Afgelopen donderdag organiseerden LTO Nederland en de Dierenbescherming een ontbijtsessie over het convenant ‘Stappen naar een Dierwaardige Veehouderij’, dat vorig jaar werd gesloten. Hierbij was een brede vertegenwoordiging van de Kamer aanwezig met VVD, CDA, BBB, PvdD en Groep Markuszower. 

Bij het convenant zijn verschillende sectoren, overheid, markt en maatschappelijke organisatie betrokken. Het doel van het convenant is om de stappen richting een nog dierwaardigere veehouderij mogelijk te kunnen maken richting 2040. Zodat niet alleen de veehouder aan zet is, maar ook de markt en de overheid.

Na een opening door LTO Nederland-voorzitter Ger Koopmans en Dierenbescherming-directeur Ellen Bien, gingen Elbert Roest (voorzitter convenant), Gemma Willemsen (Dierenbescherming), Amber Laan (NAJK) en Kees de Jong (LTO Pluimveehouderij) in verschillende presentaties in op wat er nodig is om het convenant te laten slagen. In het rondetafelgesprek dat volgde, met ook bijdragen van POV, ZuivelNL en Caring Farmers, werd ingegaan op de randvoorwaarden van het convenant, het oprichten van de onafhankelijk autoriteit en het realiseren van afzetmarkten en verdienmodellen.

LTO Nederland en de Dierenbescherming kijken terug op een geslaagde bijeenkomst en danken de Kamerleden voor hun komst.

LTO vindt het verheugend dat het nieuwe coalitieakkoord trots en vertrouwen uitstraalt in de innovatiekracht van de land- en tuinbouw, en in het vakmanschap van onze boeren en tuinders. Tegelijkertijd zullen de aangekondigde plannen in de komende jaren grote impact hebben op de agrarische sector. Dat blijkt uit het coalitieprogramma “Aan de slag: bouwen aan een beter Nederland” dat D66, CDA en VVD vandaag presenteerden. ‘Ondanks grote, openstaande punten legt het coalitieakkoord een basis die vertrouwen wekt,’ zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans. Het nieuwe kabinet houdt vast aan doelsturing en benadrukt dat zij toekomstig beleid samen met boeren en tuinders vorm wil geven. ‘Heel terecht en cruciaal voor succes,’ benadrukt Koopmans: ‘Maak van boeren en tuinders je partner in plaats van je gespreksonderwerp. Die handschoen pakken we graag op!’

Investeer in vertrouwen
‘Juist in tijden van verandering is het cruciaal om te investeren in wederzijds vertrouwen,’ zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans: ‘En na een decennium van wispelturig beleid is het ook écht noodzakelijk om dat serieus te nemen. Want de keuzes die de nieuwe coalitie maakt, zullen in de komende jaren grote effecten hebben voor onze boeren en tuinders. Juist daarom vind ik het positief dat de coalitiepartijen er nadrukkelijk voor kiezen om het beleid samen met boeren en tuinders vorm te geven. Zo kunnen we schouder aan schouder werken aan doelen op een manier die haalbaar en realistisch is, en die de sector écht toekomstperspectief biedt.’

Convenant gewasbeschermingsmiddelen
Het aangekondigde convenant gewasbeschermingsmiddelen is daarvan een goed voorbeeld. Koopmans: ‘Het produceren van gezond voedsel en mooi groen met steeds minder middelen is een breed gedeelde wens, maar het is ook topsport. En het is bij uitstek beleid dat niet achter een bureau gemaakt kan worden. Dus heel goed dat het kabinet dit samen met onze telers en tuinders op wil pakken!’

Van het stikstofslot
Om Nederland van het stikstofslot te halen kondigt de coalitie aan de kritische depositiewaarde (KDW) zo snel mogelijk uit de wet te willen halen en te vervangen door een juridisch houdbaar alternatief. Bij een gebleken geborgd reductiepakket wordt zo snel mogelijk een rekenkundige ondergrens ingevoerd. Voor de land- en tuinbouw geldt een reductieopgave van 42-46% in 2035 met een tussendoel in 2030. Deze reductiedoelen worden vertaald naar doelen per gebied en bedrijf. Wij gaan er van uit dat daarbij voortgebouwd wordt op het bouwstenendocument emissiereductie landbouw dat LTO eerder samen met NAJK, provincies, gemeenten en waterschappen opstelde.

Rijk moet regie nemen
LTO vindt het positief dat de Rijksoverheid meer regie wil nemen op het ruimtelijk domein. Voorkomen moet worden dat er te grote verschillen ontstaan tussen provincies bij de regionale uitwerking van landelijk beleid. ‘Uiteraard is maatwerk van groot belang,’ zegt Koopmans: ‘Regio’s verschillen van elkaar en dat moet tot uitdrukking komen in het beleid. Maar dat mag niet leiden tot bestuurlijke willekeur: een provinciegrens mag niet de meest bepalende factor zijn voor het toekomstperspectief van een boer of tuinder.’

