Britse Lagerhuis stemt vóór de Kerst over Brexitdeal

Het is positief dat de EU en de Britse regering het eens zijn geworden over een terugtrekkingsakkoord. Als dit wordt geratificeerd door de Britse en Europese parlementen, kan de handel met het Verenigd Koninkrijk (VK) na 29 maart (middernacht) voorlopig gewoon door gaan, in ieder geval tot eind 2020. Maar het is nog helemaal maar de vraag of het Britse Lagerhuis vóór gaat stemmen. De laatste berichten zijn dat dit in ieder geval vóór de Kerst gaat gebeuren, in de tweede of derde week van december. Maandag 10 december werd al genoemd als de datum; het zou ook op 11 of 12 december kunnen gaan gebeuren. 

Wat Theresa May en EU-onderhandelaar Michel Barnier in ieder geval hebben bereikt, is dat ze de kwestie over de grens tussen Noord-Ierland en de Ierse republiek hebben over de deadline van 29 maart 2019 heen hebben kunnen tillen. Het hoge doel is nu om de Brexitdeal over die lijn te krijgen. Dan maar weer verder kijken. De Ierse kwestie is dus niet opgelost. De tegenstelling tussen ‘global Britain’ (met andere woorden: zelf wereldwijd handelsverdragen kunnen afsluiten) en toch die Ierse EU-grens open houden, was al die tijd zichtbaar. Maar de Brexiteers dachten er een “high tech” oplossing voor te hebben. Een oplossing die er nog lang niet is. Een alternatief voor de Brexiteers is om Noord-Ierland dan maar op te geven, maar dat is politiek onacceptabel in Westminster. Als je groot belang hebt met ongehinderde handel met het VK, dan is het nu goed om je even te verdiepen in de politieke verhoudingen in Londen en vooral ook even wat rekensommen te maken. Als je het nieuws de komende weken goed wil inschatten.
Allereerst: hoe liggen de stemverhoudingen? De Britse Commons hebben 650 leden. Omdat Sinn Féin principieel niet meedoet, en een vacante zetel en de (vice)voorzitters niet stemmen, zijn er 638 stemmen. Voor een meerderheid zijn nu 320 stemmen nodig. 

De Conservatives (de partij van Theresa May) hebben 316 zetels, maar er zijn 70-80 leden die moeite hebben met het bereikte akkoord. De Noord-Ierse DUP heeft 9 zetels en helpt daarmee Theresa May nu aan meerderheden. De DUP heeft al aangegeven tegen te gaan stemmen. Theresa May moet dus hulp hebben van de oppositie. Labour heeft 257 zetels, maar die hebben er belang bij om de regering May ten val te brengen, al dan niet nadat een harde Brexit de boel volledig in het honderd jaagt. Ook de SNP (Schotse Nationale Partij, 35 zetels) gaat May niet helpen. De Liberal Democrats, die een pro-Europa beleid voeren, gaan dat ook niet doen. Kortom, de onzekerheid is groot. Je mag aannemen dat de Britse regering de hele trukendoos uit de kast gaat halen om toch een meerderheid te behalen. Dat betekent dat continue bijgehouden wordt wie aan- en afwezig zijn. Het kan zijn dat de zaak midden in de nacht of ’s-ochtends vroeg ter stemming wordt gebracht.

Wat zijn dan de opties? Ik tel er in ieder geval vier:

  1. De Britse Commons stemmen in met de deal. Dat betekent dat de handel met het Verenigd Koninkrijk in ieder geval tot eind 2020 ongehinderd door kan gaan. Dit is het gewenste scenario. Wat er na 2020 gebeurt, is onzeker, maar er is voorlopig tijd gewonnen.
  2. Het Britse Lagerhuis stemt tegen. Therese May kan het dan nog een tweede keer proberen, maar je mag ook verwachten dat ze aftreedt. Regeringscrisis. Op dat moment is de situatie onzeker. De demissionaire regering zou de EU kunnen vragen om de Artikel 50 procedure, die op 29 maart 2019 afloopt, te verlengen. Daar moeten dan wel alle EU-lidstaten mee instemmen. Dat moet dan wel uiterlijk eind februari gebeuren. Een alternatief is dat de Britse chaos (‘er is niemand om mee te onderhandelen’) de Europese Commissie noopt om de situatie te bevriezen, maar dat moet wel door de Europese Raad en het Europees Parlement gesteund worden. Een uitzonderlijke situatie. Maar alles aan de Brexit is uitzonderlijk.
  3. Het Lagerhuis stemt vóór, maar mét een amendement dat er eerst een tweede referendum moet plaatsvinden, een zogenaamde ‘peoples’ vote’. Daarvoor bestaat een zekere steun in het VK, maar nog geen meerderheid. Het is maar zeer de vraag of zo’n referendum vóór 29 maart georganiseerd kan worden. Ook dan zal het VK een verzoek bij de EU moeten indienen om de deadline te verschuiven. Ook weer ‘unchartered territory’: het is onbekend wat er dan gaat gebeuren. De onzekerheid zou zeker niet goed zijn voor bedrijven.
  4. Het Britse Lagerhuis wil het Brexitverdrag wijzigen. Maar op zondag 25 november heeft de Europese Raad tegen de Britten gezegd: nee, er is geen plan B. Het is dit of een ‘no deal Brexit’.
    De opties 2, 3 en 4 kunnen dus uitlopen op een zogenaamde ‘no deal Brexit’, met andere woorden: grote kans op chaos aan de grens op 30 maart 2019 (files), en grote economische schade. Dit is zeer ongewenst en moet ten koste van alles vermeden worden.

Europees Parlement moet ook instemmen
Het Europees Parlement (EP) moet ook nog met de Brexitdeal instemmen. Maar het ziet er naar uit dat dat niet het probleem gaat zijn. Waarschijnlijk stemt het EP in januari. Als zowel de Britse Commons als het EP hebben ingestemd, gaan de regeringsleiders van de EU en het VK nog een handtekening zetten. Ook al niet om wakker van de gaan liggen. Het gaat de komende 2/3 weken over wat er in Londen gebeurt. 

Klaas Johan Osinga
LTO-team Internationaal

26 november 2018

BRON:
Klaas Johan Osinga
Naar boven