwenselijk. LTO Nederland heeft daarom herhaaldelijk aangegeven dat deze generieke maatregel het draagvlak ondermijnt en niet bijdraagt aan een effectief waterbeleid. LTO roept op om dit per 1 januari 2027 alsnog te wijzigen.

Tijdlijn
Voor de integraliteit en het vaststellen wat de waterkwaliteitsopgave precies is, is het logisch om de keuzes in de Taskforce en de Stroomgebiedsbeheerplannen eerst af te wachten voordat er een concept 8^e Actieprogramma wordt opgesteld. Het concept 8^e Actieprogramma wordt in het eerste kwartaal 2027 ter consultatie verwacht om deze per 1 juli 2027 in te voeren. LTO Nederland benut deze extra tijd om de lobby te versterken voor een uitvoerbaar en realistisch beleid.

Doelsturing
LTO Nederland is blij dat er ondanks het uitstel van het 8^e Actieprogramma wel wordt doorgewerkt aan doelsturing en dat er eind 2026 begonnen kan worden met meten. Het opbouwen van inzicht, ervaring en kennis is belangrijk om doelsturing succesvol te maken.

LTO Nederland blijft zich inzetten op een werkbaar systeem waarin vakmanschap wordt beloond en handelingsperspectief wordt geboden. Het is belangrijk om verbetering te realiseren daar waar het nodig is. Dat vraagt om een gerichte doelmatige aanpak. Zwaarder generiek beleid past daar niet bij.

LTO Nederland vindt het een verstandige keuze van het kabinet om de plannen voor een versnelde verhoging van de AOW-leeftijd van tafel te halen. Vandaag kwam minister Vijlbrief met een reactie op het ultimatum van de vakbonden op voorstellen van het kabinet over AOW, WW en WIA.

“LTO hoopt dat dit een opening biedt voor werkgevers en bonden om met elkaar in gesprek te gaan over het sociaal stelsel voor een gezonde en duurzame arbeidsmarkt. Ook voor agrarische ondernemers en werknemers,” stelt voorzitter Ger Koopman. “LTO Nederland werkt samen met sociale partners aan passende en gedragen oplossingen.”

De krapte op de arbeidsmarkt en onzekerheid van een toekomstbestendige bedrijfsvoering met voldoende en goedgeschoold personeel is ook bij agrariërs een zorg. Voor de agrarische sectoren is het van belang dat het sociale zekerheidsstelsel eenvoudig en betaalbaar is voor boeren en tuinders én hun medewerkers voldoende zekerheden biedt. LTO werkt samen met partners in de Stichting van de Arbeid o.a. naar een beter stelsel van werk naar werk. Die bevindingen zullen we meenemen in de gesprekken met het kabinet en bonden.

De Europese Commissie lanceert een oproep voor het nieuwe EU platform ‘Vrouwen in de landbouw’, een netwerk dat vrouwelijke landbouwers wil versterken.

Ben jij actief in de landbouw of in een landbouwgerelateerd vakgebied? Dan is dit een mooie kans om deel uit te maken van een nieuw Europees netwerk voor vrouwen in de sector.

In het Women in Farming Platform staan ontmoeting, kennisdeling en mentoring centraal. Je komt in contact met andere vrouwen uit heel Europa, wisselt ervaringen uit en doet nieuwe ideeën op voor jouw eigen praktijk.

Ook kun je meedenken over de onderwerpen die binnen het platform aandacht krijgen. Zo bouwen we samen aan meer zichtbaarheid, verbinding en gelijke kansen voor vrouwen in de landbouw.

Wil je meedoen? Meld je dan aan via het inschrijfformulier.
Het platform is beschikbaar in het Nederlands (zie rechtsboven op hun pagina).

Het EU-voorstel voor een handelsverdrag met Australië heeft beperkte invloed op de handel in land- en tuinbouwproducten. De Nederlandse-Australische handel in land- en tuinbouwproducten is relatief klein, zeker in vergelijking met landen als Brazilië. Het belang is strategisch in tijden van groeiend protectionisme en de handelstarieven van Trump.

Het voordeel voor de Nederlandse land- en tuinbouw schuilt vooral in betere uitzichten voor deelname aan het verbond van 11 landen ronde de Stille Oceaan, het CPTPP (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership). Hier zijn elf landen bij aangesloten: Australië, Brunei, Canada, Chili, Japan, Maleisië, Mexico, Nieuw Zeeland, Peru, Singapore, het Verenigd Koninkrijk en Vietnam. De EU and CPTPP werken al samen bij het doen van voorstellen voor hervorming van de wereldhandelsorganisatie, zoals deze week in Kameroen op de ministeriële WTO-vergadering.