Stapeling
Alle economische sectoren, inclusief de land- en tuinbouw, staan voor grote uitdagingen om Europese doelen voor natuur, milieu, water en klimaat te halen. Tegelijkertijd blijven nieuwe doelen vanuit Europa maar verder opstapelen. Het is van belang om deze opgaven in samenhang te blijven bezien. Terecht stelt het coalitieakkoord dat, bij het uitvoeren van de Natuurherstelverordening, een bredere afweging wordt gemaakt met andere belangen. LTO vindt het zorgwekkend dat het kabinet niet toezegt dat bij de implementatie van de nieuwe Natuurherstelverordening een impactanalyse wordt gemaakt voordat maatregelen doorgevoerd worden.

De boer aan het stuur
In het coalitieakkoord kondigt het nieuwe kabinet aan een zonering in te stellen rondom de meest stikstofgevoelige Natura2000-gebieden die nog niet onder de norm zitten, nieuw beleid om grondgebondenheid te versterken en bredere invoering van dierrechten. Het zijn voorbeelden van nieuwe plannen die grote gevolgen zullen hebben voor boeren en tuinders. Voor LTO is het randvoorwaardelijk dat dit beleid zo wordt vormgegeven dat de agrariër zelf aan het stuur staat – met respect voor zijn of haar vakmanschap – en in staat wordt gesteld om keuzes te maken die passen bij het karakter van het eigen bedrijf. Koopmans: ‘Wat een agrariër straks moet doen, moet hij ook kunnen doen: bedrijfsmatig, juridisch en financieel. Daar moeten de middelen uit het stikstoffonds van 20 miljard euro op focussen.

Dierwaardigheid
LTO vindt het positief dat de coalitie aangeeft het Convenant Dierwaardige Veehouderij, de autoriteit en de Algemene maatregel van bestuur (AMvB) in samenhang met elkaar te willen bezien. Maar we maken ons zorgen over het feit dat hiervoor geen financiële middelen worden gereserveerd.

Sociaaleconomisch domein
Het coalitieakkoord zet in op economische groei, investeringen en stabiliteit. Dat is ook voor de land- en tuinbouw van groot belang. Boeren en tuinders zijn ondernemers, vaak gezinsbedrijven en werkgevers, die keuzes maken voor de lange termijn. Voor LTO is het daarom belangrijk dat de uitwerking van het beleid bijdraagt aan een gezond verdienvermogen, behoud van werkgelegenheid en continuïteit van bedrijven. LTO onderschrijft voorstellen van de coalitie om loondoorbetaling bij ziekte meer werkbaar te maken voor werkgevers, met name in het midden- en kleinbedrijf. Alleen met duidelijkheid en voorspelbaarheid kunnen ondernemers blijven investeren en hun bedrijf verder ontwikkelen. Samen met andere partijen in het sociaaleconomisch domein, zoals binnen de SER, zien we goede kansen voor afspraken die zorgen voor duidelijkheid en perspectief voor boeren en tuinders.

In de komende dagen bestuderen we het coalitieakkoord in detail.

In Friesland is een melkkoe met antistoffen tegen vogelgriep aangetroffen. Er zijn geen aanwijzingen voor actieve viruscirculatie van vogelgriep onder de melkkoeien op dit bedrijf in de gemeente Noardeast-Fryslân. Ook zijn er geen signalen van vogelgriep bij andere melkveebedrijven. Momenteel vindt vervolgonderzoek plaats. We vragen iedereen alert te zijn op signalen.

Actuele situatie
Eind december is naar aanleiding van een op vogelgriep positief geteste kat bron- en contactonderzoek uitgevoerd door de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA). Hieruit is een relevant contact met een melkveebedrijf naar voren gekomen. Op het bedrijf zijn bij meerdere runderen melkmonsters en één tankmelkmonster genomen voor onderzoek op de aanwezigheid van vogelgriepvirus en antistoffen tegen het virus. Er werd geen vogelgriepvirus in de monsters aangetoond, maar er is wel bij één melkkoe antistoffen tegen vogelgriep aangetoond. De aanwezigheid van antistoffen duidt op een doorgemaakte infectie met het virus. De betreffende koe had in december te maken met uierontsteking en ademhalingsproblemen. Dit zijn verschijnselen die kunnen worden gezien bij een melkkoe met een vogelgriepinfectie. Op het moment van monstername was deze koe genezen.

Om mogelijke verspreiding binnen het bedrijf in kaart te brengen, is in januari vervolgonderzoek gedaan door NVWA, GGD en GD. Bij dit bezoek zijn bij alle aanwezige runderen bloed- en melkmonsters afgenomen. Ook is opnieuw een tankmelkmonster genomen. Vandaag, 23 januari 2026, zijn de PCR-uitslagen (virusonderzoek) binnengekomen van deze testen. Op 5 monsters na zijn alle individuele PCR testen negatief. Ook de tankmelk was PCR-negatief. De 5 resterende individuele melkmonsters hebben een testfout opgeleverd in het laboratorium en worden dit weekend opnieuw getest. Op basis van de tot nu toe bekende PCR-uitslagen is er geen aanwijzing voor actieve viruscirculatie van vogelgriep op het bedrijf. Dit weekend volgen de 5 laatste PCR-uitslagen. Indien hier onverhoopt een positief resultaat uit volgt, zal aanvullende berichtgeving volgen. Daarnaast zullen in de loop van volgende week de uitslagen volgen van het onderzoek naar de antistoffen. De onderzoeken naar de antistoffen zijn van belang om vast te stellen of meer dieren in aanraking zijn geweest met het virus wat kan duiden op viruscirculatie in het verleden. Andere zoogdieren op het bedrijf (zoals honden, katten en paarden) hebben op dit moment geen ziekteverschijnselen.

Mogelijk inzetten van maatregelen
HPAI (hoogpathogene aviaire influenza) bij runderen is geen meldingsplichtige dierziekte. Er gelden dus ook geen Europese verplichte bestrijdingsmaatregelen. Het is wel mogelijk om nationale maatregelen te treffen, die zijn gebaseerd op de Wet Dieren. De mogelijk te nemen nationale maatregelen en overwegingen hierbij zijn in het draaiboek “Vogelgriep bij melkkoeien” beschreven.

Let op: positieve laboratoriumuitslagen van monsters van zoogdieren, dus ook koeien, zijn wél meldingsplichtig. Het lab zal positieve uitslagen melden bij de NVWA.

Vogelgriep bij melkkoeien: achtergrond, verspreiding en ziekteverschijnselen
Antistoffen tegen vogelgriep zijn niet eerder aangetoond bij melkvee in Europa. Sinds maart 2024 zijn er in de Verenigde Staten vele uitbraken met vogelgriepvirus geweest onder melkvee. Het betrof daar een variant van het vogelgriepvirus dat niet in Europa voorkomt.

Runderen kunnen besmet raken door contact met besmette vogels, via besmette melksystemen en materialen of via het voederen van besmette rauwe melk. De incubatieperiode (het contactmoment tot het laten zien van de eerste verschijnselen) bedraagt 12 – 21 dagen. De ziekteverschijnselen zijn vaak vrij algemeen, of passen bij een acute uierontsteking. Het virus wordt door koeien zelf met name uitgescheiden via de melk. Het is van belang om de melk van koeien met mastitis niet te voeren aan andere dieren, zoals: kalveren, katten e.d.

Melkkoeien laten voornamelijk de volgende verschijnselen zien: plotselinge daling in de melkproductie, dikke verkleurde (roze, geel, bruin) melk, koorts en verlies van eetlust. Luchtwegklachten kunnen daarnaast ook worden gezien. Gemiddeld 10-15% van de melkkoeien op een besmet bedrijf vertoond verschijnselen. De meeste koeien met ziekteverschijnselen komen na verloop van tijd weer terug op hun oude melkproductie niveau.

Volksgezondheidsrisico voor nu laag
Vogelgriep is een zoönose: een ziekte die van mens op dier, en andersom, overdraagbaar is. Een mens kan besmet raken door het contact met besmette lichaamsvloeistoffen en het drinken/bewerken van (producten met) rauwe melk. Gepasteuriseerde melk is veilig en kan geconsumeerd worden. Het risico voor de algemene bevolking wordt door het RIVM op basis van de nu bekende gegevens geschat op zeer laag. Volgende week vindt een nieuwe risicobeoordeling plaats. Omdat er geen aanwijzingen zijn voor viruscirculatie, lijkt de kans niet groot dat het virus zich vanaf de koe verder heeft kunnen verspreiden.

In de Verenigde Staten zijn meerdere mensen besmet geraakt met het vogelgriepvirus na contact met besmette runderen. Al eerder heeft Bureau Risicobeoordeling en Onderzoek van de NVWA (BuRO) op verzoek van het ministerie van VWS onderzoek gedaan naar de beheersing van voedselveiligheidsrisico’s van HPAI-virus in de melk. In dit onderzoek wordt bevestigd dat het pasteuriseren van melk het aanwezige vogelgriepvirus volledig inactiveert. De melk is dan veilig voor humane consumptie en vormt geen risico voor de volksgezondheid en verspreiding van het virus. De risicobeoordeling van BURO is hier te lezen. Het is belangrijk dat rauwe melk en rauwmelkse zuivelproducten van met vogelgriep besmette koeien niet worden geconsumeerd.

Alertheid gevraagd
We vragen dierhouders en dierenartsen alert te zijn op mogelijke ziekteverschijnselen. Mochten er (tussentijds) belangrijke ontwikkelingen of inzichten zijn, dan zullen we dit uiteraard melden. Op de websites van WBVR en Royal GD is meer informatie beschikbaar over het vogelgriep-virus.

Na zeven jaar stopt Hans Van den Heuvel als algemeen directeur van LTO Nederland. Het LTO-bestuur kijkt met meer dan grote waardering terug op een belangrijke periode, waarin Van den Heuvel een onmisbare bijdrage heeft geleverd aan de professionalisering van de werkorganisatie en aan het mede-vormgeven van LTO als impactvolle en relevante belangenbehartiger voor boeren en tuinders in Nederland. Per 1 april start Van den Heuvel als voorzitter van CNV.