Export is belangrijk
De Nederlandse land- en tuinbouw is afhankelijk van internationale markten. Volgens cijfers van CBL en Wageningen Universiteit heeft Nederland in 2025 voor 137,5 miljard euro aan land- en tuinbouwproducten uitgevoerd. De Nederlandse economie heeft in 2024 naar schatting afgerond 49,1 miljard euro verdiend aan de export van land- en tuinbouwproducten, waarvan 42,5 miljard euro dankzij de export van Nederlandse makelij. Nederland importeerde in 2025 voor 95,1 miljard euro aan land- en tuinbouwproducten, zoals cacao, koffie, thee, soja, palmolie en tropisch fruit.

Globaal blijft 40% van wat boeren en tuinders produceren in Nederland; 40% gaat naar de rest van de EU en 20% gaat naar derde landen. Per product verschilt dit aanzienlijk; bijvoorbeeld 90% van onze pootaardappelen, snijbloemen en uien gaan de grens over.

Om deze reden is LTO Nederland in principe vóór het wegnemen van onnodige handelsbelemmeringen om zo de handel in onze kwaliteitsproducten te bevorderen, mits er voldoende bescherming wordt geboden aan de kwetsbare deelsectoren. In elk handelsakkoord zijn offensieve en defensieve belangen te identificeren. De inzet van LTO Nederland is er op gericht deze belangen zo goed mogelijk in kaart te brengen en over het voetlicht te brengen bij de onderhandelaars van de verdragen

Australië
De topproducten die de EU naar Australië exporteert zijn graanproducten zoals pasta (€ 573 miljoen in 2024), fruit- en groentebereidingen (€ 443 miljoen) en varkensvlees (€ 334 miljoen). Ook wijn, bier, chocolade en zuivelproducten, zoals kaas, staan in de top tien. Nederland exporteert jaarlijks ook 50 miljoen bloembollen. Momenteel betaalt de EU op deze producten een invoertarief tussen de vier en 11%. Met het handelsakkoord zouden deze tarieven naar nul herleid worden.

In ruil zal ook de EU de invoertarieven op een aantal Australische landbouwproducten laten vallen, met uitzondering van enkele gevoelige producten zoals rundvlees en suiker. De EU importeert uit Australië voornamelijk oliehoudende zaden en eiwitgewassen (€1,1 miljard in 2024), wijn (€ 161 miljoen), rund- en kalfsvlees (€96 miljoen) en andere dierlijke producten (€ 222 miljoen). De Australische tarief-vrije export van rundvlees en lamsvlees wordt beperkt tot respectievelijk 35.000 en 25.000 ton per jaar. Voor suiker wordt de deur geopend voor een hoeveelheid van 35.000 ton rechtenvrije ruwe rietsuiker. In het productiejaar 2023-2024 exporteerde Australië daarvan twee ton naar de EU.

Voor land en tuinbouwproducten als geheel heeft de EU nu een positieve handelsbalans met Australië, ter waarde van 2,3 miljard euro in 2024. Zo exporteerden we voor 4,2 miljard euro en importeerden voor 1,9 miljard euro.

Vervolg
Het gaat nog om een voorstel. De nieuwe handelsmaatregelen gaan nu dus nog niet in werking treden. Eerst moeten de 27 EU-lidstaten in de Raad en het Europees Parlement de deal nog goedkeuren. De tekst moet bovendien ook nog groen licht krijgen bij de Australische parlementsleden.

De Tweede Kamer heeft gisteren gestemd over de moties en amendementen bij de begrotingsbehandeling van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur van 10 en 19 maart. Daarmee markeert deze behandeling het eerste grote optreden van minister Jaimi van Essen en staatssecretaris Silvio Erkens. Tijdens het debat kwam een breed scala aan thema’s aan bod die direct raken aan de agrarische sector, waaronder stikstof, doelsturing, vergunningverlening, waterkwaliteit, mestvergisting, gewasbescherming, dierwaardige veehouderij en de wolf.

LTO Nederland ziet in een aantal aangenomen voorstellen belangrijke aanknopingspunten voor de verdere ontwikkeling van beleid:

• Het amendement van André Flach (SGP) maakt het mogelijk om in 2026 €1 miljoen te investeren in een vervolg op het praktijkprogramma plantgezondheid. Dit biedt perspectief voor blijvende inzet op praktijkonderzoek en ondersteuning van telers binnen het Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie Gewasbescherming 2030.
• De motie van Renate den Hollander (VVD), mede ingediend door onder meer SGP, ChristenUnie, JA21 en CDA, vraagt om onderzoek naar fiscale maatregelen die de liquiditeitspositie van agrarische ondernemers kunnen versterken. Dit is van belang om noodzakelijke investeringen in onder andere emissiereductie, duurzaamheid en dierenwelzijn mogelijk te maken.
• De minister heeft toegezegd, op verzoek van SGP en BBB, in overleg te treden met de minister van Binnenlandse Zaken over de impact van de Wet open overheid (Woo) op agrarisch ondernemers. LTO Nederland vindt het essentieel dat de bescherming van persoonlijke gegevens van boeren wordt gewaarborgd.
• De motie van GroenLinks-PvdA om te komen tot een versnellingsplan voor de biologische landbouw, inclusief het verlagen van kosten voor Skal-certificering en controle, kan bijdragen aan een haalbare ontwikkeling van de biologische sector richting 2030. Daarnaast het amendement van GroenLinks-PvdA waarin €1 miljoen voor de campagne 1001ha wordt gerealiseerd, waardoor het mogelijk wordt het aandeel kruidenrijk grasland verder op te schalen.
• De motie van JA21 benadrukt het belang van een evenwichtige benadering, waarbij natuur, landbouw en economie gelijkwaardig worden meegewogen in toekomstig natuurbeleid.

Hoewel de begroting niet veel nieuw beleid bevatte, ziet LTO Nederland dat met deze uitkomsten een goede basis is gelegd voor verdere beleidsontwikkeling en investeringen in de komende kabinetsperiode. Het is nu aan de minister en staatssecretaris om deze plannen concreet uit te werken, uiteraard samen met de sector.

Gemeenten hebben vaak moeite om vergunningen voor multifunctionele landbouw (MFL) op tijd te verlenen. Dat blijkt uit een onderzoek van bureau’s Berenschot en BügelHajema, uitgevoerd in opdracht van de ministeries van LVVN en EZ. Het onderzoek is afgestemd met het Interprovinciaal Overleg (IPO), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en LTO Nederland.

Geen duidelijke beleidskaders
Veel MFL-initiatieven, zoals zorgboerderijen, boerderijwinkels of groepsaccommodaties op de boerderij, zijn relatief uniek. Gemeenten hebben vaak nog geen duidelijk beleid om vergunningsaanvragen te kunnen toetsen en grijpen dan al snel naar procedure voor de Omgevingswet. Dat is een uitgebreidere procedure die meer tijd kost en meer onzekerheid met zich meebrengt voor ondernemers.

“Het onderzoek laat duidelijk zien wat wij al langer horen van leden waar zij tegen aanlopen. Het is goed dat dit nu naar voren komt. Met de adviezen kunnen we aan de slag”, zegt vakgroep voorzitter Bart Pijnenburg.

Versterk beleid en communicatie
Volgens het onderzoek kunnen gemeenten het proces verduidelijken en versnellen door:

• Specifiek beleid voor multifunctionele landbouw op te stellen
• Te werken met een duidelijke, gebiedsgerichte definitie van MFL
• Intern beter samen te werken tussen verschillende beleidsafdelingen
• Goed af te stemmen met andere overheden
• Vroegtijdig informeel overleg te voeren met de ondernemer

Vooral goede communicatie tussen gemeente en ondernemer blijkt een belangrijke succesfactor.

Praktische handreiking
Het onderzoek bevat praktische tips voor het vergunningsproces, samengebracht in een zogeheten ‘praatplaat’. Deze kan zowel gemeenten als ondernemers helpen om aanvragen beter en sneller te doorlopen. In samenwerking met de VNG worden deze resultaten verder verspreid om vergunningprocedures voor multifunctionele landbouw te verbeteren.

Onderzoek en toolbox
Via Kamerbrief over knellende wet- en regelgeving voor de multifunctionele landbouw | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl zijn ook bijlagen bij het onderzoek te vinden.