LTO-voorzitter Ger Koopmans: ‘Met zijn grote dossierkennis, analytische scherpte en doortastende optreden heeft Hans de voorbije jaren een enorme bijdrage geleverd aan de agrarische belangenbehartiging door LTO. Intrinsiek gedreven, met het hem kenmerkende gevoel voor humor en oog voor de goede samenwerking. Daarmee heeft Hans in belangrijke mate bijgedragen aan versterking van de gezamenlijkheid, binnen de land- en tuinbouw en daarbuiten.’

Hans Van den Heuvel: ‘De voorbije zeven jaar heb ik LTO, zowel de werkorganisatie als de bestuurlijke organisatie en gelieerde sectororganisaties, leren kennen als een domein waar met passie en bezieling gewerkt wordt voor de belangen van boeren en tuinders. Ook nu zijn de uitdagingen groot, maar de organisatie staat er goed voor. Ik zie er naar uit om, vanuit mijn nieuwe rol, samen te blijven werken in de Nederlandse polder.’

LTO-bestuursleden Dirk Bruins, Wim Bens en Thijs Rompelberg vallen Koopmans bij: ‘Hans heeft zich de voorbije jaren op indrukwekkende wijze ingezet voor de land- en tuinbouw. Altijd met het doel om resultaten voor onze sector te realiseren en daarbij de samenwerking en verbinding zoekend met andere organisaties en maatschappelijke sectoren. Met zijn plezierige persoonlijkheid en creatieve denkwijze wist Hans steeds belangen te combineren, denkend in oplossingen in plaats van problemen. Als bestuur nemen we afscheid van een bekwame directeur én van een gewaardeerde strategische gesprekspartner. We zijn Hans dankbaar voor alle inzet, en wensen hem succes in zijn volgende stap. En we feliciteren CNV met de bekwame voorzitter die ze met hem in huis halen.’

In Spanje is volgens bevestigde berichten een besmetting met Afrikaanse varkenspest (AVP) met wilde zwijnen. Het betreft de regio net ten noordwesten van Barcelona.

Tot nu toe zijn er 40 kadavers gevonden waarvan vooralsnog 9 positief testen op AVP. Rondom de vindplaats van de eerste besmette kadavers is een beperkingszone met een straal van 6 kilometer ingesteld. Binnen deze straal zijn maatregelen getroffen waaronder een volledige sluiting van natuurgebieden voor het publiek en een verbod op alle jacht- en bosbouw- en recreatieve activiteiten.

Ook worden de gebruikelijke maatregelen getroffen om verdere verspreiding van AVP onder wilde zwijnen en naar varkenshouderijen te voorkomen. Dit wordt onder andere gedaan door het plaatsen van wildrasters en het implementeren van strikte bioveiligheidsmaatregelen. Naast de 6 kilometer beperkingszone is een extra beperkingszone met een straal van 20 kilometer ingesteld. In deze zone liggen in totaal 39 varkenshouderijen. Voor al deze varkenshouderijen zijn per direct transportverboden en verhoogde hygiënemaatregelen ingesteld. Deze bedrijven zijn verplicht aan extra monitoring op AVP te voldoen. De eerste uitslagen van de bedrijven zijn negatief.

Extra alertheid noodzakelijk
Deze uitbraak van Afrikaanse varkenspest bij wilde zwijnen in Spanje komt als een verrassing, maar is illustrerend voor de verspreidingsvorm die AVP in Europa al jaren laat zien. De uitbraak vindt plaats ver van bestaande uitbraakgebieden in andere lidstaten en kan alleen zijn veroorzaakt doordat iemand het virus over lange afstand heeft meegenomen (menselijk handelen).

Deze uitbraak verandert niet direct het risico op insleep naar Nederland. Toch blijven we aandacht vragen voor het in acht nemen van de nodige bioveiligheidsmaatregelen op het primaire bedrijf én in de logistieke sector.

Door strikt alle bioveiligheidsmaatregelen na te leven kunnen we alleen samen er alles aan doen om AVP buiten Nederland te houden.

LTO roept alle sectoren op breed te communiceren om:

• Bioveiligheidsmaatregelen in acht te nemen, lege en geladen vervoermiddelen voor evenhoevigen, die terugkeren of komen uit landen met AVP moeten onmiddellijk na binnenkomst in Nederland een extra reiniging en ontsmetting (R&O) ondergaan. (meer info);
• laat geen varkensproducten achter in de natuur of bij een varkenshouderij;
• wees alert om een besmetting bij een houderij of wild zwijn, let op verschijnselen bij varkens en wilde zwijnen die lijken op AVP en meld die zo snel mogelijk bij de NVWA;
• alle kadavers van doodgevonden wilde zwijnen dienen bij de lokale grofwildcoorindator te worden gemeld.

LTO benadrukt nogmaals dat de impact van een uitbraak van Afrikaanse Varkenspest impact heeft op de totale veehouderij sector, met name bij een uitbraak onder wilde zwijnen. LTO vraagt daarnaast ook sectoren die intensief werken met seizoensarbeiders om extra aandacht te besteden aan bewustwording en informeren van hun medewerkers over de risico’s van het meenemen van mogelijk materiaal uit het thuisland.

De NVWA heeft verschillende folders beschikbaar om seizoensarbeiders in verschillende talen te informeren. Ook is het van belang om:

• Geen vleeswaren zoals gedroogde worst, salami of andere varkensproducten mee naar Nederland te nemen.
• Nooit etensresten achter te laten in de natuur. Gooi ze in een goed afgesloten afvalbak.
• Nooit varkens en wilde zwijnen te voeren, en zeker geen etensresten, ook niet op bijvoorbeeld een kinderboerderij.
• Je schoenen schoon te houden: ook onder je schoenen kun je het Afrikaanse varkenspest-virus mee naar Nederland nemen. Maak de schoenen waarmee je in de natuur komt dus goed schoon voor terugkomst naar Nederland en draag ze niet als je bijvoorbeeld naar een varkensbedrijf of kinderboerderij gaat.

Meer info:
Plan van aanpak preventie en bestrijdingsvoorbereiding Afrikaanse varkenspest (AVP) Wilde zwijnen

AVP voorkomen en bestrijden

Vandaag presenteerden informateur Sybrand Buma en fractieleiders Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) het tussenverslag “Samen aan de slag voor een sterker Nederland”. LTO zal het verslag de komende dagen nauwgezet bestuderen. Bij eerste lezing zien we veel waardevolle voorstellen die een goede basis bieden voor verdere uitwerking. We herkennen oplossingen die LTO de voorbije tijd heeft aangedragen. Tegelijkertijd zien we ook voorstellen die vragen en, in een enkel geval, zorgen oproepen. We hopen dat het verslag niet alleen een ‘uitgestoken hand’ is naar andere politieke partijen voor verdere uitwerking, maar ook naar maatschappelijke organisaties. Vanuit LTO werken we daar graag aan mee.

Stikstof
De voorgestelde stikstofaanpak biedt een goede basis voor verdere uitwerking. We herkennen belangrijke elementen uit de Bouwsteen emissiereductie die LTO en NAJK samen met IPO, VNG en UvW heeft opgesteld. Zoals een wettelijk vastgesteld stikstofdoel voor 2035 met een tussendoel in 2030, en vervanging van de KDW. Het is goed dat in de verdere stikstofaanpak meer aandacht wordt gegeven aan het meten en monitoren van de feitelijke staat van de natuur. Een gebiedsgerichte aanpak focust terecht op de meest urgente gebieden, maar dit moet beperkt worden tot twee tot vijf drukgebieden zoals is voorgesteld in de Bouwsteen die we met IPO en andere partijen opstelden. Een dergelijke aanpak leent zich niet voor verbreding naar alle Natura2000-gebieden. LTO is verheugd over het belang dat de opstellers hechten aan doelsturing, waarbij boeren zelf bepalen hoe zij de gestelde reductiedoelen waarmaken. De inzet op groen gas en groene waterstof kan waardevol zijn in relatie tussen mestverwerking en -vergisting.

Zeer zorgwekkend is wat ons betreft de voorgestelde volgordelijkheid waarbij ruimte voor nieuwe vergunningen pas wordt vrijgegeven nadat er ‘voldoende stikstof is gereduceerd’. Kern uit de Bouwsteen emissiereductie is bij uitstek het vertrekpunt dat emissiereductie én vergunningverlening twee kanten van dezelfde medaille zijn die gelijktijdig geïmplementeerd moeten worden. Juist daarmee komen we uit de huidige impasse: boeren en tuinders kunnen niet investeren in emissiebeperkende maatregelen omdat zij daarvoor geen vergunning krijgen. De noodzaak van gelijktijdige inzet op aanpassing van de wet zodat vergunningverlening mogelijk wordt én geborgde emissiereductie is juridisch stevig onderbouwd in het zogenaamde Houthoff-rapport. Om het emissiedoel voor 2035 te kunnen halen is het randvoorwaardelijk dat dit wordt vastgesteld in een spoedwet die uiterlijk 1 juli 2026 van kracht wordt.

Plantaardige sectoren
LTO gaat graag met de opstellers in gesprek over het aangekondigde convenant gewasbeschermingsmiddelen. De inzet op geïntegreerde gewasbescherming en nieuwe CRISPR-Cas veredelingstechnieken bieden goede kansen om verdere stappen te blijven zetten op verduurzaming van plantaardige teelten. Het is goed dat partijen inzetten op versnelde toelating van groene gewasbeschermingsmiddelen. Tegelijkertijd is het cruciaal om in een dergelijk convenant te bewaken dat er geen nationale koppen worden doorgevoerd waardoor Nederlandse telers en tuinders in hun concurrentiepositie benadeeld worden ten opzichte van Europese lidstaten waarvoor die beperkingen niet gelden. Om het verdienvermogen en de concurrentiepositie van de agrarische sector op peil te houden, moet een volgend kabinet ook werken aan het stimuleren van arbeidsbesparende technologie.