LTO Nederland heeft de Toolbox RO in de MFL ontwikkeld. In deze toolbox vinden afdelingsbestuurders en leden, die in gesprek zijn met gemeenten, diverse documenten om het belang van een goed en werkbaar RO-beleid voor de MFL extra te kunnen benadrukken. De toolbox is te vinden op de pagina Multifunctionele Landbouw – LTO

Er komt een strenger geurbeleid voor veehouderijen binnen de Omgevingswet. Een rechterlijke uitspraak en aangenomen moties in de Tweede Kamer hebben de urgentie om de geurnormen aan te passen vergroot. In het participatietraject van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) heeft LTO gepleit voor het tegengaan van geurhinder en ruimte voor maatwerk door gemeenten. Anders komen bijvoorbeeld multifunctionele bedrijven in de knel.

Aanpassing van geurnormen
Voor rundveebedrijven gelden momenteel afstandsnormen, terwijl voor intensieve veehouderijen een berekende geuruitstoot als norm wordt gebruikt. De overheid werkt aan een herziening van deze geurnormen. Daarnaast voeren sommige gemeenten eigen normen in, die per gebied strenger of juist soepeler kunnen zijn dan de landelijke regels.

Wanneer gemeenten geen eigen normen vaststellen, blijven de landelijke normen gelden. Voor ondernemers is het daarom belangrijk om ook de gemeentelijke ontwikkelingen rondom geurbeleid goed te volgen.

Gevolgen voor multifunctionele landbouw
De strengere geurnormen hebben niet alleen effect op veehouderijen, maar ook op de multifunctionele landbouw (MFL). Activiteiten zoals zorglandbouw met 24-uurs zorg of verblijfsrecreatie (waar (tijdelijk) wordt overnacht) worden in de Omgevingswet namelijk gezien als geurgevoelige bebouwing. Dit kan ertoe leiden dat ondernemers in de knel komen, bijvoorbeeld doordat er volgens de regels sprake kan zijn van onaanvaardbare geurhinder van de eigen bedrijfsvoering in de veehouderij. Overigens kunnen gemeenten ook andere gebouwen als geurgevoelig aanwijzen.

Geurhinder is een maatschappelijk probleem dat breed onderkend wordt en LTO vindt dat dit ook tegengegaan moet worden. Tegelijkertijd vindt LTO het van belang dat gemeenten ruimte houden voor maatwerk zoals voor de kleine opvanglocaties bij multifunctionele bedrijven.

In het omgevingsplan kan worden vastgelegd dat geurbelasting inherent kan zijn aan een bepaald bedrijfsconcept. Wanneer een gebouw functioneel verbonden is met het landbouwbedrijf, zijn er ook uitzonderingen mogelijk. De beoordeling hiervan ligt bij de gemeente.

Vitaliteit buitengebied onder druk
Het aanscherpen van normen maakt het steeds lastiger om verschillende activiteiten naast elkaar te laten bestaan. Dit gaat ten koste van de vitaliteit van het buitengebied en de transitie van de landbouw.

Tijdspad                                                                                                               Het participatietraject is inmiddels afgerond. In de loop van 2026 wordt de vereiste plan-milieueffectrapportage (plan-MER) opgesteld. Deze brengt de milieu-impact van verschillende beleidsopties in kaart. Na afronding start het opstellen van de wetwijzigingsregelgeving. In de loop van 2027 wordt de conceptwetswijziging gedeeld en volgt er een consultatie. LTO blijft dit proces nauwlettend volgen.

Op 11 februari 2026 organiseerde LTO Nederland een webinar over het nieuwe Coalitieakkoord 2026–2030. In deze interactieve sessie werd een analyse gegeven van de belangrijkste maatregelen en de gevolgen daarvan voor de land- en tuinbouwsector. Ook werden vragen beantwoord die bij leden leven.

Ger Koopmans (Voorzitter LTO Nederland), Mark Heijmans (waarnemend directeur), Jos Verstraten (Voorzitter vakgroep Melkveehouderij), Alie Dijkstra (Themacoördinator Sociaaleconomisch) en Hester Maij (KAVB) gingen met elkaar in gesprek over de inhoud van het akkoord en wat dit concreet betekent voor boeren en tuinders.

In het eerste deel stonden sociaaleconomische onderwerpen centraal. Denk hierbij aan voorstellen zoals verhoging van de AOW-leeftijd en verkorting van de WW-duur van twee naar één jaar. Wat betekenen deze wijzigingen voor ondernemers en werkgevers in de sector?

In het tweede deel volgde een analyse van de landbouw-, natuur- en stikstofparagraaf. Daarbij werd onder meer ingegaan op de vraag: wat gaat er gebeuren rondom de legalisatie van PAS-melders?