Dierlijke sectoren
Een belangrijk onderwerp dat in het tussenverslag niet aan de orde komt, is dierwaardigheid. Om verdere stappen te zetten op dierwaardigheid verdient de inzet op gunstige randvoorwaarden prioriteit. Het uitbreiden van het stelsel van dierrechten naar alle landbouwhuisdieren is een precair proces dat grote economische gevolgen kan hebben. Consequenties van deze aanpak kunnen sterk verschillend uitwerken voor verschillende dierlijke sectoren. Dit voorstel vereist grote zorgvuldigheid in de nadere uitwerking.

Het voorstel om dier- en fosfaatrechten af te romen bij buitenfamiliale overdracht, komt enkele dagen nadat minister Wiersma heeft aangekondigd om de bestaande afroming per 1 december te beëindigen. Daarmee zou dit voornemen een wrang voorbeeld zijn van de beleidsmatige wispelturigheid waar agrarische ondernemers juist onder gebukt gaan. We gaan er daarbij vanuit dat de recent gemaakte afspraken worden nagekomen, en zullen dat ook bewaken.

Agrarische sector
Het is verheugend dat het verslag de grote maatschappelijke en economische waarde van de Nederlandse land- en tuinbouw erkent, en het belang van een robuust voedselsysteem. Terecht benadrukt het verslag dat de uitvoeringskracht in de sector versterkt moet worden. De opstellers spreken uit in overleg met sectorpartijen verder vorm te willen geven aan hoe dit doelmatig en effectief bereikt kan worden. Vanuit LTO werken we graag samen aan de vormgeving van deze ‘productschappen 2.0’.

Gisteren vonden de Tweede Kamerverkiezingen plaats. LTO feliciteert alle gekozen Tweede Kamerleden, en de winnaars van deze verkiezingen: D66, CDA, JA21 en FVD. Ook veel andere partijen hebben een goed verkiezingsresultaat laten zien. We zien uit naar een constructieve samenwerking met de nieuwe Kamer.

‘Wat nu bovenal van belang is’, zegt LTO-voorzitter Ger Koopmans, ‘is een voortvarende formatie en de totstandkoming van een stabiel kabinet. De Nederlandse agrarische sector snakt naar een stabiele coalitie die rust en perspectief brengt.’ De land- en tuinbouw staat voor grote opgaven die erom vragen op korte termijn opgepakt te worden. Koopmans: ‘Doelsturing, een uitweg uit het stikstofslot, de toelating van groene gewasbeschermingsmiddelen en verdere stappen op dierenwelzijn zijn belangrijke dossiers die op korte termijn om een antwoord vragen. PAS-melders en andere knelgevallen kunnen niet langer op een oplossing wachten. We roepen politieke partijen dan ook op om snel tot een nieuw kabinet te komen.’

Op het stikstofdossier hebben LTO en NAJK samen met provincies, gemeenten en waterschappen, het breed gedragen Bouwstenendocument Emissiereductie gepubliceerd. Ook op dierenwelzijn is een convenant gesloten met een brede maatschappelijke coalitie. Koopmans: ‘LTO is een samenwerkings- en oplossingsgerichte organisatie. We gaan graag in gesprek met politieke partijen en de toekomstige formateur om bij te dragen aan oplossingen voor de maatschappelijke uitdagingen, en perspectief voor de agrarische sector en het voedselcluster in Nederland.

Vandaag publiceerde NRC een artikel met de misleidende titel: ‘Veehouders kunnen met miljoenen dieren uitbreiden door nieuwe rekengrens’. In dit artikel schrijft de krant dat het invoeren van een rekenkundige ondergrens (RKO) ‘een verdubbeling van de veestapel mogelijk […] maakt’. Een conclusie die, feitelijk, volstrekt onjuist is. Die reactie heeft LTO vanochtend afgegeven. Ook andere organisaties, waaronder de gezamenlijke provincies vertegenwoordigd door het IPO, voelden zich genoodzaakt om op het NRC-artikel te reageren.

In het NRC-artikel staat dat – door introductie van een rekenkundige ondergrens – de veestapel met miljoenen dieren kan groeien. Dat is feitelijk onjuist. De grote veehouderijsectoren (varkens, pluimvee en melkvee) kennen dier- en fosfaatrechten. Daarmee is het aantal dieren in Nederland voor het overgrote deel in productie begrensd. Deze drie sectoren vertegenwoordigen meer dan 80 % van de ammoniakemissies uit de veehouderij. De overige, kleinere sectoren kennen weliswaar geen rechtenstelsel, maar hebben ook ieder hun beperkingen waardoor groei niet reëel is. Er is eerder sprake van een daling. Zo geldt bijvoorbeeld een bouwstop voor de geitenhouderij in het overgrote deel van Nederland. Daarnaast hebben vrijwel alle sectoren met tal van andere beperkingen te maken; op het gebied van geur, fijnstof, mest, bouwblokgrootte en last but not least bedrijfseconomische rentabiliteit.

In het kader van de verkenning naar de rekenkundige ondergrens zijn deze beperkingen uitgebreid geanalyseerd en uitgewerkt door Wageningen University & Research. Het lijkt erop dat de NRC-auteurs geen kennis hebben genomen van dit WUR-rapport.

Veestapel krimpt
Door de opkoop van circa 1.000 veehouderijbedrijven in het kader van de opkoopregelingen LBV+ en LBV, en nieuwe opkoopregelingen die aanstaande zijn, zal het aantal dieren in de komende jaren verder dalen. Het introduceren van een rekenkundige ondergrens brengt geen verandering in die trend.

De voorstellen van LTO – de combinatie van geborgde emissiedaling en een aantal juridische aanpassingen waaronder invoeren van de rekenkundige ondergrens – leiden tot versnelling van de Nederlandse emissiereductie. Het introduceren van een rekenkundige ondergrens maakt vergunningverlening voor veehouderij weer mogelijk, waardoor bedrijven weer kunnen investeren in verduurzaming van de bedrijfsvoering.

Bedrijven die onder de rekenkundige ondergrens zitten én willen ontwikkelen, kunnen elders dier- of fosfaatrechten kopen. Deze dier- of fosfaatrechten gaan in feite dus over van een oude stal naar een nieuwe stal (waarbij bovendien sprake is van afroming). In de nieuwe stal moeten emissie-reducerende technieken worden toegepast. Per dier gaat daarmee de emissie omlaag. Daarmee leidt innovatie tot een daling van emissies. Bijkomend voordeel is dat, als er weer vergunningen verleend worden, dit leidt tot nieuwe innovaties. Er is immers weer marktpotentieel en het maakt het aantrekkelijk voor fabrikanten om daarin te investeren.

In dit nieuwsbericht geven we een update over de ontwikkeling van Lumpy Skin Disease (LSD), ook wel bekend als nodulaire dermatose, in Europa.

Update Frankrijk
In Frankrijk is een besmetting vastgesteld op een rundveelocatie in het departement Jura. De locatie ligt ten noorden van de reeds bestaande beperkingsgebieden. Frankrijk heeft een nieuw beperkingsgebied met EU-maatregelen ingesteld. We hebben nog geen informatie over een geplande vaccinatie in het nieuwe beperkingsgebied, maar gelet op het  gevoerde beleid in Frankrijk is de verwachting dat ook hier zal worden gestart met vaccineren.

De NVWA is op basis van exportcertificering nagegaan of er risicovolle transporten van runderen uit de regio Jura hebben plaatsgevonden. Tot nu toe is bekend dat er de afgelopen zes weken ruim 120 runderen zijn aangevoerd uit het departement Jura, naar 6 bedrijven in Nederland. Deze 6 bedrijven zijn geblokkeerd en de runderen worden onderzocht.

Update Spanje
Ook in Spanje zijn er aanvullende besmettingen. Deze besmettingen zijn allemaal in het gebied waar eerder deze maand een eerste besmetting werd vastgesteld. De meest actuele informatie over Spanje is hier te vinden.

Voorkom risicotransporten en blijf alert
Zoals ook in eerdere update-berichten is aangegeven, is import van besmette dieren de belangrijkste risicofactor voor de introductie van LSD-virus in Nederland. De situatie in Frankrijk en Spanje is niet stabiel en de verwachting is dat de grenzen van de beperkingsgebieden de komende periode nog zullen wijzigen, omdat het virus verder wordt verspreid. Dit betekent dat importen van runderen uit gebieden grenzend aan de beperkingszones mogelijk riskant zijn. We vragen ieders aandacht om voorzichtig en terughoudend te zijn bij kopen en importeren van dieren uit deze gebieden nét buiten de beperkingszones

• Het importeren van runderen uit gebieden nabij beperkingszones is nog altijd risicovol.
• Transporteurs zijn verplicht bij terugkeer uit een land waar LSD is vastgesteld een tweede reiniging en ontsmetting (R&O) van het vervoermiddel uit te voeren.

Ziet u ziekteverschijnselen bij runderen, buffels of bizons? Neem dan direct contact op met uw dierenarts of meld het bij de NVWA via 045 – 5453188.

Per 1 november start Paul van Beuzekom als nieuwe Haagse lobbyist bij LTO Nederland. Momenteel is Paul werkzaam in de Tweede Kamer, waar hij als persoonlijk medewerker de inhoudelijke en procesmatige begeleiding van een Tweede Kamerlid verzorgt. Paul groeide op in de Betuwe, op het jongveebedrijf van zijn ouders, en studeerde Bestuurskunde in Utrecht, Oklahoma en Leiden.

Paul: “De agrarische sector is voor mij een vertrouwde wereld. Als zoon van een jongveehouder en LTO Noord-bestuurder heb ik de uitdagingen van het ondernemerschap in de landbouw van dichtbij gezien. Bij bevriende fruittelers in de Betuwe heb ik dit nog verder ervaren. Actuele ontwikkelingen rondom de land- en tuinbouw volg ik dan ook met grote belangstelling en betrokkenheid. Ik zie er naar uit om de belangen van agrariërs op een overtuigende wijze te vertegenwoordigen in de politieke arena.”