De nieuwe minderheidscoalitie wil Nederland van het ‘stikstofslot’ halen door de kritische depositiewaarde (KDW) zo snel mogelijk uit de wet te schrappen en te vervangen door een juridisch houdbaar alternatief. Wat houdt dat precies in? De coalitie kiest er nadrukkelijk voor om het beleid samen met boeren en tuinders vorm te geven, zodat doelen op een haalbare en realistische manier worden bereikt met perspectief voor de sector. Het aangekondigde convenant gewasbeschermingsmiddelen is hiervan een belangrijk voorbeeld. In dit webinar duiden we de plannen, geven context en bespreken wat dit betekent voor de toekomst van de land- en tuinbouw.

LTO vindt het verheugend dat het nieuwe coalitieakkoord trots en vertrouwen uitstraalt in de innovatiekracht van de land- en tuinbouw, en in het vakmanschap van onze boeren en tuinders. Tegelijkertijd zullen de aangekondigde plannen in de komende jaren grote impact hebben op de agrarische sector. Dat blijkt uit het coalitieprogramma “Aan de slag: bouwen aan een beter Nederland” dat D66, CDA en VVD vandaag presenteerden. ‘Ondanks grote, openstaande punten legt het coalitieakkoord een basis die vertrouwen wekt,’ zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans. Het nieuwe kabinet houdt vast aan doelsturing en benadrukt dat zij toekomstig beleid samen met boeren en tuinders vorm wil geven. ‘Heel terecht en cruciaal voor succes,’ benadrukt Koopmans: ‘Maak van boeren en tuinders je partner in plaats van je gespreksonderwerp. Die handschoen pakken we graag op!’

Investeer in vertrouwen
‘Juist in tijden van verandering is het cruciaal om te investeren in wederzijds vertrouwen,’ zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans: ‘En na een decennium van wispelturig beleid is het ook écht noodzakelijk om dat serieus te nemen. Want de keuzes die de nieuwe coalitie maakt, zullen in de komende jaren grote effecten hebben voor onze boeren en tuinders. Juist daarom vind ik het positief dat de coalitiepartijen er nadrukkelijk voor kiezen om het beleid samen met boeren en tuinders vorm te geven. Zo kunnen we schouder aan schouder werken aan doelen op een manier die haalbaar en realistisch is, en die de sector écht toekomstperspectief biedt.’

Convenant gewasbeschermingsmiddelen
Het aangekondigde convenant gewasbeschermingsmiddelen is daarvan een goed voorbeeld. Koopmans: ‘Het produceren van gezond voedsel en mooi groen met steeds minder middelen is een breed gedeelde wens, maar het is ook topsport. En het is bij uitstek beleid dat niet achter een bureau gemaakt kan worden. Dus heel goed dat het kabinet dit samen met onze telers en tuinders op wil pakken!’

Van het stikstofslot
Om Nederland van het stikstofslot te halen kondigt de coalitie aan de kritische depositiewaarde (KDW) zo snel mogelijk uit de wet te willen halen en te vervangen door een juridisch houdbaar alternatief. Bij een gebleken geborgd reductiepakket wordt zo snel mogelijk een rekenkundige ondergrens ingevoerd. Voor de land- en tuinbouw geldt een reductieopgave van 42-46% in 2035 met een tussendoel in 2030. Deze reductiedoelen worden vertaald naar doelen per gebied en bedrijf. Wij gaan er van uit dat daarbij voortgebouwd wordt op het bouwstenendocument emissiereductie landbouw dat LTO eerder samen met NAJK, provincies, gemeenten en waterschappen opstelde.

Rijk moet regie nemen
LTO vindt het positief dat de Rijksoverheid meer regie wil nemen op het ruimtelijk domein. Voorkomen moet worden dat er te grote verschillen ontstaan tussen provincies bij de regionale uitwerking van landelijk beleid. ‘Uiteraard is maatwerk van groot belang,’ zegt Koopmans: ‘Regio’s verschillen van elkaar en dat moet tot uitdrukking komen in het beleid. Maar dat mag niet leiden tot bestuurlijke willekeur: een provinciegrens mag niet de meest bepalende factor zijn voor het toekomstperspectief van een boer of tuinder.’