LTO Nederland-directeur Hans Van den Heuvel is verheugd met de komst van Paul: “Paul combineert waardevolle politieke kennis en ervaring – als fractiemedewerker in Utrecht en de Tweede Kamer – met een grote persoonlijke affiniteit voor de agrarische sector. We zijn ervan overtuigd dat we met Paul over een uitstekende belangenbehartiger voor onze boeren en tuinders beschikken.”

Gisteren werd bekend dat Sander van Diepen per 1 december, na een aanstelling van ruim zes jaar, stopt als lobbyist voor LTO Nederland. Van den Heuvel: “We kijken terug op een mooie samenwerking en zijn Sander dankbaar voor al zijn inzet in de voorbije jaren. Gelukkig blijft Sander, die per 1 december start als directeur bij Biohuis, ook met zijn nieuwe aanstelling ‘binnen de LTO-familie’. Ik zie dan ook uit naar de verdere samenwerking vanuit deze nieuwe rol.”

In dit bericht geven we een update over de ontwikkeling van Lumpy Skin Disease (LSD) in Europa. Deze week is een eerste geval van LSD vastgesteld in Spanje. Vorige week stuurde de minister van LVVN een draaiboek aan de Tweede Kamer voor het geval dat er een uitbraak in Nederland optreedt.

Besmetting met LSD in Spanje
Deze week is een eerste geval van LSD in Spanje vastgesteld. Het betreft een bedrijf met 123 vrouwelijke jonge runderen in de plaats Castelló d’Empúries, in de regio Girona in Catalonië. Zie Het betreffende bedrijf wordt geruimd. Er is een beschermingszone van 20 kilometer en een bewakingszone van 50 kilometer ingesteld, waarbinnen en waarvandaan volgens EU-regels verplaatsingen van levende runderen en dierlijke producten zijn beperkt. Zie hier een kaart met de besmette bedrijven en de zones in Spanje.

Binnen de gehele bewakingszone wordt nader onderzoek gedaan, zoals het bezoeken van andere bedrijven, het klinisch inspecteren en bemonsteren van dieren op die bedrijven. Er worden momenteel nog 2 bedrijven onderzocht die epidemiologisch verbonden zijn met het besmette bedrijf. Het gaat om een bedrijf met 821 melkkoeien en een bedrijf met nog 255 stuks jongvee.

Er is nauw contact tussen de Franse, Italiaanse en de Spaanse autoriteiten. Er zijn geen aanwijzingen voor recente verplaatsingen van dieren uit Frankrijk of Italië naar dit bedrijf.
De besmettingsroute is vooralsnog dus onduidelijk, maar ook hier wordt nader onderzoek naar gedaan. Zoals gebruikelijk worden risicovolle transporten getraceerd. De NVWA heeft op basis van exportcertificering nagegaan of er risicovolle transporten van runderen uit de betreffende Spaanse regio hebben plaatsgevonden. Er hebben voor zover op dit moment bekend in de afgelopen zes weken geen transporten uit die regio naar Nederland plaatsgevonden.

Actuele situatie in Frankrijk en Italie
In Frankrijk zijn tot nu toe 80 gevallen vastgesteld, waarvan het laatste geval in het departement Rhône. Vorige week is begonnen met noodvaccinatie rondom die besmettingslocatie.
In Italië blijven de besmettingen beperkt tot Sardinië (67 besmettingen) en 1 besmetting in Lombardije.

Voorkom risicotransporten
Import van besmette dieren is op dit moment de belangrijkste risicofactor voor de introductie van het LSD-virus in Nederland. De situatie in Frankrijk is niet stabiel. Dit betekent dat importen van runderen uit de departementen met de beperkingsgebieden mogelijk riskant zijn. We vragen ieders aandacht om voorzichtig en terughoudend te zijn bij kopen en importeren van dieren uit deze gebieden. Ook wijzen we nogmaals op de verplichting voor transporteurs om bij terugkeer uit lidstaten waar LSD is vastgesteld, een tweede reiniging en ontsmetting (R&O) uit te voeren van de transportmiddelen voor evenhoevigen. De NVWA houdt verscherpt toezicht op deze verplichting.

Voorbereiden op een eventuele uitbraak in Nederland
Vorige week is het draaiboek LSD naar de Tweede Kamer gestuurd, hierover is contact geweest met sectorpartijen en bestuurders. Ook wordt uit voorzorg voor Nederland een vaccinbank aangelegd, om snel te kunnen reageren mocht LSD in Nederland worden aangetoond en vaccinatie nodig zijn.

Tot slot
Het is in ons aller belang om te voorkomen dat de introductie van LSD-virus in Nederland plaatsvindt. We roepen daarom iedereen op om alert te blijven op verschijnselen van LSD en risicotransporten te voorkomen. Mocht u een vermoeden hebben dat uw runderen, buffels of bizons ziekteverschijnselen vertonen die kunnen wijzen op LSD? Contacteer dan uw dierenarts of meld het direct bij de NVWA (telefoonnummer: 045 – 5453188). Of indien u informatie heeft over mogelijke risicovolle indirecte transporten vanuit de regio’s (bijvoorbeeld via verzamelcentra), dan wordt u gevraagd dit te melden bij de NVWA.