Stapeling
Alle economische sectoren, inclusief de land- en tuinbouw, staan voor grote uitdagingen om Europese doelen voor natuur, milieu, water en klimaat te halen. Tegelijkertijd blijven nieuwe doelen vanuit Europa maar verder opstapelen. Het is van belang om deze opgaven in samenhang te blijven bezien. Terecht stelt het coalitieakkoord dat, bij het uitvoeren van de Natuurherstelverordening, een bredere afweging wordt gemaakt met andere belangen. LTO vindt het zorgwekkend dat het kabinet niet toezegt dat bij de implementatie van de nieuwe Natuurherstelverordening een impactanalyse wordt gemaakt voordat maatregelen doorgevoerd worden.

De boer aan het stuur
In het coalitieakkoord kondigt het nieuwe kabinet aan een zonering in te stellen rondom de meest stikstofgevoelige Natura2000-gebieden die nog niet onder de norm zitten, nieuw beleid om grondgebondenheid te versterken en bredere invoering van dierrechten. Het zijn voorbeelden van nieuwe plannen die grote gevolgen zullen hebben voor boeren en tuinders. Voor LTO is het randvoorwaardelijk dat dit beleid zo wordt vormgegeven dat de agrariër zelf aan het stuur staat – met respect voor zijn of haar vakmanschap – en in staat wordt gesteld om keuzes te maken die passen bij het karakter van het eigen bedrijf. Koopmans: ‘Wat een agrariër straks moet doen, moet hij ook kunnen doen: bedrijfsmatig, juridisch en financieel. Daar moeten de middelen uit het stikstoffonds van 20 miljard euro op focussen.

Dierwaardigheid
LTO vindt het positief dat de coalitie aangeeft het Convenant Dierwaardige Veehouderij, de autoriteit en de Algemene maatregel van bestuur (AMvB) in samenhang met elkaar te willen bezien. Maar we maken ons zorgen over het feit dat hiervoor geen financiële middelen worden gereserveerd.

Sociaaleconomisch domein
Het coalitieakkoord zet in op economische groei, investeringen en stabiliteit. Dat is ook voor de land- en tuinbouw van groot belang. Boeren en tuinders zijn ondernemers, vaak gezinsbedrijven en werkgevers, die keuzes maken voor de lange termijn. Voor LTO is het daarom belangrijk dat de uitwerking van het beleid bijdraagt aan een gezond verdienvermogen, behoud van werkgelegenheid en continuïteit van bedrijven. LTO onderschrijft voorstellen van de coalitie om loondoorbetaling bij ziekte meer werkbaar te maken voor werkgevers, met name in het midden- en kleinbedrijf. Alleen met duidelijkheid en voorspelbaarheid kunnen ondernemers blijven investeren en hun bedrijf verder ontwikkelen. Samen met andere partijen in het sociaaleconomisch domein, zoals binnen de SER, zien we goede kansen voor afspraken die zorgen voor duidelijkheid en perspectief voor boeren en tuinders.

In de komende dagen bestuderen we het coalitieakkoord in detail.

Een seksueel getinte opmerking, (seksuele) intimidatie of pestgedrag kan grote impact hebben op de betrokkenen. Dit soort gedrag kan overal op de werkvloer voorkomen en leidt tot een onveilig werkklimaat. Agressie, intimidatie en pesten zijn onwenselijk en vragen om aandacht – ook in de agrarische sector. Waar mensen samenwerken, kunnen in de sociale omgang situaties ontstaan waarin grenzen worden overschreden.

Als werkgever ben je verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving en een respectvolle omgang tussen medewerkers. Iedereen moet zich veilig voelen op het werk. Het is daarom belangrijk dat je weet waar je als ondernemer terechtkunt voor passende ondersteuning en bemiddeling voor je medewerkers.

Vertrouwenspersoon
Heeft jouw bedrijf geen interne vertrouwenspersoon of geef je de voorkeur aan een externe? Via Stigas kun je eenvoudig een externe vertrouwenspersoon inschakelen.
Voor meer informatie: Vertrouwenspersoon | Stigas

Op weg naar herstel
Perspectief Herstelbemiddeling begeleidt het contact tussen mensen die betrokken zijn geweest bij een ingrijpende gebeurtenis. Zij bieden ondersteuning aan zowel degene die het meemaakte als degene die het veroorzaakte, en aan andere direct betrokkenen zoals collega’s of werkgevers. Herstelbemiddeling biedt een veilige omgeving om situaties bespreekbaar te maken en te werken aan herstel.

Samen werken we aan een gezonde en veilige arbeidsmarkt in onze groene sectoren.
Bekijk de flyer voor meer informatie.